,Date,Domain,N_Words,Text,Language
0,2015-27,pp,108,"Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! Дата : 14 - янв - 2014 16 : 56 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Название : Келін Оригинальное название : Невестка Год выхода : 2009 Жанр : Драма , Исторический , Казахстанское кино Режиссер : Ермек Турсунов В Комментарий № 1 мусылман аиел мен еркектин жыныстык катынасы туралы смотреть онлайн сериал хорошего качества богатые тоже плачут Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . ",kaz
1,2014-41,pp,102,"Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмыНазвание : Келін Оригинальное название : Невестка Год выхода : 2009 Жанр : Драма , Исторический , Казахстанское кино Режиссер : Ермек Турсунов В Комментарий № 1 орысша үнді фильм уәде беремін телехикаясы 188бөлім Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмы Название : Келін Оригинальное название : Невестка Год выхода : 2009 Жанр : Драма , Исторический , Казахстанское кино Режиссер : Ермек Турсунов В Комментарий № 1 Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! ",kaz
2,2014-23,pp,101,"маленькая невеста 18серия сиотреть на русском онлайнсмотреть онлайн последний из магитян на сайте боб фильм Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! Название : Келін Оригинальное название : Невестка Год выхода : 2009 Жанр : Драма , Исторический , Казахстанское кино Режиссер : Ермек Турсунов В Комментарий № 1 Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . ",kaz
3,2014-49,pp,101,"Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмыКелін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! Название : Келін Оригинальное название : Невестка Год выхода : 2009 Жанр : Драма , Исторический , Казахстанское кино Режиссер : Ермек Турсунов В Комментарий № 1 Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Келин . Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім - YouTube . Келін телехикаясы соңғы бөлім . Достар сериалы 1 - 16 серия ( 2013 ) - смотреть онлайн фильмы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! Дата : 14 - янв - 2014 16 : 56 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться ",kaz
5,2016-50,io,108,"Тесты по лечению рака и онкологии 100 - 150Все вопросы к тестам ! Холангиоцеллюлярлы бауыр рагінде қауіп тобына жатады 101 . Дүние жүзі бойынша бауыр рагі қай жерде көп тіркелген ? 102 . Келтірілген симптомдардың ішінде қайсысы бауыр рагінде кездеспейді ? А . Лихорадка 103 . Көрсетілгендердің ішінде қайсысы токсикалық , мутагенді және промоторлық әсер көрсетеді ? А . Билирубин 104 . Гепатоцеллюлярлы бауыр рагі көбінесе кімде кездеседі ? 105 . Келтірілген белгілердің қайсысы бауыр рагіне тән емес ? 106 . Қай симптом бауыр рагінің біріншілік белгісіне жатады ? 107 . Келтірілген белгілердің қайсысы бауыр рагіне тән ? 108 . Бауыр рагі кезінде қай лимфа түйіні көбірек зақымданады ? + Г . Бауыр - он екі елі ішек байламындаорналасқан лимфа түйіндер 109 . Төменде көрсетілген емдеу әдістерінің қайсысы бауыр рагін емдеуде тиімді болып табылады ? ",kaz
6,2016-50,io,107,"111 . Ұйқы безі басының рагінде аз дәрежеде болатын симптом112 . Ұйқы безі басының рагінде биохимиялық өзгерістер ? 113 . Ұйқы безі басының рагінде аз дәрежеде болатын симптом ? 114 . Ұйқы безі денесінің рагінде аз дәрежеде болатын симптом ? 115 . Сүт безінің рагында аз дәрежеде болатын симптом ? Д . + Үдемелі сарғыштану 116 . Бауырдан тыс өт жолдарының рагінде жиі болатын симптом ? 118 . Ұйқы безі рагі кезіндегі арнайы онкомаркер болып табылады ? 120 . Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында өңеш рак ауруларынан бірінші орын алатын облыс ? 121 . Өңеш рагын кардиоспазымнан ерекшелейтін негізгі клиникалық белгілер ? 122 . Симптоматикалық операция , операцияға жарамсыз өңеш рагінде қолданылады ? 123 . Өңеш рагі кезіндегі радикалды хирургиялық араласу : 126 . Өңеш рагі стенозының таралу жиілігін жақсы анықтайтын әдіс ",kaz
7,2016-50,io,109,"127 . Науқаста кеуденің төменгі үштен бір бөлігінде өңеш рагі . Ісік , үлкендігі 4 см , метастаз жоқ . Емдеу түрі : Б ) 1 тәуліктегі науқастың нервтік статусына байланысты дисфагия В дисфагияның біржақты емес өршеуі + Г ) антиспазмалитикалық заттарды қолданғанда дисфагияның жоғалуы Д ) рефлекторлы дисфагия 130 . Өңеш рагі диагнозын поликлиникалық жағдайда келеси әдістермен қоюға болады : 131 . 60 науқастан өңеш рагі анықталды . Клиникалық диагноз қоюға көмектесетін кішкене зерттеу әдісі А ) өңешті контрастты рентген эзофагоскопия биопсиямен + 132 . Өңеш рагінің алғашқы кезеңінде ақпараттылығы көп диагностикалық әдіс 133 . Эндофитті өңеш рагінің рентгнологиялық көрінісі 134 . Экзофитті өңеш рагінің рентгенологиялық көрінісі : 135 . Өңеш рагі стенозын таралу үрдісін жақсы бағалайтын әдіс 136 . Рентгенологиялық өңеш жолдарының өтуін келесі әдіспен анықтауға болады ",kaz
8,2016-50,io,106,"А ) сұйық барий ерітіндісімен рентгенологиялық зерттеу + А ) қою барий ерітіндісімен рентгенологиялық зерттеу 138 . Өңештің кілегейлі қабатынан гистологиялық верификация кандай жолмен алынады А ) бронхоскопия 139 . Өңештің дистальды бөлігіндегі аденокарцинома ненін әсерінен жойылады Б ) полихимиотерапия В ) химия - сәулелік терапия Г ) проксимальды субтотальды резекция асқазанға және өңештің төменгі үштен бір бөлігіне + 140 . Алғашқы өңеш ісігінің ортаңғы қабырға бөлігіне таралуы байланысты 141 . Өңеш рагінің эпидемиологиялық белгілеріе барлығы жатады біреуінен басқасы : А ) ер кісілерге қарағанда әйел адамдар жиі ауырады + 142 . Науқаст кеуде клеткасының үштен бір бөлігінде өңеш рагі . Ісік , үлкендігі 4 см . Метамтаз жоқ . Емдеу әдісі : В ) ас қабылдағаннан кейін эпигастри аймағындағы ауыру сезімі Г ) ашу сезімі Д ) жауырын астындағы ауыру сезімі ",kaz
9,2016-50,io,115,"145 . Ісік алды және өкпе ісігінің пайда болуына әсер ететін факторларға жатады , біреуінен басқа : 146 . А . И . Савицкий бойынша өкпе рагының клинико - анатомиялық түріне жатады , біреуінен басқа : 149 . Қай жерден дамитын ісіктерді өкпенің орталық рагы деп атайды : Б басты , үлестік ( бөлікті , сегменттік және субсегменттік бронхтардан Г өкпе түбіріне жақын орналасқан кез - келген бронхтан 150 . Өкпе рагының жиі кездесетін гистологиялық түрі : Тесты по лечению рака и онкологии 150 - 200Все вопросы к тестам ! 151 . Басты бронхқа таралған өкпенің орталық рагының дәрежесі : 152 . Өкпе рагының қай түрі жедел пневмониттің көрінісін береді : 153 . Өкпе рагының медиастинальды түрінде кездеспейтін белгі : Г алдыңғы кеуде қабырғасының теріастылық веналарының кеңеюі 154 . Бүйірінен түсірілген рентгенограммадағы эндобронхиалды рактың рентгенологиялық суретіне тән : А өкпе шетіндегі дөңгелек көлеңке ",kaz
10,2016-50,io,107," + Г өкпенің ұшында және орталығында ұшбұрышты көлеңке , ісік көлеңкелері біріккен155 . Өкпенің перифериялық рагының шар тәрізді түрінің клиникалық ағымына тән ерекшелік : 157 . Мультицентрлі өсуге және метастаз беруге бейім перифериялық ісік : 159 . Өкпенің орталық рагының кеш симптомдарына жатады , біреуінен басқа : 160 . Өкпе рагының таралу дәрежесін анықтау үшін келесі мәліметтер болу керек , біреуінен басқа : 161 . Кеуде аралық аймақтың лимфа түйіндеріндегі рак метастаздарын тексеруге келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : Д кеуде торын екі проекциялы рентгенологиялық тексеру 162 . 56 жасар науқастың өкпе рентгенограммасында дөңгелек көлеңке анықталды , диагнозды дәлелдеу үшін сіздің әрекетіңіз : 163 . 1ші дәрежелі сегментарлық бронх рагы бар науқасқа көрсетілетін емдеу әдісі : 164 . Дәрежесіне қарамай өкпенің ұсақ жасушалы рагын емдеуде қолданылады : ",kaz
11,2016-50,io,115,"165 . Рак кезінде қандай операция сирек жағдайда қолданылады : 166 . Сәулелік терапияға сезімтал өкпе рагының түрі : 167 . Пневмониясы бар науқастарды қандай жағдайда ракқа күдіктеніп тереңдетілген тексеру жүргіземіз : 168 . Өкпе рагының негізгі рентгенологиялық симптомдарына жатады : Б өкпенің барлық және бір үлесінің гиповентиляциясы 169 . Өкпе рагына күдікті науқаста нақты диагнозды қоюға келесі әдістер мүмкіндік береді , біреуінін басқа : В . афлотоксиндермен залалданған тағамды жиі қолдану Г . азық - түліктерді кулинарлы өңдеудің ерекшеліктері + Г . . цитологиялық немесе гистологиялық зерттеу кезінде 173 . Төменде берілген аурулардың қайсысы асқазанның рак алды ауруы болып табылмайды ? 174 . Асқазан ойық - жарасының малигнизациясын жоққа шығару үшін қай әдіс ең дәл болады ? 175 . Созылмалы атрофиялық гастриті бар науқас 10 жыл бойы терапевтте диспансерлі есепте тұрады . Кезекті тексеріске келді . Шағымдары жоқ . Бұл науқас тексеруден өтуді қажет ете ме ? ",kaz
12,2016-50,io,104,"196 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінде 1 этапта қандай регионарлы лимфа түйіндері зақымданады ? 197 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінде 4 этапта қандай лимфа түйіндері зақымданады ? а ) жалпы мықын лимфа түйіндері 198 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 1 б сатысында қандай ем қолданылады : б ) Қосалқылармен бірге қынапүстілік жатырдың ампутациясы + үлкен шарбы майдың резекциясы . + в ) Вертгейм бойынша кеңейтілген жатырдың экстирпациясы , дистанционды гамматерапия . 199 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 3 сатысында қандай ем қолданылады ? 200 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің дамуын күшейтетін этиологиялық факторлар ? Тесты по лечению рака и онкологии 250 - 300Все вопросы к тестам ! . сүт безінің рагынде лимон сияқты өзгеріс байқалады 252 . сүт бездерінің тіндерінің атрофиясы А . Инфильтративті - ісіну түрі ",kaz
13,2016-50,io,110,"253 . әйел емшекпен емізгеннен кейін 2 жылдан соң сүт безінде ауру сезімі бар , жайылмалы қатулар , емшек ұлғайған , іскен , қызарған . Емі қандай ? 256 . Операциядан кейін ағзада қалған ісік жасушаларына қарсы күрес : 258 . Қатерлі ісіктің негізгі биологиялық ерекшеліктері , мынадан баска : Г ) морфологиялық және функциональді дифференцировкасының мүмкіншілігінен айырылу 261 . Сүт безінің локальді - оң жағының көлемі ұлғайған , ісінген , гиперемирленген , пальпациялағанда сүт безінің барлық бөлігінде ауру сезімі , t = 38 ° , анамнезінде – менопауза 2 жыл , жүктілік - 0 . Қандай ауруға күмәнданасыз ? 262 . 68 жастағы науқас сол жақ сүт безінде ісік тәрізді түзіліске шағымданады , анамнезінде менопауза 56 жасында , босану - 1 , жасанды түсік - 5 , емшек ұшы аймағында локальды деформация , жоғарғы - сыртқы квадрантта тығыздығы 4 , 5 см диаметрде , терімен байланысты , сол жақ Соргиузада түйін ұлғайған . Болжама диагноз ? ",kaz
14,2016-50,io,106,299 . 71 жастағы әйелді кешенді тексерумен қатар ирриография және іш құрлысының компьютерлік томографиясы жасаған кезде тоқ ішекпен соқыр ішектен шыққан көлемі үлкен ісік анықталды . Оң жақ бүйір аймағында орналасқан . Сонымен қатар оң жақ бүйір сүйек қанатына тараған және бауырға метастаз берген . 300 . 45 жастағы ер адамды тексеру кезінде мезогастральды аймақта көлемі 6 × 7см қозғалмалы ісік анықталды . Ирригография қортындысы : көлденең ішектің рагы ( ісік көлденең ішектің үштен бір бөлігінде ) Іш құрлысының УДЗ нәтижесінде бауырға метастаз бермеген . Тесты по лечению рака и онкологии 350 - 400Все вопросы к тестам ! Тарылтушы тік ішек рагы кезінде қай әдіс арқылы ісіктің ішек бойындағы ұзындығын анықтауға болады : 351 . Параректальды тіндердегі лимфогенді метастазды анықтауда қолданылады : ,kaz
15,2016-50,io,103,"352 . Тік ішекте бөлек орналасқан екі безді полип кездессе , көрсетіледі : 353 . Анустан 5 - 6 см – ден жоғары орналаспаған , тік ішектің аноректальды бөлігінің операцияға көнетін рагы болса , қандай операция көрсетіледі : Б . Құрсақ - анальдық тік ішек резекциясы қигма ішектішығарумен В . Құрсақ ішілік анастомозбен тік ішектің алдыңғы резекциясы 354 . Анустан 6 - 12 см қашықтықта орналасқан тік ішектің ортаңғы және жоғарғы қампайма бөлігінің рагында қандай операция көрсетілген : 355 . Анустан 13 см қашықтықта орналасқан тік ішектің ректо - сигмалық бөлігінің рагы кезінде қандай жоспарлы операция көрсетілген : 356 . Анустан 13 см қашықтықта орналасқан тік ішектің ректо - сигмалық бөлігінің рагы жедел іш түйілуімен асқынуы кезінде қандай операция көрсетілген : А . Құрсақ ішілік анастомозбен тік ішектің алдыңғы резекциясы ",kaz
16,2016-50,io,105,"В . Қима ішекті шығарумен құрсақ - анальдық тік ішек резекциясы357 . Операция жасауға келмейтін тік ішек рагында қандай ем әдісі таңдалады ? + Д , Химио - сәулелік еммен қабаттастырылған жеңілдету мақсатында жасалатын сигмостома 358 . Тік ішек рагының III - дәрежесінде таңдамалы емдеу әдісі болып табылады : 359 . Тік ішек рагы кезіндегі жиі қолданылатын ісікке қарсы химиялық препарат : 360 . Тік ішек рагының гистологиялық қатарын нақтылау үшін қандай зерттеуді міндетті түрде жүргізу керек : 361 . Тік ішек рагы қай мүшелерге бөгелме ісік береді : 362 . Тік ішектің ісік алды ауруларына жатады , біреуінен басқасы : 363 . Малигнизациялануға бейімділігі төмен ішек полиптерін көрсетіңіз : 364 . Операцияланбайтын тік ішек рагы кезінде ең тиімді , таңдамалы емдеу + Д Химио - сәулелік еммен қабаттастырылған жеңілдету мақсатымен сигмостома салу ",kaz
17,2016-50,io,104,"365 . Тік ішектің қай бөлігіндегі ракты саусақпен тексерген кезде анықтай алмаймыз : 366 . Тік ішектің облигатты ісік алды ауруын көрсетіңіз : 367 . Тік ішекте бөлек орналасқан екі бүрлі - бездік аяқшалы полип анықталса , қандай шара қолданылады : 368 . Тоқ ішектің ісік алды ауруларына жатады , біреуінен басқасы : 369 . Тоқ ішектің ісік алды ауруларын анықтауда зерттеу әдістері қолданылады , біреуінен басқа : 370 . Сол жақтық тоқ ішек рагының клиникалық белгілері , біреуінен басқа : 371 . Тоқ ішек рагының бөгелме ісігінің жиі орналасатын жері : 372 . Соқыр ішек рагы мен аппендикулярлы инфильтраттың клиникалық көрінісінде ұқсастықтар көп . Төменде берілген симптомдардың қайсысы соқыр ішек рагына тән емес : 373 . Тоқ ішектің оң жақ бөлігінің рагында келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : ",kaz
18,2016-50,io,102,"375 . Тоқ ішектің оң жақ бөлігінің рагы кезінде түбегейлі хирургиялық емдеу әдісі : 376 . Тоқ ішектің төмендеуші бөлігінің рагы кезінде түбегейлі хирургиялық ем болып табылады : 377 . Сигма тәрізді ішек рагының II - кезеңі жедел ішек түйілуімен асқынған , қандай операциялық шара қолданылады : 378 . Тоқ ішектің оң жақ бөлігінің операцияға келмейтін рагы кезінде жасалатын операция түрі : 379 . Операциялауға келмейтін тоқ ішектің төмендеуші бөлігінің рагы кезінде жасалатын операция түрі : 380 . Резекция жасауға немесе операция жасауға келмейтін тоқ ішек рагының ең тиімді емдеу әдісі болып табылады : + Б . Полихимиотерапиямен жалғасатын симптоматикалық операция 381 . Тоқ ішек рагының рентгенологиялық белгілеріне жатады , біреуінен басқа : Б . Ортасында барий қоры және валик тәрізді жалпақ дефект ",kaz
19,2016-50,io,110,"В . Ішек саңылауының ригидті қабырғаларының айналмалы тарылуыГ . Кілегей қабат қатпарының жұлынуы мен рельефінің қайта құрылуы 382 . Тоқ ішек рагына жалпылама зерттеу кезінде келтірілген әдістердің қайсысы қолданылады : + В . Жасырын қанға нәжісті зерттеу ( Грегерсон реакциясы - гемодақылды сынама ) 383 . Тоқ ішек рагы кезінде метастаз қан тамыр арқылы жиі мына мүшеге таралады : 384 . Тоқ ішектің төмендеуші бөлігінің рагы кезінде түбегейлі хирургиялық ем болып табылады : 385 . Сигма тәрізді ішектің операцияға көнбейтін төмен дифференциацияланған рагында оптимальды емдеу тәсілі болып табылады : + 2 . трансверзостома салып , соңынан полихимиотерапия жүргізу 386 . Тоқ ішектің облигатты рак алды ауруы болып табылады : 387 . Тоқ ішектің оң жақ бөлігінің рагы кезінде түбегейлі хирургиялық емдеу әдісі : 388 . Соқыр ішек рагын соқыр ішек туберкулезінен ажырататын негізгі клиникалық белгіні көрсетіңіз : ",kaz
20,2016-50,io,107,"390 . Тік ішек рагын анықтауда келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : 391 . Анустан 6 - 12 см қашықтықта орналасқан тік ішектің ортаңғы және жоғарғы қампайма бөлігінің рагында қандай операция көрсетілген : 392 . Тік ішек рагы қай мүшелерге бөгелме ісік береді : 393 . Тік ішектің қай бөлігіндегі ракты саусақпен тексерген кезде анықтай алмаймыз : 394 . Тік ішектің ісік ауруларына жатады , біреуінен басқасы : 395 . Тік ішекті саусақпен зерттеуді науқастың қай қалпында аяқтау керек : 396 . Анустан 13 см қашықтықта орналасқан тік ішектің ректо - сигмалық бөлігінің рагы кезінде қандай жоспарлы операция көрсетілген : 397 . Тік ішектің ісік алды ауруларына жатады , біреуінен басқасы : 398 . Тік ішектің облигатты ісік алды ауруын көрсетіңіз : 399 . Тоқ ішекті арнайы зерттеуді қажет етпейтін белгілерді көрсетіңіз : ",kaz
21,2016-50,io,109,"400 . Тарылтушы тік ішек рагы кезінде қай әдіс арқылы ісіктің ішек бойындағы ұзындығын анықтауға болады : Тесты по лечению рака и онкологии 450 - 480Все вопросы к тестам ! А ) элементтердің көзге көрінбейтін сәулелерді шығару ерекшелігі Б ) электронды қабаттардың құрылысы кезінде ауыр элементтердің сәуле шығару ерекшелігінің пайда болуы В ) сырттан әсер еткенде стабильді элементтердің көрінбейтін сәуле шығару мүмкіндігі + Д ) өз бетінше тұрақсыз элементтердің ядролық ыдырауы А ) қашықтық сәулемен емдеу тәсілін жанасу тәсілімен үйлестіру Б ) операция және операциядан кейін сәулелендіру қашықтық гамматерапия + Д ) сәулемен емдеу , химиотерапия , гормонотерапия , операция 454 . Жақын фокусты ренгенотерапиясының статикалық тәсілімен қандай ауруды емдейміз : 455 . Жатыр денесінің обыры , III даму сатысы . Аденокарцинома . Ең қолайлы емдеу тәсілін таңдау : ",kaz
22,2016-50,io,103,"456 . Сүйектің қатерлі ісігінің диагнозын қою үшін қай зерттеу әдісі қолданылмайды + Г . қандағы альфафетопротеинді анықтау ( Абелев - Татаринов реакциясы ) 457 . Жұмсақ тіндердің қатерлі ісігінің диагнозын қою үшін қай зерттеу әдісі қолданылмайды : 458 . Жұмсақ тіндердің қатерлі ісіктеріне қайсысы жатпайды : 459 . Остеогенді саркома көбінесе қайда метастаз береді : 460 . Сүйектің қатерлі ісіктерінің рентгенологиялық симптомдарына қайсысы жатпайды : А . майда және ірі ошақты деструкция ошақтары және сүйек бөренесінің бұзылуы Б . ине тәрізді спикулалар түріндегі патологиялық сүйек түзілуі В . сүйек қабының аршылып , Кадман үшбұрышының түзілуі 461 . Остеогенді саркоманы емдеудің ең тиімді әдісі : 462 . Ұзын жілік сүйектерінің остеогенді саркомасы кезінде қандай операция қолданылмайды : 463 . Остеогенді саркоманың спецификалық рентгенологиялық белгісі болып табылады : ",kaz
23,2016-50,io,102,464 . Миеломды ауру негізінен қай сүйектердің зақымдануымен сипатталады : 467 . Химио - және радиотерапияға ең сезімтал болып келеді : 468 . Қалқанша безінің ісік алды ауруларына жатпайды : 469 . Қалқанша без рагында қай операция қолданылмайды : 470 . Қалқанша без рагының мойын аймағындағы бірнеше қозғалмалы метастазы болғанда қандай операция жасалады : + Б . мойын шел қабатының фасциальды - футлярлы резекциясы + А . экстрафасциолярлы субтотальды тиреоидэктомия + орын басушы гормонотерапия Б . операция алды сәулелік терапия + тотальды тиреоидэктомия + орын басушы гормонотерапия В . операция алды сәулелік терапия + тотальды тиреоидэктомия + екі жақты мойын шел қабатының фасциальды - футлярлы резекциясы + орын басушы гормонотерапия Г . кеңейтілген тиреоидэктомия + Крайл операциясы + орын басушы гормонотерапия 472 . Қалқанша без рагының диагностикасының шешуші әдісі : 474 . Скриниг әдіспен тексеру кезінде қай зерттеу тәсілі ең тиімді : ,kaz
24,2016-50,io,105,"475 . Кальцитонин деңгейінің жоғарылауы қалқанша без рагының қандай гистологиялық түрінің диагностикасында маңызды спецификалық тест болып табылады : 476 . Таңдамалы түрде , әдетте , қалқанша без рагында жинақталатын радиофармпрепарат : 477 . Қалқанша без рагының қай түрінде әртүрлі модификациядағы , соның ішінде радиоактивті йодпен , сәулелік ем көрсетілген : 478 . Аталған микроэлементтердің қайсысынң тапшылығы қалқанша без рагының дамуына септеседі : 479 . Қалқанша бездің фолликулярлы рагының пісіп жетілген гистологиялық түрін емдеудің басты тәсілі болып табылады : 480 . Қалқанша бездің І сатылы жоғары пісіп жетілген рагында жасалатын операцияның минимальды көлемі : Ситуациялық тапсырма : Сіз – кезекші дәрігерсіз . Акушерка сізді босану бөліміне шақыртып жатыр . Босанға әйелде босанудан кейінгі ерте кезеңде атониялық қан кету басталды . Босанудан кейінгі қан кетуді уақытында диагностикалау . ",kaz
25,2016-50,io,105,"Акушерлік қан кету кезіндегі күтірмейтін көмек бойынша халықаралық стандарттарды білу . Босанудан кейінгі қан кету кезіндегі күттірмейнін көмектің ережесі мен тәртібі . Дағдылар : науқастың жағдайын бағалау , қан жоғалту көлемін анықтау әдістері , ұйымдастыру іс шаралары , қан кетуді тоқтату әдістері . Медбикелермен топтасып жұмыс істеу , лидердік қасиеттер Стресстік жағдайда өз өзін ұстану және шыдамдылық таныту . Волонтерларға арналған сценарилер : науқас , дәрігер анестезиолог , анестезисткалар , лаборант , мединалық кіші қызметкерлер . Босануда бала жолдасымен жүргізуге арналған акушерлік фантом – 1 дана . зарасыздандырылған төсек жабындылары ( комплект ) – 1 дана . Жоғалқан қан көлемін өлшеуге арналған ыдыс – 1 дана . Мақталы және дәкелі сүркіштер . Окситоцин – 40 БІРЛІК - 8 амп . № 14 немесе № 16 перифериялық тамырішілік катетер – 2 дана . ",kaz
26,2016-50,io,108,"0 , 9 % натрий хлор ерітіндісі – 5 флакон 500 млден Оттегі беру жүйесіСтандартталған актерға ( акушеркаға ) арналған сценарии тексті және оның рөлінің жазбасы : Дәрігер палатаға кіреді . Палатада босанған әйел , акушерка , және санитарка бар . Акушерка дәрігерге баяндап және бірмезгілде шынтақ көктамырына перифериялық катетер енгізеді : Дұрыс орындалды орындалмады Дәрігер жатыр тонусын бағалайды және қан ағу себебі жатыр атониясы екенін анықтайды . Акушеркаға көктамыр ішіне 5 БІРЛІК окситоцинді 500 мл физ . ерітіндіні жылдам енгізе отырып , кристалоидтар ( физиологиялық ерітінділер енгізу үшін шынтақ көктамырына перифериялық катетерді орнатуды бұйырды . Санитаркаға босану жолдарын қарауға арналған аспаптарды дайындауға және анестезиологты , лаборантты және барлық бос адамдарды шақыруды бұйырды . Науқасты оның жағдайы туралы , жасалатын шаралар , олардың мақсаты мен маңызы туралы ақпарат береді . ",kaz
27,2016-50,io,107,"Жатырдың бимануальді компрессиясын бастайды : зарарсыздандырылған биялайларды киіп , қынап ішіне қолды енгізеді және жұдырықтайды . Жұдырықты алдыңғы күмбезге орналастырады және онымен жатырдың алдыңғы қабырғасына басады . Ал екінші қолымен іштің алдыңғы қабырғасы арқылы қынап ішіндегі қол бағытына қарай жатырдың артқы қабырғасына қысым көрсете отырып басады . Қан ағу тоқтағанша және жатыр жиырылуы басталғанша қысым көрсету арқылы басуды жалғастыра береді . 100 Палатаға анестезиолог , лаборант , екінші акушерка және санитарка кіреді Лаборантқа дереу қан талдауын : жалпы қан талдауын , коагулограмма алыңыз деді . Екінші акушерка жоғалтқа қан көлемі 600 мл деп баяндады Бірінші акушеркаға : начинайте инфузию 20 бірлік окситоцинді 500 мл физиологиялық ерітіндіде ерітіп көк тамыр ішіне минутына 60 тамшы жылдамдықпен тамшылатып енгізуді бастаңыз деп бұйырады . ",kaz
28,2016-50,io,112,"Екінші акушерка : қан жоғалту көлемі 750 мл болды деп баяндадыКөктамыр ішіне 1500 мл физиологиялық ерітінді енгізіліп , 200 мл зәр шығарылды . ЖҚТ , коагулограмма , гемодинамика , бүйрек қызметнің көрсеткіштерін бағалайды . Бір мезгілде тік ішекке 1000 мл мизопростол ( 5 дана дәріні ) енгізді . Көмек көрсерту барысында – толық өзін өзі ұстай білу , сенімді түрде орындауы Кезара бойынша ең жоғарғы балл – 20 Тапсырмаға бөлінген уақыты – 10 мин Аурухана ішіндегі инфекция туралы түсінікАурухана ішіндегі инфекция туралы түсінік . ДЖДС ¥ ( ВОЗ ) анықтамасы бойынша аурухана ішілік инфекцияға ( АІИ ) - пациенттің ауруханаға жаткан кезінен көмекке жүгінгенде ( аурухана кызметкерлерінің осы мекемеде істеу барысында ) немесе ауру себептері пациенттердің ауру белгілері ауруханада болған немесе одан шықкан кезеңдеріне болған жэне аныкталынған клиникалык ауру түрлері жаткызылады . ",kaz
29,2016-50,io,102,"АІИ пайда болу себептері обьективті жзне субьективті болып бөлінеді . Объективті ЕП ¥ басшыларына тәуелді емес . Субъективті - оларды шеттеу . Аурухана және бөлімшелердін бар толуы , талаптарға жауап бермеуі Көптеген микроорганизмдердін антибиотикке тұрақтылығы Санэпидстанция кызметкерлері жағынан бакылаудын жоктығы Наукастар арасында және наукас пен қызметкерлер карым - катынас санынын жоғарылауы Медицина кызметкерлері арасындагы бактерия тасымалдаушылар диагностикаланбаған жағдайлар • Науқастардын күтімі кезіндегі инфекциялык кауіпсіздікті дұрыс кадағаламауы Қауіп - катер топтары : Жоғары жүкпалы топка келушілер және туыскандары , хирургиялык бөлімдс ауыр халдегі наукастарды кутушілер урологиялык , реанимацнялық , гемодиализ бөлімшелерде және т . б . әсіресе үлкен жастағы адамдар мен балалар шалдығады . Медицина қызметкері , әсіресе , биологиялык сұйыктықпен кірлеген қүраддар және барлык тазалау кезендеріне талаптары . ",kaz
30,2016-50,io,198,"Аурухана ішілік инфекция дамуының 3 түрін бөлуге болады : • Емханалык көмек алынған жүқпалы наукастар . 1979 жылы Европалық регионалды бюрода ұсынылған . Аурухана ішілік инфекция - әртүрлі клиникалық көрінісі бар инфекциялық аурулар , яғни науқас ауруханаға түскенде немесе емдеу көмегі керек наукастар . Контакты - құрал - жабдықтар ( постинфекциялық , операциядан кейін , босанудан кейін , трансфузиядан кейін , эндоскопиядан кейін , плацентарлык , постгемосорбциялық ) Ауруханадағы АІИ таралуын және пайда болуына кедергі келтіретін шаралар 3 бағытта жүргізілуі керек : инфекция көзі , таралу механизмі , организм сезімталдығы . Ауруханаға науқас түспей тұрып дәрігер паспорт бөлімі және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және жұқпалы аурулармен қатынаста болды ма , жоқ па айқындау қажет . Ауруханада бірінші эпидемиологияға қарсы тосқауыл қабылдау бөлімі . Әрбір науқасқа ауруханаға түскен ауруханалық науқас картасы толтырылады ( 003 у , бұл емдеу мекемесінің негізгі құжаты болып табылады . Бұл инфекцияны бөлімшеге әкелмес үшін науқас түскеннен кейін барлық сақтану шараларын қолдану керек . Оларға кіретіндер : науқастың индивидуальді қабылдануы , нақты қарау , дер кезінде жұқпалы ауруды анықтау . Жұқпалы аурулар ( вирусты гепатит , тамақ улануы , дизентерия және т . б ) табылғаннан кейін немесе күдіктенгенде науқасты жекешелендіріп , бокс немесе изоляторға жатқызады . Анықталған науқасқа шұғыл хабарландыру ф 058 у толтырылады , мәліметтерді журналға тіркейді . Қабылдау бөлімінде науқастарды педикулез және қотырға қарау өткізіледі , науқас пайдаланған заттар және орындарды дизенфекциялайды . ",kaz
31,2016-50,io,113,"Медицинада қолданылатын заттарды зарарсыздандырута дейінгі өңдеу клиника - диагностикалық бөлімдерде жүргізіледі . Ол дезинфекииядан және зарасыздандыруга дейінгі тазалаудан түрады . Кұрал - жабдыкгарды , резенке қолғаптарды , лабораториялык ыдыстарды химиялык тәсілмен залалсыздандыру - 60 минуткд хлороминнің 3 % ерітіндісіне және 90 минуткд сутегінін аскын тотығынын 4 % ерггіндісіне салвп қою аркылы жүзеге асады . Ынтымақ қайда барасың ? Иманды адамдарға барамын . Ынтымақ қайда барасың ? Тарихымызда еліміздің ынтымағы күштілігімен атағы шыққан . Өйткені біздің ел иманды ел еді . Осыншама байтақ Қазақстанды ата - бабаларымыз иманының күштілігімен сақтап қалған . Иман дегеніміз – Құдайға шын сену . Ислам дінінің тармақтарына дейін бекем ұстанып адалды – адал деп сауап іздеген , харамды – харам деп күнәдан қашқан ел нағыз иманды ел болмақ . Дініміз бірінші құран кітапқа назар салады . Ынтымақ турасында құдайдың бұйрығы : ",kaz
32,2017-34,uol,116,"Люди так устроены , что больше всего они интересуются тем , что их абсолютно не касается . + 1Bayazitov , Cүлеймен , KZinfor , Suleymen , Suleymen Bayazitov , Аттан Қазахстан , Баллада , Баязитов , Григорьева , Домовенок Ваш Кузя , Ертегі , Жаяу Мұса , история , книги , льга , Мәшһүр Жүсіп , Нөмірге хат , ольга , Ольга Григорьева , Ольга ГРИГОРЬЕВА , откровения , перевод , Перевод , Полигон , презентация , семей , Современная поэзия Украины , стихи , Сулеймен Баязитов , Сықақ , Сүлеймен , Сүлеймен Баязитов , Сұхбат . Қазақ ақыны . Сүлеймен Баязитов , Қөзқарас , Өлең Осы күні халық композиторларының әндерінің өміршеңдігін сөз етушілер , себебін іздеушілер аз емес . Оның себебі неде ? Оған әртүрлі жауап беруге болады . Соны ықшамдап айтар болсақ , олардың әндері ойдан шығарылған байбалам емес . Күштіден көрген қорлығын күйіне , күйзеле сөз ете отырып өзін де , өзгелерді де зорлыққа көнбей , әзілдік үшін айбаттанып , қайраттанып күресуге үндеді . ",kaz
36,2017-34,uol,114,"А вот в космос он пока не летал , но , наверное , надо бы , чтобы и там узнали , что мы вместе , мы едины . Встреча в библиотеке получилась интересной , душевной . Очень здорово , что проект заинтересовал педагогов , библиотекарей , читателей . Более того , авторы не собираются останавливаться на достигнутом , а намерены продолжать своё поэтическо - переводческое дело , соединяя в ажурное поэтическое кружево ниточки двух великих языков . Қыс өтіп , жайдары жаз байтақ қырға келіп жеткен тұс еді бұл . Қойлы ауылда тұратын біздер үшін жайдары жаздың алар орны ерекше . Ең бастысы  жайлауға көшу . Ал жайлау әдетте көл жағалауында орын тебетін . Аздан соң бір табын сиыр көлге келіп түсіп , оның бақташысы сыртта қарсы алып тұрған бізге беттеді . Бұл  Ықылас , яғни шешеміздің жездесі еді . ",kaz
37,2017-34,uol,109," - Айналайын  ай , ақыры ат басын елге бұратын болған екен . Жұрттан естуімше , Жәнібек Қарағандыдағы шахтыда , сонан соң әлгі кәмпит шығаратын жерде жұмыс істеп жүр деуші еді . Иә , шынымен ақ , Жәнібек 1952  жылы Қарағанды қаласындағы өрт сөндіру бөлімінде қызмет атқара жүріп , кейін Ленинград қаласындағы өрт сөндірушілер қызметінің бір жылдық оқуын аяқтағаннан соң , Қарағанды қаласындағы өрт сөндіру қызметінің инспекторы болып тағайындалған .  Ақыры жалғыз ұлыңмен де қауышатын күнің туған екен . Жәнібек үйленген , кішкентай немерем бар , – деді Ықаң қауқылдап . Ә , солай ма еді !  деп шешем көзіне жас алды . Отырғандар : - Қайтсін енді ,  десіп жатыр . Олай дейтіндері Жәнібек оның апасы Торғайдан қалған алтынның сынығы , жібектің қиығы дегендей жалғыз ұлы болатын . ",kaz
38,2017-34,uol,118," . Торғай екінші рет Қабден атты азаматқа тұрмысқа шыққан . Одан қалған Сапкен , нағашысы Қайырбектің қарауында өсіп ержетті . Атымтай атты азаматқа тұрмысқа шықты . Бұл күнде Атымтай да , Сапкен де өмірден озған . Арттарында қалған жалғыз ұлы Сапарбек үйлі  баранды Кенжекөл ауылында тұрып жатыр . Осы аз ғана білімнің өзі өте ізденгіш , өз  өзіне талап қойғыш Торғайдың замандастарының арасында ерекше көзге түсіп , ел ісіне ерте араласуына мүмкіндік берді . Ауылдық кеңестің хатшысы болып жемісті жұмыс істеген . Бұл күнде сексен бестің асқар шыңына көтеріліп отырған Жәнібек аға ауылдасы , Тыйыштаттың айтысына қарағанда , шешесінің Баянда алғаш ұйымдастырылған бала бақшасының меңгерушісі болғанын мақтанышпен айтады . Бір колхозда тұрғанменен , сіз мына жақта . біз ана жақта дегендей ел арасы шалғай , сондықтан естімеген шығармыз , қуанышың құтты болсын ,  деп жатты әкем . ",kaz
39,2017-34,uol,107,"Осы орайда , айта кететін бір жәйт , тың игерушілер қатарында жергілікті ұлт өкілдері шамалы еді . Сондықтанда кең байтақ еліміздің әр түпкірінен сан алуан ұлт өкілдері мал бағумен күн өткізіп жатқан қазақтарға шекесінен қарайтын . Тіпті бұлардан техника тілін меңгеретін адам шығады дегенге сене қоймайтын . Трактор курсын бітіріп шыққан Жәкең солардан қалған тозығы жеткен темір тұлпар тізгінін ұстады . Абырой болғанда тыңға түрен салған алғашқы күнінен ақ , Жәкеңнің жұлдызы оңынан туғандай еді . Әрине оның техника тілін ұршықша иіріп меңгеруіне , өз ісін тиянақты атқаруына жан сала еңбек етуі себеп болғанды . Содан да болар , егін орағы басталған тұста , Жәкең Қырғындағы қызыл қырманға меңгеруші етіп тағайындалды . Тусырап жатқан тыңның әлі эрозияға ұшырамаған тұсы бұл . ",kaz
40,2017-34,uol,104,"Егін шығымы жоғары еді . Қызыл қырманда қызықты еңбек күндері жалғасып жатты . Бұл арада Жәкең өзін іскер ұйымдастырушы ретінде танытты . Бәлкім , бұған Қарағанды өрт сөндіруші инспекторы ретінде болып , адамдармен тіл табысу мәдениетін меңгергені себеп болған шығар . Әйтседе , Жәкеңнің есімі сол тұста ауыл еңбеккерлері арасында құрметпен атала бастаған . Осыдан үш жыл өткен соң , Жәкеңнің отбасылық өмірінде үлкен өзгеріс болған еді . Сүйікті жары Үкітай марқұм болып , Жәкең Мәрия жеңгейге үйленді . Сөйтіп , ол қаракесек елінен жан дүниесін түсінер жар ғана емес , жақын  жуық , қайын жұрт тапты . Мәрия жеңгейдің ағалары  Біләл , Қабжан , жеңгелері  Томаш , Қапиза және балдыздары жас отаудың шаңырағының берік болуына ақыл – кеңестерімен көмектесіп жатты . ",kaz
41,2017-34,uol,105,"Ол кісінің жолдасы милиция капитаны , тергеуші Қинаят Қатиетов екенін білген жұрт : Өй , бұл Қайырбек Бәженеевтің жақын туысы емес пе !  десті . Бірер күннен кейін Зәбира да сіңілісі Мәрияға жаңа ортада өз орнын табуына айтарлықтай ақыл  кеңес беруге ат ізін салған еді . Осы орайда Зәбираның ағайын арасында жастығына қарамастан сол жылдарда  ақ ерекше құрметке ие болғанын айта кету орынды . 1963  жылы бұрынғы Большевик колхозының орнына Южный совхозы құрылды . Шартараптан келген қоныстанушылар аз емес еді . Бір күні Жәкеңді сол кездегі совхоз директоры М . Е . Предохо шақырды . Көп ұзамай ауыл еңбеккерлерінің алқалы жиынында Жәнібек Ықыласұлы Бәженеев Южный совхозының жұмысшылар комитетінің председателі болып , бір ауыздан сайланды . ",kaz
42,2017-34,uol,109,"Сонымен қатар , ауырып сырқаған адамдарды шипажайға жіберу , баспанамен қамтамасыз ету , тағы да басқа совхоз еңбеккерлерінің әлеуметтік тұрғыдағы мәселелерін шешуге көп үлес қосты . Ол тұста , бөлімшеде 1500  бас ірі қара мал бар еді . Осы аталған мал басын жем шөппен қамтамасыз ету , мал қораларын , бақташылар тұратын үйлерді қысқыға жөндеу сияқты қарбалас науқандар бірінен соң бірі жалғасып жататын . Бөлімшенің бес мың гектар егістік алқабы болатын . Онда бидай , арпа , қарақұмық дақылдары егіліп , орып алу жұмыстары бірінен бірі ұштастыра жүргізілді . Бірте  бірте жұмыс алға басты . Бөлімше еңбеккерлерінің Жәкеңнің бұл жұмысы да бір кісіден кем меңгергендігіне көздері жетті . Мемлекетке сапалы да семіз ет , сүт , май тапсыру ісі бірте  бірте оң жолға қойылған . ",kaz
43,2017-34,uol,104,"Ол жылдары Қырғын учаскесі бөлімшенің егістік алқабы болатын , бұл сол шаруашылықтың құнарлы жері боп саналатын . Егін егу технологиясын дұрыс сақтау арқасында , жер құнары өз жемісін беріп , бөлімше дихандары әр гектардан 10  12 центнер өнім алуға жетісті . Бұл сол жылдары жоғары нәтиже болып есептелетін . Жәкеңнің еңбектегі табыстары елеусіз қалмады . Оны бөлімше еңбеккерлері ауылдық кеңестің депутаты етіп сайлады . Енді ол өзінен басқа да әріптестерімен қатар совхозда еңбек мәселелерін көтеріп шешуге ат салысты . Южный совхозында еңбек еткен сол жылдарды сағынышпен еске ала отырып , Жәкең өзімен қанаттас , жұмыс істеген пікірлестері Ғаббсаттар Сарбасов , Әбілә Сабденбеков , Серік Анафин , Сағадат Ысқақов сынды ауылдық кеңестің депутаттары болған азаматтардың есімін мақтанышпен атады . ",kaz
44,2017-34,uol,134,"1975  жылы отбасы жағдайына байланысты Жәкең Жосалы совхозының Қызылтау бөлімшесіне қоныс аударып , мұнда екі жылдай бөлімше қойма меңгерушісі болып қызмет атқарды . Бір айта кететін жәйт , Жәкең қайда жұмыс істесе де , өзінің адалдығымен ерекшеленді . Ол ішіп  жеуге , қоғам мүлкін талан  таражға салуға жол бермеді . Бұл оның өзіне де , өзгеге де қойған талаптардың бірі еді . Ал енді осы қасиет , бәлкім , оған нағашысы Қайырбек Бәженеевтен жұғысты болған шығар . Совхоз директоры Тоқтыбай Бралинұлы Құлшыманов Жәнібек Ықыласұлын совхоз орталығындағы орталық қойма меңгерушілігіне шақырды . Он бес жылдай бір орында табысты еңбек еткен Жәкең , көп жылғы бейнетінің зейнетін көрер шаққа жетті . Осылардың арасынан , өз басым , совхоз директоры Қапен Төлеубекұлы есімін ерекше атар едім . Өйткені ол кісі Баянауыл өңірінен , қателеспесем , Қазақстан Республикасының Жоғарғы кеңесіне депутат болған азамат . Баянауыл өңірінде бірнеше шаруашылық басшысы , Май ауданында ауыл шаруашылық басқармасын басқарған адам . ",kaz
45,2017-34,uol,122,"Ал Жәкеңнің адал еңбегі аудандық партия комитетінің грамоталары , мақтау қағаздарымен аталып өтті . Ең бастысы зейнеткерлікке шыққанда Жәкеңе совхоз директоры Қапен Төлеубекұлы еңбегін бағалап , арнайы бұйрықпен астына автокөлік мінгізді . 1982  жылғы сәуірде Жәкеңнің асқар тауы , әкесі Ықаң , 84  жасында өмірден озды . Осы орайда , Ықаң жайлы бір  екі ауыз сөз айта кету артық болмас . Ол кісі өте момын , шаруақор болатын . Көзінің тірісінде  ақ аты ел арасында аңыз болып таралған еді . Сонау бір жылдары , ағайынның топырақты өліміне бата жасағанда , кіндік шеше атанып , нәрестенің кіндігін кесіп , қалау қалағанда , ауыл адамдары малдарын сойып апарады екен . Cондай бір сапарға Ықылас ақсақал да әзірлік жасайды . Қойын сойып , етін сорғысын деп терісінің үстіне жайып қойған ол бірер шыны шай ішіп , шөлін баспақ болып үйге кіреді . ",kaz
46,2017-34,uol,116,"Содан шайды қанып ішіп , сыртқа шыққан ол , қораның есігінің аңырайып ашық жатқанын көріп , ішінде өзара ырылдасқан иттердің дауысын естіп жүгіріп келсе , ауыл иттері сойылған қойдың етін паршалап  ақ тастаған екен . Тек жоғарыға ілінген төс пен қора бұрышына тастай салынған бас қана аман қалыпты . Мұны көріп есі шығып , үйге қарай жүгірген Ықаң бәйбішісіне ;  Иттер қойдың етін түгелге дерлік туталақайын шығарыпты , тек сен ренжи көрме , құдай сақтап басы , құдай сақтап төсі қалыпты ,  деген екен . Ендігі бір аңыз мынау : Аудан орталығындағы ауруханаға өзі бағып жүрген табындағы көк бұқа сүзіп , бірер бұғанасы шытынап , қабырғалары сынып , ауыр халде түскен Ықыласты дәрігерлер емдеп жазып , қатарға қосумен бірге , жасы жеткен адам ретінде зейнет ақысын қуып алуға құжаттарын әзірлеп , көмектессе керек . ",kaz
47,2017-34,uol,105,"Бұл аңыздар Баянауыл ауданының Жұмат Шанин атындағы ауылда әлі күнге дейін айтылып келеді . Мұның өзі бір кездегі ауылдастарының аңқау да аңғал жан дүниесі табиғаттың өзіндей таза Ықаң сынды қатардағы еңбек адамына аз құрмет болмаса керек . Ел ақсақалын ауылы құрметтеп , соңғы сапарға шығарып салды . Олардың арасында Ықаңның сегіз немересі бар еді . Қазірде Жәкең Екібастұз қаласының тұрғыны . Бәйбішесі Мәрия жеңгеймен Алланың алақанға берген ырысын бала  шағаларымен бөлісіп , қызықты думанды өмір кешуде . Ләззәт пен Берікбай қатардағы шаруа адамдары . Фаризат жоғары оқу орнын бітіргеннен соң , көп жылдар бойы Екібастұз қаласының мәдениет бөлімін басқарып , жемісті еңбек етті . Қазір Қазақстан Респбликасының Парламенті Мәжілісінің Аппаратында қызмет етуде Алиасқар  полиция полковнигі . ",kaz
48,2017-34,uol,120,"Еркін мен Серікбай Екібастұз қаласының ішкі істер басқармасының полиция офицерлері болса , Гүлзат Павлодар облыстық Қазақтелекомда инженер - техник қызметін атқарады . Қайыргелді өзінің өмірге деген құштарлығымен өміршеңдігін танытқан аптал азамат болса , сүт кенжесі , ағылшын тілінің маманы Гүлдана , қазірде Қазақстан Республикасының кардиохирургия орталығында қызмет атқаруда . Сонымен қатар , Жәкеңмен Мәрия жеңгей өздерінің сүйікті балалырымен келіндерінен он төрт немере , үш жиен , жеті шөбере сүйіп отыр . Міне , құрметті оқырман ! Ықыласұлы Жәнібектің , оның отбасы жәйлі азды - көпті мағлұмат осы . Алда қос қарияның қол ұстасып , өмір кешкендеріне 50  жыл толғалы отыр . Торқалы той құтты болсын , Жәке , Мәрия жеңгей ! Қазақстан Жазушылар және Журналистер Одағының мүшесі . Әдебиетші ғалымдардың пайымдауынша , аңыз  ертегі еншілес ауыз әдебиетінің бір саласы . Оны ертегіге телулеріне аңызда қиял  ғажайып оқиғаның шындықпен қосарлана өрілуі себеп болса керек . ",kaz
49,2017-34,uol,133,"Мұнымен қатар , аңыз негізінде әңгіме , кейде өлең  жыр түрінде болуы мүмкін деген  екі ұшты пікір де айтылып қалып жатады . Дегенмен , аңыз кейіпкерлері нақтылы өмірде болған жандар . Олар Асан Қайғы , Қорқыт , Жиренше , т . б . Бұл аңыздардан басқа Ұлы төңкеріске дейін қазақ даласында діни тақырыптардағы аңыз  әңгімелер де аз таралмаса керек . Олай дейтінім , әкем марқұм ( молда болатын ) қыстың ұзақ түнінде араб әрпімен басылған кітаптардан аңыз әңгімелерді өзі оқып , мазмұнын қазақшалап айтып отыратын . Қаншама жүзім ағаштары оталып , қаншама адам өмірлік кәсібінен көз жазып , ырзығы мен ырысынан шектелді . Ең сорақысы жүздеген , мыңдаған адамдар техникалық спирттен әртүрлі сурагаттан уланып , көз жұмды Алыстағы бір алай кәріп ( ғаріп ) аштыққа ұшыраған , соларға басқа жұрттан көп қайыр барып жатыр . Сол игілікті істен қалыс - қалсаң , қор болып қазақ атың жойылар , сенде почта мен ақша жібер - дей келіп , құдай үшін аштарға жылу бер - деп үндейді . ",kaz
50,2017-34,uol,123,"Мәшекеңнің бұл үндеуі өз заманында , дәуірлестерінің тарапынан қаншалықты қолдау тапқаны беймәлім . Дей тұрсақ та оның Алланың адамға берген аманатына адал тек ислам тарихы ғана емес жер жиһан тарихының терең білгірі , гуманист екендігі күмән тудырмайды . Бұл бұрын да , бүгін де , Алла жазса , ертең де солай болып қала бермек . Ежелден - ақ қазақ жыртысын жыртып , ұлт мұңын мұңдап келе жатқан газет бұл күнде ел назарын өзіне аударған . Күн тәртібіндегі шилі мәселеге айнала жаздап тұрған жер қатынастары туралы да бірталай ортаға ой тастап , олжа салар дүниелерді жариялап үлгерді . Мұндағы бәз қалпында тұрған көшелерді алаңсыз адамдардың шаттық толқыған жүздерін көргенде Баян жерінде тоз - тоз болып құлап қираған ауылдар қалаға бет алған көштерден көзіміз жауыр болған басымыз өмірде тозақ пен жұмақ қатар болса , жұмақ осы соңғысы шығар деген ойға тірелген едік . ",kaz
51,2017-34,uol,117,"Олай дейтінім , бізден көш ілгері кеткен небір дамыған елдердің табысын көлденең тартып , олар жерлерін сатты , жалға берді , соның арқасында байып жарыды , біз де байимыз деудің ешбір қисыны жоқ . Ол елдердің шаруалары жерден тамырларын қай жылы , қай ғасырда үзіп қалалық болғандарын тап басып айта аласыз ба ! Сол далада өткен өмірін , сіңірген еңбегін , тамшылата төккен терін , қуанышы мен кірбіңін оларға қандай күш ұмыттыра алмақ ? Сондықтан да кімге де болсын жерді сату санасына сіңіп , миына қона қояр ма ? Бұл ауылдан қалаға көшкен бірдің басындағы хал емес , мыңның басындағы хал ғой ! Сондықтан да мен мароторийдің бес жылға ұзартылуын бар болғаны бұл салада атқарылар істің бастауы ғана деп түсіндім . Ал жер қатынасы мәселесін алды - артына қаратпай , түпкілікті шешу үшін кемінде бір ғасыр уақыт керек . ",kaz
88,2017-34,uol,111," – Аға , бүгін киіз үйдің түндігін ашып тастарсыз . Менің көкке көтерілуім керек . Мен көкке көтерілсем , бай және оның жандайшаптары сіздерге түк те істей алмайды . Сол түні ол ашық қалған түндіктен ұшып шығып , жұлдызы жамыраған көк аспанға найзадай шаншылып қанат қақты . Ұшқан сайын өне бойы жеңілдеп , жүрегін әлдебір белгісіз шаттық меңдеді . Бір мезгілде оның есіне өзін өлімге байлаған шың басындағылар сап ете түсті . Соларға өзінің тірі екендігін әйгілеп , олардың мұны көргенде қандай күйге түсетінін білгісі келген . Енді ол шыңға қарай бет бұрған . – Дұрыс айтасыз , апа . Тек мен қайда барарымды білмей дал болып тұрғаным . – Сен басқаны қоя тұрып , Айдарбекке берген уәдеңді орындау қамына кіріс . Уәде – Құдай аты екенін ұмытпа , алтыным ! ",kaz
89,2017-34,uol,156," – Мына төбеңде төніп тұрған аспан ел аузында жеті рахат көк деп аталады . Соның үшінші қабатында қыран бабаның мұз сарайы бар . Ол сонда отырады . Оған қыранның қыраны ғана ұшып барады . Талайлардың тауы шағылып , қанаты қайырылған , – деп терең күрсінді . – Ал сен тәуекел етуіңе тура келеді . – Әрине , апа . Тек сіз маған соған барар жолды сілтеңізші . Мұны көрген бай мен оның жанындағылардың үрейлерінің ұшқандықтары соншалық – бірімен - бірі жарыса Айдарбекке ендігәрі қастық ойламауға ант - су ішісті . Киелі Бала қыранның айтқан алғысы Айдарбекке құт боп дарып , бірер жылдан соң шаңырағында шаттыққа бөлеген сәби даусы естіліп , аңсаған армандарына жетсе керек . Я же разыскивал медресе Мадари - хана , где со времён войны в небольшой келье жил Сергей Николаевич Юренев . Адрес его , рекомендации и большой привет учёному передал со мной историк Лев Борисович Ерзакович , оставшийся работать в Отраре . Я пробежался по улицам города , добрался до насыпного холма с крепостью Арк  резиденцию бухарских эмиров в центре старого города , вокруг которого строилась и развивалась Бухара . ",kaz
109,2017-34,uol,114,"Muxit Bayazitov процитировал запись Галины КостюченкоС Добрым утром , дорогие друзья ! Хорошего Вам дня ! Хорошегонастроения ! Рас , сонау бір жылдарда Мұрат Дүйсенбайұлы Рахметов директор болған тұста әр сала бойынша арты аудан , алды облыс көлемінде жеңімпаз деп танылып , ауыспалы Қызыл туларды жеңіп алған тұстары да болған . Тек мұндай жұлдызды сәттері ұзаққа бармаған . Шаруашылықтың ірге тасы берік болғанымен , шаруасы шалқыған ел еді деп айта қою қиын . Бір сөзбен , оза шауып бәйге алмаса да ұлан бәйгеде шаңға көміліп , тіпті артта қалған жайы және жоқ еді . Ел қатарлы тірлік кешіп жататын . Тек алыптарды алқындырып , онсыз да өлместің күйін кешіп келе жатқан Одақтағы көптеген кәсіпорындар мен шаруашылықтардың шаңырағын шайқай , төрт аяғын аспаннан келтіре келген қайта құру кезеңінің тепкіні қабырғасын қақыратып - ақ жіберген . ",kaz
110,2017-34,uol,107,"Бұл ауыртпалықты қырда жатқан аядай Мәшһүр Жүсіп атындағы кеңшар ғана емес , одақтағы небір шаруасы шалқып отырған кәсіпорындар мен шаруашылықтар да айқын сезінген . Көбісі - ақ тұралап тынған . Шаруадан береке кете бастағаннан кейін елдің де экономикалық жағдайы тығырыққа тірелгендей еді . Ал мұның өзі соңғы жетпіс жылдан астамғы кеңестік дәуір кезеңінде тілі мен дінінен , ата дәстүр , салт - санасынан ада болуға айналып ұлттық сезіміне селкеу түсіп , намысы аяусыз тапталған қазақ халқы үшін жаратушы жаббар хақтың асқан мейірімділікпен жарылқауымен пара - пар еді . Сол бір тарихи кезең , сол бір ұлы кезеңдер халық санасын сілкіп қана қоймай , ұлттық намыс отын үрлей түскен шақ еді . Халықтың өшкенін жандырып , өлгенін тірілту үрдісі Баян жерінде де , өзінің сәтті жалғасын тапқан . ",kaz
111,2017-34,uol,106,"Сөйтіп , 1993  жылдың 20  қазанында Мәшекеңнің есімімен аталатын кеңшар да ақын , тарихшы , көріпкел әулие Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің осы заманға , сәулет өнерінің талаптарына сай салынған мұражайы айқара есік ашқан . Сол күні Арқа төсінде жер - дүниені қарашаның қара суығы қалтыратып тұрғандай еді . Соған қарамастан Мәшекеңнің мұражайының ашылу салтанатына келген адамдардан көз тұнады . Аудандағы он бір шаруашылықтан аудан орталығынан келгендерді былай қойғанда , Семей , көршілес Екібастұз қалаларынан да қонақтар баршылық еді . Міне , біз әулиеге арналып салынған мүражайдың ішіне кіріп келеміз . Мұнда қойылған экспонаттар ақынның өмірінен мол хабар беретіндей . Қарсы алдымызда ақ қағазға бір кимелеп келген ойды жаза қоюға құлшына кіріскен Мәшекеңнің бюсті тұр . Оны көргенде ақ жаулықты аналардың бірі : ",kaz
112,2017-34,uol,161,"  Жарықтық - ай , деп көзіне жас алған . Сол сәт жұрттың көпшілігі қол орамалдарын жанарларына қарай жақындатып жатқаны байқалып - ақ қалған . Иә , бұл талай жылдар аңсай кұткен асылының , ардағының туған еліне арнаған өлшеусіз еңбегінің ендігі жерде халық игілігіне айналатынан шүбәсіз сенген Мәшекеңнің ұрпақтарының сарғайған сағыныштан шыққан көз жасы , қуаныш көз жасы екендігі сөзсіз еді . Ал кейбір ақсақалдар Алла өзің кешіре гөр десіп , күбірлесіп қояды . Бәлкім , олардың тарихтың , Мәшекеңнің алдында ешбір кінәлары болмаса да , сонау бір сойқанды жылдарда өткен өкінішті іс үшін Алладан , қала берді Мәшекеңнің аруағынан кешірім сұрағандықтары болар . Экспонаттарды асықпай аралап жүрген адамдардың арасынан Мұрат Дүйсенбайұлы Рахметовты көзім шалды . Сол сәт жаңа ғана Мәшекеңнің мұражайының ашылуына байланысты баяндама жасаған ақынның немересі , ғалым , жазушы Қуандық Пазылұлы Мәшһүр еңбегін зерттеп , әр жылдарда пікір айтқан . М . Әуезов , С . Мұқанов , Д . Әбілев , Ә . Қоңыратбаев , М . Бөжеев , С . Дәуітовтермен қатар Мәшекеңнің бейітін қалпына келтіріп мұражайын ұйымдастыруды қолға алған адамдардың есімін мақтанышпен айта келіп , Мұрат Дүйсенбайұлына азаматтық ақ алғысын арнағаны есіме оралған . Расында да , Мұрат ағаның және басқаларының сол жылдарда . ",kaz
113,2017-34,uol,118,"Мәшекең үшін атқарған еңбегі ерлікпен пара  пар екен - ау деген ойға бекінген мен осыдан бір жыл , бір ай өткен соң осы әңгімеге қайтып оралып , Мұрат Дүйсенбайұлын іздеп баратынымды білген жоқ едім . Мақаңның көмегімен Екібастұз халық депутаттары қалалық Кеңесінің атқару комитеті іске араласып , құрылыс материалдарын әкеліп төге бастаған шағы екен . Нүрила апай маған осы жайларды баяндап , құрылыс материалдарының әлі де жетіспейтіндігін , құрылысшылардың қажет екендігін айтты . Қандай көмегің бар деуді де ұмытпады . Сұрастыра келсем Нұрила апай Ескелдідегі Мәшекең бейітінің басына жеңіл  желпі көшіп те алған екен .  Көмектесеміз , апа , қолдан келген көмекті аямаймыз деп жатырмын . Айтқанды орындау азаматқа сын , қолдан келген көмекті аяғанымыз жоқ . 1977  жылы бейіт құрылысы аяқталды . Сол күні бейіт басына жиналған халықтың қуанышын көрсеңіз ғой . ",kaz
114,2017-34,uol,102,"Осы сәтте сол жылдарда әлде бір игілікті іс жайлы сөз бола қалса ел басшыларының ертең әлдекім жоғары жаққа жазып жіберсе мен жауап беремін , жұрттың несі кетеді деп шыр - пыры шығатыны есіме түсе кеткені .  Мұрат Дүйсенбайұлы , құрылыс материаддарының , әсіресе адам күшінің сол жылдар да жыртылып айырылмағаны белгілі . Ауыл тұрғындарының бірінің қорасы құлап , бірінің үйінің төбесінен тамшы ағып , шаруашылық басшыларынан материал сұрап , ол табыла қалған жағдайда жөндеуші құрылысшылар тауып беруін талап етіп кеңсе табалдырығын тоздырып жүргенін көзбен көрген едік . Кейде мұның өзі жоғарыға жазылар арыз - шағымға да негіз болып жататын . Ақынның бейітін көтерген кезде өзіңіздің үстіңізден әлдекімдер жоғары жаққа жүйрік қаламын жорғалатып жіберген жоқ па ? ",kaz
115,2017-34,uol,133,"Тіпті , мұражай салу керек дегенді де сол ауыл адамдары ауызға алғаш алған еді . Солардың бірі қазақ өнерінің белгілі тарландары Қуат , Суаттың әкесі Әуезбек Әбусейітов ақсақал Мәшекеңнің немересі Төлеубайдың болашақ мұражайға деп арнап жинаған біраз экспонаттары бар , соны пайдаланып , Мәшекеңнің мұражайын ашу қажет , істің бір қолға алынуы ғой , ар жағы оңғарыла береді деп ауыл тұрғындарыньң атынан тілек білдірген еді . Мен Төлеубай ақсақалдың үйінде жинақталған экспонаттармен таныстым . Онда киіз үйдің , арбаның , бесіктің алтыбақанның , келінің макеттері бар екен . Осы заттардың , тағы да басқа заттардың макетін Төлекеңнің өзі қолдан жасаған көрінеді . Мен ол кісілерден : Мәшекеңнің киім  кешегі , пайдаланған заттары бар ма ?  деп сұрадым . Бар десті олар . Көз әйнегін , киім  кешегін тағы да басқа заттарын , шай  самаурынын көрсете отырып , мұнымен қатар деді олар тағы да ел ішінде тараған Мәшекеңнің заттары баршылық . Іздестіреміз , жинастырамыз десті . ",kaz
116,2017-34,uol,105,"Көп ұзамай осындағы мектептің бір бөлмесін Мәшекеңнің мұражайына бөліп бердік . Салтанатты жиын өтті . Әуезбек салтанат үстінде Мәшекеңе арнап өзі шығарған өлеңін домбыраға қосылып айтып берді . Кезінде сері , әнші болған Әуекеңнің сол өлеңін жаздыртып алу бірде  біріміздің қаперімізге кірмегеніне өкінемін . Сонымен қатар ол мұражайға күміс ертоқымын сыйлады . Ауылдың ақ жаулықты әжелері мен , ақсақалдары ән шырқап , би билеп кетті . Келер жылы ауыл ортасынан шаруашылық тәсілмен екі қабатты клуб үйін саламыз , соның екінші қабатын Мәшекеңнің мұражайы ретінде пайдаланамыз , деп жиналған халыққа уәде бердім . Аудандық партия комитетіндегі кейбір жолдастарға ойымды сездіртсем олар , өзің біл , әлдекім үстіңнен арыз жазып жіберсе партиядан шықпасаң да сөгіс алатының айдан анық дегенді аңғартты . ",kaz
117,2017-34,uol,127,"Қатты толқып ойлануға тура келді . Өйткені , партиядан шықпасаң да сөгіс алудың өзі ол жылдарда алға басқан адымыңды артқа қарай шегіндірумен пара - пар еді . Осы сәтте мен облыстық мәдениет басқармасының бастығы Балтабай Сейсенбековке жолығып , мұражайды жабдықтауға қол ұшын беруді өтіндім . Көп ұзамай Павлодардағы өлкетану мұражайының қызметкерлері келіп , жұмысты қолға алды . Ал бұл кезде болашақ мұражайдың экспонаттарын біржарым жылдың ішінде Аманкелді Омаров жинастырып та үлгерген еді . Қ . Сәтбаевтың 90  жылдығын тойлауға сол кездегі Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков келе қалды . Ол Мәшекеңнің басына ат басын бұрып , бейітін мавзолей етіп салыңдар . Музей үйін жеке салыңдар , деп нұсқау беріп қаржы бөлдіртті . Соңғы мұражай кезінде сол кісінің нұсқауымен жоспарланған еді . Міне , оның халқына қызмет етіп тұрғанына да екінші жыл . Тағы да қандай сауалыңыз бар ,  деді ол маған назарын тіктеп . ",kaz
118,2017-34,uol,110,"  Бастаған істің сәтті аяқталуы әрқашанда қуаныш дей тұрсақ та сол қуаныш үстінде де адамның жан жүрегін толқытып , есінде мәңгілік қалатын ерекше сәттер де болады ғой . Сол жағына да аздап тоқталып өтсеңіз .  Мәдениет үйіндегі мұражай ашылғанда Ақбәйбішенің Сүйіндіктің шешесі ( Зейнеп ) көзі тірі еді . Өзінің үстіндегі шапанын шешіп алып менің иығыма ілді . Сол сәтте айтары жоқ қатты толқыдым . Қарт ананың жан  дүниесінің дархандығына сүйсіндім деп үнсіз қалған ол әлден соң барып шапанын Ақбәйбішенің өзіне қайтып бердім . Қазір де Сүйіндіктің үйінде тұр , деген еді . Оған 1952  жылы Мәшекеңнің бейіті құлатылып , сол кездегі партиялық идеологияның ақынның аруағын қорлап , былайғы жұрттың үрейін ұшыруға негізделген солақай саясаттың салқыны ерекше әсер еткені сөзсіз . ",kaz
119,2017-34,uol,102,"Бір ғажабы идеологтар қаншама тырысып , талаптанса да Мәшекеңді халық санасынан жоя алмады . Оның рухы жылдар өткен сайын асқақтап , аспандай берді . Әйтсе де , Мәшекеңнің көмескіленіп бара жатқан ізін қайтадан жаңғыртуға талаптанғандар да аз болған жоқ . Олар жайлы зерделеп , зерттеп , сөз қозғау  келешектің ісі . Солардың бірі ақынның немересі Сүйіндік Көпеев 1932  жылы туған еді . Ол ауыл механизаторы , трактор бригадасының бригадирі бола жүріп газет  журналдарға штаттан тыс тілші ретінде атсалысумен келді . Сонымен қатар ұрпақ парызын өзінше түсініп , бағалаған ол ұлы адамның өмір кезеңдеріне , дара қасиетіне байланысты айтылатын ел аузындағы там  тұм әңгімелерді шама  шарқы келгенше қағаз бетіне түсіре берген екен . ",kaz
120,2017-34,uol,121,"Онда Сұлтанмахмұт , Қаныш , Шәкен , Зейін тағы да басқа алты алаштың арыстары , исі қазақтың біртуар азаматтары мен Ғабит Мүсірепов , Евней Букетов сынды ұлы тұлғалар жайлы естеліктер беріліп , азды  көпті сыр шертілді . Журналдың сол санында Мәшһүр Жүсіп Көпеев әулие туралы ештеңе жоқ еді . Біз ол жайлы материалды Сүйіндіктен күткен едік . Кейін анықтап білгеніміздей оған жіберген хабарымыз дер кезінде жетпеген . Ал қайта хабарласуға , тосуға журналдың уақыты көтермеді . Қап , деп өкінгеннен басқа шара болмаған . Сол жолы қаламдас бауырым Тілеубек Ғалымұлы екеуімізге журналға Мәшекең жайлы материал ұйымдастырып жіберу жөнінде арнайы тапсырма берді . Біз ол кісіге уәде берген едік . Содан . Уәде беру оңай , оны орындау соншалықты қиын боларын кім білген . Тағы да сарыла Сүйіндік ағадан , бейіт басында бірге болған бұл да ақынның немересі Қажыманнан хабар күттік . ",kaz
121,2017-34,uol,141,"Күн өткен сайын сол хабардың болатынына деген үмітіміз азая берді . Сондай күндердің бірінде есіме Мәшекеңе ағайын , аудандағы белгілі азаматтардың бірі , аудандық салық инспекциясының бастығы Балға Шайхин аға түсе кеткені . Бәкеңе жолығып , жағдайды айттым . Айтып айтпай не керек , апталар бойы тостырған материал Бәкеңнің араласуымен айналасы бір  екі күнде қолға тиді . Алайда соған қарамастан , полигон төңірегінде күні бүгінге дейін бірін – бір қарама – қайшы екі ұдай пікір қалыптасып отыр . Оның шырқаған шындығы қайсы ? Осыны әлі күнге дейін басын ашып , ажырата алмай жүргендер аз емес . Ал оған одақтық , мерзімді баспасөз беттерінде , радио , теледидар арқылы берілген кейбір ғалымдар мен журналистердің өзара сұхбаттары да аз себеп болып отырған жоқ . Тіпті олардың кейбірі жарылыс әуеде және жер үстінде ядролық – сынақтар жасалған 1949 – 1963 жылдарда атом сәулесіне ұшыраған адамдар жайлы дерек ешқайда сақталмаған , ондай болған күннің өзінде , ол шамалы болғанға ұқсамайды деген уәж айтады . ",kaz
122,2017-34,uol,152,"Ал бұл байламмен полигон төңірегінде туып , ержеткен , осында өмір сүріп , еңбек еткен кез – келген адамның келісе алмасы хақ . Өйткені , өткен – кеткенді ой безбенінде саралай келіп , жарылыс зардабының талайларды жалмап кеткеніне көз жеткізесің . Ғалымдардың айтысына қарағанда , ашық аспан астында жасалған жарылыстан соң ауаға таралған радиация желмен , жауын – шашынмен жерге түседі екен . Ал ауа – райы қашанда құбылмалы болып келетін қыр жағдайында полигонның иегінің астында тұрған біздің аудан түгіл , одан жүздеген шақырым алыс жатқан аймақтарға , желдің соғу жылдамдығы секундына 20 – 30 метрге жеткен жағдайда , радиоактивті тозаң санаулы уақытта – ақ салып – жетіп үлгермей ме ? Қашанда желдің өтінде , шүмектеп жауған жаңбырда , қарлы боранда қоғам малын көзінің қарашығындай сақтау жолында жан аямай еңбек етіп жүрген малшылар қауымы қырдың алаулап атқан таңын , жанға жайлы қоңыр самалын , құтырына соққан желі мен шелектеп құйған жаңбырын отар шетінде , қыр төсінде қарсы алады емес пе ! Ендеше , радиацияға өзгелерге қарағанда бірінші тап болатын да солар ғой . ",kaz
123,2017-34,uol,104,"Жарылыс әуеде және жер үстінде жүргізілген сол бір жылдар да өзім жақсы білетін үш – төрт шопанның қылтамақ атты дауасыз дертке ұшырап , көз жұмғаны есімде . Солардың бірінің көңілін сұрай келген адамдарға :  Ата – бабамызда жоқ бұл кеселдің қайдан пайда болғанына ақылым жетпейді . Бәрінен де ішер асың бола тұра , аштан өлу азап екен ,  деген қиналысқа толы сөздері жадымда қалыпты . Одан кейін де сан адамдар қылтамақтан , әртүрлі қатерлі ісік ауруларынан көз жұмып жатты . Сол қасіреттің бұл күнде еселеп арта түскенін ешкім де жоққа шығара алмас . Сондықтан да жоғарыда айтылған өзім білетін қылтамақтан көз жұмған аяулы жандардың бұл арада есімдерін атап әруақтарын күңірентуді жөн көрмедім . ",kaz
124,2017-34,uol,133,"Тек аталған жылдарда , экологиялық апаттың негізгі көзі болып отырған завод – фабрикалардың көк тіреген биік мұржаларынан күні – түні толассыз көтеріліп жататын көк түтін некен – саяқ болатын . Міне , осыдан – ақ көп жайды аңғарар едік . Тек екінің біріне , егіздің сыңарына түсінікті тайға таңба басқандай , басы ашық мәселенің өзін ғылыми негіздегенсіп шыға келу біздің елде әдетке айналғандай . Тіпті басқаны былай қойғанда Чернобыль трагедиясы , сол төңіректе тұратын халықтың мұңы мен зары үш жылдан соң ғана ел назарына ілігіп , мойындалуы осының айғағы емес пе ? Керемет – ай , қан жылаған халықтың қасіретке толы өксікті үнін сол өңірде жарты есті ана жарық дүниеге әкелген сәбидің жарқыншақ үні басып кете жаздағаның қайтерсің . Осы фактіні негізге алған ғалымдар дүрлігетін түк те жоқ , барлығы да қалыпты , тіпті ұрпақ өсіріп , өсіп – өнуге мүмкіндік бар деп жар салып жатты емес пе ? ",kaz
125,2017-34,uol,103,"Қалай дегенмен де сол ғалымдардың үніне құлақ түріп , оларға құдайша сенетіндер біздің арамызда да жоқ емес екен . Солардың кейбіреулері :  Құр даурықпа , айғайдың қажеті не , жарылыстың зиянсыз екендігін ғалымдар дәлелдеп отырған жоқ па ? Олар білмейді дейсіңдер ме ? Полигонды жабу мемлекетке қанша зиян екендігін неге ескермейсіндер ? Қаржы қайдан табылмақ ? Жаппай мұның өзі кезінде әлдекімдердің депутат болғысы , атақ алғысы келіп көтерген мәселесі дейді ғой , тіпті біздегі белсенділердің де ішкі есебі жоқтығына кім кепілдік бере алады ? – деген сияқты уақ әңгіме сабақтайды . Оқыған  білген жақсы , ал оқығанды , естігеніңді өзіндік ой таразысына салып , айнала төңірегінде болып жатқан жағдайлармен ұштастыра ой , байлам жасау қажет емес пе . ",kaz
126,2017-34,uol,107,"Тіпті , жаңағы сырт сөзге сеніп , солай дейді ғой деушілердің бірі болмаса , бірінің күні кеше ғана жасы 40 пен 50  дің арасында қатерлі ісіктен , не қылтамақтан қайтыс болған ағайынына , не ауылдасына топырақ салуы , не болмаса төсек үстінде аталған дерттің бірімен ауырып , өмірінің соңғы минуттарын аласұрып өткізіп жатқан адамдардың көңілін сұрап шығуы да мүмкін ғой . Тек әр нәрсенің байыбына барып , ойланбайтынымыз өкінтеді . Жоғарыда аталған кездесуде Баянауыл астық қабылдау пунктінің директоры Зоркен Маханов атамыз компенсацияға 40 процент беріле қалған жағдайда сол қаражатқа осы күнгі талапқа сай құрал – жабдықтармен жарақталған емхана , аурухана салынса деген ұсыныс айтқан жоқ па . Бұл бірдің емес , мыңның пікірі десек , бәлкім , үлкен қателік те бола қоймас . ",kaz
131,2017-22,uol,129,"Сондықтан ба өзіңізге жол түскен . Людмила ЧеркашинаСовременная поэзия Украины + 1 Добавить комментарий цитировать - Айналайын  ай , ақыры ат басын елге бұратын болған екен . Жұрттан естуімше , Жәнібек Қарағандыдағы шахтыда , сонан соң әлгі кәмпит шығаратын жерде жұмыс істеп жүр деуші еді . Иә , шынымен ақ , Жәнібек 1952  жылы Қарағанды қаласындағы өрт сөндіру бөлімінде қызмет атқара жүріп , кейін Ленинград қаласындағы өрт сөндірушілер қызметінің бір жылдық оқуын аяқтағаннан соң , Қарағанды қаласындағы өрт сөндіру қызметінің инспекторы болып тағайындалған .  Ақыры жалғыз ұлыңмен де қауышатын күнің туған екен . Өй , сен естіген жоқ пе едің ? Жәнібек үйленген , кішкентай немерем бар , – деді Ықаң қауқылдап . Ә , солай ма еді !  деп шешем көзіне жас алды . Отырғандар : - Қайтсін енді ,  десіп жатыр . Олай дейтіндері Жәнібек оның апасы Торғайдан қалған алтынның сынығы , жібектің қиығы дегендей жалғыз ұлы болатын . ",kaz
132,2017-22,uol,161," . Торғай екінші рет Қабден атты азаматқа тұрмысқа шыққан . Одан қалған Сапкен , нағашысы Қайырбектің қарауында өсіп ержетті . Атымтай атты азаматқа тұрмысқа шықты . Бұл күнде Атымтай да , Сапкен де өмірден озған . Арттарында қалған жалғыз ұлы Сапарбек үйлі  баранды Кенжекөл ауылында тұрып жатыр . Осы аз ғана білімнің өзі өте ізденгіш , өз  өзіне талап қойғыш Торғайдың замандастарының арасында ерекше көзге түсіп , ел ісіне ерте араласуына мүмкіндік берді . Ауылдық кеңестің хатшысы болып жемісті жұмыс істеген . Бұл күнде сексен бестің асқар шыңына көтеріліп отырған Жәнібек аға ауылдасы , Тыйыштаттың айтысына қарағанда , шешесінің Баянда алғаш ұйымдастырылған бала бақшасының меңгерушісі болғанын мақтанышпен айтады . Трактор курсын бітіріп шыққан Жәкең солардан қалған тозығы жеткен темір тұлпар тізгінін ұстады . Абырой болғанда тыңға түрен салған алғашқы күнінен ақ , Жәкеңнің жұлдызы оңынан туғандай еді . Әрине оның техника тілін ұршықша иіріп меңгеруіне , өз ісін тиянақты атқаруына жан сала еңбек етуі себеп болғанды . Содан да болар , егін орағы басталған тұста , Жәкең Қырғындағы қызыл қырманға меңгеруші етіп тағайындалды . Тусырап жатқан тыңның әлі эрозияға ұшырамаған тұсы бұл . ",kaz
133,2017-22,uol,104,"Егін шығымы жоғары еді . Қызыл қырманда қызықты еңбек күндері жалғасып жатты . Бұл арада Жәкең өзін іскер ұйымдастырушы ретінде танытты . Бәлкім , бұған Қарағанды өрт сөндіруші инспекторы ретінде болып , адамдармен тіл табысу мәдениетін меңгергені себеп болған шығар . Әйтседе , Жәкеңнің есімі сол тұста ауыл еңбеккерлері арасында құрметпен атала бастаған . Осыдан үш жыл өткен соң , Жәкеңнің отбасылық өмірінде үлкен өзгеріс болған еді . Сүйікті жары Үкітай марқұм болып , Жәкең Мәрия жеңгейге үйленді . Сөйтіп , ол қаракесек елінен жан дүниесін түсінер жар ғана емес , жақын  жуық , қайын жұрт тапты . Мәрия жеңгейдің ағалары  Біләл , Қабжан , жеңгелері  Томаш , Қапиза және балдыздары жас отаудың шаңырағының берік болуына ақыл – кеңестерімен көмектесіп жатты . ",kaz
134,2017-22,uol,102,"Өй , бұл Қайырбек Бәженеевтің жақын туысы емес пе !  десті . Бірер күннен кейін Зәбира да сіңілісі Мәрияға жаңа ортада өз орнын табуына айтарлықтай ақыл  кеңес беруге ат ізін салған еді . Осы орайда Зәбираның ағайын арасында жастығына қарамастан сол жылдарда  ақ ерекше құрметке ие болғанын айта кету орынды . Бөлімшенің бес мың гектар егістік алқабы болатын . Онда бидай , арпа , қарақұмық дақылдары егіліп , орып алу жұмыстары бірінен бірі ұштастыра жүргізілді . Бірте  бірте жұмыс алға басты . Бөлімше еңбеккерлерінің Жәкеңнің бұл жұмысы да бір кісіден кем меңгергендігіне көздері жетті . Мемлекетке сапалы да семіз ет , сүт , май тапсыру ісі бірте  бірте оң жолға қойылған . ",kaz
135,2017-22,uol,104,"Ол жылдары Қырғын учаскесі бөлімшенің егістік алқабы болатын , бұл сол шаруашылықтың құнарлы жері боп саналатын . Егін егу технологиясын дұрыс сақтау арқасында , жер құнары өз жемісін беріп , бөлімше дихандары әр гектардан 10  12 центнер өнім алуға жетісті . Бұл сол жылдары жоғары нәтиже болып есептелетін . Жәкеңнің еңбектегі табыстары елеусіз қалмады . Оны бөлімше еңбеккерлері ауылдық кеңестің депутаты етіп сайлады . Енді ол өзінен басқа да әріптестерімен қатар совхозда еңбек мәселелерін көтеріп шешуге ат салысты . Южный совхозында еңбек еткен сол жылдарды сағынышпен еске ала отырып , Жәкең өзімен қанаттас , жұмыс істеген пікірлестері Ғаббсаттар Сарбасов , Әбілә Сабденбеков , Серік Анафин , Сағадат Ысқақов сынды ауылдық кеңестің депутаттары болған азаматтардың есімін мақтанышпен атады . ",kaz
136,2017-22,uol,130,"1975  жылы отбасы жағдайына байланысты Жәкең Жосалы совхозының Қызылтау бөлімшесіне қоныс аударып , мұнда екі жылдай бөлімше қойма меңгерушісі болып қызмет атқарды . Бір айта кететін жәйт , Жәкең қайда жұмыс істесе де , өзінің адалдығымен ерекшеленді . Ол ішіп  жеуге , қоғам мүлкін талан  таражға салуға жол бермеді . Бұл оның өзіне де , өзгеге де қойған талаптардың бірі еді . Ал енді осы қасиет , бәлкім , оған нағашысы Қайырбек Бәженеевтен жұғысты болған шығар . Совхоз директоры Тоқтыбай Бралинұлы Құлшыманов Жәнібек Ықыласұлын совхоз орталығындағы орталық қойма меңгерушілігіне шақырды . Он бес жылдай бір орында табысты еңбек еткен Жәкең , көп жылғы бейнетінің зейнетін көрер шаққа жетті . 1982  жылғы сәуірде Жәкеңнің асқар тауы , әкесі Ықаң , 84  жасында өмірден озды . Осы орайда , Ықаң жайлы бір  екі ауыз сөз айта кету артық болмас . Ол кісі өте момын , шаруақор болатын . ",kaz
137,2017-22,uol,114,"Көзінің тірісінде  ақ аты ел арасында аңыз болып таралған еді . Сонау бір жылдары , ағайынның топырақты өліміне бата жасағанда , кіндік шеше атанып , нәрестенің кіндігін кесіп , қалау қалағанда , ауыл адамдары малдарын сойып апарады екен . Cондай бір сапарға Ықылас ақсақал да әзірлік жасайды . Қойын сойып , етін сорғысын деп терісінің үстіне жайып қойған ол бірер шыны шай ішіп , шөлін баспақ болып үйге кіреді . Содан шайды қанып ішіп , сыртқа шыққан ол , қораның есігінің аңырайып ашық жатқанын көріп , ішінде өзара ырылдасқан иттердің дауысын естіп жүгіріп келсе , ауыл иттері сойылған қойдың етін паршалап  ақ тастаған екен . Тек жоғарыға ілінген төс пен қора бұрышына тастай салынған бас қана аман қалыпты . Мұны көріп есі шығып , үйге қарай жүгірген Ықаң бәйбішісіне ; ",kaz
138,2017-22,uol,110,"  Иттер қойдың етін түгелге дерлік туталақайын шығарыпты , тек сен ренжи көрме , құдай сақтап басы , құдай сақтап төсі қалыпты ,  деген екен . Бұл аңыздар Баянауыл ауданының Жұмат Шанин атындағы ауылда әлі күнге дейін айтылып келеді . Мұның өзі бір кездегі ауылдастарының аңқау да аңғал жан дүниесі табиғаттың өзіндей таза Ықаң сынды қатардағы еңбек адамына аз құрмет болмаса керек . Ел ақсақалын ауылы құрметтеп , соңғы сапарға шығарып салды . Олардың арасында Ықаңның сегіз немересі бар еді . Қазірде Жәкең Екібастұз қаласының тұрғыны . Бәйбішесі Мәрия жеңгеймен Алланың алақанға берген ырысын бала  шағаларымен бөлісіп , қызықты думанды өмір кешуде . Сонымен қатар , Жәкеңмен Мәрия жеңгей өздерінің сүйікті балалырымен келіндерінен он төрт немере , үш жиен , жеті шөбере сүйіп отыр . ",kaz
139,2017-22,uol,116,"Міне , құрметті оқырман ! Ықыласұлы Жәнібектің , оның отбасы жәйлі азды - көпті мағлұмат осы . Алда қос қарияның қол ұстасып , өмір кешкендеріне 50  жыл толғалы отыр . Торқалы той құтты болсын , Жәке , Мәрия жеңгей ! Сүлеймен БаязитовҚазақстан Жазушылар және Журналистер Одағының мүшесі . Адам сол . Әдебиетші ғалымдардың пайымдауынша , аңыз  ертегі еншілес ауыз әдебиетінің бір саласы . Оны ертегіге телулеріне аңызда қиял  ғажайып оқиғаның шындықпен қосарлана өрілуі себеп болса керек . Мұнымен қатар , аңыз негізінде әңгіме , кейде өлең  жыр түрінде болуы мүмкін деген  екі ұшты пікір де айтылып қалып жатады . Дегенмен , аңыз кейіпкерлері нақтылы өмірде болған жандар . Олар Асан Қайғы , Қорқыт , Жиренше , т . б . Бұл аңыздардан басқа Ұлы төңкеріске дейін қазақ даласында діни тақырыптардағы аңыз  әңгімелер де аз таралмаса керек . ",kaz
140,2017-22,uol,116,"Олай дейтінім , әкем марқұм ( молда болатын ) қыстың ұзақ түнінде араб әрпімен басылған кітаптардан аңыз әңгімелерді өзі оқып , мазмұнын қазақшалап айтып отыратын . Қаншама жүзім ағаштары оталып , қаншама адам өмірлік кәсібінен көз жазып , ырзығы мен ырысынан шектелді . Ең сорақысы жүздеген , мыңдаған адамдар техникалық спирттен әртүрлі сурагаттан уланып , көз жұмды Алыстағы бір алай кәріп ( ғаріп ) аштыққа ұшыраған , соларға басқа жұрттан көп қайыр барып жатыр . Сол игілікті істен қалыс - қалсаң , қор болып қазақ атың жойылар , сенде почта мен ақша жібер - дей келіп , құдай үшін аштарға жылу бер - деп үндейді . Мәшекеңнің бұл үндеуі өз заманында , дәуірлестерінің тарапынан қаншалықты қолдау тапқаны беймәлім . Дей тұрсақ та оның Алланың адамға берген аманатына адал тек ислам тарихы ғана емес жер жиһан тарихының терең білгірі , гуманист екендігі күмән тудырмайды . ",kaz
141,2017-22,uol,117,"Бұл бұрын да , бүгін де , Алла жазса , ертең де солай болып қала бермек . Ежелден - ақ қазақ жыртысын жыртып , ұлт мұңын мұңдап келе жатқан газет бұл күнде ел назарын өзіне аударған . Күн тәртібіндегі шилі мәселеге айнала жаздап тұрған жер қатынастары туралы да бірталай ортаға ой тастап , олжа салар дүниелерді жариялап үлгерді . Мұндағы бәз қалпында тұрған көшелерді алаңсыз адамдардың шаттық толқыған жүздерін көргенде Баян жерінде тоз - тоз болып құлап қираған ауылдар қалаға бет алған көштерден көзіміз жауыр болған басымыз өмірде тозақ пен жұмақ қатар болса , жұмақ осы соңғысы шығар деген ойға тірелген едік . Олай дейтінім , бізден көш ілгері кеткен небір дамыған елдердің табысын көлденең тартып , олар жерлерін сатты , жалға берді , соның арқасында байып жарыды , біз де байимыз деудің ешбір қисыны жоқ . ",kaz
142,2017-22,uol,116,"Ол елдердің шаруалары жерден тамырларын қай жылы , қай ғасырда үзіп қалалық болғандарын тап басып айта аласыз ба ! Сол далада өткен өмірін , сіңірген еңбегін , тамшылата төккен терін , қуанышы мен кірбіңін оларға қандай күш ұмыттыра алмақ ? Сондықтан да кімге де болсын жерді сату санасына сіңіп , миына қона қояр ма ? Бұл ауылдан қалаға көшкен бірдің басындағы хал емес , мыңның басындағы хал ғой ! Сондықтан да мен мароторийдің бес жылға ұзартылуын бар болғаны бұл салада атқарылар істің бастауы ғана деп түсіндім . Ал жер қатынасы мәселесін алды - артына қаратпай , түпкілікті шешу үшін кемінде бір ғасыр уақыт керек . Тоқ етері , жерді сатып байимыз , жаримыз деп жүргенде ата жұрттан айрылып , ұрпағымызды тентіретіп көп айтыла беретін әлем жұртының алдында масқарамыз шықпаса жарар . Ұрпақ қарғысына қалмасақ болды да . ",kaz
157,2017-22,uol,145,"На столах белые фарфоровые чайники , а рядом возлежат спокойные жители этого великого города , седобородые , в своих привычных халатах и тюбетейках . Они никуда не спешат . Мы расположились возле столика ; приветливый чайханщик посоветовал скушать мясо , которое нужно было подождать , принёс чайники и лепёшки , и вдруг я почувствовал великий покой , прикосновение к Востоку , кульминацию своего путешествия . Вот ради этого чувства бесконечного покоя , лежащего , мне думается , внутри всего восточного мировоззрения , стоило столько бежать . Чуткий Генрих притих , успокоился , и , думаю , увезёт в Москву эти главные самаркандские два часа , прошедшие в покое и размышлениях . Сол түні ол ашық қалған түндіктен ұшып шығып , жұлдызы жамыраған көк аспанға найзадай шаншылып қанат қақты . Ұшқан сайын өне бойы жеңілдеп , жүрегін әлдебір белгісіз шаттық меңдеді . Бір мезгілде оның есіне өзін өлімге байлаған шың басындағылар сап ете түсті . Соларға өзінің тірі екендігін әйгілеп , олардың мұны көргенде қандай күйге түсетінін білгісі келген . Енді ол шыңға қарай бет бұрған . ",kaz
158,2017-22,uol,134," – Сен басқаны қоя тұрып , Айдарбекке берген уәдеңді орындау қамына кіріс . Уәде – Құдай аты екенін ұмытпа , алтыным ! – Мына төбеңде төніп тұрған аспан ел аузында жеті рахат көк деп аталады . Соның үшінші қабатында қыран бабаның мұз сарайы бар . Ол сонда отырады . Оған қыранның қыраны ғана ұшып барады . Талайлардың тауы шағылып , қанаты қайырылған , – деп терең күрсінді . – Ал сен тәуекел етуіңе тура келеді . – Әрине , апа . Тек сіз маған соған барар жолды сілтеңізші . Я же разыскивал медресе Мадари - хана , где со времён войны в небольшой келье жил Сергей Николаевич Юренев . Адрес его , рекомендации и большой привет учёному передал со мной историк Лев Борисович Ерзакович , оставшийся работать в Отраре . Я пробежался по улицам города , добрался до насыпного холма с крепостью Арк  резиденцию бухарских эмиров в центре старого города , вокруг которого строилась и развивалась Бухара . ",kaz
167,2017-22,uol,173,"После месяца работы на раскопе я отправился в путешествие по Средней Азии . Археолог Лев Ерзакович , с которым мы много беседовали , помог мне составить маршрут этого путешествия , дал ценные советы и рекомендательные письма . Отрар , Чимкент , Нукус , Куня - Ургенч , Хива , Бухара , Самарканд , Ташкент , Алма - Ата . Это были мои незабываемые кочевья , где на пути , кроме запланированной программы , было множество счастливых встреч , о которых нужно рассказывать . Виктор Поликарпов . Muxit Bayazitov процитировал запись Галины Костюченко С Добрым утром , дорогие друзья ! Хорошего Вам дня ! Хорошегонастроения ! пожелание + 7 Добавить комментарий 2 комментария 07 : 51 13 . 09 . 2016 Бір сөзбен , оза шауып бәйге алмаса да ұлан бәйгеде шаңға көміліп , тіпті артта қалған жайы және жоқ еді . Ел қатарлы тірлік кешіп жататын . Тек алыптарды алқындырып , онсыз да өлместің күйін кешіп келе жатқан Одақтағы көптеген кәсіпорындар мен шаруашылықтардың шаңырағын шайқай , төрт аяғын аспаннан келтіре келген қайта құру кезеңінің тепкіні қабырғасын қақыратып - ақ жіберген . Бұл ауыртпалықты қырда жатқан аядай Мәшһүр Жүсіп атындағы кеңшар ғана емес , одақтағы небір шаруасы шалқып отырған кәсіпорындар мен шаруашылықтар да айқын сезінген . Көбісі - ақ тұралап тынған . Шаруадан береке кете бастағаннан кейін елдің де экономикалық жағдайы тығырыққа тірелгендей еді . ",kaz
168,2017-22,uol,162,"Сол күні Арқа төсінде жер - дүниені қарашаның қара суығы қалтыратып тұрғандай еді . Соған қарамастан Мәшекеңнің мұражайының ашылу салтанатына келген адамдардан көз тұнады . Аудандағы он бір шаруашылықтан аудан орталығынан келгендерді былай қойғанда , Семей , көршілес Екібастұз қалаларынан да қонақтар баршылық еді . Міне , біз әулиеге арналып салынған мүражайдың ішіне кіріп келеміз . Мұнда қойылған экспонаттар ақынның өмірінен мол хабар беретіндей . Қарсы алдымызда ақ қағазға бір кимелеп келген ойды жаза қоюға құлшына кіріскен Мәшекеңнің бюсті тұр . Оны көргенде ақ жаулықты аналардың бірі :  Жарықтық - ай , деп көзіне жас алған . Сол сәт жұрттың көпшілігі қол орамалдарын жанарларына қарай жақындатып жатқаны байқалып - ақ қалған . Иә , бұл талай жылдар аңсай кұткен асылының , ардағының туған еліне арнаған өлшеусіз еңбегінің ендігі жерде халық игілігіне айналатынан шүбәсіз сенген Мәшекеңнің ұрпақтарының сарғайған сағыныштан шыққан көз жасы , қуаныш көз жасы екендігі сөзсіз еді . Ал кейбір ақсақалдар Алла өзің кешіре гөр десіп , күбірлесіп қояды . Бәлкім , олардың тарихтың , Мәшекеңнің алдында ешбір кінәлары болмаса да , сонау бір сойқанды жылдарда өткен өкінішті іс үшін Алладан , қала берді Мәшекеңнің аруағынан кешірім сұрағандықтары болар . ",kaz
169,2017-22,uol,106,"Экспонаттарды асықпай аралап жүрген адамдардың арасынан Мұрат Дүйсенбайұлы Рахметовты көзім шалды . Сол сәт жаңа ғана Мәшекеңнің мұражайының ашылуына байланысты баяндама жасаған ақынның немересі , ғалым , жазушы Қуандық Пазылұлы Мәшһүр еңбегін зерттеп , әр жылдарда пікір айтқан . М . Әуезов , С . Мұқанов , Д . Әбілев , Ә . Қоңыратбаев , М . Бөжеев , С . Дәуітовтермен қатар Мәшекеңнің бейітін қалпына келтіріп мұражайын ұйымдастыруды қолға алған адамдардың есімін мақтанышпен айта келіп , Мұрат Дүйсенбайұлына азаматтық ақ алғысын арнағаны есіме оралған . Расында да , Мұрат ағаның және басқаларының сол жылдарда . Мәшекең үшін атқарған еңбегі ерлікпен пара  пар екен - ау деген ойға бекінген мен осыдан бір жыл , бір ай өткен соң осы әңгімеге қайтып оралып , Мұрат Дүйсенбайұлын іздеп баратынымды білген жоқ едім . ",kaz
170,2017-22,uol,135,"  Көмектесеміз , апа , қолдан келген көмекті аямаймыз деп жатырмын . Айтқанды орындау азаматқа сын , қолдан келген көмекті аяғанымыз жоқ . 1977  жылы бейіт құрылысы аяқталды . Сол күні бейіт басына жиналған халықтың қуанышын көрсеңіз ғой . Осы сәтте сол жылдарда әлде бір игілікті іс жайлы сөз бола қалса ел басшыларының ертең әлдекім жоғары жаққа жазып жіберсе мен жауап беремін , жұрттың несі кетеді деп шыр - пыры шығатыны есіме түсе кеткені .  Мұрат Дүйсенбайұлы , құрылыс материаддарының , әсіресе адам күшінің сол жылдар да жыртылып айырылмағаны белгілі . Ауыл тұрғындарының бірінің қорасы құлап , бірінің үйінің төбесінен тамшы ағып , шаруашылық басшыларынан материал сұрап , ол табыла қалған жағдайда жөндеуші құрылысшылар тауып беруін талап етіп кеңсе табалдырығын тоздырып жүргенін көзбен көрген едік . Кейде мұның өзі жоғарыға жазылар арыз - шағымға да негіз болып жататын . Ақынның бейітін көтерген кезде өзіңіздің үстіңізден әлдекімдер жоғары жаққа жүйрік қаламын жорғалатып жіберген жоқ па ? ",kaz
171,2017-22,uol,214,"Тіпті , мұражай салу керек дегенді де сол ауыл адамдары ауызға алғаш алған еді . Солардың бірі қазақ өнерінің белгілі тарландары Қуат , Суаттың әкесі Әуезбек Әбусейітов ақсақал Мәшекеңнің немересі Төлеубайдың болашақ мұражайға деп арнап жинаған біраз экспонаттары бар , соны пайдаланып , Мәшекеңнің мұражайын ашу қажет , істің бір қолға алынуы ғой , ар жағы оңғарыла береді деп ауыл тұрғындарыньң атынан тілек білдірген еді . Мен Төлеубай ақсақалдың үйінде жинақталған экспонаттармен таныстым . Онда киіз үйдің , арбаның , бесіктің алтыбақанның , келінің макеттері бар екен . Осы заттардың , тағы да басқа заттардың макетін Төлекеңнің өзі қолдан жасаған көрінеді . Мен ол кісілерден : Мәшекеңнің киім  кешегі , пайдаланған заттары бар ма ?  деп сұрадым . Бар десті олар . Көз әйнегін , киім  кешегін тағы да басқа заттарын , шай  самаурынын көрсете отырып , мұнымен қатар деді олар тағы да ел ішінде тараған Мәшекеңнің заттары баршылық . Іздестіреміз , жинастырамыз десті . Көп ұзамай осындағы мектептің бір бөлмесін Мәшекеңнің мұражайына бөліп бердік . Салтанатты жиын өтті . Әуезбек салтанат үстінде Мәшекеңе арнап өзі шығарған өлеңін домбыраға қосылып айтып берді . Кезінде сері , әнші болған Әуекеңнің сол өлеңін жаздыртып алу бірде  біріміздің қаперімізге кірмегеніне өкінемін . Сонымен қатар ол мұражайға күміс ертоқымын сыйлады . Ауылдың ақ жаулықты әжелері мен , ақсақалдары ән шырқап , би билеп кетті . Келер жылы ауыл ортасынан шаруашылық тәсілмен екі қабатты клуб үйін саламыз , соның екінші қабатын Мәшекеңнің мұражайы ретінде пайдаланамыз , деп жиналған халыққа уәде бердім . ",kaz
172,2017-22,uol,148,"Қ . Сәтбаевтың 90  жылдығын тойлауға сол кездегі Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков келе қалды . Ол Мәшекеңнің басына ат басын бұрып , бейітін мавзолей етіп салыңдар . Музей үйін жеке салыңдар , деп нұсқау беріп қаржы бөлдіртті . Соңғы мұражай кезінде сол кісінің нұсқауымен жоспарланған еді . Міне , оның халқына қызмет етіп тұрғанына да екінші жыл . Тағы да қандай сауалыңыз бар ,  деді ол маған назарын тіктеп .  Бастаған істің сәтті аяқталуы әрқашанда қуаныш дей тұрсақ та сол қуаныш үстінде де адамның жан жүрегін толқытып , есінде мәңгілік қалатын ерекше сәттер де болады ғой . Сол жағына да аздап тоқталып өтсеңіз .  Мәдениет үйіндегі мұражай ашылғанда Ақбәйбішенің Сүйіндіктің шешесі ( Зейнеп ) көзі тірі еді . Өзінің үстіндегі шапанын шешіп алып менің иығыма ілді . Сол сәтте айтары жоқ қатты толқыдым . Қарт ананың жан  дүниесінің дархандығына сүйсіндім деп үнсіз қалған ол әлден соң барып шапанын Ақбәйбішенің өзіне қайтып бердім . Қазір де Сүйіндіктің үйінде тұр , деген еді . ",kaz
173,2017-22,uol,209,"Ал оған одақтық , мерзімді баспасөз беттерінде , радио , теледидар арқылы берілген кейбір ғалымдар мен журналистердің өзара сұхбаттары да аз себеп болып отырған жоқ . Тіпті олардың кейбірі жарылыс әуеде және жер үстінде ядролық – сынақтар жасалған 1949 – 1963 жылдарда атом сәулесіне ұшыраған адамдар жайлы дерек ешқайда сақталмаған , ондай болған күннің өзінде , ол шамалы болғанға ұқсамайды деген уәж айтады . Ал бұл байламмен полигон төңірегінде туып , ержеткен , осында өмір сүріп , еңбек еткен кез – келген адамның келісе алмасы хақ . Өйткені , өткен – кеткенді ой безбенінде саралай келіп , жарылыс зардабының талайларды жалмап кеткеніне көз жеткізесің . Ғалымдардың айтысына қарағанда , ашық аспан астында жасалған жарылыстан соң ауаға таралған радиация желмен , жауын – шашынмен жерге түседі екен . Ал ауа – райы қашанда құбылмалы болып келетін қыр жағдайында полигонның иегінің астында тұрған біздің аудан түгіл , одан жүздеген шақырым алыс жатқан аймақтарға , желдің соғу жылдамдығы секундына 20 – 30 метрге жеткен жағдайда , радиоактивті тозаң санаулы уақытта – ақ салып – жетіп үлгермей ме ? Қашанда желдің өтінде , шүмектеп жауған жаңбырда , қарлы боранда қоғам малын көзінің қарашығындай сақтау жолында жан аямай еңбек етіп жүрген малшылар қауымы қырдың алаулап атқан таңын , жанға жайлы қоңыр самалын , құтырына соққан желі мен шелектеп құйған жаңбырын отар шетінде , қыр төсінде қарсы алады емес пе ! Ендеше , радиацияға өзгелерге қарағанда бірінші тап болатын да солар ғой . ",kaz
174,2017-22,uol,140,"Жарылыс әуеде және жер үстінде жүргізілген сол бір жылдар да өзім жақсы білетін үш – төрт шопанның қылтамақ атты дауасыз дертке ұшырап , көз жұмғаны есімде . Солардың бірінің көңілін сұрай келген адамдарға :  Ата – бабамызда жоқ бұл кеселдің қайдан пайда болғанына ақылым жетпейді . Бәрінен де ішер асың бола тұра , аштан өлу азап екен ,  деген қиналысқа толы сөздері жадымда қалыпты . Одан кейін де сан адамдар қылтамақтан , әртүрлі қатерлі ісік ауруларынан көз жұмып жатты . Сол қасіреттің бұл күнде еселеп арта түскенін ешкім де жоққа шығара алмас . Сондықтан да жоғарыда айтылған өзім білетін қылтамақтан көз жұмған аяулы жандардың бұл арада есімдерін атап әруақтарын күңірентуді жөн көрмедім . Тек аталған жылдарда , экологиялық апаттың негізгі көзі болып отырған завод – фабрикалардың көк тіреген биік мұржаларынан күні – түні толассыз көтеріліп жататын көк түтін некен – саяқ болатын . Міне , осыдан – ақ көп жайды аңғарар едік . ",kaz
175,2017-22,uol,116,"Тек екінің біріне , егіздің сыңарына түсінікті тайға таңба басқандай , басы ашық мәселенің өзін ғылыми негіздегенсіп шыға келу біздің елде әдетке айналғандай . Тіпті басқаны былай қойғанда Чернобыль трагедиясы , сол төңіректе тұратын халықтың мұңы мен зары үш жылдан соң ғана ел назарына ілігіп , мойындалуы осының айғағы емес пе ? Керемет – ай , қан жылаған халықтың қасіретке толы өксікті үнін сол өңірде жарты есті ана жарық дүниеге әкелген сәбидің жарқыншақ үні басып кете жаздағаның қайтерсің . Осы фактіні негізге алған ғалымдар дүрлігетін түк те жоқ , барлығы да қалыпты , тіпті ұрпақ өсіріп , өсіп – өнуге мүмкіндік бар деп жар салып жатты емес пе ? Қалай дегенмен де сол ғалымдардың үніне құлақ түріп , оларға құдайша сенетіндер біздің арамызда да жоқ емес екен . Солардың кейбіреулері : ",kaz
176,2017-22,uol,144,"  Құр даурықпа , айғайдың қажеті не , жарылыстың зиянсыз екендігін ғалымдар дәлелдеп отырған жоқ па ? Олар білмейді дейсіңдер ме ? Полигонды жабу мемлекетке қанша зиян екендігін неге ескермейсіндер ? Қаржы қайдан табылмақ ? Жаппай мұның өзі кезінде әлдекімдердің депутат болғысы , атақ алғысы келіп көтерген мәселесі дейді ғой , тіпті біздегі белсенділердің де ішкі есебі жоқтығына кім кепілдік бере алады ? – деген сияқты уақ әңгіме сабақтайды . Оқыған  білген жақсы , ал оқығанды , естігеніңді өзіндік ой таразысына салып , айнала төңірегінде болып жатқан жағдайлармен ұштастыра ой , байлам жасау қажет емес пе . Тіпті , жаңағы сырт сөзге сеніп , солай дейді ғой деушілердің бірі болмаса , бірінің күні кеше ғана жасы 40 пен 50  дің арасында қатерлі ісіктен , не қылтамақтан қайтыс болған ағайынына , не ауылдасына топырақ салуы , не болмаса төсек үстінде аталған дерттің бірімен ауырып , өмірінің соңғы минуттарын аласұрып өткізіп жатқан адамдардың көңілін сұрап шығуы да мүмкін ғой . Тек әр нәрсенің байыбына барып , ойланбайтынымыз өкінтеді . ",kaz
177,2017-22,uol,104,"Жоғарыда аталған кездесуде Баянауыл астық қабылдау пунктінің директоры Зоркен Маханов атамыз компенсацияға 40 процент беріле қалған жағдайда сол қаражатқа осы күнгі талапқа сай құрал – жабдықтармен жарақталған емхана , аурухана салынса деген ұсыныс айтқан жоқ па . Бұл бірдің емес , мыңның пікірі десек , бәлкім , үлкен қателік те бола қоймас . Баршаңызға сыйлығым бар аздаған , Барлығы да мәз оған . Ал мамырда жемісті жол Бастау алад мына менен сен осыған сенімді бол . Muxit Bayazitov процитировал запись Владимира Иванова Раньше я думала , что человек может быть любым : хоть вором , хоть хамом , хоть обманщиком . Значит , так сложилась его жизнь в семье , так воспитали родители или духу надо именно такие уроки пройти . ",kaz
182,2018-47,at,124,"Ахмет қазақ әліпбиінің атасы , түркі тілтану ғылымының ағартушысы . Ахметтің мұрағаты жаңа уақыт , жаңа заманға , халқына қызмет етуде . Ахметтің ілімдері - әлі зерттелетін үлкен ғылым . Ахмет Байтұрсыновтың ұлтым деп соққан жүрегі , үлгі - өнегесі - қазіргі жаңа заманға өте керек . Қазақ тіл білімінің ана тіліміздегі іргетас қалаудағы Ахметтің тағы бір зор еңбегі - ғылымының осы саласының терминдерін жасауы . Ғалым қазақ тілі грамматикасына қатысты категориялардың әрқайсысына қазақша атау ұсынды . Осы күні қолданылып жүрген зат есім , сын есім , етістік , есімдік , одағай , үстеу , шылау , бастауыш , баяндауыш , жай сөйлем , құрмалас сөйлем , қаратпа сөз деген сияқты сан алуан лингвистикалық атаулардың баршасы Ахмет Байтұрсынұлынікі . Бұлар не бұрынғы қарапайым сөздің мағынасын жанғырту арқылы , не жаңа тұлғадағы сөз жасау арқылы дүниеге келген соны сөздер , сәтті шыққан атаулар екенің олардың күні бүгінге дейін қолданылып келе жатқандығы . ",kaz
183,2018-47,at,153,"Өз қолымен жазған "" Өмірбаянында ” ( 1929 , 8 наурыз ) Ахмет Байтұрсынов былай дейді : "" Орынборға келгеннен кейін , біріншіден , қазақ тілін фонетикалық , морфологиялық және синтаксистік тұрғыдан зерттеумен ; екіншіден , қазақ алфавитін ( шрифтін емес , орфографиясын жеңілдету және реттеу үшін реформа жасаумен ; үшіншіден , қазақ жазба тілін лексикалық шұбарлықтан , басқа тілдердің синтаксистік ықпалынан тазартумен ; ақыры , ең соңында , төртіншіден , проза ( іс - қағаз , публицистика , ғылыми жазба тіл ) тілін кітаби тіл арнасынан стилистикалық өңдеу , қазақ сөздерінен термин жасау арқылы халықтың жады тілінің арнасына көшіру істерімен айналыса бастадым . Бұлар өзім жасаған оқулықтар және өзім редакциялаған "" Қазақ ” газеті арқылы іске асты ” . Бұл жолдарда ғалымның өмір бойы жасаған істері тиянақты , жүйелі түрде айтылған . "" Тіл – адамның адамдық белгісінің зоры , жұмсайтын қаруының бірі . Осы дүниедегі адамдар тілінен айрылып , сөйлеуден қалса , қандай қиындық күйге түсер еді , осы күнгі адамдар жазудан айрылып , жаза алмайтын күйге ұшыраса , ондағы күйі де тілінен айрылғаннан жеңіл болмас еді . Біздің заманымыз жазу заманы – жазумен сөйлесу ауызбен сөйлесуден артық дәрежеге жеткен заман . ” , – деп жазды ол . ",kaz
184,2018-47,at,129," "" Дүниедегі жұрттардың тілі негізінде үшке бөлінеді : 1 ) түбіршек тіл , 2 ) жалғамалы тіл , 3 ) қопармалы тіл . Түбіршек тіл түпкі қалыбынан өзгерілмей жұмсалады , мәселен : қытай , жапон тілдері . Жалғамалы тіл сөздің аяғына жалғау қосылып өзгерілетін тіл , мәселен : түрік , финн тілдері . Қопармалы тіл сөз түбірімен қопарылып , өзгертілетін тіл , мәселен : орыс тілі , араб тілі ” Дәл бүгін айтылғандай әсер қалдыратын бұл пікіріне таңданбасқа шара жоқ . Ахмет Байтұрсынов және қазақ терминологиясы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Жуырда терминтану саласында өнімді еңбек етіп жүрген белгілі тілтанушы ғалым , филология ғылымдарының докторы , профессор Шерубай Құрманбайұлының "" Алаш және терминтану ” , "" Терминологиялық әдебиеттердің библиографиялық көрсеткіші ” атты еңбектері жарық көрді . Ғалымның "" Алаш және терминтану ” атты монографиясы қазақ терминологиясы ХХ ғасырдың 1910 - 30 - жылдарына арналып , аталмыш саланың даму , қалыптасу кезеңдері , негізгі ерекшеліктері , сипаты , басшылыққа алынған ғылыми қағидаттар жан - жақты зерттеліпті . ",kaz
185,2018-47,at,155,"Ал екінші кітапта автор қазақ терминологиясы бойынша ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХІ ғасырдың басына ( 2007 жылға ) дейінгі кезеңде термин , терминология мәселелері бойынша жарық көрген үлкенді - кішілі еңбектер , атап айтқанда , моно ­ графиялар , қорғалған диссертациялар , ғылыми мақалалар , оқулықтар мен оқу құ ­ ралдары , терминологиялық сөздіктер хронологиялық тәртіппен беріліпті . Көрсеткішті қарап отырғанда , ғалымның ыждаһаттылығына , ізденістеріне тәнті болып , жұмыстың нәтижелі шыққанына көз жеткізесің . Осыған қарағанда , бұл еңбек терминология тарихы үшін де , терминология мәселелерін зерттеушілер мен оны пән ретінде оқушылардың қажетін өтейтін практикалық құндылығы жағынан да сәтті дүние деуге болады . Сол секілді , кітаптағы көрсеткіштерді пайдаланған кезде біріншіден , терминологияның нендей мәселелеріне баса назар аударылғанынан , бір ғасырдан астам уақыт аралығында терминология мәселесінің қалай зерттел ­ гендігінен мол мәлімет аласың . Екіншіден , осы кезге дейін қай мәселелерге аз көңіл бөлінгенін , қазақ терминологиясының сан саналы қырларының қай бөлігі жеткілікті зерттелмегенін , алдағы уақытта нендей жұмыстарға көңіл бөлу қажеттігін де аңғарып отырасың . Бұл көрсеткіш құралды қазақ терминологиялық лексика ­ сының қалыптасуынан , зерттелуінен , терминтанудың пән ретінде бір ғасырлық дамуынан хабардар ететін мәлімет қоры деуге болады . ",kaz
186,2018-47,at,167,"Алаш арыстары . Олардың арасында Ахаң - Ахмет Байтұрсынұлының есімі ерекше аталады . Себебі , бұл тұлға халқымыздың "" рухани көсемі ” . Ал мұндай анықтаманың аясына барлық ұлы қасиеттің бәрі сыйып кететіні белгілі . Ахмет Байтұрсынұлы – қайраткер . Ғалым . Ұстаз . Қазақ тіл білімінің терминологиясын жасаушы . Біз бүгін бұлардың бәріне емес , тек соңғысына тоқталмақпыз . Жалпы кез келген ғылымды оқып білу , меңгеру немесе оны өзгелерге үйрету сол салада қолданатын арнаулы ұғым атауларынсыз мүмкін емес . Қазақ тіл білімінің негізін қалаушы ғалым ретінде Ахаң осы ғылым саласындағы негізгі ұғымдарды және олардың өзара байланысын анықтап , яғни қазақ тілінің табиғатын көрсететін ұғымдар жүйесін түзумен қатар , сол ғылыми ұғымдардың атауларын да жасаған жан . Ғылыми ұғымдарға атау беру үлкен талғампаздықты , тілді шебер пайдалана білуді қажет ететін шығармашылық үдеріс . Онымен қоса , арнаулы ұғымдарға ат қою кезінде ол жүйенің өзіндік ерекшеліктерін міндетті түрде ескеру қажет . Атаудың ықшам болуы , бір мағыналылығы және ұғым мазмұнын қамтуы тағы бар . Осындай талаптарды мүлтіксіз орындаудың қиындығы терминдерді ана тілінде жасаудан гөрі көп жағдайда оны ұғымдар жүйесінің ерекшеліктерін ескере отырып жасалған өзге тілдерден дайын қалпында ала салуға , яғни , қабылдауға мәжбүр етеді . ",kaz
187,2018-47,at,107,"Бұл тұрғыдан келгенде , ұлт ұстазы қазақ тілін термин шығармашылығында пайдаланудың жарқын үлгісін көрсете білді . Ахмет Байтұрсынұлының 1912 жылы Орынборда жарық көрген "" Оқу құралының ” ( қазақша әліппе ) өзінен буын , дыбыс , нүкте , дауысты дыбыстар , жарты дауысты дыбыс , дәйекші , жіңішкелік белгісі , хәріп ( әріп ) сияқты терминдерді ұшыратуға болады . Ал 1914 - 1915 және одан кейінгі 1928 жылға дейін бірнеше дүркін басылып тұрған "" Тіл – құрал ” оқулық ­ тарында ( қазақ тілінің сарфы ) әбден қалыптасып , бүгінгі күнге дейін қолданылып жүрген зат есім , сын есім , сан есім , есімдік , етістік , үстеу , қосымша , жалғау , жұрнақ сияқты көптеген терминдер кездеседі . Бұлардың терминге қойылатын талаптарға жауап беретіндігін дәлелдеп жату артық , өйткені олар кезінде арнайы шеттетілгендігіне қарамастан , уақыт сынынан өтіп , тұрақты қолданылатын дәрежеге жетті . ",kaz
188,2018-47,at,108,"Мұнда ең басты атап айтатын нәрсе – Ахмет Байтұрсынұлы бір топ терминдерді ғана емес , бүкіл бір ғылым саласындағы арнаулы ұғымдардың атаулар жиынтығын , дәлірек айтқанда , терминдер жүйесін жасаған . Ғылымның дамуына орай ұғымдар жүйесінің ұлғайып отыруы табиғи құбылыс . Ахаң қалыптастырған терминдер жүйесі де қазақ тіл білімі дамыған сайын жаңа элементтермен толыға түсуде . Ахмет Байтұрсынұлының қазақ тіл білімінің ғана емес әдебиеттану ғылымының да негізін қалаушы екендігі өткен ғасыр басында - ақ мойындалды . 1923 жылы ғалымның мерейтойына арналған баяндамасында Мұхтар Әуезов : "" Жаңа өсіп келе жатқан қазақ әдебиеті Ахаңды өзінің басшысы деп санайды ” , – деп көрсетеді . Сонымен , екіншіден , қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салған , тұңғыш әдебиет теориясын жазған ғалым осы ғылым саласының ғылыми терминологиясын да жасаған . ",kaz
189,2018-47,at,175,"Терминделуші ұғымдарды дәл білдіретін ондаған әдебиеттану терминдерін жасай отырып , ғалым олардың ғылыми терминге тән ғылыми анықтамасын берген . Ол дегеніміз – ғылыми ұғымның , өзіне ғана тән белгілерін айқындаумен қатар , олардың ұғымдар жүйесіндегі алатын орнын да көрсету деген сөз . Мысалы : "" Айшықтың әрбір тақтасы шумақ деп аталады . Жұрттың бір ауыз өлең дейтіні шумақ болады , әр шумақта бірнеше тармақ болады . Тармақ дегеніміз – өлеңнің әрбір жолы . Тармақ ішінде бірнеше бунақ болады . Бунақ дегеніміз – өлеңді айтқанда сезілетін дауыс толқынының соқпа - соқпасының арасы . Бунақ ішінде буын болады ” , – дейді "" Әдебиет танытқыш ” еңбегінде ұлт ұстазы . Бұл мысалдан байқайтынымыз , ғалым біріншіден , өлеңнің құрылым - құрылысын анықтаған , екіншіден , әрбір ұғымның өзіндік ерекшелігін , басты белгісін , іргелес өзге ұғымдардан айырмасын көрсететін анықтама берген . Яғни , әрбір ұғымның мазмұны мен көлемін бағамдаған ; үшіншіден , әр ұғымның ғылыми атауын ( айшық , шумақ , тармақ , бунақ , буын ) жасаған ; төртіншіден , терминдердің жүйелілік ерекшелігін ескере отырып , жалпы қолданыстағы бір үлгімен жасалған ( модель ) сөздерді термин ретінде пайдаланған ; бесіншіден , ғылыми ұғымдардың арасындағы жүйелілік құрылымдық байланысты көрсеткен . Дәлірек айтқанда , айшықтың – шумақтан , шумақтың – тармақтан , тармақтың – бунақтан , ал бунақтың – буыннан құралатындығын сатылай көрсету арқылы ұғымдардың микрожүйесінің өзіндік табиғатын ашқан . ",kaz
190,2018-47,at,127,"Бұдан ғалымның өзі зерттеп отырған ғылым саласындағы ұғымдар жүйесінің ішкі байланысы мен ерекшелігін терең білумен бірге , оларды таңбалауда тілді өте шебер пайдалана алғандығы анық көрініп тұр . "" Әдебиет танытқыштан ” мұндай мысалдарды әлі де көптеп келтіре беруге болады . Сондай - ақ , Ахмет Байтұрсынұлы тіл білімі , әдебиеттану ғылымдарының ғылыми терминологиясын жасаумен бірге , қазақ тілін оқыту әдістемесіне қатысты да көптеген терминдерге де жол салғандардың қатарына әдіс , әдісқой , сауаттау әдісі , жалқылау әдісі , жалпылау әдіс , жалқылау - жалпылау әдіс сияқты терминдерді жатқызуға болады . Бұлармен қоса Ахаң тарих , этнография терминдерін де жасаған . Олай дейтініміз , Мұхтар Әуезов 1923 жылы ғалымның "" Мәдениет тарихы ” атты кітап жазып бітіргенін айтқан еді . Сонымен , үшіншіден , жоғарыда атап көрсеткеніміздей , Ахмет Байтұрсынұлы қазақ тіл білімі , әдебиеттану сияқты жеке ғылым салаларының ғылыми терминологиясының негізін қалаумен бірге әдістеме , тарих және этнографияға , жалпы мәдениетке қатысты көптеген терминдер жасаған ғалым . ",kaz
191,2018-47,at,172,"Ендігі бір айрықша атап айтуды қажет ететін мәселе – Ахаңның терминжасамның тәсілдері мен жолдарын анықтап бергендігі . Яғни төртіншіден , Ахмет Байтұрсынұлы қазақ тілінің сөзжасам тәсілдерін анықтап , оларды өзінің терминжасам тәжірибесінде кеңінен пайдаланған ғалым . Терминжасам тәсілдерінің аражігі ашылып , олардың термин шығармашылығында іске қосылуы қазақ тілінің грамматикасының ( сарфы ) жазылуымен тікелей байланыста қарастыруды қажет етеді . Бүгінгі терминжасам тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктері бар екендігіне қарамастан , ол негізінен қазақ тілінің сөзжасам тәсілдерінің құрамына енеді . Ахмет Байтұрсынұлының қазақ тілінің сөзжасам тәсілдерін анықтаумен қатар , ол тәсілдерді термин жасауда пайдаланудың жарқын үлгісін көрсеткендігін оның қаламынан туындаған жүздеген терминдері дәлелдейді . Мәселен , ғалымның жұрнақ , жалғау , буын , шумақ , тармақ , рай , мүше сияқты терминдері семантикалық тәсілмен , жақша , сызықша , көсемше , есімше , дәйекші , буыншы , бастауыш , баяндауыш , анықтауыш , пысықтауыш , толықтауыш , әуреленіс , күліс , әлектеніс , әліптеме , зауықтама , мазмұндама , ермектеме , қорытпа , ұсынба , сұқтаныс , азаптаныс , жалғаулық , есімдік тәрізді көптеген терминдері морфологиялық тәсілмен , ал дауыссыз дыбыс , дауысты дыбыс , қатаң дыбыс , ұяң дыбыс , түбір сөз , туынды сөз , қос сөз , қаратпа сөз , қыстырма сөз , мезгіл пысықтауыш , мекен пысықтауыш , сын пысықтауыш , тұрлаулы мүше , тұрлаусыз мүше , салалас сөйлем , сабақтас сөйлем , жалаң сөйлем сынды терминдер тобы синтаксистік тәсілмен жасалған . ",kaz
192,2018-47,at,124,"Кезінде Ахмет Байтұрсынұлы "" ұлтшылдық ” , "" пуристік ” бағыт ұстады деп , ол жасаған терминдердің біразы қолданыстан шеттетілгені белгілі . Соған қарамастан , Ахаң еңбегінің көпшілігі өзінің өміршеңдігін танытып келеді . Ал арнайы шеттетілген терминдердің арасында бүгінде қайтадан қажетімізге жарайтындары да аз емес . Сондай - ақ оның қаламынан туындаған терминдер арасында авторы өзі екендігі ұмытылып кеткендері де бар . Ұлы тұлғаның термин жасауда ұстанған бағыты мен оның қаламынан туған басы ашық терминдері - ақ Ахаңның қазақ терминологиясының негізін қалаушы және ғасыр басындағы бүкіл ғылыми ой - сананың қалыптасуына ықпал ете білген жан екенін дәлелдейді . Бесіншіден , Ахмет Байтұрсынұлы жекелеген ғылым салаларының ғана емес , бүкіл қазақ терминологиясының қалыптасуына тікелей әсер еткен айрықша тұлға . Осы деректердің өзі ғалымның тіл білімпазы ретінде қазақ тілінде термин жасаудың үлгісін көрсете отырып , ғасыр басындағы термин жасау ісіне тікелей ықпал еткен зор тұлға екенін анық аңғартады . ",kaz
193,2018-47,at,130,"Алтыншыдан , Ахмет Байтұрсынұлы XX ғасырдың басындағы қазақ терминологиясын қалыптастыру мен дамытудың бағыт - бағдарын айқындаушы . Еңбекші қазақ ” газетінің 1926 жылғы 12 тамыздағы санында жарияланған "" Қазақстан оқу кемесериетінің орынбасары Жолдыбайұлы Молдағалимен әңгіме ” деп берілген "" Қазақ тілін байытамыз ” атты шағын сұхбатта сол кезеңде термин жасаумен кімдер айналысқандығы және өзге тілдерден термин қабылдауда қандай қағидат басшылыққа алынғандығы , осы істі жүзеге асырудағы Ахаңның рөлі атап көрсетіледі . "" 1922 жылы Қазақстанда жат сөздерді , пән атауларын қазақшыландыратын кемесие құрылған . Кемесиенің құрылғаннан бергі жұмысы аз емес . Мың - мыңдаған сөздер қазақ тіліне аударылып , иә қазақ тіліне үйлестіріліп , қазақ тілі байытылды . Кемесиеде қазақ тіліне жетік 5 - 6 қазақ қызметкерлері жұмыс істейді . Оның үстіне кемесиенің жұмысына түрлі білімнің басын ұстаған мамандар қатыстырылады . Кемесиенің ағасы Қазақ елінің әсіресе тіл заңына жетік оқымысты данышпаны Байтұрсынұлы Ақымет . Кемесиенің негізгі мақсаты – қазақ тілін өнер - білімге бейім мәдениетті тіл қылу ” . ",kaz
194,2018-47,at,209,"Барлығы 5 - 6 адамнан тұратын комиссия үлкен іске мұрындық болып , көп іс тындыра білді . Оқу комиссариатының орынбасары атап көрсеткеніндей сол жылдарда қазақ тілі , оның терминологиялық қоры байыды , ғылым ұлт тілінде сөйлей бастады . Қазақ тілі термин шығармашылығында пайдаланылып , терминжасам тәжірибесі , дәстүрі қалыптаса бастады . Алаш арысы Ахаң төрағалық еткен осы комиссия қазақ тілінің терминологиялық қорын қалыптастырудың негізін салды , іргетасын қалады . Бұл істің ілгері басуына көрнекті көшбасшы , тіл , терминология жайын терең білетін ірі тілші ғалым , тарихи тұлға А . Байтұрсынұлының жеке үлесінің зор болғанын айрықша атап айтқан абзал "" Кемесиенің негізгі мақсаты – қазақ тілін өнер - білімге бейім мәдениетті тіл қылу ” дегеніне келсек , Ахаң басқарған комиссия мақсатына адал болып қана қойған жоқ , қазақ тілін білім - ғылым тілі ету жолында қыруар іс тындырды . "" Байтұрсынұлы кезеңінде ” қазақ тілінде жазылған көптеген оқулықтар мен , оқу құралдары , сөздіктер соның дәлелі бола алады . Оның бәрі азғантай ғана қазақ зиялыларының атқарған үлкен ісі , солардың қажырлы еңбегінің , мақсатты жұмыстарының нәтижесі . 1924 жылғы маусым айында Орынборда "" Қазақ ғылыми қызметкерлерінің 1 - съезі ” болып , онда Е . Омарұлы баяндамасына негізделген терминологияны қалыптастырудың қағидаттары съез қаулысымен ресми бекітілді . Араға екі жылдай уақыт салып , 1926 жылы Бакуде өткен "" Түркологтардың Бүкіл ­ одақтық бірінші құрылтайында ” терминология жөнінде жасаған баяндамасында А . Байтұрсынұлы қатынасушыларға осы қағидаттарды таныстыра отырып , өзге түркілерге де ғылыми терминологияны қалыптастыруда қазақ білімпаздары жа ­ саған осы қағидаттарды басшылыққа алуды ұсынды . Оның ұсыныстары ғалымдар тарапынан қолдау тауып , құрылтай қарарына енді . ",kaz
195,2018-47,at,124,"Сонымен жетіншіден , Ахаң қазақ оқығандары жасап , ресми бекіткен терминология қағидаттарын бүкіл түркі халықтарына ұсына отырып , түбі бір туыстас тілдердің терминологиялық қорының ортақтық сипатын арттыруды көздеген кең тынысты түрколог ғалым "" Ахмет Байтұрсынұлы жасаған терминдердің өміршеңдік танытуының сыры неде ? ” деген сұраққа жауап іздесек , ол ең алдымен ұғымға атау беруге ұлттық таным тұрғысынан келген . Сондықтан оны қазақ қауымы алғашқыда аздап жатсынғанмен , тез қабылдап санасына сіңіре алған . Екіншіден , сол кездегі Ахаңның зиялылар арасындағы зор беделі мен тіл саласындағы бірегей ірі оқымысты ретінде мойындалуы да оның жасаған терминдерінің шығармашыл қауым тарапынан талқысыз қабылдануына себеп болды . Онымен иықтас тұрып , ой жарыстырып , пікір таластырып , өз терминдерін ұсына қоятын тіл мамандары қалыптаса қоймап еді . Оның маңайындағы тіл мәселелеріне жетік деген Е . Омарұлы , Х . Досмұ ­ хамедұлы , Н . Төреқұлұлы сынды Алаш арыстарының да ғалым пікіріне құрметпен қарағаны байқалады . ",kaz
196,2018-47,at,104,"Ахаң еңбегінің өміршеңдігін көрнекті тілші ғалым Мәулен Балақаев жақсы айтқан . Мәкеңнің мысалы мына төмендегі пікірінде шындық бар . Ол былай деп жазады : "" Тіл — құрал ” кезінде "" алашордашылардың , ұлтшылдардың ” кітабы болғандықтан , оны пайдалануға тыйым салынса , жаңа грамматика авторы да "" халық жауы ” атанып , кітабы қолданудан қалып қойды . Енді қайту керек ? Тірі қалғандарымыз мектептерді оқулықтармен қамтамасыз ету үшін еңбектенгенде , алдымен грамматикалық атауларды қалай атаймыз деген проблема туды . Біз бұрыннан үйреншікті болған Ахмет терминдерін қазақ тілінің , қазақша айтылған бұрынғы сөздері деп танып , солай атай бердік . Себебі , басқаша жазу мүмкін емес , әдеби нормаға айналып , қалыптасып кеткен еді . Ахмет Байтұрсынов шығарған терминдер екенін білсек те , қазақ тілінің сөз байлығы деп танығанбыз ” . ",kaz
197,2018-47,at,109," "" Тілдің міндеті – ақылдың аңдауын аңдағанынша , қиялдың меңзеуін меңзегенінше , көңілдің түюін түйгенінше айтуға жарау . Мұның бәріне жұмсай білетін адамы табылса , тіл шама қадырынша жарайды . Бірақ тілді жұмсай білетін адам табылуы қиын . Сондықтан сөзден жасап сөз шығару деген әркімнің қолынан келе бермейді және шығарғандардың да сөздері бәрі бірдей жақсы бола бермейді ” , – деп тілдің міндетін терең түсініп , оны термин шығармашылығында асқан шеберлікпен , үлкен жауапкершілікпен жұмсай білген ұлы тұлғаның қазақтың ғылыми терминологиясын қалыптастырудағы еңбегі ұшан - теңіз . Орыстың ғылым тілінің даму тарихын зерттеуші ғалымдар бірауыздан энциклопедист - ғалым М . В . Ломоносовты "" орыс ғылыми терминологиясының атасы ” дейтін болса , Қазақстан ғылымының тарихындағы ондай орынды ұлтымыздың бағына туған перзенті , Алаштың аяулы ұлы , аса көрнекті тілші ғалым Ахмет Байтұр ­ сынұлы иеленіп тұр . ",kaz
198,2018-47,at,113,"Бірінші алфавит халықтың рухани болмысын қалыптастыратын негізгі факторлардың бірі , ол бір топтың , жекелеген қайраткерлердің еркімен немесе басқалардың ықпалымен шешілетін мәселе емес . Екінші алфавит болашақ үшін де тарих үшін де қызмет ететін болу керек . Латын алфавитіне көшу түркі халықтары ортақ тұжырымға келіп барып қабылданған шешім деп көңілімізді алдарқатамыз . Солай бола тұрса да біздің ойымызша латын графикасын қабылдауда алфавит таңдаудың алғы шарттары мен себебі толық ғылыми негізде қарастырылып отырған жоқ . Алфавит таңдауда үш түрлі басты шарт болуы керек : бірінші – тарихи шарт , екінші – ғылыми шарт , үшінші – саяси шарт . Тарихи шарт – қабылданатын алфавит руханияттың тарихи тамырын тануға қызмет ететін , төлтума алфавит болу керек . Сол алфавитті қолдану халықтың тарихи жадын сақтауға негіз болуы лазым . ",kaz
199,2018-47,at,139,"Ғылыми шарт – қабылданатын алфавит сол ұлттың дыбыс жүйесіне сәйкес келетін және дыбыстың даму мүмкіндігіне кедергі болмайтын алфавит болу керек . Саяси шарт – таңдалатын алфавит ұлттың рухани жадын дамытуға , саяси және рухани дара болмысын қалыптастыруға , ұлттық мемлекеттің , ұлттық идеологияның дамуына қызмет ету керек . Міне , осы үш түрлі шарттың бірі кем болса ол алфавит ұлтқа қызмет ете алмайды . Сонымен бірге техникалық прогрестің талаптарына толық жауап беретін артықшылыққа ие болуы да алфавиттің артықшылығы болып саналады . Алфавиттің техникалық және экономикалық тиімділігі , екінші орындағы шарттар . Жоғарыда айтылған негізгі үш түрлі шарт бірдей болғанда соңғы екі шартқа лайықты мән беруге болады . Біздің латын алфавитін қабылдауда қосымша шарттарды бірінші кезекте қарастырып отырған сияқтымыз . Өйткені , экономикалық факторлар өткінші сипатқа ие . Айталық экономикалық әлеуетіміз бекемделген соң тағы алфавит қабылдамаймыз ғой . Ал , техникалық артықшылықтарына келсек , әр алфавиттің өзіндік артықшылықтары бар . Бұл жерде шешуші фактор адам екенін ұмытпаған жөн . ",kaz
200,2018-47,at,245,"Жоғарыда аталған ең басты үш түрлі шартты негізге алғанда бізге ең тиімдісі көне түркі алфавитін жетілдіріп , пайдалануымыз . Оның себептерін нақтылап айтар болсақ : Бірінші қажеттілік көне түркі алфавитін жетілдіріп ұлттық алфавит ретінде пайдалану . Көне түркі алфавиті біздің тарихи төлтума алфавитіміз . Сонымен бірге дербес ұлт болудың бір шарты дербес тіл , дербес жазу , таңбасы болу . Бұл тұрғыдан да төлтума алфавитіміздің маңызы зор . 80 - жылдарда батыс социологтары ХХІ ғасырдың соңында дүниеде 5 - 7 ұлт қана қалады . Ол ұлттар дербес тілі , дербес жазуы бар және оны сақтап дамыта алған ұлттар деп болжам жасаған екен . Сондықтан да дүниедегі көптеген ұлттар тіл , жазу мәселесіне ерекше көңіл бөліп отыр . Кезінде қытайда латын алфавитін аламыз ба , Қытайдың таңбалы жазуын сақтап қаламыз ба ? деген мәселе төңірегінде қоғамдық талқы жүрген еді . Сонда қытай зиялылары ұлттық болмысызды жоғалтып алмаудың , ұлт ретінде жойылып , құрып кетпеудің бірден бір кепілі – қытайдың таңбалы жазуын сақтап қалу деп шешкен . Бір миллиардтан артық халқы бар , 5000 жылдық ұлттық тарихы бар қытайлар жазуымыздан айырылсақ ұлт ретінде жойылып кетеміз деп осынша алаңдап отырғанда , біздің ғаламдасудың қадамына ілесеміз деп ең негізгі ұлттық құндылықтарымыздың бірегейінен бас тартуымыз қандай батырлық . Ал , еврейлер ұлт ретіндегі даму болашағын кемелдендіру үшін әлдеқашан өліп қалған көне еврей тілін тірілтуге жан салуда . Сонда олар ағылшын тілі мен ағылшын алфавитінің артықшылығын білмей көрмей отыр ма ? Әлде біздей танымай отыр ма ? Жоқ , олар алфавит таңдаудағы тарихи шартты заң ретінде қабылдап , сол заңның талабына жүгініп отыр . Бұл тұрғыдан біз олардың озық тәжірибесін қабылдаудан бас тартпауымыз керек . Өйткені , біз зайырлы мемлекеттің өміршең мәдениетін қалыптасыру үшін күресіп жатқан елміз . ",kaz
201,2018-47,at,205,"Біздің ел даму үстінде және даму мүмкіндігі барынша мол ел . Сондықтан біз бүгінгі күннің талабын қанағаттандыру үшін емес , ертеңгі күннің асқақ мұраттары үшін де жауап бере алатын жол іздеуге тиіспіз . Техникамыз дамиды , саяси ықпалымыз күшейеді , біздегі техникалық , саяси және рухани құндылықтарымызға басқа елдер қызығатын болады , сонда өзімізді өзіміз қорғай алатын , өзімізде бар құндылықтарды басқалардың алдында бағалай алатын құралға ие болуға тиіспіз . Мұндай техникалық және рухани қорғаныстың іргетасы алфавиттен басталады . Төртінші ұлттық алфавиттің тарихи жазу болуы – тарихи жадымызды қалпына келтірудің ұлттық патриоттық сезімді жетілдірудің , отаншылдық тәрбиені сіңірудің ең тиімді жолы . Тарихымыз тереңде , көне түркілер біздің ата - бабаларымыз , олардан қалған мұралар біздің рухани байлығымыз деген сөздерді қанша мәрте естігенмен , жастардың бойында ол тарихтың өзінікі екеніне сенімі аз . Сенім болмаған соң нақты тарихи таным да қалыптаспайды . Тілі бөтен , өзі біле бермейтін жат алфавитпен жазылған бөтен мәдениет ретінде қабылдайды . Біздің жастардың көне түркі ескерткіштерін зерттеуге көп қызықпауының себебіде осында болса керек . Егерде ол ескерткіштердің жазуларын таныса , ол алфавитті өздері қолданып отырса тарихи мұраның рухын бойларына тез сіңіре алады . Ол мұралардың өздеріне ғана тиесілі мұра екеніне , онда жазылған тарих өз ата - бабаларының тарихы екеніне ақылы ғана емес жандары сенеді . Сенім күшейген жерде ұлттық тарихи жады да күшейеді . Ұлттық мақтаныш , ұлттық патриоттық сезім , отаншылдық рух , тарихқа , өз ұлтына деген құрмет осыдан қалыптасады . ",kaz
202,2018-47,at,145,"Бесінші көне түркі алфавитінің техникалық артықшылықтары . Латын алфавитіне көшуді жақтаушылар оның осы заманғы ғылыми техникаға икемділігін басты назарда ұстайды . Соның ішінде компьютерге кіргізуге қолайлы дегенді алға тартады . Алайда , бұл басты шарт емес . Жазудың қолайсыздығы жағынан дүниеде алдыңғы орында тұратын елдер Қытай , Жапон , Корей елдері . Мысалға қытайды алсақ , олар иероглифтерінің санына өздері әлі жеткен емес , қанша сөз болса сонша иероглиф бар . Бірақ олар біздің жазуымыз компьютерге кірмейді деп өздерінің тарихи жазуларынан жерінген жоқ , керісінше , жазуларын компьютерге кіргізе білді . Қытай жазуын компьютерде басу үшін алдымен ағылшынша транскрипсиясын жазып алып , сонан соң қытайшаға айналдырады . Сонда бас - аяғы 30 әріпті компьютерге кіргізе алмасақ , оны өзіміздің осалдығымыздан көрмей , не ге бар пәлені алфавитке ( әріпке ) аударуымыз керек . Реті келгенде айта кеткен жөн көне түркі алфавиті солдан оңға , оңнан солға , жоғарыдан төмен , төменнен жоғары төрт бағытта бірдей жазуға қолайлы алфавит . Бұл аса сирек кездесетін артықшылық . Әсіресе , компьютерлік операцияларды жүзеге асыруда теңдессіз қасиетке ие . ",kaz
203,2018-47,at,223,"Қазақстан қазір Орта Азия аймағында жетекші орындағы ел , оның үстіне Орталық Азия елдерінің саяси одағын құруға бастамашы болып отыр . Ғылыми жақтан да түркологияның орталығы болуға мүмкіндігі бар ел . Бұл бастамашылық біздің мүмкіндігізбен салыстырғанда әлі де жетілдіре түсуді қажет етері анық . Экономикалық жақтан да Түркиядан басқа ешбір түркі текті мемлекет Қазақстанмен теңдесе алмайды . Біздің табиғаи байлықтарымыз , географиялық жағдайымыз басқалар орындай алмайтын талаптарды орындауға мүмкіндік береді . Қазіргі дүниелік ағымға қарағанда түркі халықтарының жеке - жеке мемлекет бола тұра рухани тұтастыққа жетуі саяси жақтан да аса маңызды . Н . Назарбаевтың Орта Азия одағын құру идеасы да осындай қажеттіліктің талабы екені даусыз . Ал , түркі халықтарының басын саясат арқылы біріктіре алмайтынымыз анық . Экономикалық мүдделер ұлттардың одақтасуына түрткі болғанмен , біртұтастыққа жеткізетін жол бола алмайды . Таза тіл мәселесі де бұл проблеманың түйінін шеше алмайды . Өйткені , әр халық өз тілін сүйеді , өз тілін сақтап қалғысы келеді . Ал оларға ортақ тіл жасап беру ешкімнің де қолынан келмейді . Түрік халықтарының басын біріктіру деген сөз олардың басын қосып жаңа ұлт жасау емес , қайта түркі тектес халықтардың рухани тұтастығына қол жеткізу . Түркі тектес халықтардың тағдырының ортақ екеніне әр түркі тектес азаматтардың көзін жеткізу . Бұл рухани тұтастыққа жетудің жалғыз жолы – ортақ алфавиттің болуы . Ол ортақ алфавит сөзсіз көне түркі алфавиті негізінде жасалуы керек . Сонда бұл алфавитке түркі халықтарының бәрі де құрмет ететін болады . Ал онан ары түркі халықтарына ортақ ту , әнұран болса , рухани тұтастықты одан әрі бекемдей түсетіні анық . ",kaz
204,2018-47,at,120,"Қазақы дәстүрлерді берік ұстану , шариғат шарттарына адалдық , әлемдік ақсүйектік әдептерді жете меңгеру , достық , қарызға беріктік , ең бастысы ұлт мүддесі үшін бәрін құрбан ету сияқты асыл қасиеттерді Алаш қайраткерлерінің баршасының бойынан табуға болады . Қазақ – ұйғыр мақал - мәтелдерінің паремиологиялық жүйесі Диссертацияның кіріспе бөлімінде тақырыптың өзектілігі , негізгі мақсаты мен міндеттері , дереккөздері , зерттеу әдістері , ғылыми жаңалығы , теориялық және практикалық маңыздылығы анықталып , қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар мен зерттеу жұмысының құрылымы туралы мағлұмат беріледі . Осындай түркі тектес туыс тілдер ішінен заманның даму барысына орай , бертін келе қазақ , ұйғыр , қырғыз , түркімен , қарақалпақ және т . б . тілдер , сол тілдерді тұтынатын , сол тілде сөйлейтін қауымдар , этностар өз алдына бөлініп шыққандығы бәрімізге белгілі . Солардан бөлініп шыққан қазақ және ұйғыр халқы қатар тұрып , біте қайнасып жатқан этнос болғандықтан , олардың өзара қарым - қатынас негізі ертеден - ақ дамыған . ",kaz
205,2018-47,at,192,"Қыпшақтар ХІІІ ғасырға дейін өз үстемдігін Кавказ етектеріндегі халықтарға , оңтүстігінде Хорезм мемлекетіне дейінгі , Шығысында Талас өзенінің бойларына дейінгі өлкеге жүргізіп тұрды . ХV ғасырда жеке халық болып бөлініп шыққан қазақ , қарақалпақ , құмық , ноғай , қарачай , малқар , татар , башқұрт , өзбек халықтарының этникалық құрамына енді . Халық ретінде қыпшақтар монғол шапқыншылығында Алтын Орда үстемдігін де , орыстардың қыспағында да , өз билеушілерінің тақ таласын да көрді . Бірақ өз ерекшелігін сақтап қалды . Қараханидтер этникалық құрамы жағынан аралас түркі тайпаларынан құралса да , олардың ұйытқысы қарлұқ , шығыл , яғма , тухси тайпалары болғандығы анық . Ал бұл тайпалар Ұйғыр қағанатының да негізгі ұйытқысы болып саналған . Ертеректе олардың , әсіресе , қазақ тайпаларының — үйсін , қаңлы , қыпшақ , арғын , найман , керей , таңғұт , алшын , қоңырат т . б . тайпалары ғұн әулетіне қатынасы жоқ деп келген зерттеушілер кейінгі кездері , көне қытай жазба ескерткіштерінің кең түрде айқындалып , қазақ , ұйғыр , орыс тілдеріне аударыла бастауына байланысты , олардың көпшілігі ғұн империясымен тығыз байланысты , солардың құзырында өсіп - өніп , өз алдына мемлекет болып дамыған тайпалар екендігін мойындай бастады . Мәселен , "" Ғұн тарихынының жылнамасы ” атты басылымда ( Түркістан , 2004 ) Ғұнның құзырына үйсін , қаңлы тайпаларының кіші хандықтары қарайтыны сөз болады . Демек , сол бірлестік құзырында жасайтын ұйғыр , қазақ тайпаларының өзара бір - бірімен жіті араласып , ортақ дүниелерді тілдеріне тиек ететін жағдай болғандығын аңғартады . Осы тұстарда қазақ халқында : ",kaz
206,2018-47,at,110,"Бұдан басқа түрік қағанаты тұсында , орта ғасыр дәуірінде және ХІХ ғасырлар кезеңдерінде қалыптасқан ҚҰММ - дер туралы баяндалады . Бірінші мақалды қарастырсақ , қазақ халқының ежелгі шаруашылығы мал бағу болғандықтан , балаларының күні ұзақ асық ойнап , доп теуіп өткізгенін қаламайды . Керісінше , пайдалы іс – қой бағып , тамағын тауып жегенді мақұл көреді . Соны бүкіл жас ұрпаққа уағыздай отырып , уақытты тиімді де пайдалы іске жұмсаңдар дегенді аңғартады . Ұйғыр халқы да ММ - ге бай . Бірнешеуін мысалға келтірелік : Қарап отырсаңыздар , аз ғана сөзге не болмаса бір , бірер сөйлемге қаншама дерек сыйыстырылған . Аз сөзбен көп жайды аңғартатын ҚҰММ - дері бүкіл екі этностың болмысын көз алдыңа елестете алады екен . Демек , ҚҰММ - нің этномәдени сипаты олардың әрбір ММ - нің бойынан көрініс табады деп нық айтуға болады . ",kaz
207,2018-47,at,109,"Екі тіл бойынша салыстыра отырып , жинақтаған ұқсас ММ - дерді зерделей қарастырғанда ұқсастықтың үш түрлі деңгейі болатындығы байқалады . Бірінші деңгей — ММ - дердің мағынасы мен құрам - құрылымы жағынан толық сәйкес болып келетін абсолютті ( толық ) ұқсастық . Екінші деңгей – компоненттерінде азды - көпті өзгерістер бар , бірақ мазмұны ұқсас ММ - дер . Үшінші деңгей — құрылымы толық сәйкес болмаса да , жалпы түрде ұқсастығын сақтаған , бірақ екі тілдің өз логикасы бойынша қалыптасқан , құрамы - құрылымы елеулі өзгеріске түскен ММ - дер . Еши пишмасниң қазини оттин чүшмәс ( ұйғырша . Бұл жерде екі тілдегі ММ - дер өзара , сөз жоқ , абсолютті ұқсас . Екінші деңгейлі ММ - дер қазақ және ұйғыр халықтарында молынан кездеседі . Ат айналып қазығын табар , Су айналып жазығын табар ( қазақша ) Ат айлинип оқурини тапиду , Мусапир айлинип юртини тапиду ( ұйғырша ) ",kaz
208,2018-47,at,101,"Ағайын тату болса — ат көп , Абысын тату болса — ас көп ( қазақша ) Ағинә инақ болса — ат тола , Игичә - сиңил инақ болса - аш тола ( ұйғырша ) Тағы ескертеріміз , бұл өзгеріс олардың жалпы мағынасына әсер етпейді . Екінші жұпта қазақшасындағы тату , абысын компоненттері ұйғыршасында инақ және игичә - сиңил деген сөздермен ауыстырылған . Олар – ұйғыр тіліндегі балама сөздері . Сондықтан одан мақалдың жалпы мағынасы өзгеріп тұрған жоқ . Түркі халықтарының , оның ішінде түркі тектес халықтардың ММ - дері уәждік сәйкестік пен айырмашылықтар олардың ұлттық тілдерінің өзіндік айшықтарымен , белгілерімен тығыз байланысты . Енді осы пікірлерді басшылыққа ала отырып , қазақ және ұйғыр тілдеріндегі көненің көзі , ғасырлар жемісі ММ - дердің уәждік ұқсастықтарына тоқталып өтелік . ",kaz
209,2018-47,at,149,"Барлық түркі тілдеріндегі ММ - дердің тақырыптық топтары әр халықтың өмір - тіршілігіне , дүниетанымдық қасиеттері мен рухани болмысына байланысты . Бұл топтардың мазмұны мен уәждік негіздері де әр түрлі . Ас , тамақ тақырыбына қатысты ММ - дер . Әр ұлт қауымында сан қилы тағамдардың барлығы , яғни өздері үнемі дайындап қолданатын астардың ұлттық тағамдар деп аталатыны белгілі . Осы ұлттық тағамдардың жасалу технологиясы мен сан алуан табиғатын білдіретін , оларға қатысты неше түрлі ұғымдарды сипаттайтын мыңдаған атаулар мен жүздеген тұрақты тіркестердің қатарында ММ - дердің баршасы тілдің ежелгі де байырғы және құнарлы қорына еніп , ұлттық менталитеттің тілдегі бейнелі бір көрінісі болып есептеледі . Яғни олар екі тілде де мотивтік мәні ұқсас , бір - біріне жақын болып келеді . мақалы тамақты , оған қаншалықты еңбек сіңірілетіндігін бағалау мақсатында қалыптасса керек . Шынымен де , ас даярлау оңай жұмыс емес . Егер тағам тәтті болса , босқа төгіліп , ысырап болмау үшін айтылған нақыл сөз . Бұның астарында қос халықтың жастарды асты қадірлеуге , босқа төгіп - шашпауға , ананың не болмаса ас дайындаушы адамның еңбегін бағалауға деген тәрбиесі жатыр . ",kaz
210,2018-47,at,107,"Әрбір сала бойынша қатысқан жүздеген , тіпті маңыздаған тілдік факторлардың қалыптасуына ұйытқы болған дерек сөздерді теріп алып , жүйелеп , мағынасына зерделеп қарайтын болсақ , олардың кейбіреулері тіліміздегі гомоцентристік принцип бойынша жасалған ММ - дерге негіз болып келеді . Тіл факторларының когнативтік дамуының екінші жағы , міне , осы жерден басталады . Аңшылық кәсіпке байланысты қалыптасқан ММ - дер де осындай . Қазақ , ұйғыр халықтары қоянды таршылық кезеңдерде тамақ үшін , жай уақытта еті мен сорпасы , өті емшілікке ( сары ауруға , терісі жаға , тымаққа қажеттігіне байланысты аулап келген . Жабайы қоянды қазақтар , әдетте , жүйрік ит қосып , не жайылып жүрген жерінен садақпен , не мылтықпен атып алатын болған . Тошқанни — қомуш ( ұйғырша , — деген мақал қалыптасқан . Демек , ҚҰММ - дері уәждік жағынан да ұқсас келіп отырады екен . ",kaz
211,2018-47,at,112,"Йиңнә кәйәрдин өтсә , йип шу йәрдин өтиду ( ұйғырша . Жеті атасын білмеген — жетімдіктің белгісі ( қазақша ) Чөчүрә йейиштики мәхсәт гөш йемәк . Қазақша баламасы чөчүрә тамағын жасау арқылы ет жейміз дегенді білдіреді . Яғни бұл тамақ етсіз жасалмайтын тағам , сондықтан бұл асты жегендер міндетті түрде ет жеп қарық болады . Һалвини һеким йәр , таяқни йетим ( халваны әкім , таяқты жетім жер . Мақал құрамындағы һалвини ( қалва ) — ұйғыр тағамы . Алайда бұл күнделікті жеп жүрген халваға мүлдем ұқсамайды . Алдымен су , қант , ұннан жасалады . Қою тамақ . Қонақтарға шайдың алдында береді , қасықпен алып жейді ( 8 : 393 . Тақырыптық белгілері бойынша топтастырып келтірілген жоғарыдағы мысалдардан көрініп тұрғандай , ұйғыр халық ММ - дерінің мотивтік - уәждік бұл топтары халықтың рухани болмысының , өмір - тіршілігінің , дүниетанымының қасиеттері мен ерекшеліктерін көрсетіп тұр . ",kaz
212,2018-47,at,131,"ММ - дердің құрамдық — құрылымдық ұқсастықтары мен өзгешеліктері тұрпаттық жағынан ғана емес , ММ - дер компоненттерінің байланысу тұрғысынан , мағыналық деңгейінен , құрамындағы таған , бөлшек сандарынан тұрғысынан қарастырылуы керек . Олардың құрылымдық ерекшеліктерін мағыналық құрылымының заңдылығына сәйкес зерттеген дұрыс . Мұндай зерттеу жолының теориялық та , практикалық та маңызы бар , себебі тілдерара мақалдық оралымдардың қолдану ерекшеліктерін анықтауға , олардың тұлғалық сипатын белгілеуге мүмкіндік береді . Қара сөз түрінде пайда болған ММ - дер екі халықта да көптеп кездеседі . Осы мысалдардан көрініп тұрғандай , бәрі бір жолдан тұратын ММ - дер . Яғни олардың барлығы қарапайым сөз түрінде қалыптасып қоймай , мағынасы да лексикалық құрамы да бір - бірінің көшірмесі іспетті . Демек , олар абсолютті ұқсастыққа ие . Туыстас тілдерара балама ММ - дердің әр тіл ерекшелігіне байланысты тұлғалық , құрылымдық айырмашылықтары да аз емес және әр түрлі . Ең көп кездесетін өзгешелік ММ - дердің лексикасына ғана байланысты болып келеді : мақал құрамындағы кейбір сөздер мағыналас басқа сөздермен алмастырылады . ",kaz
213,2018-47,at,116,"Бир хотунниң һйилиси қириқ әрниң һйилисидин артуқ ( ұйғырша ) Өлең сөз түрінде қалыптасқан ММ - дер . Заман дамып , адамның ой - өрісі шыңдалған , жетілген сайын қара дүрсін ММ - дердің күрделі де ырғақты өлең түріне ауысуы — заңды құбылыс . Өлең талабына сәйкес олар екі , үш , төрт және одан да көп , сонымен қатар өзара жұптасып , қиюласып , жымдасып келетін жолдардан тұрады . Әрі мұндай халық даналығы екі тілде де молынан жұмсалады . Қазақ лексикографиясы . біртілді оқу сөздігін түзудің ғылыми негіздері - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақ лексикографиясы . біртілді оқу сөздігін түзудің ғылыми негіздері Сөздік түзу ісін жоспарлау мен ұйымдастыру туралы ілім . Әрбір лексикографиялық туындының өзіндік ерекшеліктеріне байланысты оны жоспарлаудың , инструкциясы мен проспектісін жасаудың , сөздікті түзу ісін ұйымдастырудың өзгешеліктері болатыны белгілі . ",kaz
214,2018-47,at,129,"Тілдегі нөлдік тізбені құрайтын құрылымдық сөздерді меңгеру ісі бастапқы элементарлық деңгеймен , бастауыш кезеңмен шектеліп қала алмайтындығы түсінікті жайт . Себебі қазақ тіліндегі құрылымдық элементтердің 1000 - 1500 сөзден тұратын шағын лексикалық минимумға симайтындығы белгілі . Кеңес дәуіріндегі оқу лексикографиясында үстем болған әмбебап минимум сөздік идеясы бойынша , ең жиі қолданымдағы сөздер тізбесі әмбебап минимумның бірінші бөлегін , ал тақырыптық тізім оның екінші бөлегін құрайды . Минимумның тұрақты элементі ретіндегі жиілік тізбедегі сөздердің меңгерілуі міндетті саналса , субъективтік негізде сұрыпталған тақырыптық тізбе құрамындағы , яғни минимумның өзгермелі элементін құрайтын тізбедегі сөздердің қайсыларын пайдаланудың шешімі осы минимумды пайдаланушы оқырмандардың еркіне қалдырылатын еді . Біз бұл көзқарасқа ұстанымдық тұрғыдан қосыла алмаймыз . Тілдің лексикалық негізін бейнелейтін минимумдағы екінші бөлік те тұрақты болу керек . Және ол тілдегі тақырыптық жүйені құрайтын негізгі атауларды мүмкіндігінше толық қамтуы тиіс . Онсыз тілдегі базалық лексиканы меңгеру ісі қиындап кетеді . ",kaz
215,2018-47,at,110,"2 . 5 Біртілді оқу сөздігіне лексикалық бірліктерді сұрыптап алу ұстанымдары . Р . Түсіпқалиеваның еңбегінде басты сұрыптау ұстанымдары туралы төмендегідей тұжырымдар келтіріледі : 2 . Сөздің тіркесімдік қабілеті ( тіркесімге көп түсетін сөз – тілүйренім тұрғысынан маңызды сөз . Сондықтан ортақ минимумға синтаксистік және лексикалық тіркесімдік әлеуеті мол сөз алынады . 3 . Тілдік бірліктің сөзжасамдық мүмкіндіктері , яғни сөз түбірінің тарамдану қабілеті мол сөз . Бір сөзді білсең , біртекті сөздерді тану қиын емес . 4 . Сөздің семантикалық құндылығы . Бұл ұстаным бойынша , минимумға көпмағыналы сөздер алынуы керек . Барлық мағыналары бірдей актив меңгерілуге жатпайтындықтан , минимумға ол сөздің негізгі , басты мағынасы алынады . Бұл ұстаным тілдік қатардан синонимдерді таңдап алуға , антонимдерді тауып алуға , т . т . жағдай жасайды . Осы ұстаным арқылы интернационалдық лексиканың минимум сөздігіне сұрыптау жасалады . ",kaz
216,2018-47,at,118,"5 . Сөздің стилдік бейтараптығы . Бұл ұстаным бойынша , ұлттық мектепке ( жоғарғы , орта ) арналған минимум - сөздікке стильдік тұрғыдан бейтарап әдеби тіл сөздерін алуға жағдай жасайды . 6 . Жағдаяттық - тақырыптық ұстаным . Бұл ұстаным қолданым жиілігі төмен болса да , тілде сөйлеушінің әрқайсысына да қажетті нақты сөздермен минимумды толықтыруға мүмкіндік береді . Лексиканы сұрыптаудың жағдаяттық - тақырыптық ұстанымның қолданылуы минимум сөздікке алынуға тиісті тақырыптар мен жағдаяттың нақты көлемі белгіленген жағдайда ғана мүмкін болмақ . Біз ғалым тарапынан келтірілген ұстанымдардың саны мен мазмұны туралы тұжырымдарды қолдаймыз . Біртілді оқу сөздігінің сөзтізбесін түзуде осы аталған ұстанымдарды басшылыққа алған жөн болмақ . Дегенмен , базалық лексиканы қамтитын біртілді оқу сөздігінің құрылымына арналып отырған зерттеуімізде өте - мөте маңызды екі мәселеге кеңірек тоқталған дұрыс болады деп ойлаймыз . Олар : сөздікке алынатын лексикалық бірліктердің қолданым жиілігі мен тақырыптық таралымы туралы мәселелер . ",kaz
217,2018-47,at,124,"Біртілді оқу сөздігіне алынатын лексикалық бірліктердің қолданым жиілігі . Мамандардың пікірі бойынша , бір мыңнан бастап төрт мың сөздік көлемге дейінгі минимум сөздіктер тіл негіздерін белсенді , пәрменді түрде меңгеруге бағдарланған актив сөздіктер болып саналады . Олардың ішіндегі 1500 бірлікке дейін қамтитын аса шағын көлемді туындылар тілді меңгерудің бастапқы сатысына арналған элементар сөздіктер қатарын құрайды . Демек , қазақ тілін үйренудің , меңгерудің бастапқы , элементарлық курсына лайықталып жасалатын шағын минимум сөздіктің сөзтізбесі әдетте 1500 сөзге дейінгі көлемді қамтиды . Р . Түсіпқалиева сұрыптаудың жеті ұстанымын қолдану негізінде сараланып , сарапталып алынған 1300 бірлікті қамтитын ортақ лексикалық минимум құрамын ұсынады . Бұл – жоғарыда сөз болғандай , тілді үйренудің бастапқы сатысы үшін арнайы жасалған тізбе . Ал біздің еңбегімізде сөз болатын 1500 бірліктен 4000 бірлікке дейінгі көлемдегі , тілдегі базистік лексиканы қамтитын сөздіктер келесі сатыға , тілді базистік деңгейде меңгеруге бағдарланады . ",kaz
218,2018-47,at,281,"Қазақ мәтіндерінде ең жиі қолданылатын 500 сөз құрамына жасалған талдау барысында төмендегі жағдайлар анықталып отыр . Біріншіден , базалық лексиканы қамтитын оқу сөздігіне алынуы тиісті құрылымдық сөздердің басым көпшілігінің осы ең көп қолданылатын сөздер тізбесіне еніп отырғандығын айту қажет . Бұл аталмыш сөздердің екі жақтан да ( қолданымдық және маңыздылық ) мәнділігін байқатады . Мысал үшін айтар болсақ , тізбелерде тілүйренім үшін аса маңызды үлкен , қатты , жақсы , қара , ұзақ , соңғы , осындай , ақ , жақын , кең , анық , мол , басқа , сондай , ауыр , көк , жаңа , алыс , бүгінгі , суық , ұзын , қызыл , ыстық , шын , артық , жаман , бөлек , салқын , биік , қоңыр , қарсы , кішкене , алғашқы , соңғы , мәлім , зор , ашық , сары , ар , қазіргі , аппақ , денелі , қараңғы , бай , қысқа , кіші , белгілі , қызық , түрлі , аз , қалың , жас , жалғыз , тең , күшті , орта , толық , айқын , мынадай , кешегі тәрізді сын есімдер , ол , бұл , осы , сол , сонда , мен , сен , біз , бір , барлық , өз , бәрі , мына , қандай , қалай , кім , сіз , бар , әр , не , мынау , бірнеше , қайда , әрбір , міне , біреу , кейбір , анау , бұ , ана , қай , ешкім тәрізді есімдіктер , енді , дәл , қазір , бүгін , ең , әлі , бұрын , қайта , тіпті , аса , әсіресе , талай , сонда , бірге , тез , жаңа , біраз , әуелі , әдейі , сәл , соншалық , алғаш , өзгеше , ақырын , кейін , түгел , ертең , қарсы , осылай , шапшаң , кейде , атаулы , солай , үнемі , төмен , былай , өте , алыс , онда , тек , жоғары , кеше , ерте , мұнда , әбден , алдымен , мүлде тәрізді үстеулер , бір , екі , үш , жалғыз , он , бес , төрт , алты , жеті , жүз , мың тәрізді сан есімдер , да , де , туралы , мен , және , ғана , ал , тағы , бірақ , соң , ғой , қарай , сияқты , пен , кейін , тек , ма , бойынша , та , ме , әрі , ба , үшін , бе , сондықтан , дейін , егер , пе , те , бері , қатар , сайын , сонымен , тәрізді , сонда , қана , қой , бойы , жөнде , өйткені , бен , шейін , па , кейде , ендеше , немесе , қой тәрізді шылаулар , бар , жоқ , көп , керек , әсіресе , қажет , мүмкін , аз тәрізді модаль сөздер құрамы қайталанып кездесіп отырады . ",kaz
219,2018-47,at,133,"Жиілік тізбелерді өзара салыстыру барысында қазақ мәтіндерінде ең жиі қолданылатын 500 сөз құрамына патша , болыс , өт зат есімдері мен сүйгін етістігі тәрізді бірқатар сөздердің негізсіз , кездейсоқ еніп отырғандығы байқалды . Жалпы алғанда , келтірілген тізбедегі сөздердің лексикалық негіз құрамында берілуі міндетті деп ойлаймыз . Жоғарыда аталған жиілік сөздіктер негізінде қалған мың сөз құрамын да сұрыпталып алынады . Біртілді оқу сөздігіне алынатын лексикалық бірліктердің тақырыптық таралымы . Қазақ тілінің базалық лексикасындағы идеографиялық бөлікті тақырыптық сөздер құрайды . Бұл тізбеге тақырыптық минимумға кіретін басты - басты бірліктер енеді . Тақырыптық сөздер құрамынсыз мұндай сөздіктің толыққанды туынды болып шықпайтындығы белгілі . Ондай жағдайда лексикалық жүйедегі бір - бірімен байланысты сөздер тобы , сөйленім процесі үшін , айтылым мен жазылым үшін аса маңызды болып табылатын сөздер беймәлім болып қалады . Диссертациялық еңбекте базалық лексиканың тілүйренім сөздігінде мағыналық топтардың қамтылу үлгісін келтіру мақсатында тіршілік иесі ретіндегі адамның жай - күйін қарастыратын тақырыптық топтың құрамы келтіріледі . ",kaz
220,2018-47,at,170,"Қазіргі таңда лексикография ғылым мен білім , техника , өнеркәсіп салаларының бәріне де қатысты , қолданым аясы өте кең пәндердің бірінен саналатыны белгілі . Сол себепті лексикографиялық туындыларды түзудің ғылыми - теориялық мәселелерін зерттеуде таза лингвистикалық факторлар да , алуан түрлі ғылым салаларының ерекшеліктерінен туындайтын экстралингвистикалық факторлар да ескерілуі тиіс екенін тәжірибе көрсетіп отыр . Соның нәтижесінде базалық лексиканың тілүйренім сөздігі тіл құрылысынағы маңыздылығы жағынан іріктеліп алынатын құрылымдық сөздерден , қолданым жиілігі бойынша сұрыпталып алынатын жиілік тізбеден және тілдік жүйені қамтитын негізгі атаулар бойынша жасалатын тақырыптық тізбеден тұратын төрт мың лексикалық бірліктен құралатыны айқындалды . Қазақ ономапоэтикасы . сатиралық - юморлық кейіпкер аттары Кейіпкер аттарының лексикалық құрамы жағынан талдауымыз , яғни СЮП - тердің жасалуының қайнар көзі "" жалқы есімдер ішінде көне атаулардан басқа едәуір орынды кірме және жасанды атаулар алады ” [ 4 , 6 ] деген пікірді дәлелдейді . Қазақ әдебиеті бойынша жиналған материалдың тілдік табиғатын тануда әдебиет – тіл – сатира үштігімен ұластырдық . "" Әдебиеттен тілді бөле қарау "" ала қойды бөле қырқу ” тәрізді ғой . Бұл екеуі бірінсіз бірі күн көре алмас керек . Сондықтан да біз әдеби әсерді айтқанда , тілге тіреліп , ал тіл қорын зерттегенде , әдеби туындыларға сілтеп отырамыз ” [ 5 , 36 . ",kaz
221,2018-47,at,139,"1 . 4 . 3 Шет тілден енген кірме сөздерден жасалған СЮП - тер ( 110 . Кейіпкер аттарын сөздік құрамы жағынан шығыс тілі ( араб , парсы , иран , орыс тілі ( грек , латын , француз , неміс , ағылшын т . б ) және алтай тілдері арқылы енген сөздерден жасалғандығы анықталды . Түркі – Әпенде , татар – Башмачкин , Мәшура , Колбаса , өзбек – Тәшкенбай , Узбекулла , Ташматов . Башмачкин дейтін кейіпкердің аталуындағы башмак сөзі о баста орыс тіліне татар тілі арқылы өтіп , уақыт келе , түркі тіліне қайта оралып "" башмақ ” мағынасында жұмсалады . Монғол тілінен - Ойрат + хан , Cояу + бай < соео - азу тіс , Келеке < хэлгий – сақау , Дом + бай < дом – ем , бақсылық . Қытай тілінен – Әпелсин < appel + Chіna – Қытай алмасы , Заң + ғой , Шай + кұяр , Шай + бике , Әтір + шай өсімдіктің кептірілген жапырағы , Сипаң , Шыныбек . Сипаң + бай сөзінің шығуы жөнінде жазушы Б . Қыдырбекұлы мынандай қызықты дерек келтіреді : "" Сипаң - қазақ жеріне діндар болып келген қытайлықтың аты . Жүрген жерінде елді алдап , маймөңкелеп , жаманның өзін әдемілеп жіберуге бейім болған ” . Сипаң сөзіндегі маймөңке коннатациясынан ЖқЕ Сипаңбай жасалған деуге негіз бар . ",kaz
222,2018-47,at,117,"Араб тілінен енген сөздерден жасалған СЮП - тер ( 100 . Парсы тілінен енген сөздерден жасалған СЮП - тер ( 50 : Барабдал , Бадал , Албасты , Әбігер , Әмпей , Бетпақ , Дырау , Жадыгөй , Дуанбек , Зәре , Зікір , Қалжа , Далбаса , Алуа , Орамалова , Дардана , Гүлдария , Меймангүл , Мұнтаз , Жорабай , Найсап , Кебіс , Пәлек , Орамалова , Бетперде , Шілдебай , Шарбақбай т . б . Орыс тілі арқылы енген СЮП - тер саны ( 120 , сөздердің шығу тегін анықтау үшін "" Краткий этимологический словарь русского языка ” және В . И . Дальдің "" Толковый словарь русского языка ” сөздіктері қолданылды . Біраз СЮП - тер дыбыстық жағынан өзгеріске түскендігі байқалады : ботинка Бәтіңкеқызы , Егор Жәгөр , кореец Кәрісбай , кровать Кереует , купец  Көпесбай поезд  Пойызбек , сумка  Сөмкебай , совет  Сәбетбай , спирт  Спіртқали , артист  Әртісбай , целковый  Сөлкебай , монпансье  Мәмпәси , бутылка  Бөтелке , конфета  Кәмпит , Москва  Мәскеубай , мужик  Мұжықбай , генерал Жандаралин , рапира Рәпира , завод  Зауытбек , коржик  Көржік , фонетика  Понетекэ . ",kaz
223,2018-47,at,154,"Әдеби кейіпкерге ат беруді ұлы еңбек деп қарау керек , өйткені көркем шығармада кездейсоқ аттардың болуы мүмкін емес . Жазушы Л . Успенский : "" Егер Л . Толстойдың басына өзінің геройларының фамилияларын айталық , Ростовтың фамилиясын Перепенияға өзгертер ойы келсе , "" Соғыс пен бейбітшіліктің ” мықты ғимараты теңселген болар еді ” деген сөзін тек ғана жеңіл әзілге құрылған деп санауға болмас . Шынында , Ростов , Облонский немесе Иртеньевке Перепения , Чичиков немесе Плюшкин секілді фамилияларды беру бейнелеп айтқанда , миға сыймас дүниелер ғой . В . Гоголь өз кейіпкерлерін Башмаков , Башмакеевич , Башмачкин деп өзгерткен . 2 . 1 Морфологиялық - синтаксистік жолмен жасалған СЮП - тер түбір тұлғалы , туынды тұлғалы , біріккен тұлғалы болып келеді . 1 . Аппозитив аттар : Зат . е + зат . е : Ақыл + қалта , Әтір + шай , Бал + қаймақ , Бетон + бет , Дәу + пері , Есек + тас , Жорға + гүл , Метал + тіс , Күл + бет , Қыз + бала , Қыл + мойын , Сері + жігіт , Су + мұрын , Тас + маңдай , Теке + көз , Ит + аяқ , Қырық + сақина Шөп + желке Квалитатив аттар : Зат . е + сын . е : Кек + ала , Күкірт + сары , Ұйқы + сары , Үкі + сары , Мес + қара , Тас + қара , Қабан + қара , Ши + қара , Шот + қара , Ми + сыз , Май + лы , т . б . Зат . е + етістік : Ат + келтір , Бас + имес , Бас + бұзар , Бой + бермес , Дым + білмес , Жамбас + сипар , Қыз + тумас , Май + басар , Май + жеген , Мөр + басар , Пұл + жеген , Тай + жұтқан , Тас + жарған , Теңге + жұтқан , Той + болсын , Ұл + емес , Ұл + табар , Ұл + шығар , Шай + құяр , Тай + шабар ( ов ) т . б . ",kaz
224,2018-47,at,147,"2 . Сын . е + сын . е : Асау + қара , Дәу + қара , Шала + қызу , Арам + қара , Семіз + қара , Қара + ала , Шой + қара т . б . Сын . е + зат . е : Ақ + долы , Ақ + балдақ , Ақ + кемпір , Ақ + қу , Ақ + сом , Ақ + туша , Ақ + тайлақ , Ақ + көз , Ақ + жем , Ақ + тайлақ , Ала + бас , Арзан + гүл , Аш + гүл , Әрлі + гүл , Бейпіл + ауыз , Жыртық + гүл , Көк + аяз , Көк + қасқа , Көк + ми , Көк + долы , Көк + тиын , Көк + шақа , Көк + жал , Көк + байтал , Көк + аяқ , Көк + қас ( ов , Күрең + көз , Қара + қатын , Қара + бұқа , Қара + кемік , Қара + шаруа , Қара + бет , Қолаң + шаш , Қоңыр + құлжа , Қызыл + тазы , Майлы + жігіт , Майлы + тон , Сәнді + гүл , Сойдақ + тіс , Сұр + сұлу , . Сын . е + үстеу : Егеу + әлі , Тыртық + әлі . 3 . Сан . е + сан . е : Қырық + бес , Елу + бес + бай , Отыз + бір + бай , Сан . е + зат . е : Бес + бике , Бес + қара , Бес + тиын , Бес + балуан , Бесті + айғыр , Бес + қарын , Бір + ай , Бір + жамбас , Жалғыз + гүл , Жүз + тайлақ , Қырық + қабат , Қос + орай , Жалғыз + бике , Мың + жылқы , Мың + жігіт , Үш + кемпір , Төрт + қара , 4 . Есімдік + зат . е . Есімдіктің тілімізде атқаратын қызметі орасан болғанмен , сан жағынан айтарлықтай көп емес . Дегенмен аз да болса кездеседі ; сілтеу : Анау + бай , Мынау мырза , Анау + бек , Мынау + бек , Мынау + гүл , Сол + зада ; белгісіз мәнді : Пәленше Түгеншиев , Пәленбаев , Әлдекім , Бірдеңкеев , Бірдібірге Шағыстырғанова ; сұрау мәнді : Кімов < кім , Қайзада < қай ? өздік : Өзге , Өзден , Өзгегүл , Өздебай ; болымсыз мәнді : Ешкім Жоққұлов , Ештеңе Ешкімбілмесов , Ештеңе Айтпайтынов , Іштеңкей Іштеңкеевич . ",kaz
225,2018-47,at,119,"Императив аттар : етістік + зат . е : Азына + гүл , Бөсер + бай , Жөнде + гүл , Көнген + бас , Күлмес + жан , Қаңғы + бике , Қопар + гүл , Қойқой + бек , Қысқар + бек , Қайра + ғали , Сипа + гүл , Зытты + ғали ; есімше : ған : Жұт + қан , Түрт + кен , Ұм + тыл + ған , Үр + ген , Көр + ген , Кез + ер + ген , Мас + ыл + ған , Той + ған , Асап Күйсе + генович , Той + ган + гүл Семір + геновна , Тілепал + ған Көсем + болған , Ғашық + болған + ұлы ; - ар : Ал + да + р , Жет + ер , Қу + ан + ар , Бөс + ір , Қосып + айтар ; - с : Ес + кер + ме + с , Дес + бер + ме + с , Ел + еме + с , Күл + ме + с , Той + ма + с , Жалық + па + с , Қи + мас , Қап + па + с , Тап + тыр + ма + с ; - ты : Әлім + жетті , Алды + жытты , бұйрық райлы : Кой + бақ , Ұрда + жық , Кел + кел , Көңіл + жықпас , Кой + кой , Іліп + тарт , Жалтарма , Түлкі + бақ , Қой + болды , Жандай + шап , Барып + кел , Бар + бол , Жоқ + бол , Жөнде + гүл . 6 . Үстеуден туындаған СЮП - тер аз : Әлі + бала , Әлі + қыз , Әлі + тірі , Егеу + әлі , Екеу + әлі , Нақ + тан , Бірді + бірге , Нағыз . 7 . Еліктеу сөздер – дыбыстық жағынан , яғни дауыс ырғағына қарай одағай сөздер сияқты құбылып , түрленіп отырады . Академик Ш . Сарыбаев дыбыстық құрамын шартты белгілермен таңбалап , дауыстыны – V , дауыссызды – C , сонар дыбысты – L деп бөлген , осы үлгі бойынша топтастырдық : ",kaz
226,2018-47,at,117,"І CVLC – тырқ  Тырқай , шіңк  Шіңкей , қоңқ  Қоңқай , дыңқ  ДыңқышІІ CVLVL – бұлаң  Бұлаңбай , жымың  Жымыңғайша , жалаң  Жалаңгүл ІІІ CVC – жып  Жыпбике , Қытқытбек , пыш  Пышпыл , күп  Күпілдек  т . б . ІV CVLCVL – даңғыр  Даңғырбай , шүлдір  Шүлдір , сылдыр  Сылдыргүл т . б . V CVCCLV – бұлтаң  Бұлтаңбек , сыпсың  Сыпсыңгүл , қылтың  Қылтың т . б . VІ CVCVL – дедек  дедек , шошаң  шошаң ,  сусыл сусыл т . б . VІІ CVL – даң  даңғой , дал  далбай , бұл бұлдыр  т . б . .  жүріс - тұрыс : Алшаңбай , Алаңбай , Бұлтаңбек , Дікдік , Дікілдековна , Дедекбай , Дыңқыш , Еңкіш , Жыпбике , Зырбике , Зыпбике , Зырдай , Қисаңбай , Қалтқұлт Еткенов , Қисайғановқ , Лыпбике , Майпаң , Митың , Салпаңбаев т . б . .  сөйлеу : Әкіреңбай , Бұлдыр , Быдық , Діңгірбай , Дүңкілдек , Жыпылдақ , Зузула , Күпілдек , Қомпылдақ , Лепірбай , Міңгір , Міңкілдек , Міңкей , Өкірешбай , Пышпыл , Сақылдақ , Тақылдақ , Шүлдір , Шіңкей , Ыңыранбай , Ызбаркүл , т . б . ",kaz
227,2018-47,at,147," .  көңіл - күй : Бұрқан Балқанович ашулану , Жымыңғайша қуану , Дүңкілдек ( дөрекі , Күлімкөз , Күлдір , Күлегеш күлу , Күңкілдек ренжу , Сұңқибек жылау , Сыпылықгүл , күлу , Шытырлақ ашулану , Сықылықгүл күлу , Әңкі , Тәңкі ашулану , Шақар ызалану .  мінез : Аңғалақ аңқау , Даңғой даукес , Былжыр , ынжық , Даңғырбай ақкөңіл , Болбыр бос , Елпекбай жұмсақ , Шайпаугүл долы , Қылтың , Сылтың жеңілтек , Жалтақ қорқақ , Жайнаң көңілді , Дәлду ерке . .  пішін : Мыржық ұсқынсыз , Іркілдек семіз , Маймақ қисық аяқ , Мыртық тапал , Адыраңбай дөрекі , Ыржалақ күлегеш , Қомпылдақ мақтаншақ , Суқылдақ өтірікші , Судырбай суайт , Суайтбек алдампаз , Шақшақай ызақор , Шыңқетпе жылауық , Шіңкілдек мазасыз , Ыңқылдақ жанаяр , Селтеңбай қыдырымпаз , 10 . Акроним ( гр . сыртқы , шет + оним ) Әпербақан < алып + бер + бақанды , Совхозбек < советское хозяйство , Колхоз + бек < коллективное хозяйство , Спидбек < СПИД + бек . Елпекбай  елпек + бай Елпекбай , бауырым , аңғалсың . Елпеңдейсің де жүресің . Одан да тарихта қалудың қамын жаса . Жігін тауып , жібін білдірмей , жіліктің майындай тамызып айта білсең , өтіріктің өзі де әңгіме бола береді , – деп ақыл айтады досы Телпекбай . Бай сөзі байлық , молшылық мағынасында емес , кейіпкер атын жасаушы антрополексема түрінде жұмсалып , неше түрлі мағынада жұмсалады . ",kaz
228,2018-47,at,174,"Қазақ халқы тарихындағы ақсүйектер өздерінің әлеуметтік тегін көрсету мақсатымен бек , би сияқты титул сөздерді өз есімдеріне қосарлап айтып отырған . Бек – бұлар есім жасайтын арқау сөздер боп саналады . Осы үлгідегі жасалған СЮП - тер : Айтқышбеков , Есербек , Бұлтаңбек , Жанжалбек , Қойқойбек , Сабазбек , Суайтбек , Бытшытбек , Топасбек , Төбелесбек , Әуенбек , Әріпбек , Тенорбек , Модабек Коньякбек , Шампанбек , Спиртбек , Жұтқынбек , Нашабек , Ішкішбек , Шылымбек , Бытырабек , Пушкабек , Патронбек , Магнибек , Натрибек , Беделбек , Лауазымбек , Нөкербек , Уәкілбек , Шағымбек , Пысықбек , Шымшықбек , Қытқытбек , Атанбек , Сайтанбек . Бұкпабек  бұкпа "" Еркектің ең пысығы деп бастығының үстінен домалақ арыз боратып жүрген Бұқпабекті айтар едім ” . Кірме аттарға бек сөзі көп жалғанған : Вагонбек , Зауытбеков Магнитбек , Патронбек , Тенорбек , Марксбек , Миллиардбек , Натрибек , Цементбек т . б . Осы кейіпкерлер арасынан Шимайбек "" мен мұндалап ” тұр , өйткені ол – сатирик Ш . Смаханұлының ғана емес , бүкіл қазақ балалар әдебиетінде сәтті шыққан күлкілі де сүйікті кейіпкер . Шимайбек деп аталуы – партасын , кітабын , дәптерін , жүрген жерін бос шимайлап жаза бергеннен балалар қойған лақап ат . Өзі жалқау , сотқар , нансоғар – "" Шимайбектің портфелі , Іші толған нан екен ” деп басталатын өлеңді сол заманның балалары жатқа білетін . Есіміндегі ерекшелік пен әрекетіндегі өзгешелігімен ел есіндегі Қожа , Шимайбек , Шыңқетпе , Бүлдірген , Күлдірген т . б өзіндік орын алады . ",kaz
229,2018-47,at,103," - жан : Артық + жан , Ауқат + жан , Жалқау + жан , Жұмсақ + жан ( ов , Зыттыбай + жан , Қамыр + жан , Күлмес + жан , Мақта + жан , Мысал + жан , Мияу + жан , Нәшау + жан , Тірі + жан , Саупай + жан , Сұрау + жан , Ракета + жан , Космонавт + жан . Ғалым М . Малбақовтың бұл жұрнақ туралы "" Әрі кішірейту , әрі еркелету мәніндегі тұлғалардың дәстүрлі қолданыс аясы бар . Олар сөздің бәріне бірдей жалғана бермейді . Сондықтан ұлттық дүниетаным ерекшеліктерінен хабар беретін , кең таралған түрлерін алу қажет деп ойлаймыз ” [ 8 , 143 ] деген пікірі осы кейіпкер аттарына да қатысты , өйткені оны ойлап тапқан қаламгерлердің ой - танымын , стильдік мақсатын тануға болады . Туынды тұлғалы әйел аттары ( 300 ) мынандай үлгіде жасалған : 1 . Түбір тұлғалы : Әтеш , Мейіз , Шекер , Гүбі , 2 . Туынды тұлғалы : Ләпірләй , Зузула , Зымыра , Балшекер , Қиқу , Ұятай , Тұйғын т . б . 3 . Біріккен сөз тұлғалы : - гүл , - бике , - қыз , ",kaz
230,2018-47,at,138,"Әр халықтың танымында әйел есімдерінде жиі қолданыс табатын сөздер болады . Мысалы , қытайлықтар - өрікті , латыштар - құсты , қазақтар - гүлді жақсы көреді . Гүл – иран сөзі , түрлі түсті , үлбіреген хош иісті өсімдіктің жалпы аты . Қазақ қызды ерекше қастерлеп , әсем гүлге теңеген , гүл қыз есіміне жалғанар антролексемаға айналған "" Гүл ” арқылы жасалған СЮП - тер – 100 : Ашгүл , Бәдіккүл , Біргүл , Дәңкісгүл , Даукүл , Долыгүл , Жалпақгүл , Желдігүл , Жалғызгүл , Жөндегүл , Жылпылгүл , Жәнегүл , Зәргүл , Итгүл , Құлқынгүл , Құрақгүл , Қылқангүл , Қотыргүл , Қырғигүл , Көкекгүл , Модагүл , Мынаугүл , Ойнакүл , Ойпаңгүл , Ойбайкүл , Өзгегүл , Өңешгүл , Саунагүл , Селдіргүл , Сыбыргүл , Сыпсыңгүл , Сыпылықгүл , Теміргүл , Таңқыгүл , Түтінгүл , Түймегүл , Тамшыгүл , Шайгүл , Шампангүл , Шәлдіркүл , Шишагүл , Шошаңгүл , Шылдыргүл . "" Гүл ” компонентімен келген есімдер әйел - есімдеріне ғана тән құбылыс десек те , басқа халықта ерлер есімдерінде , мысалы , тәжіктерде Гүлмұхаммад , Гүлмиддин , Гүлмырза , Гүлназар , тіпті Тазагүл есімдерінің қойылуы үйреншікті құбылыс , олар үшін таңғаларлық нәрсе емес . Гүл сөзінен басталатыны санаулы : Гүлдерайым , Гүлдерай Гүлбазар , Гүлжапырақ , Гүлбазар , Гүлелпек , Гүлтура ",kaz
231,2018-47,at,109,"Долыгүл Бетпақова "" Енелерге қарсы күрес ” курсын Шатақ ғылымының докторы , профессор , Енелерді қан қақсату ғылым академиясының академигі , Жезтырнақ сыйлығының лауреаты Долыгүл Бетпақова жүргізеді . Милау кемпір атындағы Мазақ академиясы ( Е . Шайқы . Сықақшылар қыздар мен әйелдердің бейнесін жасауда барлық сатиралық - юморлық тәсілдерді қолданған . Ертегідегі Жалмауыз кемпірді де , Жезтырнақты да елестете отырып , көкбет , бетпақ , долы әйел бейнелерін атына заты сай етіп бере білген . Бике сөзі мен тіркескен СЮП - тер саны ( 70 : Аңқаубике , Әтірбике , Барқытбике , Бесбике , Бекбике , Бытбике , Елбике , Жалғызбике , Жалаңашбике , Жыпбике , Зәрубике , Зыпбике , Зырбике , Иісбике , Күлбике , Күнбике , Кердеңбике , Құйысқан бике , Лыпбике , Мақалбике , Маздаубике , Мұзбике , Насбике , Ойбике , Пернебике , Салбике , Сұлубике , Сыбысбике , Сырғабике , Сыпбике , Тасбике , Тәуірбике , Түлкібике , Топарбике , Тоқбике , Тойбике , Торымбике , Тауықбике , Танабике , Тырылбике , Ұлбике , Шарапбике , Шәйбике , Шүйкебике , Шылымбике . ",kaz
232,2018-47,at,105," "" Бике ” сөзімен тіркескен кейіпкер - бізге аңыз әңгімелерден ( Алдар көсе оқиғалары ) Бізбике атты Шық бермес Шығайбайдың қызы арқылы таныс . Бике – алғашқы мағынасында , яғни тума ат болып тұрғанда қыздарға , әсіресе ханшайым , бай қыздарға қосымша берілген ат , атақ іспетті . Сатира мен юморлық кейіпкер аттарында бике ерке пейоратив кесір , жеңілтек мәнінде жұмсалып , әйел жынысы екенін білдіретін мағынаны білдіретін суффикске айналған . Бике сөзімен келетін аттар некен саяқ кездеседі , тілімізде қайынбике туыстық қатынасты білдіретін сөз . Ғайша сөзімен жасалған экзонимдер тілімізде ұлтқа тән дыбыстық ерекшелігіне қарай қалыптасқан : Азанқайша , Жанқайша , Жымыңқайша , Зілқайша , Миниқайша . Қыз сөзімен тіркескен СЮП - тер саны : Аққыз , Әліқыз , Дәріқыз , Мырзақыз , Мыстанқыз , Қарақыз , Кенжеқыз , Пернеқыз , Үкісарықыз , Қыз Жүлік ( Қыз Жібек . ",kaz
233,2018-47,at,138,"Қыз Жүлік "" Азан шақырып қойған аты – Қыз Жүлік . Атына заты сай , бетіне "" сорпасы ” шыққан сорақының жоғары сорты . Отырған жері айқай - шу , ұрыс шыққан жерде шаштан жұлу , бет жырту . Күйеуін көктен алып , көрге салатын көкбеттер арасында жарыс өтсе , "" бас бәйгені шаппай бер ” дейтіннің нағыз өзі ” ( Тұрымбет А . Ай сөзімен тіркескен СЮП - тер : Ай + күміс , Гүлдер + ай + ым , Гүлдер + ай , Қиқу  қиқу айғай , шу . Осы қиқу дыбыс жүрген жері айғай - шу , долы , бетпақ әйел атының қойылуына уәж болған . "" Дәлізден шыққан дүрсілден Қиқу апайдың келе жатқанын білдік . Салыңқы бұғақ , шүріппе ерін Қиқу апамыз кіріп келді . Кіре сала орындықты ырғап - ырғап бажылдатты . Апайдың жыны уақыт , жер таңдамайды . Еден екі рет солқ етті . Стол үш рет бұрқ етті . Екі көпіршік екі езуге жарыса ытып шықты да , шарланып барып жоқ болды . Кабинет есігі қалай Қиқу апайдың қолында кетпегеніне таңырқадық . Терезеден қарасақ , асфальттың көбесін сөгіп жіберердей тарпи басып тартып барады ” ( Сабыржанов Ж . ",kaz
234,2018-47,at,129,"І . Қыз – келіншек – әйел – қатын – кемпір сөзінің қатысымен жасалған кейіпкер аттары бар . Әлібала , Дәрібала , Қызбала , Балагүл , Бұйбала , Майбала , Шайқұяр . Қыздаркұл , Қыздыкүл , Қызтапқан , Қыздықой , Қызтумас , Қызтаев , Қыздай Жеңге , Аққыз , Әліқыз , Дәріқыз , Мырзақыз , Мыстанқыз , Қарақыз , Кенжеқыз , Пернеқыз , Үкісарықыз , Әйелбек , Келіншек Көңілшекова Қатынсөз , Қарақатын , Ақкемпір , Қаракемпір , Бескемпір , Үшкемпір , Кемпірбай , Кемпіргүл . ІІ . Бала – ұл – жігіт – бойдақ – еркек – шал . Ұлшығар , Ұлемес , Ұлтабар , Ұлдабай , Ұлболмаған , Ұлкерек , Ұлбике . Сүрбойдақ Жанынжепжүргенов . Еркекбасымен Өсекайтқанов . Мыңжігіт , Майлыжігіт , Серіжігіт . Ақшал , Қаңбақ шал , Бармақшал , Матишал , Мотишал , Қарашал , Тырнақшал , Ырымшал , Қыршаңқы қария . Саңырақ шал , Ақсақал , Кәріғали , Пәлен қарт . ұл , шал атаулары . Тілімізде қара шал қолданылғанмен , ақ шал деп жұмсалмайды , ақ сақал деп қолданылады . түркі изафеті түріндегі патронимдер халық ауыз әдебиеті нұсқалары негізінде жасалған : Талтақтың Сүлігі , Тазыбайдың Қаншығы , Телпектің Тентегі , Басабайдың Бөдені , Таңқыбайдың Тәмпіші , Тәмпіштің Таңқыгүлі , Дырылдақтың Бөрібасары , Торсықтың Титығы , Күйікбайдың Кетігі , Итаяқтың Ұлтарағы , т . б . ",kaz
235,2018-47,at,110," - и үлгісімен аз кездесті : Бұлаққұйрық Бәстеми , Жалпақбет Жұмалақи , Менменхан Жолтапқани , Сұңғыла ибн Талап әл Таланти - тархан Қайрақ Егеу - бек Тасқайрақ тархан Малтатас - тегі : Сәндіаяқ Дөңгелекұлы Машинатегі . - ұлы Ақылбай Несиеұлы , Дәмесін Қарайгөрұлы , Маубасқұл Есінеұлы , Қысқабай Нұсқабайұлы , Асаған Жасағанұлы , Аңғалбек Жаңғалақұлы , Момын Аңғалұлы , - қызы : Әйпін Әрекеқызы , Ирек Шапанқызы , Қайынсіңлі Бикешқызы , Ойбике Ойбайқызы , Ойбике Сұрқияқызы , Тиын Тебенқызы , Төркінгүл Некебұзарқызы , Бәтіңкеқызы т . б . 2 . 4 . Синонимдес немесе өзара мәндес СЮП - тер : Бедел Даңқыбаев бедел ~ даңқ , Егеуәлі Қайрақұлы егеу ~ қайрақ , Жалақор Пәлеқоров жалақор ~ пәлеқор , Малта Сықпаұлы малта ~ сықпа , Көкірек Кеудебаев көкірек ~ кеуде , Қойбағар Малбағаров қой бағар ~ мал бағар , Қымқыр Жымқыров қымқыр ~ жымқыр , Науқасбай Сырқатұлы науқас ~ сырқат , Пәленбаев Пәштуан пәлен ~ пәштуан , Шалшықбай Балшықбаевич шалшық ~ балшық т . б . ",kaz
236,2018-47,at,174,"Кейбір патронимдер мағыналары жақын , ұқсас келгенмен , таза синонимдік қатар түзбейтіндіктен , оларды ұштас мәнді патронимдер деп атадық : Алабас Шалабасов < ала бас ~ шала бас , Бөдене Бұлдырықов < бөдене ~ бұлдырық , Бұрқан Талқанович < бұрқан ~ талқан , Жаңғалақ Ұшқалақов < жаңғалақ ~ ұшқалақ , Желсөз Қаңқусөзүлы Өсекаяңов < жел - сөз ~ өсек - аяң , Жебірбай Ашқарақов < жебір ~ ашқарақ , Жылпос Қуаяқов < жылпос ~ қуаяқ , Ебелек Көбелеков < ебелек ~ көбелек Мыңқетпес Тапжылмасов < мыңқетпес ~ тапжылмас Қалжыңгүл Қалжаққызы < қалжың ~ қалжақ , Қартайған Қожырағанов < қартайған ~ қожырайған , Қойшы Қойбағаров < қойшы ~ қойбағар , Сыңғыт Қылғытұлы < сыңғыт ~ қылғыт , Таптырмас Дефицитұлы < таптырмас ~ дефицит , Ыржалақ Күлкішиев < ыржалақ ~ күлкішіл , Бақталас Күндесұлы < бақталас ~ күндес т . бАнтоним немесе қарама - қарсы мәнді патронимдер ирония жасаудағы тамаша әдіс : Дырдай Жұрдаев < дырдай "" үлкен , бар болу ” ~ жұрдай "" жоқ болу ” , Барбол < бар бол ~ Жоқбол < жоқ бол , Бөкен Арыстанович < бөкен "" жуас ” ~ арыстан "" сұсты ” , Жұдырық Кеңірдеков < жұдырық "" күшті ” ~ кеңірдек "" әлсіз ” , Көжек Тайлақов < көжек "" қорқақ ” ~ тайлақ "" асау , тентек ” , Жасқали Кәріғалиев < жасқали "" жас ” ~ кәріғали "" кәрі ” , Қоян Қорықпасов < қоян "" қорқақтық ” ~ қорықпас "" батылдық ” , Қамысбай Жантақов < қамыс "" ұзын ” ~ жантақ "" аласа ” , Пұлбай Тиынсызов < пұл "" ақша ” ~ тиынсыз "" ақшасыз ” , Шырпы Шымырбаев < шырпы "" әлсіз ” ~ шымыр "" мықты ” . ",kaz
237,2018-47,at,114,"Омпай Томпаев  іс - әрекеті омпай - томпай , кеудемсоқ , өзінен басқаны кем тұтатын әйтеуір жазушы - сымақ . "" Жазатындардың бәрін өзінен төмен сырғытып отырады . Ә , анау кім бе ? Сол да жазушылар одағына мүше болып алды , ә ? Не болмаса : Әй , ол кім өзі ? Мен танымайтынды несін жазушы дейсіңдер ? дейді . Прозаның басын да , жамбасын да , төсін де өзі мұжып , бар пұшпағын өзі илеп жүрген боп шығады сөйтіп ” ( Ғ . Қабышұлы . Ғалым Г . Әзімжанованың "" Қайталама оқырман мен тыңдаушыға эмоционалды әсер етіп , оның назары сол қайталанған элементтерге ауады , әр түрлі деңгейде олардың мағыналары түсіндіріледі , айтылар ой өрбиді , қайталанған сөздің экспрессиясы күшейеді , текстің мәнерлілігі айқындалады , ерекше ритм туғызылады . Сөз зергерлері бұл әдісті психологиялық суретті тереңдету үшін де қолданады ” [ 11 , 11 ] деген пікірді осы Омпай Томпаев тәрізді жасалған кейіпкер аттары дәлелдейді . ",kaz
238,2018-47,at,110,"2 . 6 . Фразаланған немесе сөйлем сипатты СЮП - тер құрылымы жағынан бастауыш - баяндауышы бар белгілі ойды білдіретін аттар болып келеді : Алыпқоев алып қой , Аткелтір "" ат келтір ” , Қозыбағар "" қозы бағар ” , Ешкібағар ' ешкі бағар , Сиырбағар сиыр бағар , Түйебағар ' түйе бағар , Итбақбас ' ит бақбас , Аузыбасы Сүйреңдегенова аузы – басы сүйреңдеген , Аспанды Тірептұрғаныбыш аспанды тіреп тұрған Боссөзге Құлқыжоқова бос сөзге құлқы жоқ , Дәмесін Қарайгөрұлы дәмесін қарай көр , Ештеңе Ешкімбілмесов ештеңе ешкім білмес , Ештеңе Айтпайтынов ештеңе айтпайтын , Еркекбасымен Өсекайтқанов еркек басымен өсек айтқан , Қазақ Туғызар қазақ туғызар , Қашқынбай Таптырмасов қашқын таптырмас , Қатынсөз Көпжүргенова қатын сөз көп жүрген , Мейлі Бәрібірович мейлі бәрібір , Танабике Тапбергенова тана тап берген , Үндемес Үйбұзарұлы үндемес үй бұзар , Шалашарпы Салғанбайұлы Бітпейқалғанов шала - шарпы салған , бітпей қалған , Жосылбай Осындаевич т . б . ",kaz
239,2018-47,at,163," * Жертебер Көрпеберов ( Т . Әлімбекұлы ) – желмая ақын . Кейіпкердің аты - жөні "" жер тебер ” және "" көрпе бер ” деген сөз тіркестерінен тұрады . "" Ол жер тепкілеп айтысқанда астыңыздан алты балдық екпін соғады . Айтысқа кеткен сайын ағайыным бар , ауылдастарым бар мені базардан қайтқандай күтеді . Берсе , керек тастың ауырлығы жоқ қой , не болса да ала берер ем ” , – тебініп , желігіп , жүлдені бер ” деп айтысқа халқы үшін емес , қалтасы үшін келгенін дәлелдейді . Профессор Ж . Манкееваның : "" Ана тіліміздің сөз айдынының тереңінде халықтың ғасырлар бойғы іс - тәжірибесінен , өмір тануынан қорытылып , ереже түрінде тұжырымдалған аталы сөз , мақал - мәтелдер , тұрақты тіркестер туып жатады ” - [ 9 , 53 ] деген сөзі жұмысымызға бағдар береді . 2 . 6 . 1 . Юкспозитивті немесе сөз тіркесі түріндегі СЮП - тер , екі не одан да көп сөздердің бірігіуінен жасалған күрделі ЖқЕ : Ауыз Жаппасов ауыз жаппас , Ақпақұлақұлы ақпа құлақ , Бөксегүл Жалаңашова бөксесі жалаңаш , Жұмсақжанов жұмсақ жан , Иегі Қызылова иегі қызыл , Кемпіргүл Шүйкедеева шүйкедей кемпір , Келіншек Көңілшекова көңілшек келіншек , Ирек Шапанқызы ирек шапан , Менменханов менмен хан , Түпсіз Тереңбаев түпсіз терең , Тазтелпеков таз телпек , Түкті Орамалова түкті орамал , Қисық Танауов қисық танау , Сүйегі Қурағанов сүйегі қураған т . б . ",kaz
240,2018-47,at,104,"Тырдай Жалаңашев - аудандық "" Қаратер ” атты моншаның меңгерушісі . Елудің бәлендей жылын Тырекең тырп етпей отырып су мен тұздың арасында өткізді . Сол Тырекең бәленбай жыл аудан жұртшылығын ерлерін бір бөлек , ұрғашы . тоис , әйелдерін бір бөлек адастырмай , араластырмай шомылдырып келді ( О . Әубәкіров "" Ауыз тағдыры ” . Суаяқов Сулы ауданындағы техникумның оқытушысы ретінде – бір мезгілде үш жерде қызмет атқарып , бес айда өзі еңбек ақысынан тыс бір мың жеті жүз сом ақшаны қылғыта салған . Онысымен қоймай , сол өзі істейтін басқармада жолдасы Сужұқпасов дегенге аталған оқу орнының есебінен бір жылда үш мың сом "" сыйға ” тартқан ( Е . Жаппасұлы ) Қазақ сөз мәдениетінің теориялық негіздерi - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
241,2018-47,at,170,"Қазақ сөз мәдениеті туралы түсінік , ұғым , пайымдаулар ғылыми пән ретінде өмірге кездейсоқ келмегені белгілі . Тілдің қасиеті , сөз құдіреті жөніндегі өмірден түйген түйінді ойларын ( тіл туралы мақал - мәтел , фразеологиялық сөз орамдарын т . б ) халықтың метатілдік рефлексиясы деуге болады . Әсіресе сөз мәдениетіне қатысты мақал - мәтелдердің мазмұнындағы терең пайымдаулар тілдің қоғамдық - әлеуметтік тіршілігімен байланысты екенін айқын аңғартады . Сөз мәдениеті : советтік және постсоветтік кезең . Сөз мәдениеті жөнінде ғылыми ұғым , пайымдаулардың дүниеге келуі , сөз мәдениетінің жеке пән ретіндегі объектісі , көтеретін мәселелері , терминологиясы , зерттеу әдістері , бір жағынан , тілдің этос , пафос , логос тәрізді қоғамдық тіршілігімен , екінші жағынан , қазақ тіл біліміндегі лингвистикалық ойдың өрістеуімен байланысты қарастырылады . Сөз мәдениетінің коммуникативтік аспектісі . Сөздің коммуникативтік сапасына "" дұрыс ” – "" бұрыс ” , "" орынды ” – "" орынсыз ” , "" сөзі бай ” – "" сөзі жұтаң ” , "" бедерлі ” – "" бедерсіз ” деп баға беруде ( Р . Сыздықова , Х . Нұрмақанов , М . Серғалиев , Н . Уәлиев т . б ) мәтіннен ( сөз құрылымынан ) сәтті немесе сәтсіз фактіні бөліп алып , талдау негізгі әдістің бірі болды . Бірақ бұлайша талдау , бір жағынан , дұрыс болғанмен , екінші жағынан , мәтіннің тұтастай алғандағы коммуникативтік сапасының бағасы емес , оның үзігі жөнінде ғана баға . Алайда мәтінде кездесетін формалды құрылымдық сәтсіздік кездейсоқ , жекелеген ғана факті болуы ықтимал . ",kaz
242,2018-47,at,178,"Сонымен , коммуникация теориясында коммуникация тек вербалды кезеңнен ғана емес , коммуникацияға дейінгі кезеңнен , коммуникациядан кейінгі кезеңнен тұратынын , бұлардың ішінде вербалды кезең формалды тілдік құрылымға , ал коммуникацияға дейінгі және кейінгі кезеңдер тілдік емес құрылымдар екеніне көңіл бөлу қажет . Осымен байланысты белгілі бір мәтіннің сөз сапасын талдап , сипаттау , тексеруді ойдағыдай жүзеге асырып , сенімді нәтижелерге қол жеткізу үшін тілдік құрылымдарды объективті ақиқат , психология , когниция , әлеуметтік , эстетикалық , этикалық т . б . тілдік емес мәнділіктермен байланысты қарау негізге алынды [ 7 , 24 . Мұның өзі сөз актісінің нәтижесі болып табылатын , мәтінмен ғана шектелмей , коммуникацияға қатысушылар факторына көңіл бөлудің , коммуникативтік ситуацияны мәтінмен байланысты қараудың қажеттілігін көрсетеді . Сөз субъектісінің мәртебесі қарым - қатынас мақсатына , адресаттың кім екендігіне қарай , қарым - қатынас жағдайына қарай өзгеріп отырады [ 8 , 98 - 100 . Автордың қайсыбір құбылысты ( затты , уақиғаны т . б ) өзіндік көзбен көруі , оған баға беруі , оған қатысуы , қысқасы , өзін көрсетуі адресатқа ықпал етудің бір тетігі . Ал автордың "" өзіндік беті ” болмаса , мәтін "" иесіз ” қалып , ажары солғындай түседі . Сөздің бұлайша "" иесізденуі ” адресаттың қызығушылығын бәсеңдетеді . Керісінше , адресанттың өз пікірін көрсетуі , оның жеке тұлға ретіндегі сапасының шынайылығын таныта түседі . Ал мұның өзі сөз актісі теориясындағы кооперация принципі бойынша адресатты өзімен ынтымақтаса түсуіне әсер етеді . ",kaz
243,2018-47,at,104,"Автор өзінің айтпақ ой - сезімінің адресатқа мүмкіндігінше толық жеткізу мақсатын көздейді . Реципиент мәтінді толық түсінуі үшін , автордың реципиент білімінің деңгейімен санасуына тура келеді . Реципиентте коммуникативтік акті шеңберіне сай білім мөлшері , көлемі жеткілікті болуға тиіс . Оған реципиенттің тезаурус көлемі , вербалді ойлау аппараты , белгілі бір ақиқат туралы қажетті білімнің мазмұны кіреді . Адресаттың іс - әрекеті белсінділік таныту , ден қою , назар аудару , қабылдау фреймдерін қалыптастыру болып табылады . Адресат "" түсіну стратегиясын ” басшылыққа алады . Түсіну стратегиясы , бірінен кейін бірі ретімен айтылған таңбалар тізбектерінің қандай мағынада екенін түсінуден басталып , сөйлеушінің нені айтпақ болғанын ұғынумен , ой елегінен өткізумен аяқталады . Сөзді мұқият ұйып тыңдаушының "" образын ” жасау – сөздің ойдағыдай өрбуіне ықпал ететін негізгі шарттардың бірі . ",kaz
244,2018-47,at,152,"Мәтінді тек автор туғызбайды , мәтін автормен адресаттың тілдік ойлауының өзара әрекеті . Мәтін – коммуникацияның нәтижесі , әрі коммуникациялық бірлік . Н . Д . Арутюнова адресат факторын есепке алу , сөз актісінің тиімді болуының шарты деп көрсетеді . Мәтін мен оқырман арасындағы диалог , яғни мәтін тасасында тұрған автормен диалог , олардың ақиқат өмір туралы , айнала қоршаған әлеуметтік ақиқат туралы , олардың санасындағы әлеуметтік психологиялық стереотиптердің түйісуі шарт . Ал бұл түйісу стереотиптер жүйесі ортақ болғанда ғана жүзеге асады . Адресат факторының функционалдық стильдердің бәрінде бірдей еместігі байқалады . Әсіресе сөйлеу тілінде , ауызша сөзде адресат факторына мән берудің өзінше ерекшелігі бар , өйткені адресаттың әлеуметтік сипатына бетпе - бет сөзде ерекше мән беріледі ; шаршысөзде , радио , телехабарларда адресат факторына ерекше көңіл бөлуге тура келеді : адресат ( көпшілік ) айтылған сөзді ықыласпен тыңдап отыр ма , әлде сөзден жалыға бастады ма ? Адресаттың сөзге деген ынта - зейіні , сөйлеушіге деген назары коммуникатордың үнемі бақылауында болып отыруға тиіс ; көрермен , тыңдармандарды коммуникатор экран , қабылдағыш алдынан кетіп қалмай , қызыға тыңдау үшін сөзді диалогтендіру , интимдендіру сияқты тілдік тәсілдерді қолдануға мәжбүр болады . ",kaz
245,2018-47,at,170,"Сондай - ақ іскери сөзде де адресат факторының өзіндік функциясы бар . Сөйлеуші адресаттың әлеуметтік рөліне қарай сөзді демократияландырып , я болмаса әкімшілдендіріп отырады немесе тепе - теңдікті ( паритеттілікті ) сақтайды . Адресат факторы көркем әдебиет стилінде де ескеріледі . Қайсібір көркем сөз шеберлерінің шығармаларында автор арнайы тілдік тәсілдер арқылы оқырманмен сырласып отырғандай , оқырманның жанында отырғандай әсер қалдырады . Ғылыми стильде адресат факторы "" маман ” – "" маман ” деген формулаға сай қолданылады , адресаттың білім деңгейлері шамалас болады , екеуіне де ортақ білім қоры болады . Сөз актісінде екі сана – адресанттың және адресаттың санасы жұмыс істейді . Осы екі сананың мүмкіндігінше бір - біріне сәйкес келуі коммуникацияның сәтті болуына оң әсерін тигізеді [ 9 , 136 . Сөз авторы өзінің санасында қорытылып , өңделген ақпаратты кодқа салады . Ал адресант кодқа салынған әртүрлі ақпаратты ( мазмұндық , эмоционалдық , бағалауыштық т . б ) мүмкіндігінше дұрыс ашуға тырысады . Автордың когнитивтік санасында өңделген ақпарат пен адресаттың санасында қабылданған ақпарат мүмкіндігінше алшақ болмауға тиіс . Ол үшін автор мен адресаттың білім қорында біршама ортақтық болуға тиіс . Алайда тілдік ұжым мүшелерінің когнитивтік санасындағы білім қорының құрылымы күрделі болып келеді . Олар тілдік білім , тілдік емес білім , аялық білім деп үлкен үш топқа бөлінеді . ",kaz
246,2018-47,at,148,"Автор мен адресаттың арасындағы коммуникацияның ойдағыдай болмағы тілдік емес факторларға да байланысты болады . Әсіресе "" маман ” + "" маман ” ( дәрігер ) арасындағы коммуникацияда бұл жағынан "" қиындық ” бола бермейді , өйткені арнаулы сөздер , терминдер , номенклатуралық атаулар тәрізді тілдік таңбалардың мазмұнмежесі екі санада бірдей түсініліп , бірдей ұғынылады . Коммуникация кезінде тілдік конфликт көбіне "" маман ” – "" маман еместің ” арасында жиірек кездеседі . Мысалы , "" маман ” ( дәрігер ) мен "" маман еместің ” ( науқастың , "" сатушы мен сатып алушының ” арасындағы коммуникацияда түсініспестік жағдай көбіне тілмен байланысты болады . Бұл қауіптің алдын алу үшін "" коммуникатор - маман ” "" коммуникант - маман еместің ” когнитивтік санасымен , яғни оның тілдік , тілдік емес білім қорымен санасып , сөйлеген ( жазған ) сөзін маман емес коммуниканттың санасына қарай бейімдеуі қажет . Мысалы , дәрігер мамандар арасындағы тарөрісті емес , жұртшылыққа танымал медицина терминдерін қолдануға тиіс . Сөз ыңғайы "" дәрігер – науқас ” формуласына қарай құрылуға тиіс . Олай болмаған жағдайда науқасқа берілуге тиісті ақпараттың көлемі толық болмай шығады . Дәрігердің "" маман – маман ” арасындағы қолданатын терминдер тізбегі мен номенклатуралық атаулар легінің бәрін науқас түсіне бермейді . ",kaz
247,2018-47,at,101,"Сатып алушының көбірек қолданатын дейксистеріне ( ананы , мынаны , анау тұрғанды , мына біреуді т . б ) сатушы ерекше мән беруі қажет , өйткені сатып алушы тауардың маркасының , сортының қалай аталатынын біле бермеуі мүмкін . Зерттеудің "" Сөз мәдениетінің когнитивтік және лингвомәдени аспектілері ” деген тараушасы сөз мәдениетінің когнитивтік негіздері ; тіл мен мәдениеттің өзара байланысы ; тілдік тұлғаның мәдени - тілдік құзіреті деген тақырыпшалардан тұрады . Когнитивтік лингвистикада білім ұғымымен бірге таным , ақпарат , сана , ойлау тәрізді ұғымдық категориялар жиі қолданылады . Ақиқат туралы білімді санада сақтау , оны игеру – күрделі процесс . Бұрын алынған білім индивид санасында тәртіпке келтіріліп , жаңа алынған білім бұрынғымен байланыстырылады . Аса маңызды , мәнді деген фактілер , деректер жинақталып , концептілік жүйеге түседі [ 10 , 151 . ",kaz
248,2018-47,at,126,"Концепт индивид санасында сәулеленген сезімдік - заттық образдың ( перцевтивті модус ) негізінде пайда болады . Концепт негізінде сезімдік тәжірибе жатады . Сезімдік - заттық образ ( код ) концептің ядросы болып табылады . Осы заттық код белгілі бір объектіні терең , жан - жақты білген сайын жаңа мәндік белгілермен байи түседі . Осының нәтижесінде концептің мазмұны ұлғаяды , мазмұны кеңи түседі . Әлгі белгілердің қайсыбірінің мәнділігі күшейе түсуі , қайсыбірінің көмескіленуі ықтимал . Концепт ретсіз нәрсе емес . Оның компоненттері ( белгілері ) белгілі бір тәртіпте болады . Заттық - образдық ядро нақты болады , ал ядродан алшақтау жатқан белгілер дерексіз , абстрактілі болуы мүмкін [ 11 , 34 - 43 . Концептінің әртүрлі қабаттары бір - бірінен туындап жатады . Бұл жайт концепт ұғымының өзгеше сипатын көрсетеді . Концептінің жасалуына ұғым емес , заттық образдар ( заттың бейнесі ) негіз болады . Мысалы , ат жалын тартып мінді ( ержетті ) дегенге ат , мін , жал деген ( субъект - предикат ) ұғымдар емес , ақиқат өмірден алынған сенсорлық - перцептивті образ негіз болып тұр . ",kaz
249,2018-47,at,156,"Ұғым мен концептінің мағынасы тепе - тең емес . Ұғым белгілі бір объектінің танылған аса мәнді белгілерінің жиынтығы болса , концепт - мазмұн межесі жағынан объект туралы барлық білімнің жиынтығы , ал тұрпат меже тұрғысынан тілдік бірліктердің ( лексикалық , фразеологиялық , паремеологиялық тб , құралдардың жиынтығы болып табылатын ментальды , ұлттық ерекшеліктерді танытатын құрылым . М . Минский фреймді стереотипті ситуацияның ойбейнесі деп атайды . Осы аталған когнитивті жасалым стереотипті денотаттық ситуациямен байланысты . Мысалы , ашішектей созылды деген фразеологизм "" ұзаққа созылған , бас - аяғы көрінбейтін , адамды ығыр қылатын баяу іс , әрекет туралы ” айтылады . Фразеологиялық мағына ақиқат дүниедегі денотаттық ситуацияның тілдік ұжымның санасында фреймдік құрылым ретінде қалыптасуымен байланысты . Когнитивтік санада фреймдік форматқа түскен құрылымды таратып айтатын болсақ , – жаңа сойылған малдың ішек - қарны тазаланады , әсіресе аш ішек ұзын , жіңішкелеу болғандықтан , ши жүгіртіп , сумен шаю ұзаққа созылып , баяу істеледі . Ақиқат өмірдегі осы стереотипті денотаттық ситуация тілдік ұжымның когнитивтік санасында фреймдік құрылым түрінде орныққан . Ендігі тұста осы фреймдік формат "" ұзақ , баяулық ” сияқты басқа бір концептімен ассоцацияланып , ұзаққа созылған , баяу , адамды ығыр қылатын істі атайтын екінші реттегі номинацияға айналған . ",kaz
250,2018-47,at,194,"Когнитивтік тұрғыдан қарасақ , жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай тәрізді фразеологизмнің сөз мәдениеті тұрғысынан қазақ тіліне жат екені байқалып тұрады . Өйткені жаңбыр шелектеп жауса да , қазақ даласында саңырауқұлақ қаптап кетпейді , яғни ақиқат өмірде ондай стереотипті ситуация жоқ , денотаты болмағандықтан , ұлттық санада фреймдік құрылымы да жоқ . Диірменіне су құйды деген қолданыс та қазақша емес . "" Бір нәрсені өршіте түсу ” деген ұғым қазақ тілінде "" Отына май құйды ” деген фразеологизммен бейнеленеді , өйткені ақиқат өмірде отқа май құйып ырымдайтын стереотипті ситуация болған . Осы денотатпен байланысты тілдік ұжымның санасында фреймдік құрылым түзілген . Сондай - ақ ақиқат өмірде болғанмен , фреймдік құрылымға түспеген денотат , денотаттық стереотиптік ситуациялар да болады . Мысалы , судың , жаңбырдың тамшысы перцептивті образ түрінде кез келген тілдік ұжымның санасында болуы ықтимал . Бірақ бәрінде бірдей "" егіз тамшы ” деген фреймдік құрылым кездесе бермейді . Орыс тілінде "" өте ұқсас , бірінен бірін ажыратуға болмайтын нәрсені ” как две капли воды деген екінші реттегі номинациямен береді . Ал қазақ тұрмысында егіз қозы біріне - бірі өте ұқсас , оларды бір - бірінен айыру , тәжірибелі адам болмаса , өте қиын . Ақиқат дүниедегі осындай перцептивті типтік ситуация ұжымның когнитивтік санасында фреймдік құрылымға айналып , соның негізінде егіз қозыдай деген екінші реттегі атау пайда болған . Қазіргі кезде баспа беттеріндегі егіз тамшыдай деген қолданысты бөтен тілдің дүниелік картинасы болғандықтан сөз мәдениеті тұрғысынан мақұлдауға болмайды . ",kaz
251,2018-47,at,130," "" Тіл мен мәдениеттің өзара байланысы ” деп аталатын тақырыпшада Тіл мен мәдениеттің байланысы жөнінде кейбір көзқарастарға қысқаша тоқталдық . Мысалы , қадамыңа гүл бітсін деген тұрақты тіркестің фразеологиялық мағынасы "" жүрген жерің құт , берекелі болсын ” дегенді білдіреді . Бұл фразеологизмдердің әуелдегі протосемантикасы жүрген жерің көгорай шалғын болсын деген мәнде болу керек . Өйткені қазақтың жері көбіне шөлейт шөл болып келеді де орманды алқап аз кездеседі . Жақсы тілек мәнді аталмыш фразеологизм қазаққа тән дүниенің тілдік бейнесі арқылы қалыптасқан . Сондай - ақ қарғыс мәнді жүрген жеріңе шөп шықпасын деген фразеологизмнің ұлттық семантикасы орманды алқапты мекендейтін халықтар үшін , олардағы дүниенің тілдік бейнесі басқа болғандықтан , мүлде қисынға келмейтіндей көрінеді . Дүниенің тілдік бейнесі эмпирикалық таныммен байланыста . Әрбір тіл , Б . Уорф - Сепирдің тұжырымдауы бойынша , дүниені өзінше жүйелеп бөледі , яғни оны концептуализациялаудың өзіне тән тәсілдері болады . Ақиқат дүниедегі заттарды , құбылыстарды , уақиғаларды белгілі бір концептіге топтастырады [ 12 , 209 . ",kaz
252,2018-47,at,104,"Тілдік бейне түріндегі концептуалды жүйе этностың заттық , мәдени тәжірибесіне тәуелді . Дүниенің концептуалды бейнесі логикалық - прагматикалық позитивтік танымға , әлеуметтік тәжірибеге негізделеді . Концептуалды бейне дүниенің тілдік бейнесінің бір бөлігі болып табылады . Дүниенің тілдік бейнесінде мифологиялық , діни , логикалық - позитивті танымның бәрі де болады . Дүниенің қарапайым бейнесінде дәмбейне , иісбейне , көзбейне , тәнбейне ( ыстық , суық , қатты , жұмсақ т . б , естілімбейне , яғни сенсорлық қабылдау басым болады . Тіл әрдайым ұжымдық стереотипті , эталонды , түсінікті тіркеп , көрсетіп тұрады . Әрбір табиғи тіл ақиқат дүниені өзінше тәсілмен концептуализациялайды . Сөйтіп сөйлеушілердің бәріне ортақ ұжымдық философиясы тәрізді көзқарастар жүйесін жасайды . Мысалы , қамшының сабындай қысқа өмір ; дүниедегі ең жаман нәрсе – жалғыздық пен жаяулық ; бала – бақыт , ер қанаты – ат , т . б . ",kaz
253,2018-47,at,123,"Осылайша тілдік ұжымның когнитивтік санасында мағыналар кеңістігі , яғни дүние туралы тілде бекітілген дәстүрлі білімдер типі пайда болады . Әр халық дүние алуандығын өз таным - түсінігінше таптастырып , топтастырады , дүниенің үзіктерін өздерінше атайды . Дүниенің өзіндік конструкцияланған бейнесінде индивидуалды , топтық және ұлттық тәжірибенің табы жатады . Дүниеде ең жаман – жаяулық деген тұжырым , қазаққа түсінікті , ал жер көлемі атшаптырым ғана шағын ел ( тілдік ұжым ) оны түсінбес еді . Тілдік бірліктерде мәдени ақпарат мәдени семалар ; мәдени ая ( фон , мәдени концепт және мәдени коннотация арқылы беріледі . Мысалы , көш , айтыс қарашаңырақ , аға , батыр , би , жылқы , тары , босаға т . б . концептілік құрылымдардың қамтитын ұғымдары әр алуан әрі күрделі болуы олардың ұлттық мәдени өрістегі алатын орны мен үлесінің ерекше екенін байқатады . Өйткені "" мәдени мәні айрықша объектілер мен концептілердің тілдегі сөздік қоры мейлінше бай болады ” [ 13 , 71 . ",kaz
254,2018-47,at,103,"Байырғы қазақ мәдениетінде қазақ қызының ең бақытты шағы оң жақта , әкенің үйіндегі кезі ( құдай - ау , оң жақтағы күнім қайда , сондықтан күйеуге ұзатылып бара жатқан қыз үшін әкенің үйі – алтын босаға , ал атастырып қойған күйеуінің үйі болашақта келін болып түсетін үй – жат босаға , келін болып түсіп , оң аяғымен аттаған босағасы – ақ босаға . Жұмыстың "" Тілдік тұлға және оның мәдени - тілдік құзіреті ” деп аталатын тармағында адамды , оның жан дүниесін тілінен тыс зерттеуге болмайтынына , сондай - ақ тілді де адам арқылы , адамның жан дүниесі арқылы зерттемей болмайтынына назар аудара отырып адам өз сөзінің иесі , өз сөзінің қожасы болса , тілдің иесі де , қожасы да халық деген ұстанымды негізге алынды . ",kaz
255,2018-47,at,134,"Тілді халық арқылы , халықты тілі арқылы , сондай - ақ адамды тілі ( сөзі ) арқылы , сөзі арқылы адамды тану идеясы әр дәуірдегі ұлы ойшылдарда да айтылған . "" Адамына қарап сөзін алма , сөзіне қарап адамын ал ” дейтін Абайдың философиялық ойы субъектінің сөзі арқылы оның әлеуметтік , білімдік , психологиялық тұлғасын тану жөніндегі антропоцентристік идеямен үндес екені айқын аңғарылып тұрады . Тілдік тұлға тек тілдің ғана субъектісі емес , адресант және адресат ретінде сөздің де субъектісі . Дәстүрлі парадигма сөз мәдениеттің түп қазығы , орталық ұғым тілдік норма болса , ендігі жерде , жаңа парадигмада сөз мәдениетінің түпқазығы тілдік тұлға болуға тиіс . Адамдар ақиқаттағы заттар мен құбылыстардың , уақиғалардың , қысқасы , денотаттар әлемінің ортасында өмір сүреді . Санада сәулеленген ақиқат өмір үзіктері адамның ой елегінен өтіп , білім дүниесіне , яғни интеллектуалдық , руханияттық , мәдени - әлеуметтік қажеттілікті өтейтін концептілерге айналады . Сөйтіп , адамдар тек ақиқат дүние ортасында ғана емес өздері жасаған идеалды дүние әлемінде де өмір сүреді . ",kaz
256,2018-47,at,177,"Әрбір кезең , әрбір дәуірдің өзді - өзіне тән ақиқат дүние туралы білім жүйесі болады . Мысалы , қой , жайылу , ауыл , өріс , бытырау , изен , жусан т . б . сөздердің қандай мағынаны білдіретіні немесе қандай денотатты көрсетіп тұрғаны бізге белгілі . Бұл – тілдік білім . Ал "" қой бытырап , шашырап бір - бірінен алшақ кетіп жайылса , ауыл қонған жерден тым ұзап кетсе , ол жердің оты нашар болғаны . Ауыл ондай жерде ұзақ отырмайды оты қалың , изенді , жусанды , өрісті жерге көшеді ” десек , бұл – тілдік емес , дүниелік білім . Ал белгілі бір көркем шығараманы оқыған оқырманға сол дәуірдегі тілдік емес білімді білу қажет . Көркем шығармада тілдік семантикадан басқа да білім дүниесі бар . Сол білім дүниесі шығармада қалай берілді ? Қазақ әдебиетінің класигі Ғ . Мүсіреповтің көркем шығармаларының оқырманды баурап алуының сыры риторикалық тәсілдерді , стильдік амалдарды шебер қолдануында ғана емес , оқырманға бейтаныс тілдік емес білімдер жүйесін ашып берумен де байланысты . Жазушының бір әңгімесінде батырдың мінген қазанаты "" құлағын қайшылап , оқыранып , аяғымен жерді тарпи береді ” . Атының бұл мінезіне қарап батыр не қалың жылқыға , не жылқыны қуып әкетіп бара жатқан жауға кездесетінін біле қояды . Осылайша жазушы оқырманға сол дәуірдің білім дүниесінің есігін ашпаса , оқырман сол дәуірдің ішіне кіре алмайды . ",kaz
257,2018-47,at,136,"Белгілі бір тілдік таңбада екі түрлі мағына ( білім ) кодқа салынуы , соған сәйкес екі түрлі код болуы мүмкін . Біріншісі – тілдік код , екіншісі – мәдени код . Тілдік таңбалардың мәдени семантикасын зерттеуде осы екі түрлі мәнділікті ажырата білу қажет . Мәдени семантиканы айқындауда тілдік тұлға үшін қиындықтар да болады . Кейбір тілдік таңбаларда мәдени ақпараттар тілдік мағынаның тасасында тұрады да , имплицитті сипатта болады . Тілді тұтынушыда лингвистикалық құзірет , коммуникативтік құзірет , сондай - ақ мәдени - тілдік құзірет болады . Ал тілдік - мәдени құзірет дегеніміз тілдік тұлғаның сөйлеу ( жазу ) мен айтылған ( жазылған ) сөзді қабылдау кезінде тиісті мәдени семантиканы , мәнділікті қоса меңгеруі . Тіл мен мәдениеттің өзара ықпалдастығы , әсері негізінде тілдік таңбаның мазмұн межесінде мәдени семантика қалыптасады . Аударма , тіл үйрету , көркем мәтінге талдау жасауда , сөздіктер құрастыруда тілдік таңбаның грамматика , лексика - стилистикалық мағыналарымен бірге ондағы мәдени ақпараттарды да ескеру аса қажет . Мысалы , қазақ тілінің онтомдық түсіндірме сөздігінде жылқы сөзіне мынадай түсініктеме берілген : ",kaz
258,2018-47,at,114,"ЖЫЛҚЫ з а т . Төрт түлік малдың көлік үшін пайдаланылатын тақ тұяқты түрі . Әрине , жылқының лексикалық мағынасы толық ашылған , төрт түлік , тақ тұяқты деген семалар лексикалық мағынасын жеткілікті дәрежеде беріп тұр . Басқа ұлттың тілі , мәдениеті үшін бұл түсіндірме , бәлкім , дұрыс та шығар , ал мәдени мәнділікке байланысты ақпарат қазақ тілінің сөздігі үшін толық болмай тұр . Өйткені жылқы сүтінен жасалатын қымыз – қазақ мәдениетінде астың асылы , ардақтысы . Сондай - ақ жылқының қазы - қарта , жал - жаясы да астың ең сыйлысы . Олай болса , жылқы сөзінің мәдени семантикасына қатысты негізгі ақпараттар дефиницияда мүмкіндігінше қамтылуға тиіс . Мысалы : ЖЫЛҚЫ з а т . Көлік үшін , еті , сүті тағам үшін пайдаланылатын төрт түліктің тақ тұяқты түрі деген нұсқада беру тілдік семантиканы әрі мәдени семантиканы қамти түсер еді . ",kaz
259,2018-47,at,111,"Егер сөз мағынасының құрылымы денотаттық және сигнификаттық екі деңгейден тұратынын ескерсек , мәдени семантиканың сигнификаттық компоненттен орын тепкені байқалады . Халық тілінде кездесетін , этномәдени танымның мифологиялық санамен байланысын көрсететін фразеологизмдер мен паремологизмдердің өзі сақталғанмен , прототиптері , архетиптері көмескіленіп , жоғала бастады . Мәселенің қиындайтыны да осы арада . Сөзқолданыста қате - кемшіліктердің жиі кездесетін , сөз мәдениетіндегі қауіпті аймақтың бірі осы тұста деуге болады . Өйткені этномәдени лексиканың мән - мағынасын жете түсінбегендіктен , мәдени семантикаға қайшы келетін сөз қолданыстар жиі кездесе бастағаны байқалады . Мысалы , газет бетінен қайсыбір мектепте эстетикалық тәрбие мақсатында үкілі қыз байқауын өткізгені жайында айтылған . Ал шынында үкілі қыз сөзі "" үкі тағылған , құда түсушілер үкітағар ырымын жасаған ” деген мәдени семантиканы білдіреді . Байқау конкурсты өткізушілердің үкілі қыз сөзінің мәдени семантикасынан бейхабарлығын көрсетеді . ",kaz
260,2018-47,at,129,"Тілдік тұлға үшін мәдени - тілдік семантиканың аса күрделі түрі фразеологимдер , паремологизмдер тәрізді тілдік таңбаның мазмұн межесіндегі құрылымдармен байланысты . Сонымен , тілдік тұлғаның коммуникативтік сәтсіздікке ұшырау қаупі жиі кездесетін аймақтың бірі негізінен мазмұн межесі этномәдени семантикаға ие тұрақты сөз орамдарымен , яғни фразеологизмдер мен паремологизмдердің мәдени - ұлттық семантикасымен байланысты деуге болады . "" Сөз мәдениетінің этикалық аспектісі ” тараушасында ұлттық этикалық ұстанымдардың , жалпыадамзаттық этикалық құндылықтардың этикалық нормаларды құрайтыны , ал этикалық нормалар дейтініміз қарым - қатынастың әртүрлі жағдаятына ( ситуациясына ) тән тілдісу ережелерінің жиынтығы болып табылатыны ( Энциклопедический словарь ) айтылады . Сөз этикасы – дүниетанымдық компоненттерден , этикеттік компоненттерден және эстетикалық элементтерден тұратын күрделі құрылым . 1 . Сөз этикасының дүниетанымдық бөлігі адамзаттық құндылықтар жөніндегі ұғым , түсініктерден тұрады . Тілдік тұлғаның сөз әрекеті адамгершілік , ар - ұят , жауапкершілік , парыз , ізгілік , мейрімділік , әділдік , шыншылдық , ақиқат тәрізді жалпыадамзаттық құндылық принциптеріне бағынады . Тілдік қарым - қатынаста , сөйлеушінің саптаған сөз өріміне осы принциптер негіз болады . ",kaz
261,2018-47,at,133,"Қарым - қатынасқа осы принциптерді ұйытқы етіп алушылық қазақтың байырғы ұлттық сөз өнері дәстүрінде , әсіресе шешендік сөз өнерінде айрықша орын алғандығын айқын аңғаруға болады : тура биде туған жоқ , туғанды биде иман жоқ ; сөзді шын тоқтатады , суды шым тоқтатады . Сөз этикасының дүниетанымдық компонентіне тіл субъектісінің ( тіл иесінің ) тілге , сөзге қатысты мақал - мәтел түріндегі пайымдауларын жатқызуға болады . Өйткені ұлттық сөз этикасы өнер алды – қызыл тіл ; тіл тас жарады , тас жармаса бас жарады ; сиыр мүйізінен байланады , адам сөзінен байланады ; таяқ еттен өтеді , сөз сүйектен өтеді т . б . пайымдауларды да тірек - таяныш етеді . Сонымен бірге сөз этикасының құрамына сөз этикеті деген ұғым кіреді . Ал сөз этикеті ережелері сыпайылық принциптеріне негізделген . Сөйлеуші жақтың өз әріптесіне құрметпен қарауы негізгі ережелердің бірі болып саналады . Сыпайылық , сыйластық , ізеттілік – моральдың , этиканың түп негізі . Сайып келгенде , адамдар арасындағы қарым - қатынасты реттеу адамдардың бір - бірін құрметтеуінен , ілтипатшылдығынан ( толерантность ) басталады . ",kaz
262,2018-47,at,128,"Сөйтіп , халықтың мәдени - ұлттық дәстүріндегі этикалық қатегориялар , эстетикалық , риторикалық принциптер тілдік ұжымның ішіндегі үндесім - үйлесім қызметін ( гармонизациялау ) атқарады . Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тілдің ахуалы жөніндегі сараптамалық баян - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тілдің ахуалы жөніндегі сараптамалық баян Қазақ тілі өз тарихында аса күрделі ахуалды кешуде . Тілдік орта барған сайын тарылып , қолдану сапасы құлдырай түсуде . Бұл құжат Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылатын қазақ тілін дамыту саласына қатысты үстіртін сараптамалық баян болып табылады . Мақсат - бейресми көзқарас ретіндегі бұл құжатты қоғамдық орта назарына салу арқылы мемлекеттік тілді дамыту үдерісіне оңды ықпал ету . Қазақстандағы тілдердің ахуалы жөнінде нақты да дәйекті зерттемелік дереккөздің жоқтығынан , қоғамдық тараптан әзірленген аталмыш баян бұқаралық ақпарат құралдарында жария болған , қоғамдық ортаға белгілі жәйттерге , ақпараттарға , көзқарастарға , деректер мен жағдайларға негізделді . ",kaz
263,2018-47,at,156,"Бүгінгі дәуірде қоғамдық қатынастың басты игілігі болу үшін тілдің әдебиеттік сипатының дамуы - негізгі шарт . Қазақ тілінің әдебиеттік деңгейін анықтау жолында ресейлік академик Ф . П . Филиннің әдебиеттік тілдің тұжырымдамасын айқындайтын 7 белгісін қолдану арқылы қарастырылады . Ең бастысы , қазақ тілінің постиндустриалдық қоғам жағдайындағы қолданысқа толық бейімделмегендігі ғылыми нысанға айналмай отыр . Бұл мәселе ғылыми күн тәртібінде байыпты қойылмағандықтан және соған сәйкес шара алынбағандықтан , қазақ тілінің қалалық тұрғындар тіліне айнала алмауы тағы да соған айғақ . Осының нәтижесінде қазақ тілі орыс тілінің ұғымдары мен сөз орамдарын солайымен көшіруге амалсыз бейімделген . Мемлекеттік тілдің өз қағидаларынан жұрдай болу қатері туындап , өзге тілдің жүйесін негіз етуге мәжбүр . Сондықтан да , қазақ тіліндегі ресми сөз орамдары түсініксіз , жалаң аударманың талабына ғана жауап беретін қасаң мәтін ретіндегі қолданыста . Осыдан барып , қазақ тілінің ресми саласы дамымай , тұтынушыларына керексіз , аудармалық статистика үшін жансыз ресми тіл саласы ретінде қалыптасуда . Бұл , әсіресе , ісжүргізім ( делопроизводство ) тіліне тән болуда . Кеңес өкіметі тұсында қалыптаса бастаған қазақ тілінің ресми саласы осылайша кері кету үдерісін бастан кешуде . ",kaz
264,2018-47,at,130,"Аталмыш жағдайды ғылыми саралап , талдап , дұрыс - бұрыстығын жөнге салатын ғылыми - әкімшілік құрылым жоқ . Сайып келгенде , бұл жәйт қазақ тілінің постиндустриалдық тіл ретінде емес , орыс тілінің ресми саласын сіңірместен , жалаң түрдегі жансыз аударма тіл ретінде қалыптасуына итермелеуде . Сол себепті қазақтілді тұтынушы ресми түрдегі қазақ мәтінін түсіну үшін әуелі оның орыстілді нұсқасын оқуға мәжбүр . Осылайша , ресми стилі дамымаған қазақ лексикасын барған сайын орыс тілінсіз сіңіру мүмкін болмауда . Қазақ тілінің лексикалық қоры ауылдық және малшылық тұрмыс тарапынан қарағанда аса бай , бірақ оның өңделімі жолға қойылмағандықтан және ресми саладағы айналымы дамымағандықтан , тіл ресми қолданысқа келгенде жұтаң тартуда . Бұл – тіл өңделімінің кәзіргі жағдайынан хабар беретін көрініс . Қазақ тілі мемлекеттік мәртебе алғалы оны ғылыми тұрғыдан постиндустриалдық қоғам жағдайында дамыту мәселесі ашық қалып келді . Бұл мақсатта не бағдарлама , не іргелі жоба немесе дербес ғылыми зерттеу жұмыстары ұйымдастырылмай келеді . ",kaz
265,2018-47,at,112,"Қазақ тілі бүгінде бұрын қалыптасқан ережені тәрк ету үдерісін бастан кешуде . Грамматикалық ережелер тұрақсыз , дәйексіз , екіұшты және қайшылықты . Кейбір сарапшылардың мойындауынша , ондай көріністі ондаған қателермен есептеуге болады . Өкінішке орай , тілдің қағидасы қаншалықты орындалатындығы жөнінде жүргізілген мониторинг жоқ , тіпті қарапайым түрде жекелеген ғалымдардың соңғы жылдардағы тіл қағидасының орындалуына жасаған сараптамасы да көрінбейді . Бұған себеп - аталмыш саланың мемлекеттік тұрғыдан қолға алынбауы . Сөйлем құрылымы қазақ тіліне тән емес жүйеге негізделген көріністер дағдыға айналып , қазақ тілінің нормасына кереғар жәйттер қағидаға айналу үстінде . Қазақ тілінің өзіне тән ішкі әлеуетінен туындамаған , өзге тілдің заңдылығына бағынған қағидалар қазақ тілінің жүйесін талқандап , тіл табиғатына қайшы ережелер туындатуда . Осылайша тіл қағидасының тәрк етілуі жазбалық , ауызекілік сала бойынша жаппай көрініс беруде . ",kaz
266,2018-47,at,176,"4 . Тіл стилінің салалануы ( дифференциация стиля языка . Әдебиеттік тіл өзінің ресми стилдік салалары арқылы көрініс табады . Ал , тілдің стилдік дамуы салалық терминдердің қалыптасуына тікелей қатысты . Қазақ тілінің экономика , ісжүргізім , ғылым мен техника салаларына тән әдебиеттік ресми стилдері толық қалыптаспаған . Әлеуметтік - саяси және рухани салаларға бұрынғыша стихиялық сипаттағы қолданыс тән болып қалып отыр . Өмірдің түрлі салалары бойынша ресми сипаты дамымағандығынан , қазақ тілінің қолданымы тұрмыстық деңгеймен шектелуде . Тілдің салалық терминдері жалаң отаншылдықтың құрбаны болуда . Белгілі бір ғылыми сала бойынша қазақ терминдерін қалыптастыру сол саланың мамандарының емес , кездейсоқ тіл жанашырларының кірісуі арқылы шешімін тапқан . Бұл үдеріс тілдің сөзжасам қабылетін оңды - солды тәрк етуде . Қазақ терминдерін қалыптастырып , дамытуға , термин қорын бекітуге арналған Мемлекеттік термин комиссиясы жаңа терминдерді қазақ тілінің теориялық жүйесіне сәйкес орнықтыруға икемсіз , ғылыми сараптамадан өтпеген жасанды да тіл табиғатына жат сөздерді заңдандыруға мәжбүр құрылым болып қалуда . Өйткені , терминком - нақты бекітілген тұжырымдама , критерилер бойынша емес , тіпті , ғылыми кеңестердің терең талқылауынсыз термин бекіту үдерісін қалыптастырып алған , жүйесіз әрі қисынсыз , әрекеті бұлыңғыр құрылым . Сөйтіп , ресми стилдік саланың негізі болып табылатын қазақ тілінің терминологиясы жекелеген көзқарас пен қоғамдық талғажау үдерісінің нәтижесіне айналып отыр . ",kaz
267,2018-47,at,157,"Қазақ тілінің салалық дамымау салдары оның әмбебаптық қабылетіне нұқсан келтіруде . Содан барып , тілдің атқарымпаздығы ( функционирование ) кері кетіп отыр . Осының кесірінен қазақ тілі дербес лингвистикалық жүйе емес , орыс тілінің аударма нұсқасы түрінде қалыптасу үдерісі басталып кетті . Нәтижесінде мемлекеттік тіл ақпарат өндірудің тіліне айнала алмай отыр , оның үстіне парламент пен үкіметтегі заң шығару және басқару тілі , өндірісті меңгеру тілі бола алмауда . Қазақстан егемен болғалы қазақ тілі қоғамдық өмір саласының елуге тарта аясына енгізілу қарастырылмады , ақырында кеңестік кездегі оншақты ғана қолданым аясымен шектелгенімен , кейбір көрсеткіштер бойынша ахуал одан да төмен құлдырауда . Қазақ тілі дипломатиялық ресми тіл ретінде қалыптаспай отыр . Мемлекеттік тіл өзге шетелдік тілдермен орыс тілі арқылы ғана аударма ісжүргізім деңгейінде қамтылған , ал дипломатиялық үдеріс тілі ретінде іске аспауда . Нәтижесінде қазақ тілінің әлемдік тілдермен мемлекеттік тіл ретіндегі делдалсыз ( орыс тілінсіз ) арақатынасы жоққа тән . Бұған айғақ ретінде қазақ тілінің шет тілдермен тікелей қатысқа шығару тетігі болып табылатын тілмаштық ( ілеспе аударма ) тұрақты тәжірибе мен оның дипломатиялық тілдік құрылым ретінде қалыптаспағандығын атауға болады . ",kaz
268,2018-47,at,184,"Қазақ тілі - әлі күнге қоғамның бар мүшесі үшін білу міндеті жүктелмеген тіл . Бұл талап қоғамның бар мүшесі түгілі мемлекеттік қызметшілер үшін орыс тілімен қатар білу міндеті жүктелмей әрі заңданбай отыр . Мемлекеттік қызметке сыннан өту талабына мемлекеттік тілді енгізу қарастырылмағандықтан , мемлекеттік қызмет аясында қазақ тілінің қарапайым деңгейін былай қойғанда , ауызекі сөзді ұға білудің өзі талапта жоқ . Бұл жағдай мемлекеттік қызметке орыстілділер мен сол тілді меңгерген қазақтілділердің ғана шоғырлануын қалыптастырған . Бірыңғай қазақтілділердің , әсіресе , орталық мемлекеттік органдарда қызмет етуі барған сайын мүмкін болмай қалуда . Нәтижесінде тұмыстық деңгейдегі қатынасты ескермегенде , мемлекеттік қызмет саласы біртілді ( орыстілді ) ортаға айналып болды . Арнаулы заңмен анықталмағандықтан , қазақ тілінің конституциялық мәртебесі жөніндегі 7 - баптың 1 - тармағы декларация түрінде ғана қалып отыр . Бұл жағынан орыс тілінің ресми түрде қолданылуының өзі мемлекеттік мәртебелі тілден анағұрлым жоғары құзыры бар мемлекеттік нышан болып қалыптасқан . Сөйтіп , күн тәртібінде мемлекеттік тілді орыс тілімен қатар немесе сонымен тең дәрежеде қолдану мәселесі ушығуда . Қазақ тілін білудің қоғамға ортақ міндеттілігі жоқтықтан , мемлекеттік тіл отбасы мен тұрмыстық деңгейден аспауда . Бұған қоса , қазақ тілі тұтыну тілі ретінде де қалыптаспаған : дүкендерде , саудажайлар мен мейрамханаларда арнайы тілмаштар болмаса қызмет етушілерден қазақ тілінде қызмет күту барған сайын қиындай түсуде . ",kaz
269,2018-47,at,105,"7 . Тілдің ауызекі ( фольклорлық ) және жазбалық үлгілері . Қазақ тілі – ауызекі де , жазбаша да үлгілері қалыптасқан тіл . Ал , тілдің ресми стилі аударма саланың нәтижесінде қалып отырғандықтан , дами алмауда . Кәзіргі қазақ тілі негізінен тұрмыстық деңгейдегі қолданыста болғандықтан , бір ізге түспеген өңірлік сипаттағы лексикалық айналым тілдің бұрын қалыптасқан ауызекі және жазбаша ресми стилдерін одан әрі дамытуға кедергі келтіруде . Оның үстіне қазақ тілі дербес ақпарат өндіру тілі емес , аудармалық деңгейден аса алмағандықтан да , ресми стилдің орнығуы күрделі мәселелерді қордаландыра түсуде . Өңірлік лексикалық айналымның басыңқы көрінісі өңірлік , локалдық фонетиканы тілдің басты заңдылығына айналдырып , оны емлеге де енгізе бастады . Сөйтіп , қазақ тілінің басты заңы саналатын Үндесім қағидасы көрер көзге бұзылуда . ",kaz
270,2018-47,at,150,"Кейбір сарапшылардың пікірінше , қазақ тілінің ауызекі және жазбаша ресми стилдері тұрмыстық деңгейден әрі аспауда және ол бақылаусыз , стихиялық даму жолына түсуде , ресми стилдік нормалардан ауытқу дәстүрге айналуда . Ондай ауытқулар мынадай жолдардан көрініс табуда : сөздердің мазмұндық және түрлік тұрламсыздығы ; грамматикалық , синтаксистік , орфографиялық , орфоэпиялық қателер ; ой білдірудегі жүйесіздік ; кірме және қос сөздер мен конфликтогендердің молдығы ; жартылай әрі кесінді фразалардың көптігі т . т . Бұл ауытқулар тілдік әдебиеттік нормалардың ресми деңгейдегі қолданысында үрдіске айналып , ресми стилдің орнығуына қарсы бағытталған заңдылық ретінде беки түсуде . ІІ . Қазақ тілінің Мемлекеттік тіл ретінде қалыптасу ахуалы Мемлекеттік міндетті атқару жолындағы қатынас құралы болып табылатын тілді бүгінде мемлекеттік немесе ресми тіл атау қалыптасқан . Қазақ тілі Қазақстандағы мемлекеттік тіл ретінде заң жүзінде бекігенімен , ол мәртебені толық түрде орыс тілі атқарып отыр . Қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде даму және оның қоғамдық ортадағы мойындалу деңгейін көрсететін жәйттердің өзі бұл саладағы басты кедергілер болып табылады . Соларды атап өту арқылы мемлекеттік тілдің шынайы ахуалына көз жетеді . ",kaz
271,2018-47,at,126,"Мемлекеттік тіл мәселесі мемлекеттік деңгейдегі міндет ретінде ресми және заңдамалық жағынан толық мойындалмаған ; бұған мемлекеттік тілді дамытудың міндетін атқаратын мемлекеттік органның жоқтығымен көз жеткізуге болады . Тіл саясаты жөніндегі уәкілдік орган болып табылатын Тіл комитеті ( орысша : Тілдер жөніндегі комитет ) мемлекеттік орган деңгейінде емес , ведомостволық ( министрлік қарауында ) құзырдың аясында болғандықтан , мемлекеттік міндетті атқаруға қауқарсыз , құзырсыз . Сонымен бірге Тіл комитетінің міндеті мемлекеттік тілді емес , Қазақстандағы барлық этнос тілдерін дамытуға міндеттелген . Оның үстіне атқарылып жатқан шаралардың барлығы да әуесқойлық ауқымдағы өңірлік , ұйымдық , мекемелік , әртекті және әр сипатты , әрмақсатты , әрдеңгейлі . Тіл комитеті өзімен өзі , өңірлік тіл басқармалары өз беттерінше әкімдік құзыр аясында әрекеттенуде , істе бірыңғай тігіңкі ( вертикал ) бағыныстағы мемлекеттік міндетті атқаратындай мемлекеттік ұйымдық сипат жоқ . Облыстық , қалалық тілдерді дамыту басқармалары тікелей әкімдіктердің құрылымы , олар Тіл комитетіне қаржылық және әкімшілік тараптан бағынбайды . ",kaz
272,2018-47,at,150,"Мемлекеттік тілді дамыту мәселесі мемлекеттік жалпы міндет ретінде ешбір мемлекеттік органдарға талап қойып , салмақ салып отырған жоқ . Сайып келгенде , елде нақты анықталған тіл саясаты жоқ . Елдегі басты тіл құзыры мемлекеттік мәртебесі бар қазақ тілінің пайдасына айқындалмаған . Декларативтік түрде қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесі болғанымен , шынайы ахуал бойынша елдегі басты тіл орыс тілі болып табылады . Қазақ тілін дамыту бірегей мемлекеттік міндет емес , елдегі этностар тілінің бірі ретінде , сәл - пәл басымдықпен дамыту ғана қолға алынуда және атқарылған нәтижелі істен гөрі , сөз бен уәде , даңғаза насихат басым . Тіл саясатының негізгі нысаны ретінде қазақ тілін дамыту жатқызылмаған , нысан ретінде оған барлық 130 - дан аса этнос тілдері жатқызылып отыр . Алайда , бұл тіл саясатының салиқалылығы емес , оның жүйесіздігі мен мақсатсыздығын тудырып отыр . Жүзден аса тілді бір елде дамыту мүмкін еместігі ескерілмеген . Мемлекетте мемлекеттік тіл ғана дамуға жататыны , ал қалған тілдер этностық ортақ қатынас құрал мен этностық мәдени нысан ретінде қорғауға алынатыны саяси нақты мақсат ретінде айқындалмаған және саясатқа айналмаған . ",kaz
273,2018-47,at,166,"Қабылданған тұжырымдамалар мен бағдарламалар қасаң сөзуарлыққа ұрынған , декларативтік сипаты ғана бар , нақты бағыт пен іс - шараны , міндетті анықтауға дәрменсіз . Сондықтан да елде мемлекеттік тілді дамытуға арналған нақты шешім мен заңдама жоқ , бары долбар мен жорамалға негізделген . Нақтыланбаған тіл саясаты мемлекеттік тілдің дамуына бірден бір саяси кедергі болып отыр . Соның нәтижесінде қазақ тілі біртұтас ұлттың қалыптасуына қажетті факторға айналмай отыр . Мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерде мемлекеттік тілге қолайлы орта мен мүмкіндік жасау саясаты жүргізілмей , тіл саясаты жаттанды шаралармен қамтылған нәтижесіз алданыш ретіндегі көрініске айналған . Тілдік саясатты атқаруға , жүзеге асыруға мемлекеттік міндет ешкімге нақты жүктелмеген және көрсетілмеген , талап айқындалмаған . Мемлекеттегі ісжүргізім үдерісін бақылау тетігі айқындалмаған . Конституция қабылданған күннен бастап мемлекеттік тілде іс жүргізуге тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдар , басты заңның құзырына қайшы түрлі мерзімдерді ойлап табу арқылы ісжүргізімді мемлекеттік тілде жүргізуден астыртын түрде бас тартып келеді . Бұл жағынан Тіл комитеті тілдерді дамыту жөніндегі басты Уәкілдік орган ретінде оларды бақылау жөніндегі дербес шешім қабылдай алмайды және оны жүзеге асыру құзыры жоқ . Ал , Мемлекеттік қызмет агенттігі бұл мәселеден өзін өзі мейлінше оқшаулаған . ",kaz
274,2018-47,at,119,"Мемлекеттік тілдің дамуына бөлініп жатқан қаржы жалпы алғанда қомақты болғанымен , Тіл комитеті тарапынан құралған бұл бюджет барынша сарапталып айқындалған мақсаттарға емес , жолайы және субъективтік пікірлердің ықпалымен анықталған бағыттар мен жобаларды қаржыландыруға жұмсалып келеді . Оның үстіне , мемлекеттік тілді желеу етіп бөлінген жергілікті билік деңгейіндегі қаржы да аса қомақты , бірақ олардың қандай мақсатқа және нәтижеге жеткізіп отырғандығы беймәлім . Қыруар қаржы көзінің тиімділігі үлкен күдік туғызады ; әсіресе , тіл оқыту мәселелеріне миллиондап бөлініп жатқан қаржының тиімділігі аса төмен , бұл жөнінен әлі күнге мониторинг жасалған емес , әрбір мемқызметшіге қанша ақша бөлінді , оның нәтижесі қандай деген сауал сол күйінде қалуда ; жалпы бұл мәселеде тиімді тактика қарастырылмауда . Қыруар қаржы бөліп тіл оқыту үдерісін ұйымдастырғаннан гөрі , тіл үйренушіге әлдеқайда тиімді тілдік орта жасақтау саясаты қолға алынбай отыр . ",kaz
275,2018-47,at,136,"Мемлекеттік тілді білу ынталандыру жүйесімен қамтылмауда , қазақ тілін білетін мемлекеттік қызметшілерге тиісті сыйақымен де қарастырылмаған . Алайда , қостілді қызметшілер өз міндетіне қоса ісжүргізімді қазақшаға аудару ісін де тегін атқаруда , олардың еңбегі әділетті түрде қорғауға алынбаған . Мемлекеттік тілдегі ақпарат өндірісі мен өнер , білім және ғылым саласы нақты әрі айырықша экономикалық қолдауға жатпай отыр . Соның кесірінен бұқаралық ақпаратпен қамтудың 10 % - ы ғана қазақ тілді ақпарат өндірісі болғанымен , бұл өнімнің жартысының өзі орыс тілінің аудармалары болып табылады . Сөйтіп , қазақтілді ақпарат өндірісі индустриялық деңгейді былай қойғанда , дербес өндірістік салаға айналмауда . Ал , қазақтілді кино , әдебиет және басқа гуманитарлық өнер шетелдік экспансия ықпалынан шыға алмай , құрсауда қалып отыр . Білім беру мен ғылым саласы ең төменгі қажеттілік болып табылатын қазақ тілінде шығатын әдебиет пен оқулыққа зәрулікті бастан кешуде . Аталмыш жәйт бұл салаларға салықты төмендету , тиісті өнерақы төлеу секілді қарапайым шаралармен де көтермеленбеуде . ",kaz
276,2018-47,at,137,"Қазақ терминографиясының тарихындағы Алаш кезеңі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыСөздік құрылымында терминдер әліпби ретімен орналастырылып берілген . Олардың басым бөлігі мүмкіндігінше аударылып берілгендігін байқауға болады : авангард – алғы әскер , адская машина – ажал машинасы , атака – шабуыл , банда – басбашы , барабан – дабыл , батальон – қос , батарея – зеңбірек қосы , пешая – жаяу , конная – атты , зенитная – тік , безоружный – қарусыз , битва – соғыс , бинт – орауыш , боевое столкновение – жауға қағысу , наступительный – ұмтыла , оборонительный қорғана , морской – теңіз , рукопашный – қоян - қолтық , заграждение – бөгет , колодка прицельная – сығалау табаны , пулеметная – оқ шашар , т . б . Бұл сөздікті тізе берсек , бүкіл сөздіктің материалдарының басым бөлігін , тіпті барлығына дерлігін қамтып шығуға тура келеді . Басты байқалатыны – қазақ тілінің сөзімен беруге , аударып қалыптастыруға деген ұмтылыстың алғашқы бесжылдық , онжылдықтағы ізденісін байқай аласыз . ",kaz
277,2018-47,at,122,"Ал өзге тілдегі нұсқасы қабылданып алынған терминдер қазақ тілінің заңдылығына икемделіп қабылданып алынған . Бұл 1925 жылдан бергі осы кезеңде шығарылған сөздіктердің барлығында , тіпті 1931 жылы кеңестік биліктің басқаруымен шыққан алғашқы сөздікте де солай . Оған дәлел осы сөздіктен келтіре кетуге болатын автомат – абтамат , агитсут – үгіт соты , академия – академие , баллистические приборы – балістіке құралы , барометр – барометір , брезент – бірезент , вольтметр – болтметр , вымпел – бемпел , газ – ғаз , градус – қырадыс , инспектирование – інспектеу , инспектор – інспектір , канал – қанал , капот – көпет , капсюль – кәпсүл , комутатор – көмететір , комиссар – кемесер , лаборатория – лабыратыр , магазин – магажін , микрофон – мекіропон , перископ – перескеп , планшет – пыланшет , почта – пошта , рапорт – ырапырт , химия – кемие , шлея – шілійа , т . б . ",kaz
278,2018-47,at,170,"Бір мән берерлігі – осы кезеңдегі шығарылған басқа сөздіктердегі сияқты бұл сөздікте де кірме терминдердің сол қалпында алынған түрін байқай қоймайсыз . Осы сияқты кірме терминдердің ішінде қазіргі үрдіс бойынша сол қалпында алынған терминдерді іздеп көргенімізде , өзге тілдегі нұсқасын сақтап жазылған динамит – динамит , штат – штат түрінде берілген бар болғаны 3 - 4 терминді ғана кездестірдік . Қалғаны жоғарыдағыдай өзгертіліп жазылған , қазақтың тіліне жатық қалпында берілген . Ал басым көпшілігінің аударылып берілгендігін еріксіз аңғаруға болады . Олардың барлығы өз тілімізден алынған баламалармен немесе тіркесті баламалармен аударылған . Сол қалпында , сол кезеңнен бастап қолданыла беріп кете бергенде , қазіргі айтып жүргендей жай сөз жүзінде емес , шынында терминдердің көпшілігі қазақтың өз тілінде сөйлер ме еді деген тұжырымның шындыққа жақын екендігіне нақты дәлелдермен , осы сөздікте көрінетін мысалдармен көз жеткізе түсуге болады . Бұл қазіргі кезде жай сөз деп айтылып жүрген ұлттық терминдер қалыптастыру бағытының мүмкін екендігін айғақтай алады . Сөздікпен танысып шыққан әрбір ғалым , әрбір термин зерттеуші , әрбір қолданушы тілде термин жасау мүмкіндігінің табиғатына , сол кездегі термин жасаудың табиғи үлгісіне тереңдей еніп , жаңа сөз , термин жасаудың қыр - сырын тұла бойымен түсіне алатын болады . ",kaz
279,2018-47,at,101,"Бұл сөздіктердің мұндай қайталаулармен , бірінен соң екіншісінің аз уақыт ішінде қайта баспадан жарық көріп жатуының өзіндік себептері де жоқ емес сияқты . Өйткені біріншіден , қазақ терминологиясы көптеген терминдік бірліктерін қалыптастырып жатқан тұс осы кезеңмен сәйкес келсе , екіншіден , сол мақсаттарда қолданыс сұранысына ие осы терминографиялық еңбектер болған еді . Сөздік терминдерді реттеп берген алғашқы сөздіктердің бірі болғандықтан , құрылымында тек математика терминдерін берумен шектелмеген . Сөздікте сол кезде алғаш ресми түрде қазақ терминологиясының қолданысына ене бастаған механика , физика , медицина , биология , әдебиеттану , тіл білімі сынды бірнеше ғылым салаларының терминдері қамтылып берілген . Алғашқы сөздіктердің қатарына жататындықтан , әр сала терминдері араластырылып берілген деген кемшілікті бұл сөздікке қатысты таға алмаймыз . ",kaz
280,2018-47,at,134,"1925 жылы Мәскеу қаласынан жарық көрген бұл сөздік Тіл комитетінің тапсырысы бойынша 2005 жылы баспадан қайта жарық көріп , терминография тарихын жүйелеудегі ізденісті жеңілдетіп , тәжірибелік терминография тарихының қорын тағы бір еңбекпен , қажетті дерекпен байыта түсті . Бұл сөздіктің құрастырушылары Қошке Кемеңгерұлы , Мұстафа Боралқайұлы , Абдолла Байтасұлы , Есім Байғасқаұлы , Шәкір Баймақанұлы , Ғаббас Дәулетбекұлы , Сұлтан Темірбекұлы , Төлеутай Сәрсенбайұлы болған . Ал терминография ұғымының тек терминологиялық сөздіктермен шектелмейтіндігін , терминологиялық сөздіктер оның негізгі зерттеу нысандарының бірі ғана екендігін , терминографияның терминдерді реттеп , жүйелеуші жұмыстармен байланысты мәселелердің барлығын қамтитындығын ескерсек , терминография тарихының бастау көздерін алғашқы басылып шыққан терминографиялық сөздікпен шектеу де дұрыс болмайды . Латын тілінде басылып шыққан бұл сөздік алғашқы сөздіктердің біріне жататындығына қарамастан , терминологиялық сөздіктердің қызметін , терминологиялық сөздік ретінде алдына қойған мақсатын атқара алған . Сапалық жағынан , ең алдымен , сол кезеңдегі ғылым мен техника салаларына тән қалыптасқан жаңа атауларды ( терминдерді ) барынша жинақтап , қамтып берген . ",kaz
281,2018-47,at,147,"Екіншіден , сөздік әрі ақпарат , мәлімет беру , әрі жаңа атаулардың ( терминдердің ) аудармасын беру мақсаттарын көздеген . Сөздіктің бұл екі мақсатты да жүзеге асыра алғандығын байқауға болады . 3 Қаратышқанов Н . Пән сөздері ( 1927 . Алматы : Ер - Дәулет , 2004 . Қазақ тілі дыбыстық жүйесінің А . Байтұрсыновқа дейінгі зерттелуі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақ тілі дыбыстық жүйесінің А . Байтұрсыновқа дейінгі зерттелуі ҚАЗАҚ ТІЛІ ДЫБЫСТАРЫНЫҢ АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВҚА ДЕЙІН ЗЕРТТЕЛУІ М . Х . Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті , Тараз қ . Алғашқы зерттелулерде қазақ тілі дыбыс жүйесі туралы , қазақ тіліндегі дыбыстардың саны мен сапасы туралы бірізді пікір де , қазақша терминдер де жасалған жоқ . Қазақ тілі дыбыс жүйесінін белгілі бір мәселесі бойынша арнайы зерттеу жүргізілгендіктен орыс түркологтары еңбектерінде фонетика таза практикалық мақсатта болды . Сондықтан олардың зерттеулері қазақ тілі дыбыс жүйесі жөніндегі алғашқы мәлімет деңгейінде ғана еді . оны төмендегі шолуымыздан байқауға толық болады . Демек , нағыз ғылыми зерттеу А . Байтұрсынов пен Қ . Жұбанов еңбектерінен басталады деп білеміз . ",kaz
282,2018-47,at,115,"Түркі тілдерінің фонетика мәселесін зерттеу жайында В . В . Радловтың сіңірген еңбегі аса зор . В . Радлов тұңғыш рет түркі тілдерінің салыстырмалы фонетикасын [ 2 ] жасап , онда қазақ фонетикасының едәуір мәселесін сөз етті . Түркі тілдері фонетикасының сан алуан мәселелері , лингвистиканың сол кездегі компаративистика бағыты бойынша түсіндіреді . В . Радлов түркі тілдерінде сингармонизмнің екі түрі бар екенін атап ( палаталды — езу , лабиалды — ерін , ерін үндестігі әлсізденіп бара жатыр деп қорытады . П . М . Мелиоранский екі бөлімнен құралатын қазақ тілінің грамматикасын жазып , оның алғашқы бөлімін фоне ¬ тика мен морфология мәселесіне арнаған болатын . Фонетика тарауында дыбыстардың артикуляциясы ( жасалуы , дыбыстардың комбинаторлық түрде алмасуы , сөз шенінде қолдану жайы , үндестік заңы мен екпін мәселесі қысқаша түрде сөз болады . Дауыстылардың протеза , элизия , редукция құбылыстары жайында да азын - аулақ мәлімет беред . [ 3 ] ",kaz
283,2018-47,at,112,"Қазақ тілі дыбыс құрылысының арнаулы жүйемен жан - жақты зерттелуі — совет дәуірі тұсынан басталды . Совет дәуірі кезінде жаңа ғылым — қазақ лингвистикасы туды , оның фонетика , грамматика , лексикология , диалектология , стилистика сияқты бірнеше салалары пайда болды . Қазақ тілін зерттейтін дербес Институт ұйымдасты және көптеген маман - кадрлар шықты . қазақ тіл білімінің арнаулы бір тармағы болған — фонетика саласында едәуір жұмыс істелді . фонетика мен фонологияның зерттеу әдістері , тәсілдері анықтала түсті . Фонетика саласы фонология , эксперименттік ( тәжірибе ) фонетика , салыстырмалы фонетика , тарихи фонетика тәрізді тармақтарға жіктеле бастады . Республикамыз өзінің даңқты елу жылдық тойын тойлағалы отыр . Осы даңқты елу жыл ішінде қазақ фонетикасы жайында нелер істелді , қандай табыстарға жеттік , алдағы кезде қандай шұғыл міндеттер тұр — осылар жөнінде өз пікірлерімізді ортаға салмақпыз . ",kaz
284,2018-47,at,107,"Мектептерде қазақ тілін оқыту және жазу ережелерін ( алфавит , графика , орфография ) жетілдіру ісімен байланыс ¬ ты әуелгі кезде қазақ фонетикасы жөнінде біраз шағын ең - бектер — мақалалар жарың көрді . [ 5 - 6 ] Қазақ фонетика мәселелерін арнаулы жүйеге салып зерт ¬ теу кезеңі проф . Құдайберген Жұбановтан басталады . Проф . Қ . Жұбанов қазақ лингвистикасының ірге тасын қалаушылардың бірі болды . Ол қазақ фонетикасының бір топ мәселелері ( атап айтқанда — тіл дыбыстарының фонологиясы мен жіктелуі , дыбыстардың өзгеру құбылысы , үндестік заң , сөздің буын құрылысы және акцентуация саласы ) жөнінде зерттеу жүргізіп , олар туралы белгілі шешімге келеді . [ 7 , 169 б ] Өз зерттеулерінде ол А , Байтұрсыновтың тұжырымды талдауларын дамыта түсті . Қазақ тілі фонетикасы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
285,2018-47,at,168,"1 - тақырып . Кіріспе . Қазіргі қазақ тілінің фонетикасының нысаны мен міндеттері . Фонетика туралы түсінік . 1 . Қазіргі қазақ тілінің зерттеу нысаны мен міндеттерін ашу . 2 . Қазақ тілінің жалпы халықтық әдеби тіл екендігі . Қазақ тілінің тарихи даму жолы . Фонетика гректің фоне деген сөзі негізінде қолданысқа еніп қалыптасқан . Фонеманың мағынасы – дыбыс , үн , дауыс . Фонетика – тіл ғылымының , тілдердің дыбыстық жүйесін зерттейтін саласы . Ол тіл дыбыстарын , олардың құрамын , тілдегі дыбыстардың өзгеру заңдылықтарын зерттейді . Тілдегі лексикалық және грамматикалық құбылыстар тіл дыбыстарымен , тілдің дыбыстық жүйесіндегі фонетикалық заңдылықтармен байланыста , қарым - қатынаста болады . Сөйлеу мүшелері дегеніміз – тіл дыбыстарын жасауға қатысатын дыбыстау мүшелері . Тіл дыбыстары дыбыстау мүшелері арқылы жасалады . Сөйлеу дыбыстарын жасаудағы дыбыстау мүшелерінің қызметін артикуляция дейміз . Сөйлеу мүшелері – сөйлеу органы немесе дыбыстау аппараты деп те атала береді . Сөйлеу мүшелерінің тіл дыбыстарын жасау қызметі адам жаратылысында , туа пайда болатын биологиялық қасиет емес , ұзақ мерзімдік жаттығу нәтижесінде , өзін қоршаған ортадан , өмірден үйренетін қосымша қызметі . Адамның сөйлеу органы үш бөліктен тұрады . 1 . тыныстау аппараты ; 2 . көмей ( тамақ , желбезек ) дауыс шымылдығы деп те аталады ; 3 . мұрын қуысы мен ауыз қуысы . ",kaz
286,2018-47,at,112,"Ал орыс тіліндегі дауыссыздардың қасиеті түркі тілдердегі дауыссыздардан басқаша болып келеді . Орыс тілінде белгілі жағдайда дауыссыздардың жуан немесе жіңішке айтылуының сөз мағынасын ажырататын қасиеті бар . Қатаң мен ұяң дыбыстардың да мағына ажырататын қасиеті бар . Тіл дыбыстары сөздер мен морфемаларды ажыратуға қызмет ететін болса , бұл – фонеманың да негізгі қызметінен саналады . Тілімізде сөздердің мағыналары мен формаларын ажырата алатындай дыбыстар тобы – фонемалар бар . Мысалы ат , ет , от , өт секілді сөздерде бірыңғай т дыбысы бар . Дауысты дыбыстардың әсерімен т дыбысы бірде жуан , бірде жіңішке , бірде еріндік , бірде езулікболып біршама ауытқушылықпен , ерекшеліктермен айтылады да , қызметіне қарай бір ғана фонема деп танылады . Бір дыбыстың айтылуындағы мұндай ауытқушылық аллофон делінеді . Демек сөз - дыбыс емес , фонемадан құралады . ",kaz
287,2018-47,at,130,"Қазақ тілінде дыбыстардың айтылуындағы ауытқулардың сөздің мағынасы мен формасына әсері жоқ деуге болады . Сондықтан дыбыс пен фонема бірінің орнына бірі синоним ретінде қолданыла береді . 2 - тақырып . Қазіргі қазақ тілінің фонетикалық жүйесі 2 . Қазақ тілінің фонетикалық жүйесінің басқа жүйелерден айырмашылығы . Дыбыстың аккустикалық қызметі . Аккустика дегеніміз дыбысты зерттейтін физиканың бір саласы ( akustikos - естілу ) Акустикалық тұрғыдан алғанда дыбыс қандай да болсын бір дененің белгілі бір ортада теңселіп қозғалуының нәтижесінде пайда болады да , құлаққа естіледі . Дыбыс өтетін орта - ауа кеңістігі . Акустика дыбыстағы төмендегі белгілерді ажыратады : Дыбыс ырғағы уақыт мөлшерінің ішіндегі дірілдің санына байланысты болады . Дірілдің саны неғұрлым көбейе берсе дыбыстың ырғағы соғұрлым күшейе береді . Адам құлағы бір секунд ішінде 16 - дан , 20000 - ға дейінгі дірілдің нәтижесінде пайда болған дыбысты ести алады . Сөйлеу дыбыстың күші өкпеден шыққан ауа күшінің дауыс шымылдығына түсетін қысымымен айқындалады . Сөйлеу дыбыстың ырғағы дауыс шымылдығының ұзындығы және оның қысылу қалпына қарай айқындалады . ",kaz
288,2018-47,at,110,"1 . Тілдің артқы таңдайға қарай жиырылып , бүктеліңкіреп айтылуынан жуан дауыстылар жасалады ( а , о , ұ , ы т . б , ал тілдің таңдайдың алдыңғы жағына жақындап айтылуынан жіңішке дауыстылар жасалады ( ә , е , й , і , ү т . б . 2 . Еріннің қатысуына қарай еріндік және езулік болып бөлінеді ( о , ө , ұ , ү , у - еріндік . 3 . Жақтың ашылу қалпына қарай дауыстылар ашық және қысаң болып бөлінеді . Тілде келте , қысқа , созылыңқы дауыстылар да болады . Еріннің қатысына қарай Иектің ( жақтың ) қатысына қарай Тілдің қатысына қарай Еріндік дауыстылар Езулік дауыстылар Ашық дауыстылар Қысаң дауыстылар Жуан дауыстылар Жіңішке дауыстылар Бұл кестедегі и , у дыбыстары сөз немесе буын ыңғайына қарап бірде жуан , бірде жіңішке болып айтылады . Тіліміздегі жалаң дауысты фонема э болғанымен , қазақ сөздерінде е жазылатындықтан , кестеде бұл фонема е ( э ) түрінде көрсетілді . ",kaz
289,2018-47,at,190,"Дауыссыз дыбыстар дегеніміз - өкпеден шыққан ауаның кедергіге ұшырап шығуынан жасалатын дыбыстар . Қазіргі қазақ тілінде 25 дауыссыз дыбыс бар : б , в , г , ғ , д , ж , з , й , к , л , м , н , п , р , с , т ( у , һ , ф , х , ц , ч , ш , қ , ң . Дауыссыз дыбыстарды айтқанда өкпеден шыққан ауа сөйлеу мүшелеріне соқтығып , одан салдыр пайда болады . Сондықтан да дауыссыз дыбыстарда үнге салыдр араласады . П , ф , к , қ , т , с , ш , щ , х , ц , ч Б , в , г , ғ , д , з , ж , һ Р , л , й , у , м , н , ң Дыбысталу жағынан алып қарағанда сөйлеу жік - жігімен айтылған дыбыс шумақтарының тізбегінен құралады . Дыбысталудың шумағы өз ішінде жігі ажырап , кіші топтарға бөлшектенеді . Олар сөйлеудің фонетикалық бірліктері ( единицалары ) ретінде қаралады . Олар мыналар : фраза , такт , буын дыбыс . Фраза ең ірі фонемалық единица . Бірінші фонема екі фразадан пауза ( кідіріс ) арқылы ажыратылады . Кідіріс жасалғанда дем ішке тартылады да , екінші фразаны айтқанда сыртқа шығады . Мысалы : қонағы сүймеген үй иесі баласын ұрады . Бұл фразалардың басын біріктірген нәрсе – интонация . Интонацияны құрайтындар : 1 ) Мелодика – дауыс ырғағының көтеріліп барып бәсеңдеуі немесе керісінше ; әрбір тілдің өзіне тән мелодикалық кестесі болады . Паузамен бірге мелодика да сөйлеуді мүшелеу тәсілі немесе құралы ретінде қызмет атқарады . Сөйлемнің бөлшектері айтылуда дауыстың көтеріліптөмендеуі немесе төмендеп барып қайта көтерілуі арқылы ажыратылады . Хабарлы сөйлемде паузаның алдындағы сөз көтеріңкі дауыспен айтылады да , онан кейінгі бөлшектің құрамындағы сөздерде дауыс біртіндеп бәсеңдей береді . Мысалы : Сіркіреп жауған жауын түні бойы басылмады - деген сөйлемнің мелодикалық кестесі мынадай болады : ",kaz
290,2018-47,at,117,"Такт - фразаның бір екпінге байланысты бөлшегі . Фраза тактыларға ажыратылып бөлшектенеді . Тілдегі атауыш сөздердің әр қайсысы бір - бір екпінге ие болғандықтан өз алдына такт құрай алады . Көмекші сөздер атауыш сөздердің не алдында не соңында келіп , олармен тіркескен қалпында бір такт жасай алады . Ал , көмекші сөздер бөлек екпінге ие бола алмайды . Сөз айтылғанда тұтас , бірден айтылмайды . Сөздердің айтылуында ауа толқыны үзіліп - үзіліп шығады . Бір сөздің ішінде ауа толқынына негізделген бірнеше бөлшек бола береді . Сөздегі бір дауыстының немесе дауысты мен дауыссыздың бөлшектеніп айтылуын буын дейміз , өйткені ауа сөздің құрамындағы дауыстыларды айтқанда еркін шығады да , дауыссыздарды айтқанда кедергіге ұшырайды . Сонда буын өкпеден келе жатқан фонациялық Буын құрамының түрліше болуына байланысты буынның қазақ тілінде үш түрі бар : ашық буын , тұйық буын , бітеу буын . ",kaz
291,2018-47,at,120,"Жеке дауыстыдан болған немесе дауыстыдан басталып , дауыстыға бітетін буын ашық буын деп аталады . М - ы : а - ға , ба - ла . Дауыстыдан басталып , дауыссызға бітетін буын тұйық буын деп аталады . М - ы : ат , ақ , ін . Дауыссыздан басталып , дауыссызға аяқталған , екі жағынан дауыссызбен қоршалған дауыстысы бар буын бітеу буын деп аталады . М - ы : жоқ , зор , бұлт . Сөз құрамындағы буындардың барлығы бірдей айтылмай , біреуі басқаларына қарағанда айқынырақ ажыратылып , көтеріңкі айтылады . Мұндай қасиетке екпін түскен буын ие болады . Осыған орай бұл буын екпінді буын деп аталады . 1 . Буынның біруі басқа буындардан айрықша күшті айтылуы лебізді немесе динамикалық екпін деп аталады . Динамикалық екпін фонациялық ауаның қарқыны буынның күшімен байланысты болады ( славян , герман , түркі т . б . тілдерге тән ) 2 . Басқа буындардың ішінен бір буын айтылу тонының ырғағы арқылы ерекшеленіп дауыс шымылдығының дірілінің жиіленуіне негізделеді . Екпінің бұл түрі тоникалық немесе музыкальды екпін деп аталады ( қытай , корей , жапон , литва . ",kaz
292,2018-47,at,136,"3 . Квантитативті екпін ( количество . Басқа буынның ішінен бір буын өзінің құрамындағы дауыстылардың созылыңқы айтылуы арқылы ажыратылады . Тілдегі фонетикалық құбылыстар және олардың өзгеруі мен дамуының белгілі бір заңдылықтары болады . Белгілі бір тілдің дамуының әр түрлі кезеңдерінде немесе туыс тілдердің арасында дыбыстардың тұрақты сәйкестілігі фонетикалық заңдар деп аталады . Фонетикалық заңдылықтардың тілдің немесе тілдердің тарихына ғана емес , сонымен бірге қазіргі кездегі қалпына да қатысы бар . Түркі тілдерінде дауысты дыбыстардың не біркелкі жуан , не жіңішке болып келуі – ертеден бері өмір сүріп келе жатқан және әбден қалыптасқан фонетикалық заң . Фонетикалық заңдылықтардың ішінде кейбіреулері туыстас тілдердің барлығына бірдей қатысты болады да , қайсыбіреулері біреуіне немесе бір - біріне өте жақын бірнешеуіне ғана қатысты болады . Мысалы , жоғарыда айтылғандай , дауыстылардың не бір өңкей жуан , не жіңішке болып үндесуі немесе қатар келген дауыссыздардың не біркелкі қатаң , не біркелкі ұяң болып үндесуі – түркі тілдерінің барлығына бірдей қатысты , ортақ заңдылық . ",kaz
293,2018-47,at,109,"Тілдің фонетикалық жүйесі үшін дыбыстық өзгерістердің ішінде фонемалардың санын өзгерте алатын өзгерістер өте мәнді болып табылады . Тілдің тарихи даму барысында біріне – бірі қарама - қарсы екі түрлі дыбыстық өзгеріс болуы мүмкін . Оның бірі – конвергенция құбылысы , екіншісі – дивергенция құбылысы . Тілдің тарихи даму барысында әр түрлі екі фонеманың бойына сіңісіп , ұласып кетуі конвергенция деп аталады . Көрнекті ғалым В . А . Богородицкий ш дыбысының өзгеріп , с дыбысына айналуын , соның нәтижесінде о бастағы ш мен с дыбыстарының ұласып , бірдейлесіп кетуін қазақ тіліне тән құбылыстардың бірі деп есептейді . Бұл өзгерістерді конвергенция құбылысының нәтижесі деп қарайды . Фонетикалық заңдар туралы ұғым көбінесе белгілі бір тілдің немесе туыстас тілдердің дамуының әр түрлі кезеңдерінде дыбыстарының өзгеруінің бір ізділігін ашып айқындаумен байланыстырылады . ",kaz
294,2018-47,at,108,"Тілдің тарихын және оның өзгеруі мен дамуын жете түсіну үшін фонетикалық заңдарды білудің айрықша маңызы бар . Алайда тек мұнымен шектеліп қою жеткіліксіз болады . Тіл тарихын жете білу үшін фонетикалық сәйкестілікпен бірге сөздердің семантикалық жақтан өзгеру , даму заңдылықтарын да есепке алу қажет . Лингвистикалық зерттеулерде фонетикалық заңдар мен семантикалық заңдарды ұштастыра білу – тіл тарихын , оның даму жолдарын танып білудің кілті . Агглютинация – қосымшалардың бірінен соң бірінің жалғануы Ассимляция – дауыссыз дыбыстардың өзара үндесуі мен бір - біріне ықпалы Грамматика – тілдің грамматикалық құрылысы туралы ілім Дивергенция – ажырасу деген сөз бойынша жасалған термин Конвергенция – бірдейлесу сөзі бойынша жасалған термин Лексикология – тілдің лексикасы және оның тарихи даму заңдылықтары туралы ілім ",kaz
295,2018-47,at,104,"Морфология – тілдегі сөздің формаларын , өзгеруін , түрленуін зерттейтін ілімОномасиология – заттың аталу себебін , аталуы мен белгіленуін зерттейтін ілім Омофон – грек тілінің біркелкі , бірдей және дыбыс деген сөздерінен жасалған термин Омограф - грек тілінің біркелкі , бірдей және жазу деген сөздерінен жасалған термин Пунктуация – тілдегі тыныс белгілерін зерттейтін сала Просодия – сөйлеу легін мүшелеу принциптері мен құралдары туралы ілім Проклитика - өзінен кейінгі атауыш сөздердің фразалық екпіні ішіне кіре айту құбылысы Сема – морфеманың семантикалық жағының ең қысқа бөлігі Семасиология – сөз мағынасын зерттейтін тіл білімінің саласы Синтаксис – сөз тіркестері , сөйлем құрылысы мен жүйесін зерттейтін сала Супплетивизм – итілдегі грамматикалық мағына білдірудің синтетикалық тәсілі ",kaz
296,2018-47,at,128,"Сингармонизм – сөз ішіндегі дауыстылардың бір - бірімен үндесуіФразеология – тілдегі тұрақты тіркестерді зерттейтін ілім Фонетика – тіл дыбыстарын зерттейтін тіл білімінің саласы Этимология – жеке сөздердің шығу тегін , даму жайын зерттейтін ілім Энклитика - өзінің алдындағы атауыш сөз екпіні ішіне кіре айту құбылысы Қазақ тілі морфологиясы жөніндегі ілімдердің қалыптасуы мен дамуы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақ тілі морфологиясы жөніндегі ілімдердің қалыптасуы мен дамуы 1 . 1 Сөздің морфологиялық құрылымы . Адам санасында түйінделген ұғымдар сөзбен белгіленгенімен , органикалық бірлікте емес . Сол себептен әр халықтың тілі әр басқа . Әр тіл өзінің ішкі дамуына сәйкес әр алуан өзгеріске түсіп , тілдің грамматикалық құрылысы қалыптасады . Сөз және сөздің грамматикалық құрылымы туралы анықтама беру үшін , басқа тілдерде қолданылатын кейбір грамматикалық терминдерді қолданбас бұрын , тілдік материал негізінде анықтап алу қажет . ",kaz
297,2018-47,at,130,"Грамматикалық құбылыстар жөнінде пікір алалығы түркі тілдерін зерттеушілер арасында жиі кездеседі . Осымен байланысты форма тудырушы қосымшалар мен жалғауларға берілген түсініктемелер әлі де жеткіліксіз бе деген ойға саяды . Сөйтіп , қазақ тіліндегі қосымшаларды тілдік материалға сәйкес , тілдің аглютинативті табиғатына сүйенген ғалым Ы . Е . Маманов сөз тудырушы және форма тудырушы деп екі топқа бөліп қарау арқылы ғана сөздің морфологиялық құрылымын лингвистикалық тұрғыдан дұрыс тануға болады деп есептейді . Қазақ тіл білімінде жоғарыда аталған қосымшалар Ә . Болғанбаев , Ә . Төлеуов , Ибатов , Ғ . Қалиев , М . Томанов , А . Ысқақов т . б . ғалымдар еңбектерінде сөзжасамдық қырынан біржақты ғана қарастырылған . Бұл аффикстердің форма тудыру қызметін ашып айтпағанмен , өзіндік ерекшелігіне баса назар аударған Ғ . Мұсабаев пен Н . Оралбаева болды . Бұдан кейінгі кезекте әртүрлі пікір қалыптастырып , әр бағытта қарастырылып жүрген аталған қосымшалар туралы айтқан Ы . Е . Мамановтың пікірлеріне жүйелі түрде талдау жасалады . Бұл қосымшалар А . Ә . Жаңабекованың кандидаттық диссертациясында талданып , Ы . Мамановтың тұжырымдарын басшылыққа алады [ 6 ] . ",kaz
298,2018-47,at,141,"Қазақ тіл білімінде шырай категориясының грамматикалық сипатына А . Байтұрсынов , Қ . Жұбанов , Ғ . Мұсабаев , Ә . Төлеуов , А . Ысқақов , М . Томанов , Ы . Маманов , С . Исаев т . б . ғалымдар арнайы тоқталған . Ы . Маманов нөлдік форма теориясын сөз ете отырып , жай шырай , негізгі етіс деп аталып жүрген шырай , етіс түрлерінің жоқ екеніндігін , олардың тек түбір сөздермен тұлғалас келетінін дәлелдейді [ 2 , 76 - 77 б . С . Исаев жай шырай мәселесінде Ы . Мамановтың пікірлерін толық қолдаған [ 5 , 140 б . . Сонымен , Ы . Маманов шырай категориясына байланысты екі мәселенің басын ашып берді : бірі – шырай категориясындағы жай шырай деп аталатын түрінің шырай формасы бола алмайтындығы , оның басқа шырай формаларына негіз болатын түбір сөз екендігі , екіншісі – ғыш , - шыл , - қай т . б . жұрнақтарының шырай жұрнақтарына жатпайтындығы , оларды грамматикалық абстракция жасамайтындықтан сөзжасам қосымшаларына жатқызу қажеттігі . Ғалымның пікірінше , қандай да бір тілдік құбылыс сол тілдің тілдік заңдылығына бағынуы керек . Олай болса , шырай жұрнақтарын сөзжасам қосымшалары мен форма тудырушы қосымшаларға қойылатын талаптар бойынша саралаған ғалым пікірлерінің құндылығы дау тудырмайды . ",kaz
299,2018-47,at,122,"1 . 5 Ы . Маманов қазақ грамматикасындағы нөлдік форма туралы . Тіл білімінде кейбір грамматикалық формадағы сөздер грамматикалық көрсеткішсіз - ақ нөлдік формада қолданылады . Нөлдік форма термині ғылымда нөлдік жалғау , нөлдік морфема , нөлдік форма , нөлдік қосымша , нөлдік таңба т . б . терминдермен белгілі болды . Нөлдік форма теориясының пайда болуына Фердинанд де Соссюрдің тілдік таңба теориясы негіз болды . Ф . Соссюр грамматикалық мағына білдіруші көрсеткіші жоқ сөз формасы басқа сөз формаларымен салыстыру арқылы , солардан өзгешелігі арқылы танылады дейді . Нөлдік форма жайлы мәліметтер алғаш Ф . Ф . Фортунатов еңбектерінен басталады . Ол атау септік формасын ең алғаш рет басқа септік формаларымен бірдей грамматикалық мағына бере алатын , көрсеткіші жоқ нөлдік форма деп таныған . 1960 жылдардан бастап нөлдік форма теориясы ғылыми айналымға түсті . Орыс ғалымдары Ю . С . Маслов , П . С . Кузнецов , И . П . Иванова , А . М . Пешковский т . б . ғалымдар нөлдік форма туралы пікірлерін ортаға салып , әртүрлі терминдер ұсынды . ",kaz
300,2018-47,at,127,"Қазақ тіл білімінде Ш . Х . Сарыбаев , Н . Т . Сауранбаев , Ә . Төлеуов , А . Ысқақов т . б . ғалымдар еңбектерінде септік жалғауларының тасалануы , септік жалғауларының ашық , жасырын қолданылуымен байланысты айтылып келді . Аталған ғалымдардың ой - пікірлері ғылыми мақалаларда , қазақ тілі оқулықтарында жарық көрді . Бұл тілдік құбылысты ғалымдар ертеден - ақ байқаған . Қазақ тілінде нөлдік форманы Ы . Маманов , С . Исаев , Н . Оралбаева , Ж . Балтабаевалар арнайы зерттеген . Ғалымдар еңбектерінде бұл тілдік құбылыс алдыңғы аталған ғалымдар еңбектеріндегідей септік жалғауларының тасалануы немесе ашық , жасырын қолданылуы тұрғысынан емес , нөлдік морфема терминдерімен аталады . Ы . Маманов еңбектерінде нөлдік формаға ілік , барыс , табыс септіктерінің жасырын формалары мен бұйрық райдың 2 - жақ жекеше түрін жатқызылады . Ал атау септікті бұл қатарда қарамайды . Н . Оралбаева мен С . Исаев еңбектерінде атау септік нөлдік форманың ең бірінші элементі болып табылады . Бұл ғалымдар септіктердің жасырын формаларын , тәуелдік жалғау ( біздің ауыл , жіктік жалғаудың үшінші жағын , 2 - жақ жекеше , бұйрық рай формасын нөлдік форма деп анықтайды . ",kaz
301,2018-47,at,116,"Ы . Е . Маманов қазақ тілінде белгілілік - белгісіздік категориясы бар деп көрсетеді . Олардың арнаулы грамматикалық көрсеткіштерін де анықтайды . Ғалым табыс , ілік септіктерінің ашық , жасырын келу ерекшеліктерін қазақ грамматикасындағы белгілілік - белгісіздік ұғымымен байланысты қарау керек деген концепция ұсынады . Мысалы , ілік және табыс септіктерінің ашық келуі белгілілікті көрсетеді . Осыған байланысты кісі есімін белгілілік деп көрсетеді ( Асанның үйі – Асан үйі деп айтылмайды . Ғалымның пайымдауынша , ілік , табыс септіктерінің түсірілмей айтылуы – белгілілік , ал түсіріліп айтылуы – белгісіздік ұғымының көрсеткіші болады . Сондай - ақ , бір , біреу есімдіктері белгісіздік мағынаның көрсеткіші болып табылады деп есептейді . Сөз таптарының ішінде грамматикалық категорияға бай , күрделісі – етістік екені белгілі . Белгісіздік мағына түбір етістіктерде де кездеседі . Белгісіздік ұғымы етсітіктің шақ формаларында ( келер ме екен , барар еді , сыпат категориясында , аналитикалық етістіктерде де кездеседі . ",kaz
302,2018-47,at,130,"Жалпы алғанда бұл категория туралы мәселе жеке зерттеуді қажет етеді . Ы . Е . Мамановтың етістік теориясы : тұжырымдамалары мен көзқарастары деп аталатын екінші тарауда түбір етістіктер , күрделі етістіктер және көмекші етістіктер , сондай - ақ етіс , есімше , көсемше , рай , шақ категорияларының зерттелуіндегі Ы . Е . Мамановтың үлесі көрсетіліп , оларға мағыналық - құрылымдық талдау жасалды . 2 . 1 Түбір етістіктердің мағыналық ерекшеліктері . Тілдің сөздік қорының баюы , молаюы түрлі тәсілдер арқылы болса , солардың көне түріне семантикалық даму жатады . Семантикалық даму бойынша сөз дыбыстық , морфемдік құрамын өзгертпей - ақ бірте - бірте өзіне жаңа мағыналарды қосып отырады . Соның нәтижесінде тілде бір сөз бірнеше лексикалық мағына білдіреді , тілдегі қызметі артады . Семантикалық даму арқылы сөз саны көбеймегенімен , сөздердің мағыналық мүмкіндігі әлдеқайда өседі . Қазақ тілінде грамматикатанушы ғалымдар етістікке қатысты арнайы зерттеулер жүргізіп , монографиялар жариялаған . Етістікті әрі сөз табы ретінде , әрі мағыналық сипатын қоса талдаған зерттеулерден А . Қалыбаева ( Хасенова , Ы . Е . Маманов , А . Ысқақов , Н . Оралбаева еңбектерін ерекше атаған жөн . ",kaz
303,2018-47,at,116,"А . Ысқақов оқулығында етістіктер лексика - семантикалық топтарға жіктелгенімен , оларды бөлудің ғылыми принциптері көрсетілмеген ( 1991 . Қазақ тілім , өркенде - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы 1989 жылы 11 қыркүйекте қабылданған "" Тіл туралы ” Заңда "" Тіл - халықтың ұлы жетістігі , әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі ” делінген . Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында "" Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады ” деп жазылған . Елбасы Н . Ә . Назарбаев "" Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде ” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді . Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда . Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер де баршылық . Ана тілін дамыту , қорғау дегеніміз – өз ана тілінде таза сөйлеу және оны жақсы біліп , туған анадай сүю . ",kaz
304,2018-47,at,105,"Құлағыма сіңірген таныс үнін , - деп С . Торайғыров ағамыз жырлап өткен . Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден - ақ бағдарлап , сөз өнерін бар өнердің басы деп санаған . Мысалы : "" Өнер алды – қызыл тіл ” , "" Тіл тас жарады , тас жармаса бас жарады ” , "" Тоқсан ауыз сөздің , тобықтай түйіні бар ” сөздері халқымыздың орынды сөзге қандай мән бергенін көрсетеді . Абайдың даналығына , Махамбеттің батылдығына , Бұқардың ақылгөйлігі мен халқына деген жанашырлығына , Абылайдың данышпандығына , Бөгенбай мен Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп , рухани өмірімізге азық етеміз . С . Бегалин атындағы Мемлекеттік республикалық балалар кітапханасы назарларыңызға Бола бер күшті , көркем де ! ” атты әдістемелік құралды ұсынып отыр . Құрал мұғалімдер мен оқушыларға ғана емес , ұрпақ өсірер , оның келешегін ойлар исі қазаққа арналады . ",kaz
305,2018-47,at,106,"Қазақстан – егеменді , тәуелсіз ел . Қазақстанды дамыған өркениетті елу елдің қатарына енгізетін біздің болашағымыз – бүгінгі жастар . Олардың міндеті – елінің намысын қорғап , оны әлемге таныта білу . Әлемге таныту үшін әр жас өз елінің тарихын , тілін жетік білуі керек . Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының тұрғылықты халқы қазақ халқының және оның шекарасынан тыс өмір сүріп жатқан қазақтардың ( Ресей Федерациясы , Өзбекстан , Қытай , Монғолия т . б ) ұлттық тілі . Қазіргі қазақ тілі Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады . Қазақ тілінің сөздік құрамы өте бай , оған 67 мың тізімдік сөз , 24 , 5 мың фразеологиялық тіркес – барлығы 91 , 5 мың лексикалық бірлік кірген бір ғана он томдық "" Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі ” куә бола алады . ",kaz
306,2018-47,at,117,"Қазақ тілі түркі тілдерінің ( солтүстік - шығыс ареал ) қыпшақ тобына кіреді ( татар , башқұрт , қарашай - балқар , құмық , қырым - татар , қарақалпақ , ноғай ) және ол , әсіресе , ноғай , қарақалпақ тілдеріне жақын болып табылады . Сонымен қатар , халық ауыз әдебиетінің дәстүрлері мен тілдік нормаларында қалыптасқан , кейінгі кезде ақындар , жыраулар мұрасы арнасына құйылған , ұлы Абай мен Ыбырай шығармашылығы арқылы бізге жеткен қазіргі қазақ әдеби тілі . Қазақ жазуы 1929 жылға дейін араб графикасын , ал 1929 - 1940 жылдары латын графикасын қолданған . 1940 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін орыс графикасын қолдануда . Қазақстанда тұратын жүзден аса ұлт өкілдері Қазақстанның халқын , соның ішінде қазақ халқының тұрмыс - әдебиетін , әдет - ғұрпын , мәдениетін , әдебиетін , тілін білуі міндетті . Тілге деген құрмет – халыққа деген құрмет . Тілсіз халықтың , елдің өмір сүруі мүмкін емес . Әлем таныған ел болу үшін тіліміздің жұлдызын биіктетуіміз керек . ",kaz
307,2018-47,at,179,"Тіл – қастерлі де , қасиетті ұғым . Ол әрбір адамға ана сүтімен бірге еніп , қалыптасады . Ана тілін сүйген адам – туған жерін , елін , Отанын , атамекенін сүйеді деген сөз . Ал , бұлардың бәрі – адам баласы үшін ең қасиетті ұғымдар . Өмірдің алмастай қырын , абзал сырын түсіне білуіне басты себепкер – ана тілі . Қазақстан Республикасының Конституциясы ( 1995ж , "" Тіл саясаты туралы ” Тұжырымдамасы ( 1996ж ) және осыларға негізделген "" Тіл туралы ” Заң ( 1997ж ) республикадағы тілдердің ұлтаралық жарастық пен рухани ынтымақтастықтың құралы ретінде қызмет етуін және тіл алуандығын көздейді . Республикада мемлекеттік тіл ретінде бір ғана тіл – қазақ тіліне конституциялық мәртебе беріліп отыр . Қазақстан Республикасында қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуінің бірнеше алғы шарты бар . Атап айтқанда , сол тілді қолданушылардың санының жеткілікті болуы , табиғи және табиғи емес тілдік ортаның болуы , республиканың барлық аймақтарына таралуы , қоғамдық өмірдің әр алуан саласында қызмет етуі және ауызша әрі жазбаша түрде қызмет етуі сияқты сыртқы факторлардың болуы , сондай - ақ қазақ тілінің құрылым - жүйесі жетілген , лексика - фразеологиялық қоры аса бай , ежелден келе жатқан жазба және ауызша дәстүрі бар ұлттық тілдердің бірі ретіндегі ішкі тілдік факторлардың болуы – қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуіне мүмкіндік береді . ",kaz
308,2018-47,at,191,"Сонымен , қазақ тілі – дәстүрлі , тұрақты , қатаң тілдік нормасы бар , стильдік тармақтары сараланған , жалпы халықтық тілден ұлттық деңгейге көтерілген тіл - әдеби тіл , жергілікті тіл ( диалекті , сөйлеу тілі , қарапайым сөйлеу тілі тәрізді формалары бар ; - егеменді Қазақстан Республикасы өз қамқорлығына алған мемлекеттік тіл . . Тіл – қай ұлттың болмасын тарихы мен тағдыры , тәлімі мен тәрбиесінің негізі , қатынас құралы . Тіл болмаса сөз болмайды . Сөз болмаса адамзаттың тірлігінде мән - маңыз болмайтыны белгілі . Демек , тілдің , сөздің орны ерекше . Міне , осы орайда ана тіліміз жайлы терең ойлану әрқайсымыз үшін парыз . Жыл өткен сайын ана тіліміздің мәртебесі өсіп , абыройы арта түсуде . Тіл – халықтың жаны . Тілі құрыса , халық та жер бетінен жоғалады . Адамзат тарихында көптеген өркениетті елдердің өшіп кетуі алдымен тілді жоғалтудан басталғанын ғылым дәлелдеп отыр . Бүгінгі қазақ қоғамындағы мәңгүрттіктің басы да өз тілін тәрк етуден туды . Ана сүті сіңбеген , бесік жырынан нәр алмаған ұлттық қасиет тана сүтімен кірмейді . Тілі мен дінінен айырылған ондай жан рухани кемтарлығын , адамдық болмысын түсінбей , көлденең көк аттының қолжаулығына айналады . Ана тіліміздің тағдыры үшін күресте халқымыз қам - қарекетсіз болған емес . Жиырмасыншы жылдары тіл тәуелсіздігін ту етіп көтерген Әлихан , Ахмет , Міржақып , Мағжан , Мұхтарлар , сексенінші жылдардың аяғында бостандықтың лебі білінісімен басталған бүкілхалықтық қозғалыс соның айғағы . ",kaz
309,2018-47,at,154,"ХХ ғасырдың ұлы жемісі – қазақ халқы үшін Егемендіктің көк туы желбіреуі . Ата - бабаларымыз көксеген , армандаған тәуелсіздікке қол жеткіздік . Ендігі мақсатымыз - ұлттық рухты , түскен еңсені көтеру . Ұлттық мінез , ұлттық намыс , ана тілі жоқ жерде – ұлт та жоқ . О , туған ана тілім ! Тас бұлақтың тұнығы да сенде , ана сүтінің жұғымы да сенде , райхан гүлдің жұпары да сенде , қыран құстың жанары да сенде , назды сұлудың нәзіктігі де сенде , сахара даланың жазықтығы да сенде . Халқымыздың аса бай рухани қазынасы – туған ана тіліміз . Ол – қазақ тілі . Қазақ тілі - өзінің даласындай кең пішілген жайдары да жалпақ тіл . Қазақ сөзі қашанда даланың қоңыр желіндей аңқылдап еркін есіп тұрады . Қазақ тілінің биязы мақамы – домбыраның күмбір қаққан сазындай . Асқан әуезділігі – шырқап салар әндей . Туған тіл біздің бірінші бақытымыз , бірінші ырысымыз , біз сондықтан "" Ана тіліміз ” дейміз . Қазақтар "" Ананың тілі ” деп ерекше құрметтейді . Басқа тілді білу - әрине , мақтаныш . Әйтсе де өз ана тілін аяқ асты етуге болмайды . ",kaz
310,2018-47,at,124,"Өз тіліңді құрметте , – дейді талантты ақын Қадыр Мырза Әли ағамыз . Анамның тілі – ардақтым менің . Адамның атасы , әкесі мен шешесі сенсің . Сен менің кішкентай кезімде әкем болып мойныңа отырғызып қуандың , ат үстінде алдыңа алып , мені көкке секірттің . Жел болып кекілімнен сипадың . Тілім , ана тілім менің , адамзатымның тілі , сен менің анам болған кезіңде көкірегіңе жабысып , төсіңнен ақ сүтіңді емдім . Сен менің ағам , інім , әпкем , қарындасым , бауырларым болған кезіңде мен сені одан әрмен түсініп , ұғынғым келді . Адамзаттың Абай мен Мағжан сынды асқар алыптарын туғызған , әкелері мен аналары болған ұлтымыздың тірегі сенсің , туған тілім . Бірақ , менің терім "" туған тілім ” сен үшін ғана төгілсін , менің өмірім сен үшін ғана өрілсін ! Олай болса , ана тілімізді алдымен өзіміз құрметтейік , ардақтайық ! Сонда ғана туған тіліміздің туы биіктерде желбіреп тұратын болады . ",kaz
311,2018-47,at,105,"Қазақ тілінің таңғажайып кереметі жайында пікір айтушылар көптеп саналады . Олардың арасында өз ғалымдарымыз , ақын - жазушыларымызбен қатар өзге жұрт өкілдері де баршылық . Әсіресе , ірі түркітанушылар мен саяхатшылардың ана тілімізге үлкен құрметпен қарап , ауыздарының суы құрып , тамсана жазғандары мәлім . Байтұрсынов А . Біз сияқты мәдениет жемісіне жаңа аузы тиген жұрт , өз тілінде жоқ деп мәдени жұрттардың тіліндегі даяр сөздерді алғыштап , ана тілі мен жат тілдің сөздерін араластыра - араластыра , ақырында ана тілінің қайда кеткенін білмей , айрылып қалуы мүмкін . Сондықтан мәдени жұрттардың тіліндегі әдебиеттерін , ғылыми кітаптарын қазақ тіліне аударғанда , пән сөздерінің даярлығына қызықпай , ана тілімізден қарастырып сөз табуымыз керек . Сонда біздің әдебиетіміздің тілі таза болып , жоғарыда айтылған талғау салтының шарты орындалған болады . ",kaz
312,2018-47,at,137,"Әуезов М . Көген көз қазағыма қаратып мінбе құрып , сол мінбеге шығарып : "" Ақырғы діліңізді айтыңызшы , Мұхтар ! ” – десе , тілімнің ұшында жүрген сөз төмендегіше болмақ : тас үгітіліп құмға айналады , темір тозады , ұрпақ озады , дүниеде өлмейтін сөз ғана , халқымызбен бірге жасап келе жатқан асыл мұра сөзімізді арзандатып алмайық . Жұмабаев М . . Қазақ тілінде қазақтың сары сайран даласы , біресе желсіз түндей тымық , біресе құйындай екпінді тарихы , сары далада үдере көшкен тұрмысы - асықпайтын , саспайтын мінезі көрініп тұр . Оңдасынов Н . Қазақ тілі – аса бай тіл , икемді тіл . Қалай исең , солай иіле береді . Орамын , бұрамын тауып , қисынын , орайын келтіріп пайдалансаң , бұл тілмен сурет салуға , тас қашап , ағаш , текемет оюға болады - ау . Бұл тілден май тамады десе де сияр . Халықтың тіліне , жырына құлақ салсаң , не бір алуа шекер балдай татитын нәріне , әріне әсте тоймайсың . Ғашықпын қазақ тіліне . Осындай майда , сұлу тілді қалай өгейсуге болады . ",kaz
313,2018-47,at,101,"Мүсірепов Ғ . Қыпшақ мемлекеті жаңа жыл қайырудың ҮІ ғасырында құрылған . Сол кезде оның көркем әдебиетке жататын тілі де бар еді . Мемлекет құрамында оғыз , қарлұқ сияқты әлденеше тайпалар болғанымен , тілі бір . Бұл , әрине , жігерлі жүректің тебіренісі , күреске шақырған ердің айтар сөзі . Сонымен бірге бұл - өскен тілге тән көркем әдебиет тілі . Әрі шешен , әрі көркем сөйлей алатын халықтың тілі . Будандаспаған , сыртқы әсерден таза тіл . ҮІ ғасырда осындай дәрежеге жеткен тілдің түп - тамыры жаңа тіл қайырудың ар жағында , ой жетпес әріде жатпақ . Мұстафин Ғ . Түрлі - түрлі байлық бар . Солардың таңдауын берсе , мен тіл байлығын таңдар едім . Өйткені тіл байлығы – бәрінен де сенімді байлық . ",kaz
314,2018-47,at,103,"Қазақтың қара сөзінде көп мән жатыр . Күн шалмайтын қараңғы көңілді сөз шалады . Ендеше , соншалық қуатты да , киелі қаруды қалай болса солай қолдануға болмайды . Досмұхамедов Х . Тіл – жұрттың жаны . Өз тілін өзі білмеген ел болмайды . Тілінен айрылған жұрт – жойылған жұрт . Мектеп пен баспаның иілі дұрыс болса , елдің тілін көркейтіп , байытып , гүлдендіреді , мектеп пен баспада қолданудан қалған тіл – шатасқан тіл . Ол ел – сорлы ел , мұндай елдің тілі бұзылмай қалмайды . Ана тілін білмей тұрып , бөтенше жақсы сөйлесең , ол - күйініш . Ана тілін жақсы біліп тұрып , бөтенше жақсы сөйлеу , бұл - сүйініш . Өз тілін білмей тұрып , жат тілге еліктей беру – зор қате . ",kaz
315,2018-47,at,116,"Айтматов Ш . Қазіргі қазақ тілінен үйренеріміз көп . Мен өз басым жаңа шығарма жазар алдында қазақ әдебиетінің озық туындыларын үңіле оқимын , орайлы атауларды өз шығармаларымда пайдаланып отырамын . туыс тілдегі терминдер баламасын тартынбай кәдемізге асырсақ , қырғыз тіліне олжа саламыз . Бельгер Г . . Әлдеқалай орыс , неміс таныстарымның арасына түсе қалғанда , олардың әңгімесі қыза - қыза келгенде , маған тұтқиылдан сұрақ қоятыны бар : "" Осы қазақ тілі қалай өзі . бай тіл ме ? ” . Бір ауыз сөзбен қысқа қайырып : "" Бай ! десем , бәрібір сене қоймайтынын білем . Сондықтан , сөзім дәлелді болу үшін , мен де жауап берер алдында ойланып , атам қазақтың "" біреу ойнап сұраса , сен шындап жауап бер ” деген қағидасын ескеріп , көптеген мысалдар келтіремін . Айталық , орыс , неміс тілдерінде тапшы келетін қазақтың мал атауларын ұзақ - сонар әңгімелеп , тізіп ала жөнелемін . ",kaz
316,2018-47,at,107,"Атап айтқанда , жылқы , түйе , сиыр , қойға қатысты неше түрлі сөздерді тізіп шыққаннан кейін тыңдаушыларға жымия бір қарап қойып , "" ал , енді бүркітке келейік ” деймін . Онсыз да бағанадан бері жағасын ұстауға әзер отырған кісілер : "" Бүркіт . Ол не тағы ! ” деп таңданысады . Өмірімнің 43 жылын қазақтардың арасында , қазақ тіліне құлағымның құрышын қандырумен келген екем . Менің ұғым - түйсігімде қазақ тілі құдды қазақтың осынау кеңпейіл , мейірбан дархан даласы сияқты ғажайып ұшан - теңіз бай , шешен де көркем тіл . Тек сол оралымды бай тілді "" қиыннан қиыстырар ел данасы ” керек . Өз басым осылай түсінемін . Момышұлы Б . Қазақ тілі еш уақытта өзімен көршілес халықтың тілдерінен сорлы болып , қатардан қалып өмір сүрмегендігі , өз сыбағасын ешкімге бермегендігі мыңдаған жыл тарихынан айқындалған . ",kaz
317,2018-47,at,116,"Момышұлы Б . Қазақ тілі түрлі тілдердің ішіндегі ең таза , әрі бай тілге жатады . Қазақтар шешен , әрі әдемі сөйлеудің үлкен шебері . Назарбаев Н . Ә . Дауға салса алмастай қиған , сезімге салса қырандай қалқыған , ойға салса қорғасындай балқыған , өмірдің кез - келген орайында әрі қару , әрі қалқан болған , әрі байырғы , әрі мәңгі жас , отты да ойнақы - Ана тіліміз . Бақытжан Момышұлы . Бала кезімде , кейін есейе бастағанымда , менің жанымда шешем мен әкем болды , бірақ тіпті екеуінің көзі тірісінде - ақ өзімді жетім сезіне бастадым . Мен жай жетім болып қалғаным жоқ , ана тілін білмейтін , тілсіз кеңістікте қолдан жасалған мылқау күйге түстім . Сөйтіп , әке - шешем шыққан халыққа бөтен саналдым , одан тым алыстап кеттім . Ал өзім баруға талпынған халық мені өзінің туғаны ретінде қабылдай алмады , одан да шеттеп қалдым . ",kaz
318,2018-47,at,136,"Иә , иә , мен бір кезде бөтен топыраққа отырғызылған , жапырағынан қалыбы бөлек , діңгегі қисық ағаш болдым . Ал туған топырағым менің қырқылған тамырым - өз халқымның асыл қасиеті мен бал шырынын бойына сіңіре алмайтынына көзі жетіп , күдерін әлдеқашан үзген еді . Ертеректе бір данышпан екі мәдениеттің тоғысқан жерінде құбыжық пайда болады деген екен . Мен қаладағы асфальт жолдың баласымын . Егер өзімді тағы да ағашпен салыстырар болсам , арықтың жағасында бетондалып тасталған ағаш тәріздімін . Тап жанымнан сылдырлап су ағып жатыр , әттең , одан қанып іше алмаймын . Ана тілім мен мәдениеттің , ұлттық салт - дәстүрдің , терме - айтыстың дәл қасында тұрсам да шөлімді баса алмаймын . Өйткені біздер – тілсіз жетімдер едік . Бірде көшеде мені кеудесі орден - медальға толы ақ шашты ардагер тоқтатып , әскери қалашыққа қалай баруға болатынын сұрады . Мен орысша жауап бере бастап едім , сөзімді кілт бөліп , мені тыңдағысы келмейтінін айтты . Мен ренжіп қалып едім , ол зірк ете түсті : ",kaz
319,2018-47,at,107,"Ең бастысы , өзімді жетім санамайтындай халге жеттім . Қазақстанның кез келген түкпірінде мені бөтен санамайтын болды . Өз халқыммен әрбір жаңадан қауышқан , жүздескен , сырласқан сәттерімде , бұдан жарты ғасырға жуық уақыт бұрын көшеде бақытыма кездескен майдангер ағаға рахмет айтам . Кім біледі , бәлкім , ол кісі болмағанда , әлі неше жыл адасарымды . Міне , қазір де арамызда мен сияқты адасып жүрген балалар болса , жоғарыда баяндалған жай сабақ болар деген ойдамын . Қазақ тіліндегі белгілілік пен белгісіздіктің функционалды - семантикалық категориясы Екінші жақтық жіктеу есімдіктерімен салыстырғанда , бірінші жақ тұлғалы есімдіктер жиі түсіп қалатынын байқауға болады . Бұл 1 - жақ тұлғаларының мағынасының тұрақтылығына , белгілілік мәнінің күштілігіне , прагматикалық ерекшеліктеріне байланысты болса керек . Себебі олар түсіп қалса да , олардың нақтылы - жақтық мәні өзгермейді . Мысалы : ",kaz
320,2018-47,at,137,"Баланы оқытуды жек көрмедім , - деп келетін өлең жолдарында "" мен "" есімдігі жасырын келгенімен , өлең жолдарының соңындағы бірінші жақ тұлғалы етістік арқылы "" мен "" есімдігінің мәні беріліп тұр . Сол арқылы тұтас сөйлем , сөйленімдер белгілілік мәнінде , нақтылы - жақтық мәнде қолданылған . Көпше тұлғалы 1 - жақ етістік тұлғаларының мәні жекеше тұлғалы 1 - жақ тұлғаларымен салыстырғанда , біршама жалпы да күрделі болып келеді . Сол себепті оларда нақтылық , даралық жоқ . Екінші жақ тұлғалы есімдіктердің белсенділігі сөйлеуші тарапынан берілетіндіктен , ол нақтылауды қажет етеді . Сол себепті сен , сендер , сіз , сіздер есімдіктері жиі қолданылады . "" Местоимение ты - это не только специальный показатель адресата речевого акта , но и опосредованный выразитель субъективности повествования , который отреженно свидетельствует о самом говорящем , о его эксплицитном присутствии в данной речевой ситуации . Местоимение ты выступает в обязательной коммуникативной связи с я , так или иначе представленном в высказывании или за его пределами - в ответных репликах адресата [ 8 , 52 - с . ",kaz
321,2018-47,at,157,"Ал 3 - жақтық жіктеу есімдіктеріне келсек , олардың өзіндік ерекшеліктері байқалады . Атап айтқанда , 1 , 2 - жақтық жіктеу есімдіктері нақты адамға қатысты қолданылып , сөйлеу актіне қатысушыларды нақты көрсетсе , 3 - жақ жіктеу есімдігі белгілілік мәнінде де ( нақты , белгілі адам , белгісіздік мәнінде де ( нақты емес , бейтаныс адам ) қолданылуы мүмкін . Ол шын қазанаттың тұқымы тәрізді шәлкес , бірақ біздің қолымыз осы , мұндай асауды үйрету - қаниб ( Ж . Аймауытов . Шығ . 2 - том . 213 - б . Сиыр дегенің , түйе дегенің қара құрттай қаптап жыртылып айырылушы еді . Олар қайда ? ( Ж . Аймауытов . 2 - том . 159 - б . 3 - жақ жіктеу есімдіктерінің 1 , 2 - жақ жіктеу есімдіктерінен тағы бір ерекшелігі - олар сілтеу мәнін білдіру үшін де жұмсала алады . Мысалы : 3 - жақ жіктеу есімдіктері де контексте түсіп қалуы мүмкін . Бұл ерекшелік 3 - жақ тұлғаларына ғана емес , 1 , 2 - жақ тұлғаларына да тән . Бұл сөйлемнің актуалды мүшелену , актуалдану , актуалсыздану құбылысымен тікелей байланысты . Белгілі нәрсе , алдыңғы контекст немесе сөйлеу әрекетіне қатысушылардың аялық білімдеріне сәйкес сөйлемде айтылмаса да , түсікті болатын лексема үнемдеу принциптеріне сәйкес түсіп қалады . Алайда ол сөйлемнің мәні , баяндауыш тұлғасы арқылы анықтала алады . ",kaz
322,2018-47,at,133,"Белгілілік мәні анафора , дейксис немесе сөйлесушілердің аялық білімінің нәтижесінде туындауы да мүмкін . Осыған байланысты белгіліліктің өзі әр түрлі деңгейде болуы мүмкін . Мәселен , алдыңғы контексте осы зат туралы сөз болуы мүмкін ( анафоралық белгілілік , саусақпен көрсетуге болатындай , зат сөйлесушілердің алдында тұруы мүмкін ( дейктикалық белгілілік ) немесе сөйлеуші мен тыңдаушының жалпы аялық біліміне сәйкес келетін апперцепциялық белгілілік болуы мүмкін . Анафоралық белгілілікті Ж . Аймауытовтың "" Қартқожа "" романынан да кездестіреміз : Жазушы Қартқожаны алғаш таныстырған кезде бір бала деген тіркес арқылы , яғни бала сөзін бір сан есімімен тіркестірсе , екінші рет атағанда , бала сөзін сол сілтеу есімдігімен тіркестірген . Жіктеу есімдіктері сияқты сілтеу есімдіктері де референттілігі жоғары тұлғалар қатарына жатады . Есімдіктер мағыналық ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрге жіктелгенмен , белгілілік және белгісіздік мәнді білдіруде әрқайсысының өзіндік орны бар . Мәселен , есімдіктердің бір тобы белгілілік мәнді білдіру үшін жұмсалса , енді бір тобы белгісіздік мәнді білдіру үшін қолданылады . Мысалы : ",kaz
323,2018-47,at,122,"Әрбiр пәннiң програмы әр жылға арналып ‚ бөлек - бөлек жасалатын ‚ оның үстiне бастауыш мектептердiң програмы бiрнеше түрлi ‚ екiншi басқыштығы тағы неше алуан боп жасалып ‚ әр мектептiң өзi бiр бөлек ауыл боп өмiр сүретiн ‚ түрлi мектепке түрлi ат қойылатын . ( Аймауытов Ж . Шығармалар жинағы . 5 - том ‚ 11 - б . Өзі бір саудыраған , ақ көңіл , бала сияқты адам . Не десең соған нанады . Ағатайымның бар - жоғын білдірмейді . Келген кісімен еркекше сөйлеседі . Менің көзімді ашқан со жеңгем ғой , әйтпесе . ( Аймауытов Ж . Шығ . І том 291 - б . Бiрақ ескiлiк сөздер батырдың батырлығын ‚ бидiң шешендiгiн ‚ ханның хандығын ‚ салтанатын жетiлдiртiп ‚ ескектетiп айтқанына келiсушi едi ‚ ол кездегi халықтың рухы да ‚ тұрмысы да ескек ‚ асқақ сөзге лайық келушi едi . Халықтың мiнезiн суреттеп ‚ мiнiн айтып ‚ терең пәлсәпа сөздердi желдiртiп ‚ ескектетiп айту бұл заманда артық ‚ ұнаспайды ( Аймауытов Ж . Шығ . 5 - том ‚ 131 - бет . ",kaz
324,2018-47,at,152,"Бұл орайда өздік есімдіктері мен әр сөзінің қатысуымен жасалған жалпылау есімдіктері негізінен белгілілік мәнді білдіру үшін қолданылатынын көреміз . Ал болымсыздық , белгісіздік есімдіктері , сұрау есімдіктері белгісіздік мәнді білдіру үшін жұмсалады екен . Мысалы : Жазғы курста оқыған ауыл мұғалiмдерiнiң оқыту жөнiнен кейбiр нәрселердi сұрағаны болды . Сұрауларына сол кезде жауап берiлiп өтсе де ‚ кейбiрi жалпыға естiртерлiк ‚ өмiр жүзiнде таңдайына тиiп жүрген сұрау болғандықтан ‚ жаңа комплекске де қатысы барлықтан ‚ бұл жерде көрсете кетудi лайық көрдiк . ( Аймауытов Ж . Шығ . 5 - том ‚ 92 - бет . Қазақ тіліндегі зат есімдердің белгілілігі бірнеше тәсілмен беріледі . Мәселен , Абайда : деген шумақтың алғашқы жолындағы ғалым сөзі нақты ғалымды емес , кез келген ғалымды , ғалымдар тобын білдіріп , белгісіздік мәнде жұмсалып тұр . Сол сияқты бір ғалымды көрсеңіз деген жолдағы ғалым сөзі әйтеуір , бір ғалымды көрсетіп , жекелік мәнде қолданылып тұр . Ал "" ғалымның тіл білімінің қалыптасып , дамуына қосқан үлесі өте зор "" деген сөйлемді алсақ , мұнда кез келген ғалым емес , нақты бір ғалым туралы сөз болып тұр , мұндағы ғалым сөзі белгілілік мәнде жұмсалған . ",kaz
325,2018-47,at,101,"Табыс септігі мен ілік септігінің бұлайша түсіп қалуын профессор А . Омарова ауыспалы нөлдік морфемаға жатқызып , табыс септігі мен ілік септіктерінің түсіп қалуын атау септікке қарсы қояды . Ғалым табыс септігі мен ілік септік қосымшаларының уақытша түсіп қалуының өзіндік себептері бар екенін айта келіп , оны атау септік тұлғасымен шатастыруға болмайтынын айтады : "" Атау септіктің нөлдік морфемасы тұрақты , ал ілік пен табыс септіктің нөлдік морфемасы ауыспалы . Демек атау септік - тұрақты нөлдік морфемалы , тұрақты нөлдік тұлғалы септік . Ал ілік , табыс септіктері - ауыспалы нөлдік морфемалы , ауыспалы нөлдік тұлғалы септіктер [ 10 , 102 . Ал табыс септік пен ілік септік жалғауларының түсірілмей , ашық келуі заттың , денотаттың белгілілігінен хабардар етеді . Мысалы : ",kaz
326,2018-47,at,153,"Күнікей түйені тіркеп , тақиясын түзеп киіп , оң жағына қарағанда Ордабай айналасының барлық шаңырағынан да үлкен , күлімдеген қызыл жақұт күн көктің бір өңірін сары алтынға малып , екі түйенің арасынан абажадай боп адырдан суырылып , келе жатыр екен ( Ж . Аймауытов . Шығ . 2 - том . 18 - бет . Жалқы есімдер негізінен нақтылық мәнде жұмсалады . Мысалы : Қалтай аса пысық , сөзге ұста , қалжыңқой , әсiресе Ақанның түндегi жүрiсiне өте ыңғайлы , әрi жылпос , әрi тiлдi ер жiгiт едi . Ақан күнi бойы жолда көп сөйлемей , бiр нәрсенi қадалып ойлағандай болып отырды . бiрақ түпсiз терең ойдың түйiнiн шеше алмай отырған кiсiнiң пiшiнiне түскенмен , Ақанның ойы қай жерде жүретiнi белгiлi едi . Ол көбiнесе осындай қадалып ойлағанда , қиялында бiр сұлу әйелдiң суретiн тауып алып , соған пәлендей деп сөйлесiп әзiлдессем , сондай қылып құшақтасам , сүйсем деп , соны ермек қылушы едi . Қалтай мырзасының не ойлайтынын бiлсе де , ерте күннен жалтаң болып өскендiктен , ашуланып қала ма деп қорғалақтап , жанын ауыртатын сөздердi бұндай күйде айтпайтын . сондықтан Ақан үндемегенде , о да үндемей отырады ( М . Әуезов , Шығ . ",kaz
327,2018-47,at,106,"Алыстан қарағанда да Арқалық бұдыры жоқ жалаңаш . Көруге аса көңiлсiз . Жыл сайын қыс басынан қарлы болып , малға панасы жоқ болғандықтан , бауырын жайлаған ел малын өлтiрiп , өзге ел аман отырғанда , шолақ жұттың құрығынан құтылмайтын . Сондықтан бауырын мекен қылған ел көбiнесе кедей болатын . Бұл жердi мекен қылған ел , ерте күннен аталарының қонысы болғандықтан және басқа iрге аударарлық жайлы жерi жоқтықтан , "" құдайына жылап "" отыра беретiн . Бұлардың жалғыз - ақ медеу қылатыны Арқалықтың егiндiгi едi ( М . Әуезов , Шығ . Сөйленістің прагматикалық жағын ескергенде , яғни тіл категориясынан сөйлеу категориясына ауысқанда , көптеген тілдік ұғымдар екіге жіктеледі : бірі сөйлеушіге қатысына қарай , екіншісі адресатқа , тыңдаушыға қатысына қарай , сондай - ақ тілдік категориялар сөйлеушіге не тыңдаушыға көбірек қатысына қарай жіктеледі . ",kaz
328,2018-47,at,111,"Қазақ тіліндегі буын үндестігі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы4 . А . Байтұрсынов және Х . Досмұхамедов қазақ тіліндегі сингармонизм заңдылығын алғаш зерттеушілер Мысалы : Хат , халық , хабар , қабақ , қабық , қысым , ғалым , ғажап . Мысалы : сентябрь – ге , октябрь – ге , апрель – ге , рольдер , рояльға , нульге 2 . – Рк , - нк , - ск , - кт дыбыстарының тіркесіне біткен сөздерге қосымшалар жіңішке түрде жалғанады . Ескерту : Мына төмендегі қосымшалар өздерінен бұрынғы буынның жуан – жіңішкелігіне қарамай осы күйінде жалғанады : Осылармен бірге , тілімізде ерін үндестігі деген бар . Ол еріндік – о , - ө , - ұ , - ү дыбыстарынан айтуда еріндік дыбыстарға жақындатады . 1 . Алғашқы буындағы – о немесе – ұ дыбыстары екінші буындағы – ы дыбысын – ұ – ға айналдырады . ",kaz
329,2018-47,at,159,"Мысалы : орын – орұн , құлын – құлұн . Ал ашық дауысты – а дыбысына – о – ның да , - ұ – ның да әсері байқалмайды . 2 . Алғашқы буындағы – о немесе – ұ дыбыстары екінші буындағы – і дыбысын – ү – ге айналдырады . 3 . Алғашқы буындағы – ө немесе – ұ дыбыстары екінші буындағы – е дыбысын – ө – ге айналдырады . Мұны жинақтап , мына секілді схемамен көрсетуге болады : Езулік дыбыстардың еріндікке алмасуы тек қана айту нормасына жатады , жазуда оны елемейміз . Дауыстылардың бір – бірімен үндесуі сингармонизм деп аталады . Түркі тілдеріндегі байырғы сөздерде сингармонизм екі түрде ұшырасады . Тілдің қатысы жағынан сөз ішінде дауыстылар не бір өңкей жуан дауыстылар , не бір өңкей жіңішке дауыстылар болып үндеседі . Сөз құрамында соңғы буындардағы дауыстылар алдыңғы буындағы дауыстың әуеніне қарай ыңғайланып айтылады . Дауыстылардың бұлайша үндесуі лингвальдық сингармонизм деп аталады . Сингармонизм заңы бойынша түбір сөздегі дауыстылар қосымшалардағы дауыстыларды билеп , өзінің әуеніне қарай икемдеп бағындырады . Түбір сөздегі дауысты дыбыс жуан болса , қосымшалардағы дауыстылар соған бағынып , жуан түрде жалғанады . М : ауыл – дар – дан . ",kaz
330,2018-47,at,129,"Түбір сөздегі дауысты жіңішке болса , қосымшалардағы дауыстылар түбірдегі дауыстыға икемделіп , жіңішке түрде жалғанады . М ; ел – дер – ден . Түбірдегі дауыстылармен үндесе алмайтын бірен – саран аффикстерді ( қосымшаларды ) еске алмағанда , түркі тілдерінде қосымшалардың түбір сөзге бағынып жалғануы – оларға тән және қалыптасқан заңдылық . Түрік тілдерінде қосымшасыз түбір сөздің құрамы екі – үш буыннан құралғанда , ол буындардағы дауыстылар да не бір өңкей жуан ( тамыр , тоқсан , не бір өңкей жіңішке ( көңіл , көлеңке ) түрде келеді . Бұл айтылғандарды түркі тілдерінен байырғы лексикасына қатысты деп түсіну қажет . Анығырақ айтқанда , біркелкі жуан буындардан немесе біркелкі жіңішке буындардан құралған сөздер көбінесе байырғы сөздер болып табылады . Жуанды – жіңішкелі аралас буындардан құралған сөздер басқа тілдерден енген сөздердің тобына енеді . Аралас буынды сөздерге қосымшалар соңғы буынның ыңғайына икемделіп жалғанады . ( кітап - қа , мұғалім – ге , антоним - дер ) ",kaz
331,2018-47,at,152,"Лингвальдық сингармонизм өзбек тілінен басқа түркі тілдерінің бәрінде бар . Түркі тілдерінің бәрінде бар . Түркі тілдерінің бәрінде де аффикстердің басым көпшілігі түбір сөздегі дауыстының ыңғайына ( жуан немесе жіңішке болуына ) қарай алғанады да , бірен – саран аффикстер ғана үндесуден сыртт қалып , бір вариантта ғана ұшырасады . Олар мыналар : Мысалы : түркі тілдерінің кейбіреулерінде еріндіктің өзінен кейінгі езулік дауыстылардың тарапынан болса , қайсыбіреулерінде тек қысаң еріндік дауыстылардың тарапынан болады , сондай – ақ түркі тілдерінің кейбіреулерінде алдыңғы буындағы еріндік соңғы буындардағы дауыстылардың бәріне бірдей әсер етсе , енді біреулерінде тек ашық немесе қысаң езулікке әсер етеді . Еріндік дауыстының әсері буын санының мөлшеріне қарай да ажыратылады . Мысалы : түркі тілдерінің кейбіреулерінде еріндік дауыстының әсері барлық аффикстерді қамтып , сөздің өн бойына тарайтын болса , қайсыбіреулерінде сөздің негізін ғана қамтиды , енді біреулерінде аффикстердің біреуіндегі ғана дауыстыға әсер етіп , басқаларына әсер етпейді . Лабиальды сингармонизмнің табиғаты лингвальдық сингармонизмге қарағанда өте - мөте күрделі және оның сөз құрамындағы келесі буындарға әсері түркі тілдерінің әрқайсында түрлі – түрлі болады . ",kaz
332,2018-47,at,124,"А . Байтұрсынов ерін сингармонизімің негізін ғылыми ізденістер жүргізбеген , оның себебі , біздің ойымызша , ерін сингармонизімінің қазақша сөйлесім процесінің мәні мен қызметінің әлсіздігінде , сондықтан қазақ индивидінің есту қабілетінің ( фонологиялық елегінің ) айқын қабылдамауында . А . Байтұрсынов пен Х . Досмұхамедұлының сингармониялық концепцияларынан мынадай ғылыми ұғымдарды қабылдап , дамытты . 1 . Сингармонизм – қазақша тілдесінің негізгі қасиеті . 2 . Сингармонизм тек дауыстылар гармониясы емес , сөздің құрамындағы барлық дыбыстардың гармониясы ( дауыстылардың , дауыссыздардың . 3 . Жуандық – жіңішкелік корреляция ( қарама - қарсы . 4 . Сингармониялық дыбыс – сөз мағынасын өзгертетін тіл құралы . 5 . Поэзия түсінігі ( дыбыстың сөз құрамындағы орны , өзінен ілгері және кейін тұрған дыбыстармен қарым - қатынасы . Осы фонологиялық ұғымдар қазақ тіл білімінде күрделі ғылыми интерпретацияға ие болып , т . б . сингармониялық ұғымдармен , категориялармен , принциптермен қоса зерттеліп , сингармониялық және акцентті – фонемалық теориялардың пайда болып , қалыптасуына ғылыми негіз болды . ",kaz
333,2018-47,at,106,"2 . – Рк , - нк , - ск , - кт дыбыстарының тіркесіне біткен сөздерге қосымшалар жіңішке түрде жалғанады . Басқа тілден енген сөздер қазақ тілінің сингорманизім заңына бағынбайды . Бірақ бұларға қазақ тілінің қосымшалары жалғанады . Осылармен бірге , тілімізде ерін үндестігі деген бар . Ол еріндік – о , - ө , - ұ , - ү дыбыстарынан айтуда еріндік дыбыстарға жақындатады . Дауыстылардың бір – бірімен үндесуі сингармонизм деп аталады . Түркі тілдеріндегі байырғы сөздерде сингармонизм екі түрде ұшырасады . Қазақ тілінің дыбыс жүйесін сингармониялық ғылыми бағытта бірінші болып зерттеген – А . Байтұрсынов . Қазақ тіліндегі коммуникативтік фразеологизмдердің мәнмәтіндік негізі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақ тіліндегі коммуникативтік фразеологизмдердің мәнмәтіндік негізі ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ КОММУНИКАТИВТІК ФРАЗЕОЛОГИЗМДЕРДІҢ МӘНМӘТІНДІК НЕГІЗІ ",kaz
334,2018-47,at,123,"Басқа тілдік тұлғалардың мән - мазмұны мен мағынасы сөйлемде , мәнмәтінде лексикалық және синтаксистік заңдылықтарға сәйкес тұлғаланып жан - жақты анықталатыны сияқты , фразеологизмдер де мәнмәтін құрамындағы сөйлемдермен , сөздермен семантикалық және грамматикалық байланысқа түсіп , өздерінің фразеологиялық қасиеттерін анықтайды . Коммуникативтік фразеологизмдерді сөйлем құрылымдас үлгілерде қалыптасқандығына қарап , жеке - жеке бөлшектерге талдауға болмайды . Синтаксистік еркін сөйлемдер мен коммуникативтік фразеологизмдердің айырмашылығы олардың парадигматикасынан да , синтагматикасынан да көрініп тұрады . Фразеологизмдер тұлғасы жағынан номинативтік ( сөз тіркесі құрылымын ) және коммуникативтік ( предикативтік құрылымын ) даму барысында сақтағанымен , семантикалық құрылымы өзгеріп , даму барысында жаңа сапаға , фразеологиялық сипатқа ие . 2 . Сатенова С . К . Қазақ тіліндегі қос тағанды фразеологизмдердің тілдік және поэтикалық табиғаты . – Алматы , КДА , 1997 . – 180 б . Қазақ тіліндегі төрт түлік малға байланысты қолданылатын тұрақты тіркестердің этнолингвистикалық сипаты - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
335,2018-47,at,153,"Қазақ тіліндегі төрт түлік малға байланысты қолданылатын тұрақты тіркестердің этнолингвистикалық сипатыҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ТӨРТ ТҮЛІК МАЛҒА БАЙЛАНЫСТЫ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕРДІҢ ЭТНОЛИНГВИСТИКАЛЫҚ СИПАТЫ Қазақ тіл білімі ғылымында тұрақты тіркестерді тақырыптық топтарға бөліп , оларды әр түрлі бағытта қарастыру кең үрдіс алып келеді . Кез - келген тілдік құбылыстың , соның ішінде тұрақты тіркестердің табиғатын оның тілдік заңдылықтарына ғана сүйеніп емес , сонымен қатар халықтың дүниетанымына , салт - дәстүріне , ұлттық болмысына байланысты да қарастырған дұрыс секілді . Қорыта айтқанда , біз жоғарыда төрт түлік малға қатысты тілімізде қолданылатын тұрақты сөз тіркестерінің этнолингвистикалық сипатын анықтауға тырыстық . Жалпы біздің ойымызша , тіліміздегі қайсыбір болмасын тұрақты тіркестердің табиғатына үңіліп , тілдік заңдылықтарға негіздей отырып қарастыру – халқымыздың дүниетанымын , салт - дәстүрін , ұлттық болмысын тағы да жан - жақты тануымызға мүмкіндік береді деп білеміз . Сол себепті де тіліміздегі қолданылатын төрт түлік малға қатысты тұрақты тіркестер мәселелері әлі баршылық . Біз бұл мақаламызда тілші ғалымдардың ғылыми еңбектеріне сүйене отырып өз топшылауымызды тілге тиек еттік . Ал бұл тақырыптарды зерттеп талдау , өзіндік бағасын беру болашақ тілші ғалымдардың үлесінде болмақ . ",kaz
336,2018-47,at,108,"Қазақ тіліндегі жылқы малына қатысты тұрақты сөз тіркестерінің этномәдени уәждемесі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыҚазақ тіліндегі жылқы малына қатысты тұрақты сөз тіркестерінің этномәдени уәждемесі Диссертацияның кіріспе бөлімінде тақырыптың өзектілігі , зерттеу нысаны , пәні , мақсаты мен міндеттері айқындалып , жұмыстың ғылыми жаңалығы , теориялық және практикалық маңызы , қорғауға ұсынылатын тұжырымдар зерттеу барысында қолданылған әдістер , пайдаланылған тілдік дереккөздер , жұмыстың жариялануы туралы мәлімет беріледі . Нақты айтқанда номинация теориясы нысанды , оның қызметін сипаттайтын , атау үшін негіз бола алатын ерекшеліктерін , айрықша белгілерін , сапаларын , яғни тілдік емес те уәждерін анықтауға назар аударады . Сонымен , қазіргі номинация теориясында зат атауының негізіне уәж болған сол заттың ерекше белгілері , қасиеттері мен сапалары алынады . ",kaz
337,2018-47,at,106,"Өсімдік әлемінің ұлттық атауларын зерттеген профессор Б . Қалиев бүгінде ғалымдардың атауға негіз болатын уәждеменің ортақ жүйесін төрт тақырыптық топқа ( табиғат , адам , қоғам , таным ) бөліп қарастыруды ұсынып отырғанын айта келе , номинацияның бұл принципін барлық тілдерге ортақ әмбебап деп тануға болатынын айтады [ 2 , 53 . Профессор Ж . Манкеева атау мен зат арасындағы тілдік емес факторларды жан - жақты зерттемей тұрып , оның шығу себебін анықтау оңай бола бермейтінін айта келе тіл біліміндегі атаудың ( номинацияның ) екі дәрежесін атап көрсетеді : 1 ) бірінші дәрежелі немесе алғашқы атау ( первичная номинация . Ол – атаудың аталушы заттың қасиеттерімен уәжделеді . 2 ) екінші дәрежелі немесе кейінгі атау ( вторичная номинация . Онда сөздің семантикалық дамуы нәтижесінде өзін тудырған түбірмен мағыналық байланысы үзіледі [ 3 , 249 . ",kaz
338,2018-47,at,121,"Екінші дәрежелі атаудың барлық түрінің негізінде адам ойлаудың ассоциативті сипаты жатады . Ол көбінесе бұрыннан бар , етене таныс нәрселермен ұқсатумен байланысты болады . Яғни біз қарастырып отырған ФТ - тер – екінші дәрежелі атау . Сондай - ақ , осы тараушада тақырыптық топтарға бөлуге байланысты С . Сәтенова , Р . Шойбеков , Ш . Қарсыбекова , Ш . Сейітова сияқты ғалымдардың зерттеулеріндегі тұжырымдары да пайдаланылды . Одан әрі осы пікірін нақтылай келіп , ғалым түркі тілдеріндегі жануарлар атауларының уәждемелеріне әсер ететін негізгі факторларды төмендегіше атап көрсетеді : 1 ) түркі халықтарының өздерін қоршаған ортаға деген байқағыштық қасиетінің жоғары болуы ; 2 ) тілдераралық жануарлар атауларына байланысты дамыған ононимияның болуы ; 3 ) жануар атауларының екінші бір жануар атауы арқылы белгілі мөлшерде дамуы . Осы қағидаға сүйене отырып , зерттеу нысанына сәйкес талдау жасау қазақ халқының қаншама ғасырлар бойы мал шаруашылығымен айналысып , оның бүкіл қыр - сырын дұрыс тани білгендігіне көзімізді жеткізеді . ",kaz
339,2018-47,at,105,"Тәует бас – қазақ жүйріктерінің басы шағын , етсіз болып келеді , қамыс құлақ – құлағы қамыс сияқты тік , қой жұтқыншақ – жұтқыншағы қойдың жұтқыншағына ұқсайды , кең сағақ – үңірейген , кең сағақ , салпы ерін – ерні салбыраңқы келеді , бұлан мойын – қаз мойын сұлу көрінгенімен , шабуға жаралған жүйрік үшін жайсыз . Нағыз жүйріктің мойны ұзын емес , бұланның мойнындай жұмырланып келеді , құлан жал – жалы қалың да емес , сұйық та емес , құланның жалындай майда келеді , қоян жон – жоны жұмырланып , қоян жонданып тұрады , қуыс қолтық – шынтағы қалқанқырақ бітіп , қолтығы ашық тұрады , бота тірсек – жүйріктің тірсегі ботаның тірсегіндей маймиып келеді . Маймиған тірсекті артқы аяқтарының серпіні ғаламат күшті болады . ",kaz
340,2018-47,at,108,"Қазақ жылқысынан сан алуан жорға түрлері де шыққан . Мәселен , жол жорға , су жорға , шайқалған жорға , тайпалған жорға , тұсау жорға , шалыс жорға т . б . Осы аталған жорға түрлерінің бәрі бірдей бағаланбайды . Жорға жарыстарына су жорға , тайпалған жорға , шайқалған жорға түрлерін қосады және бұлар ерекше бағаланады [ 6 , 25 . ФТ - тер жасауда көбінде жылқының жақсы тұқымдары алынған . Десек те тарпаң , жабы сияқты жылқының жоғары бағаланбайтын тұқымдары да адамның өрескел , дөрекі іс - әрекеттерін сипаттауда ФТ - тер жасауға уәж болған . Мәселен , тарпаң жігіт , тарпаң тайдай қылтылдау , жабы болу , жабыдай жалтаңдау т . б . Тіл дамуының алуан түрлі кезеңдерінде қалыптасқан фразеологизмдердің осы зерттеліп отырған тобының сақталып қалуы олардың дамуының белгілі бір қарқынын , олардың пайда болуының тарихи сабақтастығын айқындауға мүмкіндік береді . ",kaz
341,2018-47,at,126,"Жылқы малына қатысты қалыптасқан өлшем бірліктерін білдіретін фразеологизмдерді өзара былайша топтастырып беруге болады : 1 ) Уақыт , мезгілдік мөлшерін білдіретін фразеологизмдер : жылқы тұсар кез ; бие сауымдай уақыт ; ат қара тіл болғанда ; бие байланған кез ; бие ағытар кез т . б . 2 ) Сан мөлшерін білдіретін фразеологизмдер : бір үйір жылқы ; бір қос жылқы ; бір желі құлын ; бір тай , бір тайпа ел ; үйір - үйір жылқы ; тайлы тұяғымен ; алалы жылқы , ақтылы қой ; салт атты сабау қамшылы ; қоралаған қой , қостаған жылқы т . б . 3 ) Қашықтық , көлем , аумаққа байланысты фразеологизмдер : ат шаптырымдай жер ; ат жетпес , атан жетпес жер ; ат басындай ; ат тұяғы жетер жер ; ат бойы ; бес биенің сабасындай ; бие бауындай жер ; ат адым ; тай шаптырым ; құнан шаптырым ; ат жетер жер ; ат жетпес жер ; желі бойы ; тай тұяқ алтын ; тай тұяқ күміс ; ат басындай алтын ; тай ізіндей т . б . ",kaz
342,2018-47,at,180,"Жылқының ең басты қасиеті – ел қорғау жолында келтірген зор пайдасы . Өзінің ұлттық тарихында бүкіл тұрмыс - тіршілігі тек қана атқа байланысты , жылқы малына қатысты қазақ сияқты ел кемде кем . Өйткені оның тағдыры – ұлан - байтақ даласы . Тарихтағы қиян - кескі жорықтар , дала үшін ұзақ қан төгіс қырғындар ат арқасында өткен . Аттың жалы , түйенің ( нардың , атанның ) қомы ( қомында ) фразеологизмі ауызекі тілде асығыс - үсігіс жасалған іс - әрекет кезіндегі қимылдың образдылығын көрсетуде қолданылады . Бұрын қазақ халқының басынан күтпеген жерден жауларының шабуыл жасауы , қас дұшпандарының барымта жасауы сияқты қиын жағдайлар жиі өткен . Мұндай жағдайда олар , әрине , оны тек атпен , түйемен қарсы алған . Қазақ халқының өмірінде бұндай жағдайлар көп болатындықтан фразеологизм тарихи фактор болып қалыптасқан . Тарихы анық бұл тіркес кейін адамның абыр - сабыр қарбаласта , сүргіншілік жолаушылықта , жүргіншілікте және т . б . осындай кездерді бейнелейтін сипатқа ие болады . Сонымен қатар шапқыншылық , тонау нәтижесінде жиі қоныс аудару қажеттігі пайда болатын халықтың өміріндегі қиын кезеңдерді сипаттауда атта жал , адамда қам жоқ деген тіркес қолданылады . Кездейсоқ болған нәрсенің аласүргіндікке , бас сауғалауға әкелетіндігі белгілі . Нәтижесінде тұрмыста ауыртпашылықтар пайда болады және осыған байланысты адамдардың үйреншікті өмір сүру қалпы бұзылады , содан барып ат ариды да , жалсыз қалады , ал адам күйсіз қалады . ",kaz
343,2018-47,at,118,"Ала тайдай бүлдіру фразеологизмінің пайда болуы туралы Ш . Ш . Уәлиханов келтірген этнографиялық дерек осы фразеологизмнің түпнегізі болып табылады деген болжау жасаймыз . Қазақ топонимдерінің фоносемантикалық сипаты - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Халықтық географиялық терминдерді фоносемантикалық тұрғыдан қалыптастырудағы глоттогенез мәселесінің рөлі . Ғалымдардың пікірінше , алғашқы сөз қорының белгілі бір бөлігін географиялық терминдер құраған . Алғашқы жер - су атаулары тілдің шығу дәуірінде адамзаттың қауымдастық тіршілігі үшін бірінші кезекте үлкен маңызға ие болған . Сол себепті халықтық географиялық терминдерді глоттогенез мәселесімен байланысты қарастыруға болады . 1 . 2Физика - географиялық апеллятивтердің фоносемантикалық сипаттамасы . Кез келген тілдің топонимиясында сол елдің жерінің физика - географиялық құрылымын сипаттайтын апеллятивтер құрап жер - суға қатысты жалқы есімдердің негізі , семантикалық тірегі болып келеді . Сол себепті көптеген топонимдердің мағынасын оның құрамындағы географиялық апеллятивтер анықтайды . ",kaz
344,2018-47,at,154,"Атап айтқанда зерттеуде қазақ тіліндегі қыр , шоқы , көл географиялық апеллятивтер фоносемантикалық негізде басқа туыс немесе туыс емес ностратикалық деңгейде кездесетін бірнеше географиялық термин апеллятивтермен салыстырылып , талданды . Сондай – ақ гидрографиялық , яғни су нысандарының физикалық сипаттары орографиялық , яғни жер бедері нысандарынан мүлдем бөлек болатыны белгілі . Сол , Денотаттық құрылымдарда айырма ерекшеліктерге тән сипаттар дыбыстық деңгейде қалай символданып , белгіленетіні де фоносемантикалық талдау барысында анықталады . Түркі және моңғол тілдері арасындағы лексикалық бірліктердің ауысу процестері - көнеден келе жатқан тілдік құбылыс . Бұл проблема ғылыми ортада кеңінен таныс . Талай ғасыр көршілес отырған халықтардың арасында тілдік , этнологиялық т . б . деңгейлерде ауысулар байқалатыны заңды құбылыс . Фоносемантикалық ( имитативтік ) сөздердің басты белгілерінің бірі – олардың ностратикалық деңгейде таралуы . Ностратикалық параллельдер фоносемантикалық атаудың имитативтік табиғатын , сипатын көрсетумен қатар оның өте көнелігін , тілдің шығу дәуірінде пайда болғандығын білдіреді . Сол ежелгі , бастапқы замандарда қалыптасқан фоносемантикалық сөздің барлық тілдерде өлі түбір , рудимент немесе туынды сөздердің құрамында сақталып қалуы заңды құбылыс , себебі барлық тілдер өз басынан алғашқы имитативтік дәуірді өткерген . ",kaz
345,2018-47,at,120,"Еуропа мен Азияның ұлан байтақ даласында су терминімен келетін гидронимдердің саны шексіз ( оның нақты көріністері басым мөлшерде сөздің екінші бөлігінде келеді : Қарасу , Сарысу , Ақсу , Қызылсу , Тугтусу , Қашқасу , Көксу , Ұлысу , Қайсу , Адылсу . Енисей мен Абақан бассейнінде көптеген гидронимдер суг терминімен келеді : Қазынсуг , Сарысуг , Уньсуг , Ызаксуг , Демирсуг ; Алтайда - Суг , Сугат , Қарасук [ 6 , 528 - 529 . 1 . 3 Жер бедері ( орографиялық ) апеллятивтердің фоносемантикалық сипаты . Географиялық аппелятивтер қоры кез келген тілдің негізгі ( базистік ) қоры түріне жатады , яғни түп - төркіні диахроникалық тұрғыдан қарағанда ең төменгі қабаттарда , тіпті "" алғашқы ” ілкі сөздер санатында екенін болжауымызға болады . Ал , Г . Е . Корниловтың "" имитатив теориясы ” бойынша тілдердің ең алғашқы пайда болған кезеңі "" идеофондар ” және "" имитативтер ” дәуірі болған десек , әрине , географиялық аппелятивтердің ең ежелгісі , көнесі - имитативтік , идеофондық негізінде жасалынған сөздер , тілдік қабаттар . ",kaz
346,2018-47,at,147,"Еріндік дауыстылардың символизіміне негізделген фоносемантикалық орографиялық аппелятивтерге төбе , шоқы , қуыс т . б . аппелятивтерін жатқызуға болады . Жер бетінен биікте жатқан табиғи нысандардың ( төбе , дөң , шоқы , төмпешік т . б ) басым көпшілігінің құрамында еріндік дауыстылардың ұшырасуы кездейсоқ емес . Дыбыс бейнелеуіштік сөздердің тілдік тұлғасында міндетті түрде фонемотип ( С . В . Ворониннің термині ) бар . Фонемотипте аталған заттың кем дегенде бір сипатына қатысты фонема болуы тиіс фонемотиптер акустикалық , дыбысқа еліктеуіш сөздерде кездеседі . Мысалы , "" томпақ ” , "" домалақ ” , "" үрлеген ” заттардың сипатына сәйкес келетін дәл сондай сипаттар еріндік ( лабиалды немесе лабиальданған ) дауысты , дауыссыздарда бар . Сол себепті осы аталған артикуляциялық фонемотип "" томпақ ” , "" домалақ ” , "" үрленген ” заттарды атайтын сөздерде қолданылады . Зерттеудің теориялық - әдістанымдық негізі ретінде имитатив теориясын ( Г . Е . Корнилов ) және де фоносемантика ( С . В . Воронин ) теориясын қатар пайдаланғандықтан , қазақ тіліндегі географиялық аппелятивтер мен топонимдерді талдаған кезде , "" имитатив ” , "" идеофон ” , "" фонемотип ” , "" фоносемантикалық сөз ” т . б . терминдерді аралас қолдандық . Түптеп келгенде "" имитатив теориясы ” мен "" фоносемантика теориясы ” бір - бірінен онша алшақ емес , көп жағдайда бір - бірін растап , толықтыра түседі . ",kaz
347,2018-47,at,138,"Зерттеу барысы аталған теориялық ұстанымдарға сүйене келе , қазақ тіліндегі орографиялық аппелятивтерге фоносемантикалық талдау жасауға болатынын көрсетті . Соның нәтижесінде байқалатын жайт : қазақ орографиялық сөздік қорындағы фоносемантикалық атаулардың түп – төркіні сонау "" имитативтік ” дәуірде жатқандықтан , бастапқы фонемотиптер қазақ тілінен басқа ( түркі , үндіеуропа , семит т . б ) тілдерде кездесетін орографиялық аппелятивтер құрамында ұшырасады . Сол себепті зерттеу нысаны етіп алған фоносемантикалық қазақ аппелятивтерін басқа тілдердегі фоносемантикалық географиялық ( орографиялық ) аппелятивтер қатарында , солардың кең ауқымында қарастырдық . Осылай қарастырғанда ғана талдауға түскен аппелятивтердің фоносемантикалық табиғаты ашыла түседі және де сол атаулардың өте көнелігі дәйектеледі . Қазақ оронимдері мен топонимдерінде жиі кездесетін басқа да түркі тілдерінде кең тараған орографиялық аппелятивтердің бірі - төбе . Қазақ тілінде төбе , топырақ , құм немесе тастан үйіліп қалған биік дөң , шоқы . Төбе - бастың ең үстіңгі бөлігі , бір заттың ұшар басы , ең жоғарғы жағы . Көне түркі тілінде töpü – "" темя ” , "" макушка ” , "" голова ” , "" вершина ” екені көрсетілген . ",kaz
348,2018-47,at,156,"Қазақ тіл білімінде фоносемантика теориясының негізін қалыптастырған профессор К . Ш . Хұсайынның мәлімдеуінше , қазақ тілінде лабиальді немесе лабиальданған дауысты , дауыссыз дыбыстардың негізінде "" томпақ ” , "" шығыңқы ” , "" домалақ ” , "" шар тәрізді ” заттарға , сол заттарға қатысы бар қимылдарға байланысты өзі жинақтаған жүзге жуық ( әрине , олардың саны одан көп ) сөздер бар [ 9 , 153 - 154 . Екінші тарау "" Қазақ топонимдерінің этимологиялық фоносемантикасы ” деп аталады . Тақырып үш тараушада сараланады . 2 . 1 Қазақ тіліндегі дыбыс еліктеуіш топонимдердің фоносемантикалық сипаты . Кез келген тілдің дыбыс бейнелеуіш лексикасын екі түрге бөліп қарастыруға болады : дыбыстық еліктеуіш , дыбыстық символика . Бұл тараушада қазақ тіліндегі топонимиялық лексиканы ( топонимдерді ) осы аталған екі түрге бөліп қарастырамыз . Дыбыс бейнелеуіш сөздердің фоносемантикалық сипаты , әсіресе , дыбыс еліктеуіш сөздерде айқын көрінеді . Дыбыс символикалы сөздердің имитативтік табиғатын анықтаудың өз қиыншылықтары бар , себебі аталған сөздердегі дыбыстар табиғи нысандардың дыбыстарына емес , дыбыстан бөтен түрлі сипаттарға еліктеуден пайда болған . Біз қазақ тіліндегі гидрографиялық , орографиялық апеллятивтер мен топонимдік атаулардағы "" үндемейтін ” , "" тіс жармайтын ” "" сенсорлық ” , "" тактилдік ” , "" түстік ” ( визуальдік ) т . б . сипаттардың дыбыс символикалық сөздер құрамындағы дыбыстарға айналуын анықтауды мақсат еттік . ",kaz
349,2018-47,at,140,"Осы тұрғыдан келгенде дыбыс еліктеуіш сөздер өзара екі түрге бөлінуі мүмкін : 1 . Жанды нысандар шығаратын дыбыстарға еліктейтін сөздер . 2 . Жансыз табиғи нысандар дыбыстарына еліктейтін сөздер . Мәселен , Даңғырлақ топонимінің фоносемантикалық тұлғасын біз дыбыс еліктеуіш сөздердің екінші түріне жатқызамыз . Академик Ә . Қайдардың сөздігінде даң бір буынды түбір – негіздің мағынасы былай берілген : "" подр . шуму , голосу , звону жестяных предметов , больших колоколов , ударных инструментов ; даңғыр < дағ + ғыр громыхание ( металического предмета ) ” [ 2 , 200 . ҚОЛХАТ , СЕНІМХАТ , КЕПІЛХАТ – белгілі бір құндылықтардың ( құжат , мүлік , зат , ақша ) алыс - берісін куәландыратын , азаматтық қарым - қатынастарды реттейтін ресми құжат түрі . Құжаттың бұл түрлері міндетті түрде мөрмен бекітіліп , құқықтық сипатқа ие болады . ҚОЛХАТ - белгілі бір құндылықтардың ( құжат , мүлік , зат , ақша ) алынғанын куәландыратын және оны белгілі бір мерзімде қайтарып беретіндігін міндеттеп , азаматтық қарым - қатынастарды реттейтін ресми құжат түрі . Бұл бағасы төмен құндылықтарды уақытша пайдалану жағдайында рәсімделеді . Сондықтан қолхат негізінен мекемеішілік қатынастарда жиі қолданылады . ",kaz
350,2018-47,at,124," - қолхат беруші туралы толық мәлімет ( аты - жөні , мекен - жайы , жеке куәлік нөмірі - қолхат алушы туралы толық мәлімет ( аты - жөні , мекен - жайы , жеке куәлік нөмірі ; Мен , Әйгерім Асылбекқызы Қозыбаева Алматы қаласы Таугүл - 1 шағын ауданы 84 үй , 31 пәтердің тұрғыны , жеке басымның куәлігі № 123456789 ҚР ІІМ - гі берген , Алматы қаласы Абай даңғылы , 25 үй , 64 пәтерде тұратын азамат Арман Мұхитұлы Асқаровтан , жеке куәлігі № 123456789 ҚР ІІМ - гі берген 3000 ( үш мың ) АҚШ долларын алдым . 2003 жылы 15 қыркүйекте жасалган келісім - шартқа сәйкес 2003 жылгы 10 - шы қыркүйектен 10 желтоқсанга дейін алынған ақшаның пайызын төлеп түруға міндеттенемін . Пайыз көлемі келісім - шартта көрсетілген . Азамат Асқаров Мұхитүлы Арманның міндетін орындауына басқа талабым жоқ . Мен , ФИТ - 02 - Іқ тобының студенті Ержан Бауыржанұлы Хайрош , университеттің сызба - геометрия кафедрасынан штангенциркуль ( 500 теңге ) алдым . Штангенциркульді бір жетіде қайтарып беремін деп міндеттенемін . Жеке куәлік № 11655223 . ",kaz
351,2018-47,at,109,"СЕНІМХАТ – сенім білдірілген тұлғаға сенім білдіруші атынан ( кәсіпорын , азамат ) қандай да бір іс - әрекетті асыруға құқық беретін , олардың өзара келісімін куәландыратын құжат . Сенімхат мекеме атынан да , жеке адам атынан да беріледі . Ол мекеме атынан мәміле жасауға , материалдық құндылықтар мен ақша алуға немесе басқа да түрлі әрекеттер жасауға сенім білдіріп , құқық береді . Ресми сенімхаттар мекеме бланкіне рәсімделеді . Сенімхат мекеме атынан берілсе , арнаулы бланкке жазылады да , мекеме басшысының қолы мен мөрі басылады . Егер сенімхат жеке адам тарапьшан берілсе , сенімхат иесінің аты - жөні , құжатының аты мен нөмірі жазылып , колы қойылады . Төменгі жағына мекеме басшысы не нотариус сенімхат иесінін қолын растап , мөр басады . - сенімхат беруші туралы толық мәлімет ( аты - жөні , мекен - жайы , жеке куәлік нөмірі ; ",kaz
352,2018-47,at,108," - сенім білдірілетін тұлға туралы толық мәлімет ( аты - жөні , мекен - жайы , жеке куәлік нөмірі ; Сенімхат кез - келген төлем түрлерін , атап айтқанда жалакы , жәрдемақы , стипендия , зейнетақы алу үшін , сондай - ақ заттай корреспонденцияларды алу үшін , мүлікті ортақ пайдалану , транспорт құралдарын иемдену , мүрагерлік күкык туралы куәлік алу үшін т . б . толып жатқан жағдайларда беріледі . Төлемақы алу үшін берілген сенімхаттардың жарамдылығы - 3 ай . Мүлікті пайдалану үшін берілетін сенімхаттардың жарамдылығы - 3 жыл . Мен , Серік Жәнібекұлы Мәметов куәлік : № 80265498 ҚР ІІМ берген , мекен - жайым : Алматы каласы , Сейфуллин көшесі , 456 үй , 3 пәтерде тұратын азамат Есенгелдин Жомарттың , туған атам - Мейлібаев Маметтің қайтыс болғанан кейін қалған мүлікке менің мұрагерлік қүқығымды рәсімдеуіне сенім білдіремін . Бұл үшін мен азамат Есенгелдин Жомартты : ",kaz
353,2018-47,at,109," - мүрагерлікке құқық беру туралы куәлікті алуға өкілетті етуге сенім білдіремін . Сенімхат 2004 жылдың 1 желтоқсанына дейін берілген және 1 жыл күшінде . Мен , азамат Ержан Бауыржанұлы Хайрош мекен - жайым Алматы қаласы , Абай даңгылы , 10 үй , 5пәтер , жеке басымның куәлік № 010777888 ҚР ІІМ берген Алматы қаласы , Сәтбаев көшесі , 25 үй , 106 пәтерде тұратын жеке басының куәлІк № 10356706 ҚР ІІМ берген Әсел Тұрарбайқызы Жұмаділовадан 150 000 ( жүз елу мың ) теңге алдым . — келісім - шарт талабы орындалмаған жағдайда айып төлеуге ; — мекен - жайым өзгерген жағдайда бүл туралы 3 күн ішінде хабарлауга кепілдік беремін . Бір данасы Алматы қаласы 47 нотариалдық кеңседе тіркелген , екінші данасы - азамат Жұмаділова Әселге берілген , үшінші данасы - азамат Ержан Хайрошта сақталған . ",kaz
354,2018-47,at,102,"Мен , азамат Әнел Болаткызы Абтиева , мекен - жайым : Алматы қаласы , Жамбыл көшесі , 45 үй , 10 пәтер , жеке басымның куәлік № 0136197836 ҚР ІІМ берген . Алматы қаласы , Достық даңғылы , 89 үй , 14 пәтерде тұратын азамат Бахтеева Камилладан 100000 ( бір жүз мың ) теңге алдым . 3 . Келесімшарт талаптары орындалмаған жағдайда айып төлеуге ; 4 . Мекен - жайы өзгерген жағдайда , үш күндік мерзім ішінде хабарлауға . Осы кепілхат үш дана етіп жасалған , бірінші данасы Алматы қаласы № 1 кеңседе тіркелген , екінші данасы - Абтиева Анельде , үшінші данасы - Бахтеева Камиллада сақталады . Өтінім – көп жағдайда мекеме ішінде қажетті жағдайларды алу мақсатында бланк түрінде де , жазбаша түрде де толтырылып , жазылатын іс қағазының бір түрі . ",kaz
355,2018-47,at,104,"Тапсырыс – келісім шарттың негізінде мекемеаралық қатынаста , көлемді заттарды алуға сұраныс жасау үшін жасалатын іс қағаздарының бір түрі . 1 . Тапсырыс түрі : алмастыру , алу , коммерциялық үсыныс Тапсырыс беруші төлем жүргізу қабілеттілігіне ( сатьш алушы үшін , тауардың болуына ( сатушы үшін ) кепілдік береді . Тапсырыс беруші осы тапсырыстың шарттарына енгізілген өзгерістер туралы Ондірістік - коммерциялық орталыққа дереу хабар беруге міндетті . 3 . Кепілдік көрсетіледі ( тапсырыс берушінің төлеуге қабілеттілігіне , ал тапсырыс алушының қолында сол тауардың болуьша ) 4 . Екіжақты болуы мүмкін ( алмасады , үсыныс түрінде болады ) 5 . Тауар бағасы мен санының ең көп не ең аз мөлшері көрсетіледі . Ескерту : Тапсырыс беруші осы тапсырыстың шарттарына енгізілген өзгерістер туралы Өндірістік - коммерциялық орталыққа алдын - ала жедел хабар беруге міндетті . ",kaz
356,2018-47,at,112,"І . Екеуі де арнайы бланкіде толтырылады . 2 . Алушы мен берушінің ресми атауы көрсетіледі . З . Алушынын не алатыны жөніндегі мәліметтер толық жазылады . Келісім - шарт - жеке түлғалардың және заңды тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуді , өзгертуді және тоқтатуды реттейтін , нотариалды түрде куәландырылатын ресми құжат . Шарттың ( келісім - шарттың ) жазбаша түрінде жасалынатын мәміленің мазмүны толық көрсетіледі , екі жақ ( тараптар ) немесе тараптардың өкілеттігі берілген адамдар қол қояды , мәтінді нотариус бекітеді . а ) түрғын үйді сатып алу — сату туралы ; о ) түрғын үйді сыйға беру туралы ; а ) жер учаскесін сыйға беру туралы келісім - шарт ; ә ) жер учаскесін ауыстыру туралы келісім - шарт ; б ) жер учаскесін сатып алу - сату туралы келісім - шарт . а ) автомашинаны сатып алу — сату жөніндегі келісім - шарт ; ә ) автомашинаны залогқа беру жөніндегі келісім - шарт ; ",kaz
357,2018-47,at,101,"4 . Ақша қаражатын заемға алу — заемға беру жөніндегі мәмілелер : а ) процент төлеу арқылы ақша алу туралы келісім - шарт ; Контраст принципі тақырыпатта ғана емес , логоэпистемалар қолданысы арқылы газет мәтіндерінің өзінде де сақталады . Олар ( логоэпистемалар , клишелер , мәтіндік реминисценциялар ) оқырман назарын аудартып , зейінін ұстап тұру үшін қолданылады , яғни адресатпен байланыс орнату қызметін атқарады . Келтірілген мысалдардан көрініп отырғандай , газет мәтіндеріндегі логоэпистемалар негізінен көркем әдебиеттен трансформацияланған . Оқырманға бұрыннан белгілі , үйреншікті нәрсенің өзгеріп кетуі , күтпеген , оқыс құбылыстар прагматикалық әсер туғызып , газет мәтінінің қабылдану қарқындылығын күшейте түседі . Бүгінгі газет мәтінінің прагматикалық әсерін күшейту мақсатымен кеңінен қолданылып жүрген Тілдік қайталамалар да прагматикалық интенсификатор қатарына жатқызылып , 3 . 2 . 2 тармақшада арнайы қарастырылды . ",kaz
358,2018-47,at,128,"Тілдік қайталама немесе реприза құбылысы деп жекелеген дыбыстардың , сөздердің , морфемалардың , синонимдердің немесе синтаксистік конструкциялардың қатар тұрып яки арасына бірді - екілі өзге сөздерді ғана кірістіре отырып қайталана жұмсалуы айтылады . Қайталанатын элементтердің бір - бірінен алшақ емес , мүмкіндігінше жақын ( тіпті қатар ) орналастырылуы – оларға баса назар аударту , қалай да реципиент көңілін бөлу мақсатынан туған тәсіл . Сөйленім мәнерлілігін күшейту үшін пайдаланылатын өзге сөзжұмсамдық фигуралар сияқты қайталаманы да тілдік нормадан уәжді түрде ауытқу деп санауға болады . Сонымен бір сөйлемнің құрамында бір сөздің бір - ақ рет қолданылуы синтаксистік норма болса , екі немесе бірнеше рет қайталана жұмсалуы мәтіннің прагматикалық әсерін күшейтуге бағытталған арнайы тәсіл болмақ . Қазіргі қазақ газеттеріне шолу жасағанда байқалған ерекше тәсіл – бір сөздің ( автордың реципиент назарын айрықша , баса аударту қажет деп тапқан элементтің ) бір сөйлем ішінде ғана емес , бүкіл мәтіннің өн бойында бірнеше дүркін жұмсалуы . ",kaz
359,2018-47,at,128,"Қазіргі қазақ газеті мәтіндерінде кеңінен қолданылатын қайталамаларды үлкен екі топқа бөлуге болады : 2 . синтаксистік қайталамалар ( синтаксистік конвергенция ; 3 . дыбыстық ұаттамалар ( аллитерация , ассонанс т . б ) Осы қайталамалар арқылы қарқындылық категориясын қалыптастырып , іске қосатын қосымша мәндік реңктер жеткізіледі . Лексикалық қайталамалар көп жағдайда сөзжұмсамдық клишелердің трансформациялануы негізінде жасалады . Ол сөйлемнің бөліктерін байланыстырушы қызметін атқара отырып іс - әрекеттің қарқындылығын немесе басқыштана сатылануын , өрбуін көрсетеді . Оның өзі іштей ұқсастығы және ұқсас еместігі белгісі бойынша жіктеледі . Жұмыста аталған қайталама түрінің газет мәтіндерінде қолданылуына қатысты қазақ баспасөзінен жиналған мысалдар көптеп қамтылды . Газет мәтініндегі лексикалық қайталамалар – семантикалық және құрылымдық алуан түрлілігімен ерекшеленеді . Мұнда сөздердің тура және ауыспалы мағыналарда түрлене қолданылуы оқырман назарын аударту құралы болып табылады . Олар газет материалына артылатын мағыналық жүкті күшейте отырып , мәтін мәнерлілігін арттырады . Осының нәтижесінде газет мәтінінің прагматикалық әсері де салмақтанып , күшейе түседі . ",kaz
360,2018-47,at,150,"Қазіргі баспасөзде кеңінен қолданылатын қайталаманың түрі – синтаксистік конвергенция – қызметтері өзара ұқсас келетін , басыңқы сөйлемге немесе негізгі сөзге синтаксистік қатынасы жөнінен бірден бағынышты , тәуелді болатын элементтер тобы . Бұған мысал ретінде сөйлемдегі бірыңғай мүшелерді атауға болады . Қазақ газетінде мәтін қарқындылығын арттыру үшін синонимдер жиынтығы , бірыңғай мүшелердің қабаттаса жұмсалуы , параллель конструкциялардың қолданысы сияқты тәсілдер пайдаланылатыны анықталды . Мұндай мәтіндерде метафора , теңеу , гипербола амалдары жиі кездеседі . Мысалы : Өмірге жалғыз келіп , жалғыз кеттім ( Садықбек Адамбековтың сөзі ) ( Егемен Қазақстан , 30 . 06 . 04 . Көңіл көңілден су ішеді . Адалдықты арына серік ете ғұмыр кешіп келе жатқан қарт майдангер , ауыл мұғалімі туралы сыр . ( Егемен Қазақстан , 25 . 06 . 05 . Жалғаулықтардың , параллель конструкцияларының қайталана қолданылуын айрықша стильдік тәсіл ретінде журналистер мәтіннің прагматикалық құндылығын арттыру мақсатымен жиі қолданады . Өйткені адресантқа жүктелген маңызды прагматикалық міндет – адресаттың көңіліне әсер ете отырып , оны белгілі бір эмоционалдық күйге түсіру – осындай жолдармен орындалады . Осы мақсатқа қол жеткізілуі үшін өзге де прагматикалық интенсификаторлармен бірге тілдік қайталамаларды пайдаланудың маңызы зор . ",kaz
361,2018-47,at,104,"Сөйлеу әрекетінің ерекше түрі – сөз ойнатым ғалам бейнесінің немесе бізді қоршаған болмыстың үзік суреттерін санамызда бейнелеп көрсетудің анағұрлым тиімді тәсілі болып табылады . Газет мәтініндегі сөзойнатымның негізгі мақсаты – мәтінге ойнақылық , жеңіл әзіл , юмор мәнін үстей отырып , оның эмоционалды - экспрессивтік әсерін күшейту , басқаша айтқанда комизм әсерін тудыру . Газет мақаласындағы комизмнің қабылдануы мәтінді екі жақты интерпретациялау – ондағы таптаурындық және сөзойнатымдық элементтер негізінде талдап - түсіну арқылы туындайтын комикалық әсерге қол жеткізу болып табылады . Сонымен , газет мәтініндегі комизм құбылысы ең әуелі оның айқын прагматикалық бағыттылығынан көрінеді . Жұмысымызда ол мәтіннің әсер ету аспектісіне қатысты қарастырылды . Қазіргі газеттерге шолу жасағанда аталмыш құбылыстың публицистиканың барлық жанрына дендеп еніп келе жатқандығы байқалды . ",kaz
362,2018-47,at,103,"Зерттеуімізде сөзойнатым тәсілі қазіргі газет мәтінінің прагматикалық әлеуетін арттыратын аса маңызды тәсіл ретінде танылды . Ол ( сөзойнатым ) әдеби , стильдік және синткасистік нормалардан ауытқуға , контраст принципіне негізделе отырып , оқырман санасында қалыптасқан дәстүрлі үрдістерді бұзу арқылы әсер етуді мақсат ететін прагматикалық қарқындандырушы болып саналады . Мәтіндегі комикалық әсердің когнитивтік - прагматикалық табиғатын ашу үшін фреймдер іске қосылады . Бұдан бөлек пресуппозицияға негізделетін логоэпистемалардың қолданысы да мәтін түсінілімінің психолингвистикалық қырын айқындайды . Сонымен сөзойнатымды бей - берекет қолданылатын , ешбір нормаға бағынбайтын , ережесіз ойын тәсілі ретінде емес , белгілі бір прагматикалық мақсатта жұмсалуы тиіс , сөз мәдениетінің тамаша бір көрінісі ретінде ұтымды пайдаланылғанда ғана қажетті комикалық әсерді туындататын , сондай - ақ адекватты түрде түсінілетін қару ретінде түйсінуі деп ойлаймыз . ",kaz
363,2018-47,at,226,"Жұмыстың 3 . 3 тармағы қазақ баспасөзіндегі саяси дискурс мәселесіне арналды . Кез келген ресми басылымда мәдениет , денсаулық сақтау , ғылым , білім беру , спорт , өнер тақырыбымен салыстырғанда саяси мәселелер кеңінен қамтылады . Өйткені қоғам өмірінің бүкіл тыныс - тіршілігі осы саяси ахуалға тікелей байланысты болғандықтан ондағы барлық әлеуметтік т . б . қатынастар саясат арқылы реттеліп отырады . Осымен байланысты күнделікті жаңалық жаршысы газет бетінде де негізгі орын саяси дискурсқа беріледі . Сондықтан да газетте айшықталатын барлық тақырыптардың ішінен саяси дискурсқа кеңірек тоқталдық . Қазақ баспасөзіне шолу жасағанда да саяси дискурсты құрайтын негізгі ұғымдар – РR - мәтін мен манипуляцияға негізделген материалдар айрықша көптігімен ерекшеленеді . Газет мәтініне қатысты алғанда дискурсты адресант – мәтін – адресат үштағаны төңірегінде қарастырған жөн . Осы үштіктің қайсыбірі іске қосылмаған жағдайда дискурс толық жүзеге асады дей алмаймыз . Бірінші және екінші компоненттердің дискурсқа қатысуы міндетті , сөзсіз болатын нәрсе . Ал үшінші компонент әрбір нақты дискурсқа түрліше деңгейде қатысады . Басшылыққа алған осы қағидамызға сәйкес біз әрбір баспасөз материалын дискурстық деңгейде қарауға тырыстық . Яғни кез келген материалға арқау болған тақырыпты қағаз бетіне түсіргенге дейін автордың ой елегінен өткізуі барысындағы нюанстарды болжап , кейін адресанттың прагматикалық ұстанымы ұғымы аясына кіретін сәттерді ескере отырып , сол ойдың қандай тілдік және бейтілдік құралдар арқылы өрнектелетініне , қалайша безендірілетініне дейін мән берілді . Ал аталмыш үштағанның айрықша маңызды компоненті – адресатқа қатысты зерттеуді мүмкіндігінше оқырмандар арасында жүргізген сауалнама , диспуттар нәтижелеріне негіздеуге тырыстық . Аталмыш тәсілдерді қолдана отырып қазіргі қазақ баспасөзінің қоғамдағы саяси дискурсты қалайша және қандай дәрежеде айшықтайтынын анықтауға тырыстық . ",kaz
364,2018-47,at,112,"Жұмыста 3 . 3 . 1 Қазақ газетіндегі PR - мәтінінің қолданысына жеке тармақша арналды . Қазіргі кезеңді ақпарат заманы деп атау орнықты . Осыған орай бүгінгі қоғамдағы ахуалды бірнеше кеңістік құрайтынын айтуымыз керек . Соның бірі – БАҚ қызмет ететін ақпараттық кеңістік индивидтің когнитивтік кеңістігіне әртүрлі тәсілдермен енеді . Әсіресе адамдар арасындағы қарым - қатынасты реттейтін әсер етудің қосалқы коммуникативтік технологиялары болып табылатын үгіт - насихат пен жарнаманың рөлі айрықша маңызға ие . Сондай - ақ көппартиялық саяси жүйеге көшкен Қазақстанның саяси құрылымында PR ( паблик рилейшнз ) бүгінде аса қуатты саяси тәсілге айналып отыр . Аталмыш екі түрінің ішіндегі негатив мәндегі PR - мәтіндер аудиторияның назарын көбірек аударатындықтан басылымдар да ондай материалдарды көптеп жариялауға ынталы деуге болады . Яғни негатив мәнді PR - мәтінді көбейткен сайын газет таралымы да , соған сәйкес танымалдығы да арта түседі . ",kaz
365,2018-47,at,147,"Қазіргі газеттердегі негатив мәндегі PR - мәтіндердің өзін іштей 1 ) агрессивтік сипаты басым , журналистік этиканы ескермейтін және 2 ) мақала кейіпкеріне ашық агрессия көрсетпейтін , журналистік этика ережелерін сақтай отырып жазылатын , жағымсыз теріс пікірлерін ашық түрде емес , бейтарап формада беретін мәтіндер деп бөлуге болады . Қазіргі қоғамымызда манипуляция тәсілі ( шындықты бұрмалау ) саяси дискурсқа байланысты кеңінен қолданылатынына көз жеткіздік . Әсіресе сайлау қарсаңында және сол науқанның барысында қазақ баспасөзінде сананы бұрмалаудың , яғни когнитивтік сананы түрлі тәсілдермен өзгертуге тырысатын ақпараттардың баспасөзді жаулап алатыны анықталды . Бір сөзбен айтқанда , адам баласының өзін қоршаған орта туралы ақпаратты табиғи таза күйінде емес , медиа - сүзгіден өткізілген , өңделген , автор көздеген мүдделерге сай құрылған күйде алуы осы бұрмалаудың түрліше тәсілдер арқылы жүзеге асырылуына кеңінен жол ашады . Баспасөз бетіндегі сайлау қарсаңындағы үгіт - насихаттық материалдарда манипуляция вербалды және бейвербалды тәсілдер арқылы кеңінен көрініс табады . Ондағы түрліше амал - тәсілдер жинала келіп индивид санасында когнитивтік қақтығыстың орын алуына әкеледі . Бұл негізінен газет материалдарының әсерін күшейтуге бағытталған тәсіл болып табылады . ",kaz
366,2018-47,at,156,"Медиа - мәтінге прагматикалық және когнитивтік талдау жасау барысында бұл екі саланың негізгі ұғымдарын сабақтастықта алып қарастырудың мәні зор . Осылайша зерттеу нәтижесінде газет материалына арқау болатын өзек концептінің құрылымына мәтіннің тақырыптық - мағыналық кескіндемесі ( немесе ақпараттық - талдамалық қаңқасы ) сай келетіні анықталды . Жұмысымызда бұл сәйкестік мынадай сызба түрінде көрсетілді . Басқару , ұйымдастыру , өкім шығару қызметіне қатысты құжаттар . Хаттама - жиналыстарда , кеңестерде , конференцияларда және алқалық органдардың мәжілістерінде мәселені талқылау мен шешім кабылдаудың барысы туралы мәлімет беретін құжат . Толтырудың тәсілі мен көлемі жағынан хаттамалар стенография , фонография , конспект түрінде және сойлеген сөздердің мазмұны жазылмаған ықіпамды түрде болып келуі мүмкін . Қысқа хаттамаларда күн тәртібі , сөйлеушілердің аты - жөні , сөилеген сөздердің тақырыбы және кабылданған шешімдер көрсетіледі . Сөйлеген сөздердің толық мәтіні келтірілмейді . Толық хаттамаларда сөилеген сөздердің барлыгы көрсетіледі . Хаттаманың толықтық дәрежесін жиналыстың өзі айкындайды . Бүл жағдайда құжаттың заңдылық жарамдылыгын қамтамасыз ету қажст . Құжаттын заңдылық жарамдылығы барлық қажетті деректермен , олардың дұрыс толтырылуымен және хаттамадағы мәліметтердің шындыққа сәйкестігімеп аныкталады . Мысалы , жиналысқа қатысушылардың санының көрсетілуі маңызды , ол қабылданған шешімнің жеткілікті дауыспен қамтамасыз етілгенін көрсетеді . ",kaz
367,2018-47,at,105,"Хаттаманын деректемелері : мекеменің атауы ; құжаттын атауы ; мәжілістің өткен күні ; индексі ( нөмірі ; мәжіліс өткен орын ; бекіту грифі ( егер қажет болса ; тақырыбы ( жиналыстың , алқалық органның атауы ; мәтін . Мәтіннің кіріспе бөлігінде қатысушылардың құрамы , күн тәртібі ; негізгі бөлігінде тыңдалган мәселе , сөйлеген сөздер және қабылданған қаулы көрсетіледі . Құжаттың соңында төраға мен хатшының қолы койылады . Акпаратты ұлғайту . Ырьщсыз етіс . Ауыспалы осы шақ . Көптік жалғау . Сиионимдік катарлар . Зат есімнің тәуелденуі . Жалкы ссім . Реттік сан есім . Номенклатуралык атаулар . Үндестік заңы ( сиигармонизм . Ілгерінді және кейінді ықпал . көңіл аудару , белгілеу , нактылау , камтамасыз ету , мән беру , міндеттеу , іске асыру , ескеру . Хаттама жазу , мәжіліс өткен орын , күн тәртібі , тіркеу нөмірі . Төмендегі сұрактарға жауап берініздер . ( Ответьте на вопросы . ",kaz
368,2018-47,at,112,"5 . Хаттамада шешімін тапкан мәселелердің орындалу мерзімі көрсетіледі ме ? Ресми хаттар белгілі бір ортаның атқаратын жұмыстарына байланысты мәселелер жазбаша карастырылады . Олар ресми түрде мекеменің атынан жазылады және қызметтен тыс мәселені қозғамайды . Қызметтік жеке хатттар . Бүл хаттардың ерекшелігі айтылатын мәселе орісінің кеңдігі жоне қызметтен тыс моселелерге де арналатындығы . Дегенмен де қызметтен тыс мөселелер , адамның өз қызметімен , үйымның атқаратын қьтзметімен шеше алатын моселелер орісімен тікелей байланыста болады . Бүл хаттар жеке түлға атынан жазылады . Ұсыныс хаттар . Бүл хаттар бір мақсатта ғана жазылады : қызметқерді белгілі бір орынға , қызметке үсыну жөнінде басшыга үсыныс жасау . Аталған қызметкердің сол орынға лайық екендігіне қепілдеме беру . Хат ресми , өзіне тән қүрылымы сақталып жазылады . Бүл хатқа ұсыныс жасаған тұлға ғана қол қояды . ",kaz
369,2018-47,at,112,"Сұраныс хаттары . Бүл хаттар да бір ғана мақсатпен жазылады : мекемеден кереқті ақпаратты немесе белгілі бір кұжатты жіберуін сүрау . Сұраныс хатқа мекеменің жауапты адамы қол қояды . Шағым хаттар . Белгілі бір мекеменің немесе мекеме қызметкерлерінің заңсыз іс - әрекетін көрсету , соған орай шара қолдануды сүрау мақсатында жазылады . Хат мазмүнының неғізгі қүндылығы онда көрсетілетін фактілерге байланысты . Шағым хатқа шағым беруші адам , кейде хат мазмүнына байланысты мекеменің жауапты қызметкері де қол қояды . Циркуляр хат . Ведомстволық жағынан бағынышты барлық мекемелерғе бір мезгілде жөнелтілетін хат . Олар негізінен тапсырма беру сипатында болады . Жолдама хаттар . Қүжатпен бірге жіберілетін қосымшаньтң немесе қосымшадардың құрамы , мазмүны , көлемі , саны жайлы мәліметтер көрсету үшін жазылады . Бүл хаттар өрсетілген ақпараттың долдігімен ерекшеленеді . Жолдама хатқа мекеме басшысы қол қояды . ",kaz
370,2018-47,at,106,"Хатты жазып отрығнада онда келтірілетін фактілер мен айтылатын мәселенің маңыз , мазмүнына ғана емес , өзіңіздің оны қалай беріп , жеткізіп отырғандығьщызға да назар аударыңыз . Әрбір хатты жазғанда қалыптасқан стильдік нормадан ауытқьшаған жөн . Казақ мемлекеттік Ғылыми - техникалық ақпарат ғылыми - зерттеу институтының директорына Абай атындагы Алматы мемлекеттік упиверситетіндегі филология гылымдарының докторы гылыми дәрежесін алу ушін диссертация қоргаитын ДР 14 . 05 . 04 диссертациялық кеңес 10 . 02 . 02 — қазақ тілі мамандыгы бойынша Оспанова Өміргул Ақанқызының "" Қазақ тіліндегі көсемшеніц магынасы мен қызметінің дамуы "" атты кандидаттық диссертация жумысыны және авторефератыныц 2 данасын мемлекеттік тіркеу мен микрофильмнен өткізу ушін жіберіп отыр . Диссертация кеңес төрайымы , филология гылымының докторы , Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті . 480100 , Алматы қаласы , Достық даңғылы , 13 . тел . 91 - 33 - 77 ",kaz
371,2018-47,at,107,"Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясы А . Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының директоры К . Ш . Құсайынов мырзағаАбай атындагы Алматы мемлекеттік университетінің филология гылымдарының докторы гылыми дәрежесін алу ушін диссертация қореайтын кеңес шешімімен ( хаттама № 11 , 10 - шы ақпан 1998 жыл ) Сіз басшылық жасап отырган А . Байтурсынов атындагы Тіл білімі институты мына диссертацияга жетекші уйым болып бекітілді : Бейсембекова Жулдыз Сардырбекқызының "" Қазіргі қазақ тіліндегі буйрық райдың парадигмасы мен магыналық қурамы "" атты кандидаттық диссертациясы , 10 . 02 . 02 . — қазақ тілі мамандыгы бойынша . Осыган орай аталган диссертацияны Сізге жіберіп отырмыз , оның қоргаллы 18 наурыз 1998 ж . белгіленді . Оган мына мерзімге дейін пікір беруіңізді өтінеміз : Жетекші уйым басшысының қолы елтаңбалы мәрмен бекітілуге тиіс . Пікірде кеңейтілген турде мынадай тустарга жауап беруіңізді сураймыз : ",kaz
372,2018-47,at,131,"1 . Зерттеу тақырыбының өзектілігі және оның жалпы гылымдармен және жалпы мемлекеттік багдарламамен байланысы . 2 . Диссертацияныц ' Тылыми дәрежелер мен еылыми атақтар беру туралы Ереженің "" ушінші бәлімі қоятын талаптарга сәйкестігі . Постскриптум . Постскриптум - латын тілінен аударғанда "" хаттың аяқ жағына , қол қойылғаннан кейін "" р . з "" таңбаларын койып түрып , одан кейін жазылатын сөздер немесе мотін "" деген мағына береді . Постскриптум қызметтік хаттарда мынадай екі жағдайда ғана жазылады . 1 . Адресатқа міндетті түрде жеткізілуі тиіс мәлімет хаттың негізгі мазмұнында айтылмай қалса , хат дайындалып қол қойылып койса , қойылған қолдан кейін "" р . з "" белгісі қойылып , қосымша айтылатын мәлімет жазылады . Бұдан кейін қайтадан қол койылады . 2 . Хат мазмұнында айтылған ақпарат , мәлімет өзгерген жағдайда да қойылған қолдан кейін "" р . з "" белғісі қойылып жаңа ақпарат жазылады . Ол да қайтадан қойылған қолмен расталады . Хатты жедел жіберу қажет болған жағдайда Постскриптум қолмен жазылады . Қол қойылып , датасы көрсетіледі . ",kaz
373,2018-47,at,107," "" р . 8 . 4 - квартал бойынша жасалеап есепті жаңа гана қабылдап алдым . 1999 жыягы желтоқсанның 31 - і саг . 17 . 30 "" р . з "" Шүғыл жолсапарға шығуға ткра келіп түр . Сондықтан 2 аптаға дейін сізбен кездесе алмаймын . Кездесу уақытын қосымша хабарлаймын . 22 . 04 . 98 . Кейбір күрделі , күтуге келмейтін , тығыз жағдайларда постскриптум қайталап та жазылады . Онда "" Р . р . з "" постскрилтум белгісі қойылады . Оның жазылу реті де дәл жоғарыда айтылғандай . Іс қағаздарында қолданылып отырған ақпарат , мәліметтің барлығы мүқият тексерілуі керек . Іс қағаздарында ақиқаттығы күмән тудыратын мәлімет қолданылмағын жөн , қүжаттардағы шындыққа жанаспайтын қате мәлімет қай кезде жіберіледі : - дайындалған қүжаттың мазмүны мен сапасына немқүрайды бақылау жасалғанда ; қүжатты дайындаушыньщ білім мен тәжірибе деңгейі төмен болғанда ; жүктелген тапсырма олардың біліктілігімен сәйкес келмеген жағдайда ; ",kaz
374,2018-47,at,108," - құжатты дайындаушы өз ісіне немқүрайды , салақ қараған жағдайда - құжатты дайындау барысында дүрыс мәлімет қолданбаған жағдайда ; - құжаттарды дайындау барысында бағдарламалық - техникалық қүралдарды дүрыс пайдаланбаған жағдайда ; Құжат дайындаған жағдайда іскерлік , қатынас жасап отырған мекеменің аты , реквизиттері , мекеме басшысының аты - жөні , лауазымы анық , сауатты жазылуы керек . Қүжаттағы сандық мөліметтер , уақыт көрсеткіштері , цифрлар қайта бір тексеріліп барып жіберілуі керек . Егер құжатта қосымша ( приложение ) болатын болса ол жолдама хатта көрсетілуі керек , я болмаса қүжаттың соңында ескерілуі тиіс . Мысалы , Көлемі 5 беттен тұратын қосымша бөлек дайындалған немесе бүл құжаттан бөлек , 10 беттік қосымшаны коса жіберіп отырмыз т . с . с , Құжаттағы бүкіл ақпарат мұқият текесерілуі керек . Қүжаттағы ақпартты тексеруді бірнеше түрде жүргізуге болады . Олар мыналар : ",kaz
375,2018-47,at,109,"1 . Техникалық . Мүнда қате жазылған сөздер , дүрыс қойылмаған тыныс белгілері , дүрыс түспеген әріптер т . б . басты назарда үсталады . 2 . Заңдық . Мүнда қүжат мазмүнының қазіргі күші бар заңдарға және қүқық нормаларына сәйкестігі тексеріледі . 3 . Қаржы - экономикалық . Мүнда қүжатта шығарылған қаржы - экономикалы шешімдердің үйлесімділік , тиімділік дәрежесіне баға беріледі . 4 . Статистикалық . Мүнда қүжаттағы статистикалық мәліметтердің актуалъдылығы мен ақиқаттығы , дәлдігі тексеріледі . 5 . Жариясыздық . Мүнда құжат мазмүнында жариялылығы шектеулі мағлүматтың немесе мемлекеттік қүпия болып саналатын я қызметтік , коммерциялық қүпия болып табылатын мәліметтің жіберІлмеу жағы тексеріледі . 6 . Ақпараттық . Мүнда құжатты алушының мекен - жайы , реквизиттері сияқты мәліметтердің дүрыстығы тексеріледі . Қүжаттағы мәліметтердің дәлдігі , оның мерзімінде дүрыс жасалу жауапкершілігі қүжат дайындаушы адамға жүктеледі . Егер қүжат дайындаушы адам бірнешеу болса жауапты орьгадаушы белгіленеді . ",kaz
376,2018-47,at,103,"Құжатты дүрыс дайындап , уақытылы жіберу секретариат қызметкеріне я іс жүргізушіге жүктеледі . Жеделхат – телеграф ( телетайп ) арқылы жолданатын , шұғыл мәселелер туралы хабарламалық сипаттағы құжат . - мекеменің кез келген қызметкерінің жіберуіне мүмкіндік болады ; - формальды түзетулердің ( виза қою , келісу , корректуралау , редакциялау ) қажеттігі жоқ ; - жеделхат қолмен жазылғанына қарамастан жіберуші мен алушы туралы мәлімет нақты қамтылады ; - жеделхат басқа байланыс түрлерінен ( интернет , факс ) арзан , сенімді . - мәтін қысқа ( ең ұзағы 300 сөз , анық , түсінікті болуы тиіс ; - цифрлар жазбаша беріледі ( мысалы : 10137 - бір нөл бір үш , жеті ; - жеделхат құрылымы ( алушы адресі , мәтін , жіберуші адресі ) қатаң сақталады ; Жеделхат 2 - ге бөлінеді : ішкі ( мемлекет ішіндегі ) және халықаралық ( шетелдерге жіберілетін . ",kaz
377,2018-47,at,101,"1 . Сызықтың жоғары жағына жазылып , ақша төленетін формулярдағы бөлігінде : 2 . Сызықтың сыртына жазылып , ақша төленбейтін бөлігінде : - мекемеде арнайы журналға тіркеледі ( тігіледі не желімделеді . Қасына алушының танысқаны жөнінде белгі , қол қойылады , резолюция жазылады . - Жолданғанда жіберушінің қолы қойылады , көшірмесі сақталады . Ескерту : Егер жеделхат телефон арқылы жіберілсе , оны кім қабылдағанын , жұмыс телефонын , қызметін жазып алыңыз . Телефонхат - телефон я радио арқылы жолданатын хабарламалық сипаттағы құжат . Телефонхат үшінші бір мекеменің қатысынсыз тікелей мәлімденеді . Қабылдаушы жақ ақпаратты жазып алады . Телефонхаттың формуляры : хабардың аты , нөмірі , күні , қабылданған уақыты , байланысты жүзеге асырушының аты - жөні , телефон не рация нөмірі . Телефонхатты қабылдаған адам ақпаратты тиесілі адамға шұғыл жеткізуі міндетті . ",kaz
378,2018-47,at,104,"Телефонограмма — телефон я радио арқылы телефонограмма , радиограмма ретінде жеткізілетін жедел сипаттағы құжат , Телефонхаттың жеделхаттан айырмашылығы сіз үшінші бір мекеме қызметіне жүгінбей өз ақпаратъщызды телефон я радио арқылы алушыға тікелей мәлімдей аласыз . Ол байланыстың келесі бетінде тұрып сіз айтқан ақпаратты жазып аласыз . Телефонограмма мәтіні аса күрделі болмауы керек . Телефонхат формуляры : жіберілген хабардың аты , нөмірі , жіберілген күні және қабылданган уақыты жөніндегі мәлімет , байланыс жүйесін іске асырган адамның аты - жөні , телефон я радио нөмірі . Телефонхат , радиограмма мәтіні арнаулы бланкке немесе таза қағазға жазылады , оған мекеме бастығы немесе жауапты қызметкер қол қояды . Бұл құжаттың ерекшелігі оның мекемеге бірден келіп түсетіндігі . Телефонхаттар басқа қызметтік құжаттар сияқты есептеледі , қабылданады , сақталады . ",kaz
379,2018-47,at,102,"Дербес демографиялық саясаттың маңызы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыБүгінгі күннің аса күрделі мәселелерінің бірі - Қазақстанның өзіндік дербес демографиялық саясаты біздерге не үшіе соншама қажет ? Не үшін оған ұлттық қауіпсіздікте бірінші басымдылық беріліп отыр ? Себебі , Қазақстан ұлысының негізгі ұлты ретінде қазақ халқының жан - жақты даму бағдарламасын қабылдап , көп ұлтты республикамызда ұлтаралық қатынастарды жақсарту мен сауықтыру мәселесін мемлекеттік саясат деңгейіне көтергенде ғана болашаққа толық сеніммен қарай аламыз . Енді тым алысқа бармай - ақ , аңсаған тәуелсіздігімізді алғаннан бергі еліміздегі демографиялық өзгерістерге назар аударсақ . Тәтімов М . Халықнама немесе Сан мен Сана : Т 27 Демографтың ой - толғаныстары . – Алматы : Жазушы , 1992 . – 184б . ",kaz
380,2018-47,at,146,"Дүние жүзі қазақтарының құрылтайы : Құттықтаулар , баяндамалар , тілектер , өлең - жырлар . – Алматы : Атамұра – Қазақстан , 1993 . – 192б . Тәтімов М , Әлиев Ж . Дербестігіміз – демографияда : - Алматы : Жеті жарғы , 1999 . – 264б . Қазақстанның демографиялық жылнамалылығы . – Алматы , 2005 . Негізгі бөлім : Тәуелсіздік барысындағы демографиялық өзгерістер . Есенберлиннің Көшпенділер романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Көру теңеулеріне негіз болатын заттардың екінші белгісі – олардың қимыл - әрекеті . Мұның да жалғыз жолы бар . Ол бүкіл Дәшті Қыпшақты өзіңе бағындырып , жылқыдай жусатып , қойдай өргізуің керек [ 3 , 226 б . Теңеудің бейнесі де , заты да – деректі , нақты . Теңеу затының , яғни , Дәшті Қыпшақтың қимылы бейненің , яғни , жылқының деректі , нақты қимылына ұқсатылып отыр . Салыстырудың , теңеудің нәтижесінде предметтің ( Дәшті Қыпшақтың ) қимылы нақтылы сипатқа ие болып , эмоционалды - экспрессивті бояуы қанық көркем бейне жасалған . Жазушы қалың бұқараны ашса , алақанында , жұмса , жұдырығында ұстады , халыққа дегенін істеткізді деген мағынаны осындай әшекейлі - кестелі теңеу арқылы жеткізген . ",kaz
381,2018-47,at,109,"Көру теңеулеріне негіз болатын заттардың үшінші белгісі – олардың түр - түсі , бояуы . Бұл теңеулердің мәні – заттардың құр бояуын хабарлап қана қоймай , олардың бояуларының түсін қанықтыру , заттың реңін ашып , көріктендіре түсу болып табылады . Мәселен , жазушы Ал біз тайлы - таяғына дейін айдап алдық десек , арғы түбекте әлі де үш мыңдай кілең ақ шағала асаулары қалыпты [ 5 , 134 б ] деген сөйлемдегі теңеудің затын , яғни асау жылқылардың түсін әншейін ғана ақ немесе боз емес , кілең ақ шағала ( дай ) деп суреттеу арқылы өте бір әсем , тіл жетпес сұлу картинаға айналдырған . Ал Сөз айтпай үш жүз мақпал қара , асыл жылқысын айдап беріп , өзін ажалдан алып қалған құлды босатып алады [ 3 , 123 б ] деген сөйлемде мақпалдай қара дәстүрлі теңеуі қолданылады . ",kaz
382,2018-47,at,123,"Жылқыға қатысты есту теңеулері болғанмен ( Ағайын алыста жүрсе , кісінеседі , жақында жүрсе , тебіседі , шығармада сирек кездеседі . Олар дыбыстың көмегімен адамның мінез - құлқын , түрлі әрекеттерін бейнелейді . Тұтқын қыздың сұлулығына күйіндім бе , "" сен нәзік сұлусың ғой , бауырыңды құлындай шыңғыртып жатқанда сенің сұлу түрің қандай болады екен , көрейін ” деп жігітке қыл бұрауды тұтқын қыздың көзінше салғыздым [ 3 , 350 б . Теңеуде асау құлынды бұғалықтап ұстағанда , я қасқыр тартқанда шошып , қиналғанда шығаратын үні арқылы теңеу затының мәні ашылады . Жазушы қыл бұрау салынған жігіттің қиналып шығарған үнін басына ноқта түсіп , шошынған асау құлынның шыңғыруына ұқсата отырып , эмоционалды - экспрессивті әсері мол картина жасап , оқырман көңіліне жол таба алған . Жылқыға қатысты сезім - күй теңеулері үш топқа бөлінеді : 1 ) бейнесі де , заты да деректі теңеулер ; 2 ) бейнесі нақты , заты дерексіз теңеулер ; 3 ) бейнесі нақтылы қимыл - әрекетке негізделген теңеулер . ",kaz
383,2018-47,at,122,"Бейнесі де , заты да деректі сезім - күй теңеулерінің бейнесіне де , затына да көзге көрінетін , қолмен ұстауға болатын деректі заттар негіз болады . Бірақ ақиқат өмірде зат пен бейнеге негіз болған заттар мен құбылыстардың бір - біріне еш ұқсастығы болмайды : Қалың ойға шомып кетіп , басын төмен салып , үн - түнсіз отырған қарт жырау , шапқан дүбірді естіп , тыпырши қалған кәрі тарландай , кенет басын көтеріп алды [ 3 , 55 б . Бірақ өр мінезді , жалын жанды Қазтуған Қотан толғауынан мойымады . Қамшы тиіп , ырши түскен жүйріктей енді тіпті долданып кетті [ 3 , 55 б . Шығарма жылқыға қатысты теңеулерге өте бай . Шығармада көру теңеулері мен бейнесі нақты қимыл - әрекетке негізделген сезім - күй теңеулерінің молдығы анықталды . Жазушы жылқыға қатысты теңеулерді қолдану арқылы халық танымына жақын , ұлттық менталитетімізге сай , әсем де көркем бейнелер жасап , шығарманың көркемдік , психологиялық , эмоционалды - экспрессивтік сапасын күшейтуге қол жеткізген . ",kaz
384,2018-47,at,125,"2 . 2 Жылқы малына қатысты атаулардың рухани мәдениеттегі орны . Қазақта нәресте дүниеге келгенде ұл баланың кіндігін "" ат құлағында ойнасын ” деген тілекпен , аттың жалына байлап қоятын дағды бар . Баланы бесікке саларда "" Тақымынан тұлпар кетпесін , бәйге бермес шабандоз болсын ” деген тілек айтады . Бала ес біліп , етек жия бастаған кезінен - ақ нағашылары жиендерін баулып , үйірлі жылқының ішінен таңдап жүріп , тай мінгізеді . Ол жиеннің бәсіресі , бәсіре тай немесе "" жиенқұрық ” деп аталады . Көшпенділердің өмірінде жылқыға байланысты сан қилы қуаныштар кездесіп , оған ел - жұртын ортақтастырып жатады . Атап айтсақ , атқа ( ашамайға ) мінгізу тойы , ашамайдан шығып үзеңгілі ерге міну , жайдақ тайға міну , бәйгеде тайға , құнанға , атқа мініп шабу , тоқымқағар , сайысқа түсу , асау үйрету . Бұл дәстүрлер баланы азамат болып , атқа мініп , ел қорғауға қамдандыру мақсатын көздейді . Бұлардан басқа биебайлар ( қымызмұрындық , сіргежияр ( сіргемөлдіретер ) сияқты салт - дәстүрлер халқымызда көптеп саналады . ",kaz
385,2018-47,at,126,"Қазақ біреуге ат мінгізгенде я сатқанда , ноқта - жүген бермейді . Малдың құты , бағы басында , жылқының басына пайдаланған ноқта мен жүгенде де құттың демі бар , бұлар атпен қоса берілсе – үйдің байлығы , бағы еріп кетеді деп ырымдалады . Үйірлі жылқысынан мал бергенде сол жылқының жалынан бір тал қылды жұлып алып , ырыс бірге кетпесін деп қылға оның сілекейін жағып , қалтаға салып сақтап қояды . Бұл – "" сілекей сірне ” деп аталады . Қазақтар жылқыны ұрып - соғу былай тұрсын , киесі атады деп , желіден , жылқышы ұстайтын құрықтан , бақанның үстінен аттап өтпейді . "" Бақан аттаған байымайды , балта аттаған жарымайды ” деген сенім бар . Сүрінген атты да ұрмайды . Сайтан аттың көзін басып тұрса , қашып кетсін деп , көзін оң қолымен сүртіп , тазалайды . Жолаушы келе жатып , атының сауырынан ұрмайды . Жапанда жалғыз келе жатқан жолаушыны қолдап , жебейтін Қызыр пайғамбар аттың сауырында отырады деп жорылады . ",kaz
386,2018-47,at,121,"Сондай - ақ , халқымыз түске сенгіш . Жақсы түс көрсе балаша қуанып , жаман түс көрсе , мән бермеуге тырысса да , көрген түсін жоруға шебер - ақ ! Түсіңде ақ боз ат көрсең , ісің оңалады , қара ат көрсең сәтсіздікке ұрынасың , жылқы сатып алып жүрсең , жаңа хабар аласың , жылқы мініп жүрсең , қуаныш деп жориды . Шығармада Бұқар жырау Абылай ханның түсін былайша жориды : Жалынқұйрыққа мінгенің – хан тағына мінгенің [ 5 , 182 б . Жалынқұйрық – Абылай ханның жорыққа мінетін аты . Қазақ халқы біреуге алғысын білдіруде де алдына жан салмайды . Мысалы , Жайлауың байсалды болсын , Айғырың байталды болсын ! Атыңның басы ойнақты болсын , қораңның іші торпақты болсын ! Құлынды желіге алғаш байларда Желі тартарың көбейсін ! – дейді . Қарғыс мәнді фразалар да кездесіп қалады : Атың арып , тулақ болсын , ерің арып , аруақ болсын ! Ат қадірін білмесең , Жаяушылық берсін сазаңды ! ",kaz
387,2018-47,at,131,"Көшпенді халықтың өмірінде жылқының маңызы зор болғандықтан , жылқыға байланысты салт - дәстүрлері мен ырым - тыйымдары өте көп . Олар шығармадан да орын алған . Рухани мәдениетіміздің қайталанбас , қайтып келмес асылы жылқы бағу дәстүрі сипатталады [ 3 , 231 б . 2 . 3 Романдағы жылқыға қатысты халықтық өлшем атаулары . Халықтық өлшем атаулары халықтың күнделікті өмірімен , күн көрісімен , шаруашылығымен байланысты пайда болады . Олардың көпшілігі көшпенді халық үшін зор маңызы бар – жылқы шаруашылығымен байланысты . Жылқыға қатысты уақыт өлшемдері : бие байлар кезде , биенің бас сауымында , бие ағытарда , бие сауым уақыт . Шығармада автор бие сауымы өлшемін асқан шеберлікпен , сан құбылта пайдаланады . Қорыта келгенде , жылқыға қатысты халықтық өлшем атаулары – қазақ тілінің сөздік қорында өзіндік орны бар тілдік қазына . Ата - бабаларымыздың негізгі кәсібі – жылқы шаруашылығы негізінде қалыптасып , халық жадында сақталған атаулар тіл тарихы мен халық мәдениетінің сырларын танытады . Қаламгер шығармада осы халықтық қолданыстарды барынша көрсете білген . ",kaz
388,2018-47,at,180,"2 . 4 Жылқы атауымен байланысты фразеологизмдер мен мақал - мәтелдердің этнолингвистикалық мәні . Қазақ халқының сан ғасырлық өмір тарихы , қиын да күрделі тағдыры , аса бай мәдени мұралары тұтастай фразеологиялық қордан көрініс тапқан . Тұрақты сөз тіркестерінің көпшілігіне төрт түлік мал , соның ішінде жылқы атаулары ұйытқы болған . Тілдік қолданыста ат сөзінің қолданылу жиілігі жоғары болғандықтан ат сөзі ұйытқы болған тіркестер де өте көп . Шығармадағы ат лексемасына байланысты фразеологизмдер екі топқа бөлініп қарастырылды : тек жылқыға қатысты қолданылатын және адамға қатысты қолданылатын фразеологизмдер . Тек жылқыға қатысты қолданылатын фразеологизмдер көлемі адамға қатысты қолданылатын тіркестерден әлдеқайда аз . Ал ат лексемасына байланысты пайда болып , алғашында тура мағынаны білдіріп , мағына дамуының барысында адамның мінез - құлқын , түрлі әрекеттерін білдіру қызметіне ауысқан фразеологизмдер өте көп . Шығармада да жиі қолданылады . Мәселен , ат басын бұрды тіркесі бір жаққа қарай бағыт алды , беттеді деген мағынаны береді . Жазушы қолданысында автор мақсатына сай кейде арасына сөз қосылып , кейде етістіктің формасы өзгертіліп беріледі . Ат басы Абылай сұлтанның аулына қарай бұрылысымен - ақ , бұған жолай төре тұқымынан қиянат көрген басқа рудың кедей топтары да қосыла берген [ 3 , 492 б . Ана екеуі оған жауап қайтармаған , үн - түнсіз аттарының басын бұрып , келе жатқан адамдарға қарсы аяңдаған [ 3 , 23 б . ",kaz
389,2018-47,at,135,"Фразеологизмдер – ойды бейнелеп жеткізудің таптырмас құралы . Мысалы , тынықты , сергіп қалды деудің орнына құр атқа мінгендей болды деген , асығыста , жөпелдемеде деп жай айта салмай , аттың жалы , түйенің қомында деген әлдеқайда әсерлірек шығады . Ал ат құйрығына байланды фразеологизмі атқа сүйретті , жазалады , қорлады деген мағынаны береді . Шығармада қолданылу жиілігі жоғары . Өйткені көшпенділер өмірінде бұл жазаға адамдар жиі тартылған . Кейбір ауа жайылған , тек өз дегеніне болмаса ештеңеге көнбейтін кесір , тоң мойын ру бастықтарын ат құйрығына байлап құрбан етуге де барған жоқ па [ 3 , 227 б . Ат қойды тіркесі де жиі қолданысқа түседі . Бұл тіркес тура мағынасында тұра шапты , шаба жөнелді дегенді білдірсе , бапкерлер тілінде баптап жүрген жүйрікті жайлап келдім деген мағынасы бар . Шығармада тұра шапты деген мәнде жұмсалады . Сөйткенше болған жоқ , жыралы ойпаттан екі жүз әскер жүйріктерін ойната шығып "" Табын ! Табын , "" Тіленші ! Тіленші "" деп ұрандай ат қойды [ 5 , 48 б . ",kaz
390,2018-47,at,112,"Ал жалпы жылқыға байланысты фразеологизмдерге келсек , тек жылқыға қатысты қолданылатын тұрақты сөз тіркестері жылқының дене бітімін , жасын , жынысын , мінезін , бабын , сынын , түсін түрлі қасиеттерін білдіреді . Қазақ қоңды , сауыры тұтас жылқы туралы сөз еткенде жаңбырлығы жабық тіркесін қолданады . Таңдаулы саңлақ , сайысқа сай тұлпарды жау басар жүйрік дейді . Ер азаматтары жау басар жүйріктерінің ер - тоқымын алмай түнде қос маңайында оттатып отыр [ 5 , 28 б . Жылқының түр - түсіне байланысты мақал - мәтелдер де кездеседі . Қаламгер шығармада төмендегі мақалды адамның бәрі бірдей емес деген мағынада бірнеше рет қолданады : Бір биеден ала да туады , құла да туады , бір шіріген жұмыртқа кімді бүлдірер дейсің дейді ішінен Кенесары [ 5 , 83 б . Жұмыста І . Есенберлиннің "" Көшпенділер ” романындағы жылқы атаулары тілдік және этнолингвистикалық тұрғыдан қарастырылып , төмендегідей мәселелер айқындалды : ",kaz
391,2018-47,at,113," - тарихи трилогияда жылқы атауларының мол қамтылуы , біріншіден , оның жанрымен байланысты болса , екіншіден , қазақ тілінің сөздік қорында жылқы атауларының өзіндік орны , үлес салмағы бар екендігін көрсетеді - І . Есенберлиннің "" Көшпенділер ” тарихи романындағы жылқыға қатысты этномәдени лексиканың молдығы қаламгердің тілдік тұлғасына тән ой - танымының , қайталанбас даралығының көрінісі ; - романдағы жылқыға байланысты тіл деректері , этномәдени лексика қазақ халқының сан ғасырлық тарихи - мәдени өмір - тәжірибесінен хабардар етеді әрі шығарманың танымдық маңызын арттыруға ықпал жасайды ; - аталмыш шығармада киелі жылқы түлігіне байланысты салт - дәстүрлердегі , табу мен эвфемизмдердегі , жылқыға қатысты халықтық өлшем атауларындағы ұлттың дүниетанымының жүйесі айшықты сипатталған ; - қазақ халқының жылқыға қатысты әдет - ғұрыптары мен салт - дәстүрлері жүйесін зерттеу көшпенділердің рухани және материалдық мәдениетін сараптап , зерделеуге , осы арқылы көшпенділердің дүниетанымдық бітімін айқындауға мүмкіндік туғызады ; ",kaz
392,2018-47,at,105," - тіліміздегі аттың сынын білдіретін , тұлғасын , бабын сипаттайтын сөз тіркестері қазақ халқының сан ғасырлық өмір тәжірибесінің , ұжымдық танымның нәтижесінде пайда болған , олар тек қазақ халқына ғана тән ерекшеліктер , сонымен қатар олар тілдің кумулятивтік қызметінің нәтижесінде атадан балаға мирас болып , ұрпақтан - ұрпаққа беріліп келеді - тек жылқыға қатысты қолданылатын фразеологизмдер жылқының дене мүшелерінің атауларын , мінезін , бабын , күйін т . б . қасиеттерін сипаттаса , адамға қатысты ауыспалы мәнде қолданылатын фразеологизмдер адамның жағымды - жағымсыз мінез - құлықтарын бейнелейді ; - жылқы атаулары сөзжасамында біріктіру , қосарлау , тіркестіру тәсілдері белсенді қызмет атқарады . Жылқы атаулары сөзжасамындағы ең өнімді тәсіл – аналитикалық тәсіл екендігі анықталды ; - шығармадағы жылқыға қатысты теңеулер – қазақ халқының дүниетанымының , ұлттық ерекшеліктерінің , көркем ойлау мәнерінің көрсеткіші . ",kaz
393,2018-47,at,107,"1 Гумбольдт В . Избранные труды по языкознанию . – Москва : Прогресс , 1984 . - 398 - с . 2 Оразов М . Семантика казахского глагола . Дисс . докт . фил . наук . 10 . 02 . 06 . – Алматы , 1983 . - 415 - б . 3 Есенберлин І . Көшпенділер . Тарихи трилогия . – Алматы : Жазушы , 1986 . Он томдық шығармалар жинағы . 6 том . 1 - 2 кітап . - 600 - б . 4 Арғынбаев Х . Қазақтың мал шаруашылығы жайында этнографиялық очерк . – Алматы : Ғылым , 1969 , - 172 - б . 5 Есенберлин І . Көшпенділер . Тарихи трилогия . – Алматы : Жазушы , 1986 . Он томдық шығармалар жинағы . 7 том . 3 кітап . - 328 - б . 6 Қайдаров Ә , Ахтамбердиева З , Өмірбеков Б . Түр - түстердің тілдегі көрінісі . – Алматы : Ана тілі , 1992 . - 160 - б . 7 Шота Қ . Н . Дыбыстық еліктеуіш етістіктердің этнолингвистикалық негіздері . Фил . ғыл . канд . дисс . 10 . 02 . 02 . – Алматы : А . Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институты , 2004 . – 166 - б . ",kaz
394,2018-47,at,112,"8 Қаирбаева Қ . Т . Қазақ тіліндегі этномәдени атаулардың символдық мәні . Фил . ғыл . канд . дисс . автореф . 10 . 02 . 20 . – Алматы : А . Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институты , 1997 . - 30 - б . 9 Тоқтабай А , Сейтқұлова Ж . Төрт түліктің қасиеті . – Алматы , 2005 . - 192 - б . 10 Қоңыров Т . Қазақ теңеулері . – Алматы : Мектеп , 1978 . – 192 - б . Диссертацияның мазмұны төмендегі басылымдарда жарияланды : Қазақ тіліндегі етістік түбірі - нақтылауды қажет ететін сондай тұстардың бірі . Қимылдың түбір тұлғасына іс - әрекет , қимылды білдіретін грамматикалық мағына тән . Ал 2 жақ бұйрықтық мағына оның ( етістік түбірдің ) бұйрық райдың 2 жақ жекеше анайы түрінде , яғни етістік белгілі бір тұлғасында беретін мағынасы . Етістік түбіріне 2 жақтық бұйрықтық мағына тән емес . Бұйрық райдың 2 жақ жекеше анайы түрі – етістік түбірінің бұйрықтық мағынаны білдіретін арнайы грамматикалық формасы . ",kaz
395,2018-47,at,155,"Ал егер етістіктің түбір тұлғасы мен бұйрық райдың 2 жағы бір грамматикалық мағынаны білдіріп , бір ұғым болып ұғынылатын болса , бірдей екі нәрсені екі бөліп атаудың қажеті жоқ сияқты . Олай болса , беретін мағыналары бір , сыртқы тұлғалары бір ұғымдарды бір атаумен атаған орынды . Егер етістік түбіріне бұйрықтық мағына о бастан тән болса , етістіктің белгілі бір тұлғадағы көрінісі , яғни бұйрық райдың екінші жақ анайы жекеше түрінде ол қайталанбаған болар еді . Етістіктерді мін , ер , түс , айт , жүр деп сөйлем ішінде емес , сен деген бастауыш қызметіндегі жіктеу есімдігімен байланыстырмай жеке алатын болсақ , оларда 2 жақ бұйрықтық мағына жоқ , етістік түбірінде о бастан бар қимыл , іс - әрекетті білдіретін грамматикалық мағына бар . Бұл етістіктер сөйлем ішінде сен бастауышымен жақтық , жекешелік , бұйрықтық жақтарынан байланысып , етістіктің бұйрық рай формасында қолданылып тұр . Бұйрық рай - етістіктің рай категориясындағы белгілі бір тұлғасы , ол бұйрықтық мағынаны білдірудің арнайы грамматикалық формасы болып табылады . Ендеше , осы жердегі етістік түбірінің тағы бір грамматикалық ерекшелігі шығады . Ол ерекшелік етістік түбірінің түбір күйінде қолданылмайтындығында . ",kaz
396,2018-47,at,122,"Етістік түбірінің осы ерекшелігін алғаш байқап , оның бұйрық раймен 1 , 2 жақ , жекеше , анайы бір емес , тек сәйкес келе - тінін айтқан ғалым – Ы . Маманов . Қазіргі қазақ тілінде етістік грамматикалық тұлғаларға өте бай . Қимылдың , іс - әрекеттің әр түрлі мәнді болуымен қатар етістік сөйлемде сол қимылды атқарушы субьектімен және обьектімен әрқилы қатынасына байланысты ( шақтық , жақтық , райға қатысты ) болу - болмауына байланысты т . б . мәндік ерекшеліктерді білдіріп отырады . Олардың әрқайсысы белгілі тұлғалар арқылы жасалады . Етістіктің ондай ерекшеліктері негізгі және көмекші етістік , дара және күрделі етістік , болымды және болымсыз етістік , сабақты және салт етістіктер болып бөлінуімен , сондай – ақ етіс , шақ , рай категорияларынан , жіктелуінен көрінеді . Кейде етістіктің болымды және болымсыз , сабақты және салт етістік пен етіс түрлері лексика - грамматикалық категориялары , шақ , рай , жақ 1 жіктелуі түрлері грамматикалық деп те аталады . ",kaz
397,2018-47,at,127,"Қазақ тіліндегі етістіктің құрылымын жақсы түсіну үшін оның көптеген сөз тудырушы және форма тудырушы аффикстерін , олардың түрлі грамматикалық қызметтерін - функцияларын осы тілдің тұрғысынан , аглютинативтік ерекшелігін ескере отырып айыру керек . Етістіктің түбір сөздерге әр түрлі жұрнақтар жалғану арқылы жасалуын синтетикалық тәсіл дейміз . Сонымен бірге қазақ тілінде сөздердің тіркесуі арқылы да , яғни аналитикалық тәсілмен жаңа мағыналық қимылдық ұғым тудыратын сөздер жасалады . Бағалады - 1 туынды етістік , жедел өткен шақ 3 жақ жекеше , синтетикалық тәсіл Ыза болды 1 тіркесу арқылы , аналитикалық тәсіл , жедел өткен шақ , 3 жақ , нөлдік форма . Етістік сөйлемде негізгі мәнде де , көмекші мәнде де қолда - нылады . Жеке тұрғанда лексикалық мағынасы бар түрін немесе күрделі етістіктің негізгі мәнін емес , грамматикалық мәндерін білдіретін сыңарын көмекші етістік деп атайды . Көмекші етістік - тің мәнді , мәнсіз ( Маманов Ы ) немесе толымды , толымсыз ( Ысқақов А ) түрлері болады . ",kaz
398,2018-47,at,115,"Қазақ тіліндегі етістік формасын лексика - грамматикалық қызметтеріне қарай , алдымен екі үлкен топқа бөледі : 1 . Негізгі етістіктер . 2 . Функциялық етістіктер . Бұлар өзінің мынадай қасиеттері арқылы бөлінеді . Біріншіден , қазақ тілінде негізгі етістіктер өздігінен жіктелмейді , яғни оларға жіктік жалғаулары , есім сөздер сияқты , тіке жалғанбайды . Ал функциялық етістік тұлғалары жіктік және тәуелдік жалғаулары арқылыжаққа бөлініп жіктеледі . Функциялық етістіктердің екінші ерекшелігі , бұлар басқа сөз таптарының грамматикалық фунциясын атқарады , яғни басқа сөз таптарымен мәндес болып келеді . Соған орай бұлар үш топқа бөлінеді . Бірінші тобы зат есімге бейім болып келеді . ( тұйық етістік , - ғы формантты етістік , - с формантты етістік . Екінші топқа жататындары мағынасы , қызметі жағынан сын есімге бейім болады . ( есімше формалар : Үшінші топқа жататын функциялық етістік тұлғалары үстеуге бейім болады да , Қимыл үстеу деп аталады . ",kaz
399,2018-47,at,114,"Бұған көсемше формалары , шартты рай формасы жатады . Осы функциялық етістіктердің жіктелуі арқылы етістіктің рай , шақ формалары пайда болады . Сөйтіп , етістік категорияларын мынадай тәртіппен сатылап бөлуге болады . Бірінші орында түбір етістіктер , екінші орында модификациялы етістіктер , үшінші орында функциялық етістік тұлғалары , төртінші орында рай , шақ категориялары . Қорық - па - са негізгі етістік қорық - па болымсыз етістіктің қосымшасы – са шартты рай . Кешір - ме - йтін ( негізгі етістік кешір – болымсыз етістіктің қосымшасы – йтін есімшенің жұрнағы ) Қазақ тілінде етістіктердің есім сөздерден басты бір айыр - масы - жіктелу конструкциясында . Яғни , есім сөздердің түбіріне жіктік , тәуелдік жалғаулары тікелей жалғанып , жаққа бөлінетін болса , негізгі етістіктерге жіктік жалғаулары тікелей жалғанбайды . Екіншіден , егер негізгі етістіктер тікелей жіктелмейтін болса , функциялық етістіктер жіктік және тәуелдік жалғаулары жалғану арқылы жаққа бөлініп түрленеді . ",kaz
400,2018-47,at,108,"Қазақ тілінде етістік негіздерінің болымды және болымсыз түрлеріне арнайы форма тудырушы қосымшалар жалғану арқылы етістікке тән әр түрлі грамматикалық формалар пайда болады . Етістіктің мұндай формалары : есімше , көсемше , тұйық етістік , шартты рай формасы , - ғы тұлғалы және ортақ етіс тұлғалы қимыл есімдері . Осы формалар өздерінің морфологиялық және синтаксистік қызметіне қарай үш түрлі қызмет ( функция ) атқарады . Бұлардың бір тобы өзінің семантикасы және синтаксистік қызметі жағынан зат есімдерге жақын келеді . Бұл топқа тұйық етістік және - ғы тұл - ғалы , ортақ етіс тұлғалы - с ) қимыл есімдері жатады . Сондықтан бұл үш форма қимыл есімдер деп аталады . Қимыл есімдерден зат есімдерден зат есімдерге айналған сөздер өте көп . Мысалы : оқу , жазу , егеу , бояу , соққы , түрткі , тескі , тепкі , айтыс , соғыс , күрес , ",kaz
401,2018-47,at,149,"қатынас , сөгіс , көсеу т . б . Мұндай сөздер қазақ лексикасын байы - туда үлкен орын алады . Тұйық етістік пен ортақ етіс туралы қимыл есімі зат есімге тән септік , тәуелдік және көптік форма - ларымен түрленіп , қимылдың есімі түрінде зат есім мағынасында қолданылады да , сөйлемнің бастауышы мен толықтауыш қызметін атқарады . Сондай - ақ автор – ғы тұлғалы қимыл есім тәуелдік жалғау арқылы үш жақта қолданылады да , кел көмекші етістігімен тіркесіп , күрделі етістік түрінде жұмсалады , басқа түрде – ғы тұлғалы қимыл есімі тілімізде қолданылмайтындығы туралы пікірін айтады . Етістік формаларының екінші тобына жататындары – есімшелер . Есімшелер өздерінің морфологиялық түрленуі және синтаксистік қызметі жағынан сын есімнің функциясын атқарады . Яғни есімшелер зат есімнің тікелей алдынан келіп , анықтауыш қызметін атқарады да , сол анықтайтын затының қимылдық белгісін білдіреді . Мысалы : мінетін ат , айтар сөз , келген кісі , оқыған адам т . б . Сонымен бірге есімшелер септік , тәуелдік , көптік формала - рында қолданылып , сын есім тәрізді субстансивтенеді . Яғни зат есім мағынасында жұмсалады . Сөйтіп , есімшелер , сын есіммен функциялық ұқсастығына қарай қимыл сын деп аталады . ",kaz
402,2018-47,at,233,"Қимыл үстеудің мақсаты көсемше формасы ешқандай қо - сымша қабылдамайды . Сөйтіп , жіктелетін формалары белгілі сөз таптарының функциясына атқаруына байланысты функциялық етістіктер деп аталады . Етістік формаларының ішінде басқа сөз таптарының функциясын атқармайтын , тек жақ жалғауларымен түрленіп , преди - катив қызметінде етістік мағынасында ғана жұмсалатын жедел өткен шақ формасы мен бұйрық рай формасы . Ы . Маманов қазақ тіліндегі барлық етістіктердің тізбегін мына түрде көрсетеді : Көмекші сөздердің Түркі тілдері мен Қазақ тіліндегі зерттелуі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Көмекші сөздердің Түркі тілдері мен Қазақ тіліндегі зерттелуі К ¤ МЕКШІ С ¤ ЗДЕРДІЊ Т ‡ РКІТАНУ МЕН ЌАЗАЌ ТІЛ БІЛІМІНДЕ ЗЕРТТЕЛУІ Кµмекші сµздердіњ маѓыналыќ , синтаксистік ќызметтерініњ ерекше болуы тілші ѓалымдарымыздыњ назарын µзіне ерте ќаратќан болатын . Алѓашќы ќазаќ тілі грамматикаларыныњ авторларыныњ µздері де сµздерді топтастырѓанда атауыш сµздермен пара - сіпар кµмекші сµздерді де жеке топ етіп ажыратып алѓандыѓы тіл білімі тарихынан белгілі . Т ‰ ркі тілініњ ќ ± рылымын зерттеген ѓалымдарымыз да б ± л істен шет ќалѓан жоќ . Т ‰ ркі тілі бойынша жазылѓан алѓашќы грамматикалардыњ авторларынан бастап , ќазіргі к ‰ ндегі оќулыќтардыњ барлыѓында да кµмекші сµздерді жеке топ ретінде бµліп беру бар . Оныњ µзіндік себептері де жоќ емес . Ењ алдымен , кµмекші сµздердіњ тілдіњ сµздік ќ ± рамында болсын , сµйлем ќ ± рауда болсын ќызметініњ мол болуында жатыр . Єрине , тіл білімі тарихында кµмекші сµздердіњ барлыќ тобы бір дєрежеде зерттелінбеген . Мысалы , ХХ ѓасырдыњ 30 - шы жылдарына дейін кµмекші есімдер жеке топ ретінде бµлініп алынбай , шылаулар ќ ± рамында ќаралѓан . Ал кµмекші етістік пен модаль сµздер Ќазан тµњкерісінен б ± рын зерттелінбеген десек те болады . Модаль сµздердіњ арнайы зерттелінуі ХХ ѓасырдыњ 50 - ші жылдарынан кейін басталды . ",kaz
403,2018-47,at,105,"Егер байыптай ќарайтын болсаќ , т ‰ ркі тілдерініњ алѓашќы грамматикасын жазѓан ѓалымдар ‰ нді - европа тілінде сµйлеуші халыќтардыњ µкілі болѓан . Алѓашќы кездерде т ‰ ркі тілін зерттегенде олар т ‰ ркі тілініњ ѓылыми ж ‰ йесін , µздеріне тєн белгілерін аныќтауды маќсат етпеген , тек практикалыќ маќсат ‰ шін к ‰ нделікті µмірге ќажетті болѓан т . б . элементтерін аныќтауды маќсат еткен . Ќазаќ тµњкерісіне дейінгі кезде т ‰ ркі тілін , тарихын , географиялыќ ортасын зерттеуде орыс ориенталист ѓалымдарыныњ ењбегі мол болѓандыѓы рас . Олар да т ‰ ркі тілін арнаулы маќсатта зерттеген . Шын мєнісінде І Петрден бастап орыстар Сібір , Ќазаќстан мен Орта Азия жеріне кµз алартып , жоспарлы т ‰ рде басып алу єрекетін бастап жіберген болатын . Осы маќсат негізінде олар µздерімен кµршіліес т ‰ ркі тайпаларыныњ тілін , єдет - ѓ ± рпын , мєдениеті мен тарихын ‰ йренді . ",kaz
404,2018-47,at,177,"И . Гиганов орыс т ‰ ркітанушылардыњ бірі болып саналады . Оныњ 1801 жылы жарыќ кµрген "" Грамматикасында "" кµмекші сµздер жеке бµлініп алынады да , оны жай жєне к ‰ рделі деп екіге бµледі . Ол орыс тілініњ предлогтарына ( таќырыбын "" В предлогах "" ќойѓан ) татар тіліндегі послелогтар сєйкес келеді деген пікірге с ‰ йене отырып , жай кµмекшілерге септік жалѓауларын , жіктік жалѓауларын , - сыз - сиз сияќты ж ± рнаќтарды да ќосады . Ал к ‰ рделі кµмекші сµздерге ќарсы отыру ( отуру , б ± рын , ілгері , ілік , ана , басќа , ‰ за , аст , ‰ ст , арќа , жаќын , ары , бері сияќты сµздерді енгізеді ( Грамматика татарского языка СПб , 1801 ж . Б ± л сµздер мен ќосымшалардыњ орыс тіліндегі баламасы берілген . И . Гигановтыњ "" Грамматикасынан "" сєл кейінірек жарыќ кµрген А . Троянскийдіњ оќулыѓында да кµмекші сµздерге арнайы орын берілген . Ол кµмекші сµздерді послелог деп атамай , "" постположения "" деп атайды да : "" Постположения суть частицы несклоняемые потавляющие позади имен , местоимений и причастий и управляющие их падежам , - деп аныќтама береді ( Троянский А . А . Краткая татарская грамматика , СПб , 1924 . А . Троянский б ± л терминніњ алдына шылаулар , кµмекші есімдермен бірге септік жалѓауларды , кейбір сµз жасаушы ж ± рнаќтарды да енгізеді . Дегенмен де автор т ‰ ркітанымда алѓаш рет шылаулардыњ септік жалѓаулы сµзбен байланыса алатындыѓын кµрсетіп , оларды атау , барыс , шыѓыс септіктермен тіркесіп келетін сµздер деп топтастырады . ",kaz
405,2018-47,at,104," ¤ з дєуіріне дейін пікірлерді жинаќтап ќорыта білген сµз дєуірініњ шоќтыѓы биік шыѓармасыныњ бірі А . Ќазамбектіњ "" Общая грамматикасы "" болып саналады . Б ± л грамматика µз кезінде де , одан кейінгі кезде де т ‰ ркі тілін зерттеуші ѓалымдар тарапынан жоѓары баѓасын алѓан . Оќулыќта т ‰ ркі тілдерініњ басќа грамматикалыќ категориясымен бірге кµмекші сµзде де арнайы сµз болады . Кµмекші сµздерге автор оќулыѓыныњ ‡ ІІІ тарауында тоќталады . Тарау послелог терминініне т ‰ сініктеме беруден басталады . "" В тюркском языке совершенно нет предлогов , этот род слов означающий отношение может предметами , тюрками полагается позади слова : поэтому мы его называем послелогами , как иные после речами и после положениями , - дейді . Профессор А . Ќазамбектіњ кµмекші сµздер туралы айтќан пікірін ќысќаша былай деп кµрсетуге болады : ",kaz
406,2018-47,at,138,"1 ) кµмекші сµздердіњ ќатарына ќосымшаларды да енгізген "" Буквы и слоги характеризующие падежи в склонении имен и местоимении , суть падежные послелоги ; 2 ) кµмекші сµздерді морфологиялыќ белгісіне ќарай екіге бµледі де , бір тобын т ‰ рленбейтін , ќосымша ќабылдамайтын кµмекшілер десе , екінші тобын тєуелдік жалѓауын ќабылдайтын кµмекшілер деп кµрсетеді ; 3 ) кµмекші сµздердіњ тізімін береді де , оларды т ± раќты ( наѓыз ) кµмекші сµздер жєне кµмекші сµз сияќты ќолданатын сµздер деп екіге ажыратады . "" Из этих послелогов несклоняемые суть , учун , иле , биле , бери , дегин , гюре , сиз которые могут называться постоянными послелогами : остальные суть имена и наречия , которые несклоняются только тогда , когда они употребляются как послелоги "" ( Ќазамбек . Общая грамматика турецко - татарского языка , - Казань , 1839 . Демек , автор т ‰ ркітанымда алѓаш рет кµмекші сµз ќызметінде ќолданылатын зат есім мен ‰ стеулердіњ бар екендігін кµрсеткен . Сонымен бірге ол кµмекші сµз ќызметінде ќолданылѓан зат есімдер ќосымша ќабылданбайды , µзгермейтін сµз болып есептеледі деп О . Сенковскийдіњ пікірін ќолдайды : ",kaz
407,2018-47,at,136,"4 ) "" Общая грамматикада "" кµмекші сµздер тіркесіп келген жетекші сµздіњ т ± лѓасына да назар аударылѓан . Мысалы , узре , ашре , сизь дегендер атау септікті сµздерге ; учун , йле , гиби сияќтылар тєуелдік жалѓаулы сµздерге не ілік септікті сµздерге ; дек , тек , дегин , гюре , дайру , нисбет сияќты сµзде барыс септікті сµзбен , ± тру , ата , бири , соњра , хали , башка шыѓыс септікті сµздермен тіркеседі дейді ; 5 ) кµмекші сµздердіњ ќ ± рамында кірме сµздердіњ бар екендігін де кµрсетеді . Мысалы , араб тілінен енген эввел , ачкдам , гайра , маада , сива сияќты араб сµздері т ‰ ркі тілдерінде кµмекші сµз ќызметінде ќолданылады деген . 6 ) демеуліктердіњ де кµмекші сµз екендігін кµрсетіп , мысал ретінде с ± раулыќ демеулігін кµрсетеді ; 7 ) кµмекші сµздердіњ бір тобы зат есімдер сияќты септелетіндігін кµрсетеді де , оларѓа : ара , ард , ашаѓа , аст , орта , уст , ич , ичери , илери , гери , диіире , гаршы , ен , йокгоры , чауре сияќты сµздерді енгізеді . Б ± лар ќазіргі кезде кµмекші есімдердіњ негізгі тобы ретінде алынып ж ‰ ргені белгілі ; ",kaz
408,2018-47,at,118,"8 ) профессор А . Ќазамбек те µзіне дейінгі ѓалымдар берген кей пікірлерді ќайталады . Мысалы , септік жалѓаулары мен - сыз , - сиз сын есімніњ ж ± рнаѓын кµмекші сµздіњ ќатарына ќосты . Профессор А . Ќазамбектен кейінгі ењбектердіњ ішінде О . Бетлингтіњ грамматикасы мен орыс министрлік ќоѓамыныњ м ‰ шелері жариялаѓан "" Алтай тілі грамматикасыныњ "" ерекше орны бар . О . Бетлингтіњ оќулыѓы т ‰ ркі тілдеріндегі алѓашќы тарихи - салыстырмалы єдісі ќолданылѓан ењбек болѓанымен , онда кµмекші сµздерге кµп тоќталмаѓан . Оќулыќта кµмекші сµздерге кішкентай тарау берген . Жоѓарыда ж ± мыстары талданѓан авторлардыњ бірде - біреуі кµмекші есімдерді шылау сµздерден бµліп алмаѓандыѓы ашыќ байќалады . Тек кейбір авторлар ѓана біздер кµмекші есім деп ж ‰ рген сµздерді ерекше ќасиетке ие зат есімдер деп атап , олардыњ айырмашылыѓы бар екендігін кµрсетеді , біраќ айырмашылыќтарын наќты атамайды , екеуін бµліп ажырайтпайды . Кµмекші есім мен шылауды ажырата кµрсету академик В . А . Гордлевскийдіњ ењбегінен басталады . ",kaz
409,2018-47,at,142,"Ол 1928 жылы "" Т ‰ ркі тілі грамматикасы "" деген ењбегін жариялап , онда кµмекші сµздерге арнайы тоќталады . Автор кµмекші сµздерді послелоги - имена , послелоги - частицы жєне союз деп бµледі ( Гордлевский В . А . Грамматика турецкого языка т . ІІ , - М , 1928 . Дегенмен оќулыќта кµмекші сµздер синтаксистік баѓытта зерттелгендіктен , олардыњ негізгі морфологиялыќ белгісі ашылмай ќалѓан . Т ‰ ркітанымда алѓаш рет кµмекші есім терминін ќолданѓан профессор Н . К . Дмитриев болатын . Ол "" Служебные имена в турецком языке "" деген арнайы маќала жазып , кµмекші есімдер мен шылау сµздердіњ арасын ашып ќарауды ± сынады . Н . К . Дмиртриевтіњ ењбектерінен кейін т ‰ ркітанымда кµмекші сµздерді зерттеуде жања баѓыт аныќтала бастады . Кµмекші сµздердіњ жалпы теориялыќ мєселесі т ‰ ркі тілдерініњ барлыќ оќулыќтарында сµз болады . Сондай - аќ , кµмекші сµздерге байланысты теориялыќ мєселелер жеке монографиялыќ зерттеулер , диссертациялардыњ обьектілері ретінде де зерттелінді . Б ± лардыњ барлыѓына талдау жасау м ‰ мкін емес . Жалпы теориялыќ жаѓынан ерекше талдауды талап ететін ж ± мыс - Ф . Зейналовтыњ ењбегі . Ж ± мыс т ‰ ркі тілдерініњ оѓыз тілдері материалына с ‰ йеніп жазылѓанмен , онда айтылѓан пікірлердіњ жалпы т ‰ ркі тілдерініњ кµпшілігіне ќатысы бар . ",kaz
410,2018-47,at,198,"Көне Түркі тіліндегі шылау сөз табының мағыналық түрлері - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыКөне Түркі тіліндегі шылау сөз табының мағыналық түрлері Сөйлем ішінде шылау сөздер объектілік - бағыттықты , мезгіл – мекендік , тиянақтылықты , әсерлікті әр түрлі грамматикалық мағына үстемелеп , қосымша реңк беретін және байланыстырушылық қызмет атқаратын лексемалар тобына жатады . Олар мағыналық қызметіне қарай демеуліктер , септеуліктер , жалғаулықтар болып үшке жіктелетіндігі белгілі . Бұлардың өзара атқаратын қызметтері әр қилы . Мәселен , жалғаулықтар сөзбен - сөз , сөз тіркестері және сөйлем мен сөйлемді байланыстырса , септеуліктер өздеріне тиісті септік формаларындағы атауыш сөздермен тіркесіп , сөйлем мүшелерінің арасындағы бағыныңқылық , мекендік , мезгілдік , ортақтық қатынасты білдіреді де септік жалғаулы сөздердің мағынасын толықтырып нақтылай түседі . Ал демеуліктер болса , орын тәртібі арқылы атауыш сөздерге тіркесіп , сол сөздерге болжау , күшейту , қомсыну , салыстыру , нақтылау сияқты мағыналарды үстеп , әр түрлі грамматикалық қосымша реңк береді . Жалпы тілі білімінде шылаулардың бір қатары сөз бен сөздің арасындағы грамматикалық байланыстарды айқындау үшін , толықтыру үшін қызмет етсе , біразы сөз тіркестері мен сөйлемдердің арасындағы байланысты айқындау үшін дәнекер болады . Ал кейбіреулері жеке сөздер мен сөз тіркестері немесе сөйлемдерді нақытылау үшін , толықтыру үшін , я қосымша реңк беру мақсаттарда қолданылады делінген [ 22 , б . 362 . Осы теориялық тұжырым негізінде көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегі шылау сөздердің мағыналық түрлері қарастырылады . ",kaz
411,2018-47,at,190,"а ) Септік категориясының формалары түбір сөзге бірден екі рет жалғанбайды . Және – те көне түркі тілінде барыс септігінің жалғауы басқа жалғауларға қарағанда тұрақты болып келеді . Мысалы : Түпітке кічіг тегмедім – Тибетке кішкене жетпедім . ә ) Көне ескерткіштер жазбаларында кейбір шылау сөздер аралығында тыныс белгі қойылмаған . Мысалы : Йерғару йер Байырқу йеріне тегі сүледім – Солға қарай йер Байырқу жеріне дейін соғыстым . б ) Аударған кезде бергеру – бері қарай , тарқанғару – тарқанға қарай , ілгеру – алға қарай болып өздігінен қарай шылауымен тіркесіп келеді . Негiзiнен , ең , тым , өте осы сияқты лексемалар кейбiр туыстас түркi тiлдерiнде шылау сөздер қатарына жатқызылады . Мысалы : қырғыз , ұйғыр , ғағауыз , хакас , түрiк , шор тiлдерiндегi . Көмекшi сөздер атауыш сөздерден кейiн келедi деген тұжырым жалпы тiлдiк сиптттамалық дәрежеде айтылған заңдылық . Десек те , тiлдiң кейбiр iшкi флексиялық заңдылықтарына байланысты өзгешелiктерi болады . Мәселен қазақ тiл бiлiмiнде сөз алдында тек демеулiгi ғана келедi деймiз . Егер де күшейткiш үстеулер деп танылып жүрген единицаларды күшейткiш демеулiктер деп есептейтiн болсақ , онда жалғыз тек сөзi ғана емес өте , аса , тым , ең , тiптi т . б . осы сияқты сөздердi де сөз алдында келетiн демеулiк сөздер қатарына жатқызуға болар едi . Мұны айту себебiмiз , көне түркi тiлiнде өте , ең тұлғалары кездесiп , қазiргi дәрежесiнде қызмет атқарған . Мысалы : ",kaz
412,2018-47,at,101,"Көне түркi тiлi : Ең iлгi Тоғу балықта сүңiшдiм – Ең бiрiншi Тұғы балықта соғыстым . Екiншi сүңiс ең iлгi ай алты йаңқа … - Екiншi соғыс ең бiрiншi айдың алтысында … Көзде йаш келсер өтi де көңүлге сығыт келсер … Көзге жас келсе өте көңiлге шер келер . Қазақ тiлi : Ескiнiң ең жақсысын ала бiлмей , жаманнан арыла бiлмей жүргендерге ренжiдiм . Ал мұндай күресте жазушылардың , өнер қайраткерлерiнiң алатын орны өте зор . Екiншi бiр тiлдiк нормаға сәйкессiздiгi – демеулiктердiң қосымшаға айналу мәселесi . Бұл - өзгешелiкте айтылып жүрген мәселелердiң бiрi . Мысалы : Келесiң бе ? – келемiсiң , барасың ба ? – барамысың . Сонымен қатар кейбiр демеулiктердiң жiктiк жалғауын қабылдап , басқа сөз таптарының қызметiнде көрiну де жоқ емес . Мысалы : ",kaz
413,2018-47,at,232,"Сол сияқты әдемi – ақсың , жаман – ақсың ақылшысыдамын , әкесi демiн деген сөздердегi күшейткiш мәндi демеулiктер сөз құрамында келiп , өзiнен кейiн көптiк , жiктiк жалғауларын да қабылдайды . Тiл бiлiмi негiзi алғашқы қазығы есебiнде тiлдiк элементтер мен единицаларды зерттеуден бастайды . Себебi ең бiрiншi тiлдiң құрылымдық бөлшектерiн және олардың ерекшелiктерi мен қағидаларын нақтылы зерттеп бiлмейiнше , ғылымды танып бiлу мүмкiншiлiгi жоқ . Бұл – тiл - тiлдiң қайсысына болмасын қатысты ортақ заңдылық . Бiздiң қарастыратын мәселемiз осы тiлдiк бiрлiк , яғни 5 - 8 ғасыр аралығындағы руникалық жазбаларда жалғаулық шылау сөздерiнiң бар – жоғына қатысты болып отыр . Көне түркi тiлдерiнде жалғаулықтардың бар – жоғын анықтау үшiн оның ең бiрiншi ғылыми – теориялық негiзiн бiлуiмiз шарт . Келесi бiр шарты – оны дәлелдейтiн деректер , тiлдiк материалдар болу керек . Осы екi негiзде Орхон – Енисей және Талас жазбаларындағы шылау сөздердiң мағыналық түрлерiнiң бiрi жалғаулықтар туралы сөз болмақ . Жалғаулықтар – сөз бен сөздi , сөйлем мен сөйлемдi байланыстыратын , бiр сөздiң аясында қалмай екi сөзге , екi сөйлемге бiрдей мағына қосатын шылау сөздер . Тiл ғылымында олар аналитикалық форманттар есебiнде қарастырылады . Жалпы олардың да қалыптасуы өзге грамматикаланған сөздердей грамматикалық жағынан дерексiзденуi , лексикалық дербес ұғымнан жалпы категориялық дәрежеге жетуi өте баяу және бiрте – бiрте даму жолымен болатындығы анық . Тiл бiлiмiнде бұндай номинациялық процестердiң болуын түбегейлi шешiп беру оңайға соқпайды . Ғылым үшiн тiлдiң табиғаты - өте күрделi құбылыс . Тiлдiң табиғи құбылысы тұрақты болғанмен , грамматикалық құрылысы тұрақсыз үнемi даму үстiнде болады . Сондықтан да тiл ғылымында әр түрлi көзқарастардың туындауының өзi – заңды нәрсе . ",kaz
414,2018-47,at,119,"Сонымен көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегі йеме , азу сияқты сөздерді жалғаулықты шылаулар деп , аздығына қарамай қазақ тіл білімінде қалыптасқан дербес категория дәрежесінде алып қарастырады . Сонымен аталмыш сөздер көне түркі жазба мұраларында үстеу мағынасында қолданылған . Кейінгі бір дәуір кезеңдерінде біртіндеп барып синтаксистік қатынаста грамматикалық мағыналары кеңейіп , сол формаларында шылау сөздер мағынасына ауысқан . Жалғаулықты шылау деп танылып келген йеме , тақы , та , артуқы , азу сөздерінің ішінен тек азу сөзі нақты талғаулықты жалнғаулық шылау сөз де , йеме жартылай мағынадағы немесе жаңа да шылаулық қасиетке бейімделе бастаған жалғаулықты шылау сөздер болып саналады . Енді сол екі формаға түсінік берелік . Азу : көне руникалық жазба тіліндегі азу тұлғасы қазіргі қазақ тіліндегі әлде талғаулықты жалғаулық шылау мағынасында қолданылған . Ескерткіштердің ішінде тек Күлтегін кіші жазуында ғана ұшырасады . Мысалы : ",kaz
415,2018-47,at,131,"Көне түркі тілі : Азу бу сабымда ігід бар ғу - Әлде бұл сөзімде жалғандық бар ма ? Азу жалғаулық шылауы сөйлемнің басында келіп , ойға қатысты іс - әрекеттің шындығына немесе көмескілігіне күмән келтіру және талғау мағынасында қызмет атқарған . Қазақ тілінін грамматикасында азу шылауының мағынасындағы әлде сөзі араб тілінен енген деген болжам бар . Аталмыш тұлға бастапқы да сұраулық мағынадағы демеуліктер қатарында болып , кейіннен әбден зерттелгеннен кейін талғаулықты жалғаулық шылау қатарына қосылғандығы сөз етіледі . Басқа тілдермен салыстырып қарағанымызда , тува және тофалар тілінде көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегідей сол формада және сол мағынасында қолданылатындығы анықталды . Мысалы : Тофалар тілі : азы чү ләән ? азы аьт паан , азы инәк поон – что это ? то ли конь , то ли корова . азы алыр мен баан , азы албас мен баан ? – или брать мне , или не брать . ",kaz
416,2018-47,at,116,"Тува тілі : Даарта мен қызылче азы Абаканче чоруур мен – Завтра я поеду в Кызыл или Абакан . Ховуда бараан көстүр , мал бе азы хараган бе , ылгавайндар мен – В поле что - то виднеется не различаю : скот или караганник ? Жалпы йеме сөзі жалғаулықты шылау түріне толық өте қоймағанмен , кейбір контексте жалғаулықты шылау мәнін көрсете алған . Осы орайда , түркітанушы ғалым Н . Гаджиева жалғаулықтардың қалыптасуына байланысты өзіндік бөлу жолдарын көрсетеді : 1 . Постопозитивная частица , присоединяясь к глаголу или к имени сохраняет усилительное значение , не имея еще союзного значения ; 2 . Развивается союзное значение присохранении еще усилительного 3 . Союзное значение , приобретая разнообразные оттенки становится Көне Түркі тіліндегі шылаулардың қалыптасуы және оның зерттелуі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
417,2018-47,at,105,"Көне Түркі тіліндегі шылаулардың қалыптасуы және оның зерттелуіКӨНЕ ТҮРКІ ТІЛІНДЕГІ ШЫЛАУЛАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЗЕРТТЕУШІ ҒАЛЫМДАР 5 Мұхтаров С . С . Қазақ тілі біліміндегі сөз таптастыру териясының 6 Базылхан Б . Алтай төркіндес тілдердің ортақтығы туралы 9 Карымшакова А . Т . Семантико – грамматические функции частиц в 10 Шақаман Ы . Б . Қазіргі қазақ тіліндегі демеулік шылаулардың мағыналық 11 Әбілқасымов Б . Дала уәлаяты газет тіліндегі грамматикалық 14 Аманжолов А . Глагольное управление в языке древнетюрских 15 Айдаров Г . Служебные части речи в языке надписей Орхонских 18 Орысша – қазақша сөздік : Алматы : Инст . языкознсния АН Каз . ССР , 1981 - 19 Щербак А . М . Очерки по сравнительной морфологии тюркских 21 Шукюров А . Д . К этимологизации первообразных послелогов в тюркских 24 Ертаев К . Е . Лингвистический статус послелогов в трудах ",kaz
418,2018-47,at,133,"25 Теория части речи . Теория и типология – М : Наука , 1990 . – 268с . 26 Кононов А . Н . Грамматика современного узбекского литературного 29 Сравнительно – историческое грамматика тюрских языков . М : Наука , 30 Базылхан Б . Қазақ және моңғол тілдерінің грамматикасынан 31 Базылхан Б . Қазақша – моңғолша сөздік . Улан – Батыр : МХР ҒА – Тіл мен 35 Шақаманова Ы . Б . Шылаулардың дамуы және зерттелу тарихы . Қазіргі 37 Щербак А . М . Очерки по сравнительной морфологии тюркских 38 Кондратьев В . Г . Грамматический строй языка памятников 45 Аманжолов С . Қазақ әдебиеті тілі синтаксисінің қысқаша Көне Түркі тіліндегі шылаулардың лексико - грамматикалық мағынасы КӨНЕ ТҮРКІ ТІЛІНДЕГІ ШЫЛАУЛАРДЫҢ ЛЕКСИКА – ГРАММАТИКАЛЫҚ МАҒЫНАСЫ Тiлдiң басқа салалары сияқты синтаксистiң құрылысы да заман өткен сайын бiрден – бiрге өзгерiп , толығып , жетiлiп отырады . Бiрақ тiлдiң бұл құрылысы басқа салаларға қарағанда құбылмалы емес . Алғашқы категориялық негiзде дамып , кеңейiп отырады . Ал тiл фактiлерi оның ұзық жасайтын тұрақты грамматикалық сала екендiгiн байқатады . ",kaz
419,2018-47,at,117,"Тiлiмiзде бiраз сөздер сөзге қосымша мағына үстеу үшiн жұмсалып , грамматикалық амал ретiнде қызмет атқарады . Олардың өздерiне тән лексика – грамматикалық мағыналары бар . Олар тiлдiң бүкiл даму тарихында кейбiр есiм , етiстiк формаларының бастапқы лексикалық мағыналары бiрте – бiрте әр түрлi дәрежеде солғындап немесе жоғалып , әр алуан грамматикалық мағыналарды иеленiп қалыптасқан . Шылаулардың лексика – грамматикалық мағыналары жеке тұрғанда абстракты болғанымен сөз аралықтарында конкреттенiп отырады . Жалпы шылаулардың грамматикалық мағыналары лексикалық мағыналарына қарағанда әлдеқайда басым . Орхон – Енисей және Талас ескерткiштерiндегi шылаулардың атқаратын қызметтерi өзiндiк ерекшелiктерiмен әр түрлi дәрежеде көрiнедi . Олардың бiрқатары сөз бен сөздiң арасындағы грамматикалық байланыстарды айқындаса , кейбiреулерi жеке сөздер мен сөз тiркестерiн не болмаса сөйлемдi анықтау , толықтау үшiн я қосымша реңк беру үшiн және тағы басқа мқсаттар үшiн қолданылады . ",kaz
420,2018-47,at,179,"Көне түркi тiлiнде кездесетiн көптеген шылау сөздер қазiргi тiлiмiзде өздерiнiң грамматикалық тұлғасын өзгерткен . Кейбiр шылаулардың грамматикалық мағыналары мен қызметтерi өзгермей , тек фонетикалық өзгерiстерге ұшыраған . Ал қазақ тiлiндегi тұлғалық жағынан өзгерген шылау сөздерiнiң орнына сол мағынадағы басқа тұлғалар бар . Қазiргi түркi тiлдерiнiң кейбiрiнде қазақ тiлiнде жоқ формалары ( қоды , ұдұ , азу ) сақталынған . Мәселен , қоды сөзiнiң қызметiн қазақ тiлiнде бойы тұлғалы шылау атқарады . Азу тұлғалы шылаудың орнына әлде формасындағы шылау жүретiндiгi сияқты . Келесi бiр мәселе сөйлемнiң бiрыңғай мүшелерiне қатысты болмақ . Орхон – Енисей жазба ескерткiштер тiлiнде шылаулардың бiрыңғай мүшелерiн жасауы соншалықты көп кездеспегенiмен , тiлдiк қолданысында бар : Бод йеме бодун йеме кiсi йеме iдi йоқ ертечi ертi – Ел және халқы да жан және иесi жоқ болар едi . Беглерi бодуны түзсiз үчүн , табғач бодун теблiгiн күрлiг үчүн , армақчасын үчүн , iнiм ечүлi кiңшүртүкiн үчүн беглi бодунлығ йоңшүртуқым үчүн турк бодун iлледүк iлiн ычғыну ыдмыс – Бектерi халқының түзу еместiгi үшiн , табғаш халқының алдауында илағаны үшiн , өтiрiгiне көнгендiгi үшiн , iнiлi – ағалы дауласқаны үшiн , бектi халқының жауласқаны үшiн түркi халқы елдiгiнен айырылды . Руникалық жазбаларда бұдан да басқа тегi , кiсре , ру , бiрле сияқты шылаулар бiрыңғай мүшелер арасында келедi . ",kaz
421,2018-47,at,125,"Жалпы қорыта айтқанда көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегі шылаулар синтаксисіне осындай сипатта зерттеу жұмысы жасалынады . Ендігі кезекте көне түркі тіліндегі шылау сөздердің сөз аралығындағы грамматикалық мағыналарын көрсетіп , қазақ , қарақалпақ , өзбек , түрік , түрікмен кейбір қажетті деректерге байланысты тува , тофалар , якут тілдерімен де салысытырылып отырады . Енді көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегі шылау сөздердің синтаксистік қасиетіне жеке – жеке тоқталамыз . Қарақалпақ тілі : Қасқыр малды тавусқан соң , юйге келип үлыйду . Сонуң соң шомыласың деди . Сонан кейин патша әскери мен экинши жолға кетеди . Кеш болғаннан кейин ол қарры ёзюниң тамына қайта баслады . Түрік тілі : Топланты башладиктан сонра 10 дакина гечти . Дендүктен сонра йемек йейеджеғиз . Сонымен көне түркі тілінде қолданылған кейін , соң шылау мағынасындағы кісре ( кідін , өтрұ , ұдұ ) септеулік шылау сөзі тіркескен сөздерді мезгілдік , мекендік , сын – қимыл грамматикалық – семантикаларын білдіреді . ",kaz
422,2018-47,at,109,"Тапа : Тапа сөзі – барыс септікті меңгеретін таман , қарай мағынасындағы септеулік . Орхон – Енисей жазбаларында бұл сөз де бірде үстеу , бірде шылау қызметінде болады . Біз тек оның шылау мағынасындағы синтаксистік қызметін алып қарасырамыз . Шылау мағынасындағы қызметі өзінен кейінгі тіркесетін етістікке байланысты болады . Мысалы : Қазақ тілі : Оспан Абайдң ығына таман шалқая отырып , иығы мен басын жүкке сүйеп қалғып кетті ( М . Ә ) Бері таман келіңіздер жолдастар деді ол . ( А . Бек . Арпалыс ) Түрікмен тілі : Ол колхозчыларын арасында дуру билман , кенбесине тарап уграды . Қарақалпақ тілі : Тюске таман шомылып келейик – деп кемпир қызға айтады . Сыйыр тоғайға таман кетти . Қазақ тілінде де дәл осындай формада беріліп , барыс септкті есім сқздермен тіркесіп , белгілі бір бағытты және мезгілдік қатынасты білдіреді . ",kaz
423,2018-47,at,120,"Түрік тілі : Бу китабы сенен ичин алдық . Бурайа биркач саад ичин гелдим . Азизи гөрмек ичин гелдик . Қарақалпақ тілі : Дәри алув ушын аптекаға барып келдим . Ол қалтаның тюби тесик болған ушын жиидени қанша салса да қалтасы толмайды . Қазақ тілінде атау септігінде қолданылуы активтенген . Етістіктің формалары жағынан тіркесіп келулері жағынан ұлғайған . Сөйлем ішіндегі сөз тіркестері аралығында грмматикалық көрсеткіштері тиянақталған . Тәуелдік жалғауының көпше – жекеше түрлерімен тіркесуі жаңа тұлғалармен түрленген . Тілдің даму барысында тіркесті сөздер әсерінен күрделі септеулікиер қалыптасқан . Тегі : көне ескерткіштер тілінде тегі шылауының барыс септікті жай септеу , тәуелді септеу жалғауларымен тіркесіп келуі басқа шылау тіркестірімен салыстырғанда қазақ тілінің нормалық дәрежесімен сәйкес . Бұл тұлға – орхон жазбаларындағы барыс септікті меңгеретін шылаулардың бірі . Ескерткіштер мәтіндерінде үчүн шылауынан кейінгі актив қолданылған септеулік шылау . Мысалы : ",kaz
424,2018-47,at,122,"Көне түркі тілі : Темір қапығқа тегі сүледім ( КТү . 4 ) – Темір қақпаға дейін соғыстық . Сол сияқты : Йазыққа тегі – жазыққа дейін , ерсенке тегі – ерсенге дейін болып келеді . Мысалдардан көріп отырғанымыздай қазаргі қазақ тіліндегідей көне түркі тілінде де барыс септікті сөзді етістікпен байланыстырушы септеулік шылауладың бірі болып отыр . Тегі шылауы тіркескен сөздің мағынасымен бірге іс - әркекеттің таралатынын , жететін шегін немесе бітер мезгілін білдіреді . Орхон – Енисей жазба ескерткіштерінің барлығында тек барыс септіктегі зат есім сөздермен тіркесіп қолданылған . Қазіргі қазақ тіліндегі тегі шылауы тек әр түрлі сөздермен тіркесіп келуі жағынан ерекшеленеді . Қазақ тілі : Ертеңге дейін ұстаудың жөні тағы жоқ ( С . Мұратбеков ) Олар бөктер айналып жеткенге дейін , мына төтксімен сіздер де барып қаласыздар ( М . Ә ) Соңғы сөйлемде бағыныңқы сөйлемінң соңында келіп , бсыңқы сөйлеммен байланысып , іс - әрекеттің мезгілдік шегін үстейді . ",kaz
425,2018-47,at,106,"Қарақалпақ тілі : Ол азаннан кешке дейин отурады . Мұндай қызды хеш кин де усу вақытқа дейин көрмеген . Тегі шылауы бұл тілде де қазақ тіліндегідей дамып , дейин тұлғасында қолданылып жалғасын тапқан . Жалпы көне ескерткіштер тілінде йеме тұлғасы жай сөйлеммен құрмалас сөйлемнің құрамында болып , есім сөздер арасын байланыстырушы жалғаулықты шылау сөздер болып отыр . Тілдің даму үрдісінде өзара тең бірыңғай сөздер мен сөйлем араларындағы әр қилы білдіретін жалғаулықтар қатарына қосылған . Қазіргі қазақ тілінде йеме мағынасындағы және жалғаулық шылауы бір жақты қызмет атқарады . Қазақ тілі : Мал да , мақта да он есе , жүз есе молайатын болсын және тез болсын ! ( Ғ . Мүсірепов ) Отырып әңгімелескендей үлкен жұмысым жоқ және ұзақ отырып сізбен кеңес құрып отыратын уақытты тар ( Х . Е ) ",kaz
426,2018-47,at,127,"Қарақалпақ тілі : Сол байдың бир балтасы жана бир қылышы қалды . Оны алып баяғы майек алған жигитке барады . Джане бахар келди , джане құслар келди . Бұдан қарақалпақ тілінде йеме формасының джане , жане тұлғаларында жіңішке , жуан варианттары мен қолданылатындығын көреміз . Орхон – Енисей жазбаларында йеме шылауының сөйлем басында келуі кездеспейді . Бұл қазіргі түркі тілдеріндегі ерекшелік . Аталмыш шылаудың орын тәртібі мәселесін айтпағанда , көне түркі тіліндегі қолданысы қазіргі қазақ тіліндегідей болып келеді . Ал қарақалпақ тілінде аталмыш шылаудың орын тәртібі ерекшелігінен басқа аффрикат дыбыспен келуі жағынан ерекшеленеді . Жалпы және жалғаулығы байланыстырушылық қызметінде ғана көрінбей әр түрлі дәрежелі компоненттер аралығында келіп , үдетпелі , үстемелі және біріктіру мәнін білдіреді . Йеме шылауының осындай дәрежеде қолданылуы қазіргі түркі тілдерінде : башқұрт хәм ; ноғай ім ; гагаус хәм ; өзбек , түрік , түрікмен , ойрат , тува сияқты тұлғаларында келіп , және жалғаулық шылау қызметін атқарады . ",kaz
427,2018-47,at,153,"Қазақ тілі : Жоңылған теміт шаммен шағылысып жарқылдаған сайын , оның көзі де жалт – жұлт етеді ( Ғ . М ) Мына бір сөйлемде үдету мағынасын білдіреді . Жел қатайған сайын , лебі мұздаған сайын зымыраған поезд көр де қараңғы түнге сүңгіген сайын вагон ішіндегілер бір – біріне жабыса түсті ( С . М ) Бірле : көне ескерткіштер тілінде бірге шылау мағынасындағы бірле тұлғалы септеулік шылау қолданылған . Көмектес септігімен және жасырын және ашық түрде тіркесіп келіп , бірлестік , ортақтық мағынаны білдіреді . Мысалы : Көне түркі тілі : Бұл йерде олуруп , табғач будун бірле түзелтім ( Ктк . 4 ) – Бұл жерде отырып , табғаш халқымен бірге дұрысталдым . Інім Күлтегін бірле , екі шад бірле өлү – йітү қазғантым ( КТү . 27 ) – Інім Күлтегінмен бірге , екі уәзірмен бірге өліп – талып құрадым . Қағаным бірле Соңа йышда сүңішдіміз ( КТү . 35 ) – Қағанымен бірге Соңа қойнауында шайқастық . Бұл мысалдардан бірле сөзінің әр түрлі тіркесін көруге болады . Алдыңғы екі сөйлемде жасырын тұрған көмектес септікті будун , Күлтегін сөздерімен тіркесіп келіп , оның мағыналарымен ұштасып , ортақ , бірлестік мағынаны білдіреді . Ескерткіштер тілінде бірле шылауынсыз - ақ көмектес септігі қолданылады . ",kaz
428,2018-47,at,101,"Өзбек тілі : Шу билән бирга депутат хаетнинг энг долзарб , қайноқ нұқталарида ахоли билан бирга булиши шарт . ( И . А . Каримов ) Бута танхо ва шу вилан бирга дунгликда унинг ёеверида жон асари куринмас эди . Түрік тілі : Евде пек чок ишлири вар , кызы иле берабер бунлара бакыйор . Кейде өзіндік заңдылықтарына сәйкес көмектес септігі есебенде сөзге қосылып жазылады . Алийле берабер дөнүййорум ; аркадашыйла берабер чалышыйор . Түрікмен тілі : Даң саз берен вагты Айна билен биле ерлап учарын . Артык шәриклери билен биле чәжи дикелдип , дашыны табанлады . Жалпы бірле септеулік шылауы көмектес септікті есім сөздермен жасырын және ашық түрде тіркесіп келіп , іс - әрекеттің орындалу барысында ортық бір бірлестік мағынасын білдіреді . ",kaz
429,2018-47,at,106,"Қоды : көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тілінде өте сирек кездесетіКеңістік концептісіндегі жер - су атауларының вербальдануы Шымкент әлеуметтiк - педагогикалық университеті , Шымкент қ . Теориялық ономастикадағы ұғымдардың бірі – кеңістік . Кеңістік – адамзат тіршілік ететін онтологиялық және ментальдық болмысқа ие обьективті дүние формаларының бірі . Кеңістік концептісі жайлы соңғы кездері тіл білімінде өте көп айтылып жүр . Ол жайлы ғалымдардың пікірі әр түрлі екендігін де жасыра алмаймыз . Е . А . Керімбаев ономастикалық кеңістік және ономастикон терминдерін бір - бірімен тең дәрежеде қарастырады ( 4 , 132 . Ономастикалық кеңістік өзіндік құрылымы бар өріс жиынтығынан құралады . Ол ғаламның ономастикалық бейнесі болып табылады . Қазақтың жер - су атаулары тарихи уақыт шеңберінде үнемі өзгеріп отырады . Олардың барлығы этномәдени , әлеуметтік - саяси , экономикалық , материалдық әлеммен байланысты болып келеді . ",kaz
430,2018-47,at,119,"Ал жалқы есімдер қатарын Еділ , Жайық , Көкшетау , Оймаут , Ойыл , Қиыл , Жем , Сағыз , Алатау , Мекке , Медине , Ақжайлау , Сандықтас , Тарбағатай , Аягөз , Сарыарқа , Арқа , Алакөл т . б . Жайық атауы шығармаларда өте жиі қолданылады . Жайық тура мағынасында арнасы еш уақытта төмен түспейтін су молшылығының образы . Ал қосымша мағынасында Жайық ғашықтар елі , Қыз Жібектің елі секілді мағыналарға ие болады . Ақын - жыраулар шығармасында Жайық төмендегі коннотацияларға ие болады : Мекке – барша мұсылман халқы үшін қасиетті жер . Жыл сайын миллиондаған мұсылман азаматы Меккеге қажылық сапарға аттанып жатады . Рухани тазалықтың мекені саналатын Мекке барлық мұсылман халқының түсінігінде бірдей ұғымға ие болған . Дәл осы ұғымды Шал ақынның жырларынан кездестіруімізге болады . Салыстырыңыз . Сарыарқа атауы да жыраулар тілінде тілге жиі тиек етіледі . Мұны Доспамбет жырау , Шалкиіз , Жиембет , Базар , Дулат шығармаларынан кездестіруімізге болады . ",kaz
431,2018-47,at,108,"Жыраулар тілінде Сарыарқа өте көлемді , шұрайлы , малға жайлы жер ретінде суреттеледі . Салыстырыңыз : Сарыарқа талай қазақ үшін алтын бесік , кір жуып , кіндік кескен жер , ат жалын тартып мініп , асық ойнаған жер . Сол киелі , қасиетті жердің тілдік бейнесін Дулат Бабатайұлының жырынан айқын байқауымызға болады . Салыстырыңыз : 1 . Суперанская А . В . Общая теория имени собственного . – М , 1973 . 2 . Молчанова О . Т . Структурные типы тюркских топонимов Горного Алтая . – Саратов , 1962 . 4 . Керимбаев Е . А . Казахская ономастика в этнокультурном номинативном и функциональном аспектах . – А , 1995 . 6 . Тілеубердиев Б . М . Қазақ ономастикасының лингвоконцептологиялық негіздері . ДДА . – А , 2006 . 7 . Жанұзақов Т , Рысберген Қ . Қазақ ономастикасы . – А , 2004 . Лексикология - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
432,2018-47,at,140,"Лексикология тілдегі барлыќ сµздердіњ жиынтыѓын , сµз байлыѓын зерттейді , тілдіњ негізгі сµздік ќ ± рамыныњ келеі мєселелерін т ‰ гел ќамтып , оны егжей - тегей т ‰ сіндіруді маќсат етеді . Жеке лексикология білгілі бір тілдіњ сµздік ќ ± рамын шыѓуы мен тарих бойында дамуы т ± рѓысынан немесе тілдіњ сµздік ќ ± рамын сол тілдіњ белгілі бір дєуірдегі мысалы , ќазіргі дєуірдегі ќалпы т ± рѓысынан ќарауы м ‰ мкін . Осыѓан орай , лексикология тарихи ( диахрониялыќ ) лексикология жєне сипаттама ( синхрониялыќ ) лексикология болып бµлінеді . Тарихи лексикологияда тілдіњ сµздік ќ ± рамы шыѓуы замандар бойында ќалыптасуы жєне дамуы , лексиканы ќ ± растырушы арналар жєне олардыњ тарихы т ± рѓысынан зерттеледі . Ал сипаттама немесе синхрониялыќ лексикологияда , мысалы "" Ќазіргі орыс тілі , "" Ќазіргі аѓылшын тілі , "" Ќазіргі ќазаќ тілі "" атты пєндердіњ лексикология бµлімдерінде аталѓан тілдердіњ лексикасыныњ осы заманѓы ќалпы , сµздіњ маѓыналыќ ќ ± рылымы , лексиканы ќ ± растырушы арналар мен ќат - абаттар , сµздердіњ активті жєне пассивті топтары , сµздік ќ ± рамныњ даму жолдары , лексиканыњ стилистикалыќ жаќтан дифференциялануы сµздердіњ ќолданылу аясы , маѓыналардыњ ќарым - ќатынасына ќарай сµздердіњ топтасуы жєне таѓы басќа мєселелер ќарастырылады . ",kaz
433,2018-47,at,138,"Тарихи лексикологияныњ бір саласы - этимология . Этимология сµздердіњ шыѓу тегін зерттеп , олардыњ ењ алѓашќы маѓынасыныњ ќандай болѓандыѓын айќындайды . Этимологиялыќ зерттеулердіњ жеке сµздердіњ шыѓу тµркінін ѓана емес , сонымен бірге жалпы тілдіњ тарихын танып білуде мањызы к ‰ шті . Этимологи ялыќ зерттеулердіњ екі т ‰ рлі проблемаѓа ќатысы бар . Оныњ бірі - тіл мен тарих проблемасы , екіншісі - тіл мен ойлау проблемасы . Лексикологияныњ енді бір саласы - салыстырмалы лексикология , туыстас тілдердіњ сµздік ќ ± рамын , ондаѓы сан алуыан сµздерді бір - бірімен салыстыра отырып зерттейді . Салыстырмалы лексикология туыстас тілдердіњ лексикасын салыстырып ќана ќоймайды , оларды тарихи даму , µзгеру т ± рѓысынан ќарастырады . Сондыќтан ол , єдетте , салыстырмалы - тарихи лексикология деп аталады . Оныњ мањызы мынада : тілдіњ ерте кездегі шаѓын сµздік ќоры талай замандар бойында , біріншіден , талай µзгерістерге ± шыраса , екнішіден µрбіп , µсіп сан мыњдадаѓан сµздер ќосылып , б ± л к ‰ нде оныњ аумаѓы да арнасыда кењіді . Тілдіњ лексикасындаѓы єрбір сµздер белгілі бір маѓына бар . Сµздердіњ маѓыналыќ жаќтары семасиологияда ќарастырылады . ",kaz
434,2018-47,at,258,"Семасиология сµздердіњ маѓыналарын жєне ол маѓыналардыњ µзгеру жолдарын семантикалыќ зањдарды зерттейтін арнаулы бір сала болып табылады . Семасиология лексикологияныњ ењ басты жєне мањызды саласы , µйткені оныњ зерттейтін мєселесі маѓынаны єрбір сµздіњ "" жаны "" десе болады . Лексикологияныњ семасиология тарауымен тыѓыз байланысты бір саласы - ономасиология деп аталады . Семасиология сµздіњ маѓыналары , семантикалыќ зањдарды зерттесе , ономасиология зат немесе ќ ± былыс ± ѓымыныњ белгілі бір сµзбен аталуыныњ себеі неліктен екендігі ќарастаырлады . Ономасиологияныњ диалектологияѓа ќатысы бар . Ономасиологияныњ диалектологияѓа ќатысы єсіресе лингвистикалыќ географиядан айќын ањѓарылады . Єр т ‰ рлі тілдердіњ диалектологиялыќ атластарыныњ лексикология картасы ономасиологиялыќ негізге с ‰ йеніп жасалады да , бір заттыњ немесе ќ ± былыстыњ диалектілеріндегі єр т ‰ рлі атауларыныњ таралу шегі кµрсетіледі . Ономасиологияныњ айырыќша бір саласы - ономастика жалќы есімдерді зерттейді . Ол µз ішінде екі салаѓа бµлінеді : оныњ бірі антропонимика кісі аттарын зерттеу обьектісі етіп алса , екіншісі топонимика географиялыќ атауларды зерттеу обьектісі етіп ќарастырады . Лексикология сµздерді тілдіњ сµздік ќ ± рамын ќ ± растыратын единицалар , яѓни лексикалыќ единицалар ретінде ќарастырады . Лексикологияда маѓынасы жаѓынан дара сµздермен сєйкес келетін фразеологиялыќ сµз тіркестері де ќарастырылады . Мысалы : ж ‰ регі тас тµбесіне шыѓу ( ќорќу , ќас пен кµздіњ арасында ( лезде ) т . б . фразеологиялыќ сµз тіркестері єбден лексикаланѓанда маѓынасы жаѓынан бір сµз тєрізді болып кеткен . Осылар тєріздес сан алуан фразеологиялыќ сµз тіркестерін зерттейтін лексикологияныњ арнаулы бір саласы фразеология деп аталады . Фразеология т ± раќты сµз тіркестерініњ т ‰ рлерін , олардыњ ќ ± рамы мен ќ ± рылысын жєне жасалу жолдарын ќарастырады . Лексикология тіл білімініњ єсіресе грамматика саласы мен тыѓыз байланысты . Оныњ грамматикамен тыѓыз байланысын єсіресе сµз тудыру тєсілдерінен айќын кµрінеді . Сµздердіњ грамматикалыќ формаларын тудыру ‰ шін ќандай тєсілдер ќолданылса , туынды жања сµздердіњ жасалуында да сондай тєсілдер ќолданылады . Мысалы , сµздердіњ бірігуі , ќосарлануы , аффикстердіњ жалѓануы форма тудыратын грамматиткалыќ тєсілдер ретінде де туынды жања сµз жасайтын тєсілдер ретінде де ќызмет атќарады . ",kaz
435,2018-47,at,211,"Лексикологияныњ ењ басты зерттеу обьектісі - сµз . Толық мағыналы сөз . Ол лексема деп аталады . Лексикологияның ең басты салалары : 1 . Этимология – сөздің шығу тегін , қалай пайда болғанын , уәждемесін зерттейді ; 2 . Семантика – сөздердің мағынасын және мағыналық категорияларын зерттейді ; 3 . Лексикография – тілдегі сөздерді жинақтап , әртүрлі сөздіктер құрастырады . 4 . Ономасиологияда сөздік қор мен сөздік құрам және оның элементтері тексеріледі . 5 . Фразеологияда – тұрақты сөз тіркестері зерттеледі . 6 . Терминогия – әр түрлі ғылым , өнер салаларындағы арнаулы сөздерді зерттейді . Лексикология ғылымы – сөзжасаммен , морфологиямен және синтаксиспен байланысады , сонымен қатар ол диалектология , стилистика , когнитивтік лингвистикамен де тығыз байланысады . Сµз грамматикада ќарастырылып зерттеледі біраќ лексикология мен грамматитканыњ єрќайсысы сµзді єр басќа т ± рѓыдан алып ќарастырады , т ‰ рліше талдау жасайды . Мысалы , кµр , єлеумет деген сµздердіњ грамматика ‰ шін ењ басты жаќтары мыналар : кµр сµзі - етістік , оныњ ішінде сабаќты етістік , б ± йрыќ райда ; кейде кµмекші етістік ќызметінде де ж ± мсалады ( айтып кµр , жазып кµр , єлеумет - зат есім , жалпы есім , атау т ± лѓада зат есімніњ жекеше т ‰ рі , кµптік жалѓаусызда кµптік ± ѓымды білдіре алады . Ал лексикология б ± л сµздерді тіптен басќаша жаќта ќарастырады . Лексикология ‰ шін аталѓан сµздердіњ басты жаќтары мыналар : кµр сµзі белгілі дєрежеде ќара , байќа сµздермен синонимдес болады . Б ± л сµз шыѓу тегі жаѓынан ќазаќ тілініњ тµл сµзі . Єлеумет сµзі халайыќ , ж ± ртшылыќ , кµпшілік , халыќ деген сµздермен синонимдес болады . Ќолданылу жаѓынан алѓанда кµтеріњкі поэтикалыќ стильге тєн сµз болып табылады . ",kaz
436,2018-47,at,106,"Әлем тілдерінің топтастырылуы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы1 . Тілдердің генеологиялық ( туыстық ) классификациясы . 5 . 1 . Тілдердің генеологиялық ( туыстық ) классификациясы . Тілдердің генеологиялық ( туыстық ) классификациясы деген дүние жүзі тілдерін өзара бір - бірімен туыстығына қарай салыстырмалы - тарихи тұрғыдан топтастыру . Соған байланысты алынған тілдердің топтары тілтану ғылымында тіл жанұялары деп аталады , олар өзінің ішінен жақын туыстығына қарай бірнеше топтарға бөлінеді . Тіл жанұялары алыстан бірігетін макрожанұяларға топтастырылады . Қазіргі кезде әлем тілдері төмендегідей тіл жанұяларына бөлінеді : 2 . Афразиат тілдері : семит ( араб , иврит , египет , омот , кушит , чад және бербер тілдері . 3 ) Дравид тілдері Үндістан түбегіне таралған ( телугу , тамиль , каннада , малаялам . 6 ) Чукот - камчатск тілдеріне чукот және камчат тіл жанұялары жатады . ",kaz
437,2018-47,at,120,"Осы аталған ірі алты тіл жанұясын нострат тілдері деп атайды . Яғни бұлардың барлығы да бұдан 10 - 15 мың жыл бұрын өмір сүрген нострат тілдерінен таралған деген болжам бар . Олар Африканың солтүстігінен бастап , Еуразия құрлығына өздерінен бұрын таралған палеоазиат тілдерін біртіндеп ығыстырып , осы аймаққа қоныстанады . Келесі үлкен тіл жанұясы осы палеоазиат тілдері . Оған : 1 ) Солтүстік кавказ тілдері ( абхаз , шешен , авар , ингуш ) 4 ) На дене ( аляска мен америкада таралған ) тілдері жатады . Енді басқа тіл макрожанұяларының ішінен Америкалық үндістердің тілдерін бір макрожанұяға топтастырады . Оған на - дене тілдері енбейді , олар соңынан барған . Яғни бұдан 10 мың жыл бұрын негізінен Беринг бұғазы арқылы Америкаға алғаш аяқ басқан тайпалардың ұрпақтары болып саналады . Негізгі нәсілі амер - индиялық болып табылады . Бұл америкалық үндістердің тілдері де өз кезегінде көптеген тіл жанұяларына бөлінеді . ",kaz
438,2018-47,at,156,"Енді қалған үш тіл макрожанұясы туралы пікірлдер көп . Бірі Африкадағы койсан тілдері . Оларда алғашқы тілдің белгілері көп сақталған және ешбір тілге ұқсамайды . Сондықтан оларды ешқайда көшпей өз шыққан жерлерінде қалған тайпалардың ұрпақтары деп түсінуге болады . Келесісі - пауас тілдері ( үнді - тынық мұхит жанұясы , және австротай ( вьетнам , лаос , индонезия , май , яван т . б ) тілдері . Бұлар өз атамекенін ( Африканы ) ең алғаш тастап шыққан тайпалардың ұрпақтары болса керек деп есептеледі . Тілдерді фонетикалық грамматикалық құрылысына қарай бірнеше типке бөлуге болады . Сондықтан тілтану типологиясы , немесе салғастырмалы лингвистика ғылымы тілдерге әртүрлі тұрғыдан келеді : Бұлайша топтастырудың тілдер арасындағы туыстыққа тікелей қатысы жоқ . Алдымен фонетикалық типология жөнінде . 1 . Тілдер дыбыс құрылысты және буын құрылысты болып бөлінеді . Дыбыс құрылысты тілдерді сөздер дыбыстардан құралса , буын құрылысты тілдерде буындардан құралады . Буындар одан әрі бөлшектенбейді , ол тек инициаль ( буынның басы ) және финальға ( буынның соңы ) бөлшектенеді . Мысалы , еуропалық тілдер дыбыс құрылысты , Қытай тілі буын құрылысты . Дыбыс құрылысты тілдерде дыбыстар болады да , әріптермен жазады , буын құрылысты тілдерде дыбыстар болмайды , олар иероглифтермен жазады . ",kaz
439,2018-47,at,123,"2 . Монотониялық және политониялық тілдер . Монотониялы тауыс тоны сөз мағынасын ажыратпайды . Политониялы тілдерде сөздің мағынасын ажырататын дауыс тоны . Яғни сөздің айтылу әуені оның мағынасын көрсетеді . Политониялы тілдерге мысалы , Қытай , Вьетнам тілдері жатады . Онда сөздің мағынасын айтылу әуені анықтайды . Монотониялы тілдерде сөздің мағынасын оның құрамындағы дыбыстар анықтайды . Мысалы ағылшынғ орыс , қазақ , араб тілдері . Синтаксистік типология бойынша дүние жүзі тілдері үш топқа бөлінеді . 1 . Номинативті тілдер – бұндай тілдерде бастауыш негізгі ( атау , исходный ) септігінде тұрады да баяндауышпен жақ бойынша қиысады , баяндауыш немесе көмекші етістік соған сәйкес жіктеледі . 2 . Эргативті тілдерде етістіктің салт немесе сабақты болуына қарай , белгілі бір септіктерді керек етуіне қарай бастауыштың ( субъектінің ) тұлғасы өзгеріп отырады , ал толықтауыш осы өзгерістерге керісінше басқа тұлғаларға орайласады . Яғни олардың тұрақты тұлғасы болмайды , бұл тұлға етістіктің қажетсінуіне байланысты . ",kaz
440,2018-47,at,110,"3 . Посессив ( пассив ) тілдерде етістіктер актив және пассив болып күрт қарсы қойылады да . Бастауыштың тұлғасы осыған байланысты болып келеді . Қазіргі номинативті тілдердегі етіс каегориясы осы өзгерістердің модификацияға ұшыраған бір тармағы болуы керек : етістер өзгергенде бастауыштар мен толықтауыштар ( объектілер мен субъект ) да өзгеріп кетеді . Типологиялық классификациялардың ішінде ең жете зерттелгені морфологиялық типология . Онда әлемдегі тілдерді тұлғалық түрлену жүйесі бойынша топтастырады . 1 . Түбір тілдерде сөз түрлендіруші аффикстер болмайды , сөздер орын тәртібі арқылы байланыса береді ( қытай тілі . 2 . Агглютинативті тілдерде жұрнақтар мен жалғаулар кең таралған және олар түбірдің үстіне бірінен соң бірі үстемеленіп жалғана береді де сөз ұзара түседі . Әлгі қосымшалар бір мағыналы болады , ал түбір өз тәуелсіздігін сақтайды , өзгермейді ( қазақ тілі . ( көше - көшелер - көшелерге - көшелерімізге . ",kaz
441,2018-47,at,105,"3 . Флективті тілдерде қосымшалар түбірдің көрінісіне өзгерістер енгізеді және ол қосымшаларда көп мағына болады , сондықтан сөздің көлемі ұзармайды , түбір өз ішінен өзгереді ( орыс тілі . ( улица - улицы - улицам - улиц ) 1 . Теоретические основы классификаций языков мира . М , 1980 . 3 . Щерба Л . В . Языковая система и речевая деятельность . М , 1974 . 4 . Гумбольдт В фон . Избранные труды по языкознанию . М , 1964 . І . Арғы түркі тілдері ( түркі тілдері діңгегінен өте ертеде бөлінген , б . з . б . 2 – б . з . 2 ғасырлары аралығы ) 1 . Бұлғар тілі ( қазір жоқ , көне бұлғарлар сөйлеген ) ІІ . Бергі Түркі тілдері ( Түркі тілдері діңгегінен кейін тармақталған , 8 - 15 ғасырлар аралығында ) ОҒЫЗ ТІЛДЕРІ – көшпелі иран және түркі тайпаларының тоғысуынан , яғни сақтар ( скифтердің ) мен ғұндардың араласқан ұрпақтары ",kaz
442,2018-47,at,104,"1 . Көне оғыз тілі ( қазір жоқ , көне оғыздар ( 4 - 11 ғ ) сөйлеген ) 3 . Салар тілі ( ұйғыр тілі ықпал еткен оғыз тілі , Гәнсу түркілерінің тілі ) ҚЫПШАҚ ТІЛДЕРІ – ғұн және сәнби тайпаларының , теле және қыпшақ тайпаларының ұрпақтары . 1 . Көне қыпшақ тілі ( қазір жоқ , көне қыпшақтар ( 6 - 13 ғ ) сөйлеген ) 2 . Куман тілі ( қазір жоқ , мажар ( венгр ) қыпшақтары сөйлеген ) 8 . Үрім тілі ( орталық қырым татарлары тілінің бір тармағы ) 9 . Қырымшақ тілі ( орталық қырым татарлары тілінің бір тармағы ) ҚАРЛҰҚ ( ҚАРАХАНИД ) ТІЛДЕРІ – отырықшы иран - соғды және көне түркі тайпаларының ұрпақтары АЛТАЙ ТІЛДЕРІ – ғұн және динлин тайпаларының ұрпақтары 2 . Сарығ ұйғыр тілі ( қазіргі ұйғыр тілі ықпал еткен сібірлік ұйғыр тілі ) ",kaz
443,2018-47,at,159,"18 . Көне түркі тілі ( Орхон , Енисей ескерткіштерінің тілі ) Бұлар халқының саны саны млн - нан асатын тілдер . Сонымен бірге Саха ( якут , Хорасан , Гагауыз , Қарақалпақ , Қырым татарлары , Афшар халықтарының әрқайсысы – 500 мыңға жуықтаса , Құмық , Қарашай - балқар , Тува халықтарының әрқайсысының саны 300 мыңнан асады . Қалғандары саны 100 мыңан аз болатын , шағын халықтар . Әлемнің тілдік көрінісінің тіл мәдениетіндегі бейнесі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Әлемнің тілдік көрінісінің тіл мәдениетіндегі бейнесі ӘЛЕМНІҢ ТІЛДІК КӨРІНІСІНІҢ ТІЛ МӘДЕНИЕТІНДЕГІ БЕЙНЕСІ Тілдің табиғилығы мен оның даму мәдениеті қадым заманнан бері көтеріліп келе жатқан мәселе , бұл ұлттық таным мен ұлттық сана сезімнің қалыптасуынан келіп шығатын үрдіс екені белгілі . Қазіргі тілдің даму ширегіне жеткен кезінде , және жаһандануға байланысты тіларалық қарым - қатынастың тереңдей түскен шағында бұны ескі сарынмен және біржақты заңдылықтардың шеңберінде қарау көп жағдайларда қазір тілшілердің , тіл жанашырларының сыңаржақ пікірлерін туындатып жататыны да аян . Қазіргі тіл тазалығымен оның мәдениетінің дамуын әлеуметтік лингвистика , психолингвистика , когнитивті лингвистика сияқты тілдің ғылымның өзге ұштасқан салаларымен байланыстыра қарап бағамдауымыз қажет . ",kaz
444,2018-47,at,118,"Айырықша теориялық ғылыми пәндердің қазіргі өмір талабына байланысты тәжірибеге араласуы қоғамдағы қалыптасқан тілдік ахуалға байланысты . Қазақстандағы тілдік қарым - қатынастың сан қырлылығы мен күрделілігі қазір тілдің типологиялық , генетикалық және функционалдық қасиеті жөнінде тұрақталған тұжырым айтуға негіз бола алмайтынын байқап отырмыз . Ұзақ жылдар бойы орыс тілінің басымдылығын көріп келген қазақ тілінің тазалығымен мәдениетін орыс тілінің қарым - қатынасынсыз қарастыру мүмкін болмай отыр . Бұл мәселелерді көтермес бұрын қазіргі қазақ қоғамында қалыптасқан тілдік ахуалға назар аударуымыз қажет . Тарихта біртұтас ұлттың дінге , мәдениетке , идеологияға және тілге байланысты себептердің салдарынан екіге бөлінуі бізге белгілі . Қазіргі қазақ қоғамына көз жүгіртетін болсақ , қазақтардың тілге байланысты орыс тілді және қазақ тілді қазақтар болып екіге бөлініп қалыптаса бастағанын байқаймыз . Бұл әсіресе Қазақ елінің егемендік алуынан кейін жандана бастағаны айқын болып отыр . ",kaz
445,2018-47,at,179,"Осы мәселелерге түбегейлі көз жүгірту үшін бірнеше жәйіттің басын ашып алуымыз қажет . Мәселен , қазақтардың ұлтқа ұюы мен олардың консолидациялану жолы , әдеби тілдің қалыптасуының ұлттық сезімді қалыптастыруға ықпалы , қазақ әдеби тілінің қалыптасу , даму жолдары және осыдан келіп шығатын тіл мәдениеті мен оның тазалығын сақтаудың проблемалары сияқты мәселелерге ұласады . Түркі тілдес тайпалардың ХІІІ – ХІҮ ғасырларда дербес ұлттарға айнала бастауына , біріншіден , олардың тілдік туыстықтары негіз болды . Түркі тілдерінің ішінде қазақ тілінің ең жаңа түркі тілдер категориясына жататыны , қазақ тілінің көнеден дами келе жаңарған , өміршең тіл екенін дәлелдейді . Сондықтан сан ғасырлық тарихы бар , миллиондаған адамдарға қызмет етіп отырған , Орталық Азиядағы іргелі бір мемлекеттің тілі болып табылатын қазақ тілі сияқты ірі тілдің тұтас тарихын таныту үшін оның даму кезеңдерін қоғамдық құбылыстармен байланыстыра отырып сипаттау , дамуын дәуірлеу , оны дамыту мен ары қарай жетілдіруіне үлес қосқан қайраткерлер әлемінің тілдік көрінісін бағамдау сияқты қыруар мәселелерді жүйелеу қажет болады . Бұны бір мақаланың көлеміне сыйдыру мүмкі емес . Қазақ тіл мәдениеті қазақтың ауызша және жазбаша көркем әдеби тілімен ұштасып жатқандығы , оның көптеген мәселелері қазақ қауымының қазақ поэзиясы тарихын танып - білуімен шешілетіні мәлім . Кез - келген тілдің стильдерінің барлығы әдеби тілден тарамдалып шығады . ",kaz
446,2018-47,at,157,"Қазақтың жазба , төл ұлттық тілі ХІХ ғасырдың ІІ жартысында Абай мен Ыбырай шығармаларының негізінде қалыптаса бастағаны белгілі . Әдеби тіл осы ауызша және жазбаша тілден нәр алып қалыптасады , дамиды , сөйте тұрып , олардың да нормаға түсіп , толысуына ықпал етеді . Тілдің ауызша және жазбаша формалары жетіліп , кемелденіп , әдеби тілдің көрсеткіші дәрежесіне жету үшін нормаға түсуі қажет . Нормалар неғұрлым бірізді , қалыптасқан болса тіл де соғұрлым мінсіз қызмет етеді . Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебе алуына байланысты қазіргі жағдайы нормадан ауытқушылықтарға ұрындырып , әркімнің еркін көсеуіне айналып , ала - құла терминдер мен аудармалардың қаптап кетуіне әкеп соқтыруда . Қорыта келгенде , қазақ тілінің мәдениеті мен тазалығы көптеген факторларға тәуелді екенін мойындауымыз қажет . Қазақ тілінің сауаттылығы , оның әуезділігімен табиғилығы үндіевропа тілдерінің кеселінен ұзақ жылдар бұзылып келді . Бұған тек орыс не латын графикасы ғана ықпал еткен жоқ , табиғаты жағынан бір - біріне қабыспайтын үндіеврпа тіліне алтай тілдері жүйесінің өкілі болып табылатын қазақ тілінің грамматикасы , сөзжасамы , фонетикасы , жасанды түрде телінгендігінде болып отыр . Яғни лингвистиканың заңдылықтары қазақ тіліне көп жағдайда сарапталынбай , табиғаты ескерілмей пайдаланылғандығынан туындаған . ",kaz
447,2018-47,at,110,"Қазіргі таңда қазақ тілі оқытушыларының алдына қазақ тілінің табиғатын , тарихын терең тану , оның өзге де ғылым салаларымен ұштасуынан пайда болған пәндерін терең меңгеру міндеті жүктерінуі тиіс . 1 . Р . Сыздықова . Қазақ әдеби тілінің тарихы . Алматы , 1993 2 . С . Мырзабек . Қазақ тілініңайтылым сөздігі . Алматы , 2001 3 . Ш . Сарыбаев . Қазақ тіл білімі мәселелері . Алматы , 2000 Ұлттық терминқор қалыптастырудың Алаш кезеңі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ҰЛТТЫҚ ТЕРМИНҚОР ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ АЛАШ КЕЗЕҢІ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ТЕРМИНОЛОГИЯСЫ Бұл сияқты терминдер қатары қазақ терминологиясының негізінің сонау жиырмасыншы жылдары қаланғанын көрсететін нақты тілдік деректер болып табылады . Алаш қайраткерлерінің қаламынан туындаған терминдерді қазіргі терминологиямызға қайта енгізуіміз – үзіліп қалған сабақтастықтың қайта жалғасын таба бастағандығының тағы бір көрінісі . ",kaz
448,2018-47,at,116,"Алаш идеясының негізгі өзегі – ұлттық мемлекеттілік болды . Сондықтан да алаш зиялыларының бүкіл қызметі , атқарған істері ұлттық мемлекеттің іргетасын нығайтуға бағытталды . Олардың тіл саласындағы атқарған істерінен , терминологияны қалыптастыруда ұстанған қағидаттарынан да оны анық байқауға болады . Олар ұлттық мемлекеттің ғылыми - техникалық терминологиясының да ұлт тілі негізінде жасалып , қалыптасуын көздеді . Бұл бағытта мақсатты жұмыстар жүргізе отырып , қыруар шаруа бітіріп , айналасы он шақты жыл ішінде ұлттық терминологиялық қордың негізін қалайтын жүздеген терминдерді жасап , қолданысқа енгізді . Ендеше , қазақ терминологиясын кешегі кеңестік дәуірдегідей негізінен көшірінді терминдер арқылы қалыптастыру үрдісінен арылып , терминқорды ұлт тілінің негізінде жасап , жетілдіруге үлкен мән беріле бастаған қазіргі кезеңде терминологиядағы осы дәстүрдің негізін қалаған ХХ ғасыр басындағы алаш зиялыларының терминжасам тәжірибесін жан - жақты зерттеп , олардың ісінен тағылым алудың маңызы зор . ",kaz
449,2018-47,at,123,"Ғылымның көптеген салалары бойынша қазақ тіліндегі төл оқулықтардың жазылуы және өзге тілдерден аударылуы ұлттық терминологиялық қордың қалыптасуына жол ашты . Сол кезеңге дейін термин жасаудың белгілі бір орныққан дәстүрі , басшылыққа алатын тұрақты қағидаттары болмағандықтан , ондай күрделі міндеттерді атқару ісі – қазақ оқымыстыларының өздеріне жүктелді . Уақыттың өзі алға тартып отырған жауапты міндетті ұлт мүддесіне адал , өресі биік тұлғалар өз деңгейінде абыроймен атқара білді . Ғылымы ертерек дамыған елдердің жетістіктеріне сүйене отырып , ана тілінде оқулықтар жазу барысында сол салалардағы арнаулы ұғымдарды қазақша атау қажеттілігі туындады . Сол кезге дейін тіліміздің ғылыми - техникалық прогреске икемделіп , терминжасам тәжірибесі қалыптаса қоймағанын ескерсек , бұл қажеттілікті өтеудің оңай жұмыс болмағандығын пайымдау қиын болмаса керек . Дәлірек айтқанда , қазақ зиялыларының алдына ұлт тілінде термин жасаудың тұңғыш үлгісін көрсете отырып , қазақ терминологиясын қалыптастырудың бағыт - бағдарын айқындау міндеті тұрды . ",kaz
450,2018-47,at,148,"Біздің пікірімізше , терминологияның қалыптасуына қазақ баспасөзінің де өзіндік ықпалы болғанына қарамастан , салалық терминологияның сараланып , тілдің терминологиялық жүйесінің қалыптасуы – ғылымның жеке салалары бойынша жазылған алғашқы оқулықтардың , ғылыми еңбектер мен терминологиялық сөздіктердің жарық көруімен тікелей байланысты . Өткен ғасырдың 10 - жылдарынан бастап , ғылымның түрлі салалары бойынша қазақ тіліндегі жекелеген зерттеу еңбектер , түрлі оқулықтар мен оқу құралдары жазылып , қазақ баспасөзінің ел арасына ғылым - білімді кеңінен насихаттауы – қазақтың ғылым тілінің , ұлттық терминологиялық қорының қалыптасуына негіз қалады . Алаш зиялылары терминологияны қалыптастыруда қандай мақсат көздеді ? Сол мақсаттарына жету үшін қай бағытта жұмыс істеп , нендей қағидаттарға сүйенді ? деген сұрақтардың жауабын күтері сөзсіз . Алдымен , олардың термин жасауда , термин шығармашылығында не мақсат көздегендігіне тоқталудан бастаған орынды болса керек . ХХ ғасырдың 20 - жылдары термин , терминология мәселелерімен айналысқан ұлт зиялыларының термин шығармашылығы мен олардың жазған еңбектері , мақалалары , баяндамалары , түрлі жиындарда ( сиез , конференция ) айтқан пікірлері негізінде олардың көздеген мақсатын анықтауға болады . Бұл тұрғыдан келгенде осы кезеңді зерттеу барысында біз мынаған көз жеткіздік : ",kaz
451,2018-47,at,148,"Өткен ғасыр басында ғылым - білім саласында еңбек еткен алаш оқығандары терминологиялық қорды қазақ тілі негізінде жасап , ұлттық ғылым тілін қалыптастыруды мақсат етті . Жалпы терминологияны қалыптастыруға қатысты алаш оқығандарының өз арасында кейбір мәселелерге қатысты өзіндік пікірлері , жеке көзқарастары болғанмен , дәл терминқорды ұлт тілінде қалыптастыруға келгенде олар ортақ ұстаным төңірегіне топтасты . Яғни , қазақ тілінің терминологиялық лексикасының негізгі басым бөлігін ұлт тілінде жасап қалыптастыру – олардың ортақ мақсаты болды . Егер белгілі бір ұлттың тілі қоғамдық өмірдің қандай да бір саласындағы қызметін атқара алмай жатса , ол үшін тілді кінәлау мүлде дұрыс емес . Оның себептерін сол тілдің дамуына мүмкіндік бермей отырған қоғамнан іздеу немесе өз тілін қажетті деңгейде дамытып , тиісті салада қолдана алмай отырған ұлт зиялыларының өзінен көргені жөн . Сондықтан мемлекеттік мәртебеге ие болған қазақ тілін термин шығармашылығында тиімді пайдаланып , оны шын мәніндегі ғылым мен техниканың тілі ете білу өзімізге тікелей байланысты . Бұл істе жалпы ұлттық кадрлардың , оның ішінде , ғалымдардың , салалық мамандардың рөлі айрықша . ",kaz
452,2018-47,at,111,"Ал сәтсіз терминдердің жасалу себебіне келсек , ол терминжасаушының терминге қойылатын талаптарды білмеуінен , тілді дұрыс пайдалана алмауынан , ұғымдар жүйесінің өзіндік ерекшелігін ескермеуден , тәжірибесіздіктен немесе жауапкершілікті сезінбеуден туындайтын әрекет . А . Байтұрсынұлы айтқандай , тілді жұмсай білу , сөзден сөз жасап шығару екінің бірінің қолынан келе беретін жұмыс емес . Тілдер арасындағы өзара сөзалмасу , терминалмасу – қашанда болып отыратын табиғи құбылыс . Өзге тілден сөз қабылдамай , тек өз ішінен байып отыратын тілді кездестіру қиын . Әлем халықтары тілдерінің қай - қайсысы да сөзалмасу құбылысынан тыс қала алмайды . Қазақ тілі де солай . Біздің лексикалық қорымызда да әр кезеңде түрлі халықтардың тілдерінен қабылданған сөздер едәуір . Мәселен , тілімізде араб - парсы , моңғол , орыс , қытай т . б . тілдерден енген сөздердің үлесі де , тілімізге қабылдануына себеп болған факторлар да әркелкі . ",kaz
453,2018-47,at,126,"Тәуелсіздік алған 90 - жылдардан кейін тілімізде араб сөздерін термин ретінде пайдалану үрдісі жаппай қарқын алып кетпесе де біршама жанданды . Әрине қазіргі уақыттағы араб сөздерінің термин ретінде қолданысқа ене бастауын ҮІІ - ІХ ғасырлар мен орта ғасырлармен салыстыруға келмейді . Дәлірек айтқанда , қазіргі уақыттың үлкен ерекшелігі бар . Біз бүгінгі таңда ертеректегідей араб тілін термин алатын сыртқы көз ретінде тікелей пайдаланып отырған жоқпыз . Яғни , осы мерзімде терминалмасу қазіргі араб әдеби тілінен қазақ тіліне тікелей термин қабылдау жолымен немесе бір делдал тілдің көмегімен жүзеге асып жатқан жоқ . Терминқорымызға соңғы он - он бес жыл көлемінде енген атаулар негізінен ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың бас кезінде тілімізде қолданылған атаулар . Кеңес дәуірі тұсында тілімізден шеттеп қалған сол атаулардың бірқатарын біз термин ретінде қайта пайдалана бастадық . Мысалы , мәтін ( текст , құқық ( право , құжат ( документ ) сияқты атаулар сол қатарға кіреді . ",kaz
454,2018-47,at,198,"Ерекше назар аудартатын мәселенің бірі – алаш зиялыларының өздері түрік тілдерін терминжасамның сыртқы көзі ретінде тани отырып , термин алмасу үрдісінде пайдаланбағандығы . Бұл мәселенің лингвистикалық , тілден тыс ( экстралингвистикалық ) қырларына тереңірек үңілу қажет деп санаймыз . Бізге белгілі кейбір деректер негізінде әзірге мынадай болжамдар айтуға болады деп ойлаймыз . Алаш зиялыларының ХХ ғасыр басында түркі тілдестер арасында , жалпы Орта Азияда ғылымды дамытуда , саясатта көшбасшылық рөлге ұмтылғаны байқалады . Сондай - ақ алаш оқығандарының көпшілігі қазақ тілі түркі тілдерінің ішіндегі ең бай және таза сақталған тіл деп санады . Сондықтан туысқан тілдестердің терминологиясын қалыптастыруда қазақ тіліне көбірек жүгінгені жөн деген де көзқарас болды . Осындай себептер көрші өзбек , қырғыз , татар және өзге де түрік тілдерінен терминалмасудың өріс алмауына негіз болған факторлардың қатарын құрады деп пайымдаймыз . Біз бұл тұста кейбір өзімізге мәлім деректерге ғана сүйеніп пайымдап отырғандықтан , мәселенің барлық қырын қамтыдық дей алмаймыз . Түркі тілдерінің терминалмасу мәселесі әлі де жан - жақты , терең лингвистикалық талдауларды қажет етеді . Біз атамаған басқа да көптеген факторлар мәселені арнайы зерттеу арқылы айқындалуы тиіс деп білеміз . Туыстас тілдердің өзара терминалмасуының күні бүгінге дейін жолға қойылмай келе жатқаны анық . Жалпы бұл тек тілдік тұрғыдан ғана сөз етіп қоймай , түркі тілді халықтардың болашағымен , еларалық ынтымақтастығымен де байланысты саяси - мәдени , ғылыми тұрғыдан кешенді түрде мән беруді қажет ететін маңызды мәселе . ",kaz
455,2018-47,at,163,"Кез келген халық даму , өркендеу үрдісінде өзінен озық тұрған , ғылым - білімі , экономикасы жақсы дамыған жұрттардан көбірек үлгі алып , соларға қарап бой түзеуі , ұмтылуы да табиғи құбылыс . Терминалмасуда бұл да сөзсіз ескерілуі тиіс мәнді фактор . Алаш оқығандарының арасында еуропа тілдеріне кең тараған терминдерді қабылдаудан қашпау керек дегендері де болды . Олар ғылымы дамыған жұрттардың сөздерін түпнұсқа тілдегіден көп өзгертпей қабылдау керек деген тұжырымға табан тіреді . Бірақ олардың бұл пікірі алаш оқығандарының көпшілігінің қолдауына ие болмады . Керісінше , Ахаң , Халел , Елдес сынды оқымыстылар шет тілдерінің сөздері адам танымастай өзгеріске ұшырап , қазақ сөзінің кейпіне еніп қабылдануы керек деген ұстанымда нық тұрды . Түбі солардың пікірі үстемдікке ие болып , термин қабылдауда 30 - жылдарға дейін басымдық танытты . Сонымен алаш зиялылары терминалмасудың сыртқы көздерін екіге бөліп қарады . Біріншісі әрі негізгісі – түркі тілдері . Екіншісі – еуропа халықтары тілдері . Онда олардың кең тараған , халықаралық сипатқа ие болғандарын ғана қабылдау қажет деп санады . Ал орыс тілінің атауларын аударып , оларға балама табу қажет деген пікірде болды . Олар орыс тілін терминқор қалыптастыруда пайдаланылатын сыртқы көз ретінде атап көрсетпеді . ",kaz
456,2018-47,at,190,"Өзге тілдерден сөз қабылдамай , сөз алмасу , термин алмасу процесіне мүлде тосқауыл қойып тастау мүмкін де , қажет те емес . Тілдер арасындағы өзара сөз алмасу қашанда болған , бола да береді . Шет тілдері терминқор қалыптастырудың сыртқы көзі ретінде орнымен пайдаланылса дұрыс , ал ұлт тіліндегі термин шығармашылығын шектеп , өзге тілдерден термин қабылдауға жаппай жол беріп қарап отыру – шарасыздық . Ұлт тілінің бағын байлайтын , мүмкіндігін шектейтін ондай әрекетсіздіктің жалғаса беруіне немқұрайды қарауға болмайды . Ғылымды игеру сол ғылым тілінің негізгі кілті болып табылатын ( терминдерді ) жұмбақ атауларды жаттаудан , жадыңа тоқудан , алдымен сол атаулардың мәнін ашып , не мағына беретіндігін біліп алудан басталатынын бізде мектеп оқушысынан бастап академикке дейін білсе керек . Бастауыш деген терминнің сөйлемнің басында тұратын бас мүше екендігін , ал анықтауыштың анықтайтын сөздің алдынан келетін сөйлем мүшесі екенін , ана тілінде тілі шыққан кез келген оқушының алғаш естігенде - ақ тұлғасына қарап тұспалдайтынын , ал кейін оның сөйлемдегі қызметі мен анықтамасын білген соң ешқашан ұмытпайтынын дәлелдеп жату артық болар . Себебі бастау , анықтау сөздерінің мағынасын тіл ғылымын әлі оқымағанына қарамастан әр бала біледі . Термин мағынасының ұғынықтылығы ( прозрачность термина ) мен тұлғасы таныстығы ғылым - білімді игеру кезінде ғана емес , оның ұзақ уақыт есте сақталуына , оңайлықпен ұмытылмауына да себеп болады . Мәселенің бұл қырына мән бермеу үлкен қателік . ",kaz
457,2018-47,at,111,"Қорыта айтқанда , алаш зиялыларының терминологияны дамыту қағидаттары да , терминжасам мен терминологиялық жұмыстарды ұйымдастыру тәжірибесі де бүгінгі қазақ терминологиясын жетілдіру барысында негізге алынып , қажетімізге жарап отыр . Бұл алаш оқымыстыларының терминологияны қалыптастырудың ғылыми негізін о баста берік қалағандығының айғағы . Тіл – адамдық белгісінің бірі . Тіл өте қажетті , өйткені тіл арқылы бір – бірімізбен әңгімелесе аламыз . Тілсіз мемлекет болмайды . Қазақта тілі жоқ халықты – "" тұл ” деп атайды . Қазақ тілі – "" еліміздің мемлекеттік тілі ” екендігі Конституцияда заңдастырылған Біз хабар білсек оны ауызша және жазбаша түрде айтамыз , білдіреміз . Ауызша айтқан өте қажет . Өйткені осылай әдебиет дамыған . Жазба ол ауызшадан да қажет . Өйткені жазу арқылы біз ұрпақтан ұрпаққа келе жатқан қазақ халқының салт – дәстүрін , тарихын білеміз . ",kaz
458,2018-47,at,154,"Қазақ халқының ақын , жазушылары , шешендері өте көп . Олар қазақ тілінде еркін сөйлейді , өз ойын толық айта алады , өйткені қазақ тілі - өте бай тіл . Ана тілі ана сүтіндей өте қасиетті . Қазіргі жастардың бір қатары ана тілін білмейді , құрметтемейді . Ал кейбіреулері бірінші орынға шет тілдерін қойып қазақ тілі қазағымыздың байлығы екенін білмейді . Сол үшін біз қазақ тілінің мәртебесін көтеруіміәз керек , басқа ұлттарға үлгі көрсетуіміз керек . Тілсіз білім жоқ , ал білім - өмірдіңшырағы . Соған оравй қазақта "" Білім кілті - тіл ” деген мақал бар . Бұл әдебиетті , ғылым білімді мәдениетті өркендетеді деген ұғым . Оған қоса мемлекеттік тіл – татулық пен бірліктің тірегі . Мемлекеттік тілді өркендетсек өзге ұлт адамдарымен осы тіл арқылы қарым – қатынаста боламыз . Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 5 қазандағы жарлығымен бекітілген "" Тілдерді қолдану мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасына ” сәйкес мектеп кітапханасында айына бір рет әдеби шолулар , дөңгелек стол , әдеби кештер "" Тіл буынсыз , ой түпсіз ” , "" Ана тілім ардағым ” , "" Тіл тамыры тереңде ” , "" Тілге құрмет – елге құрмет ” . ",kaz
459,2018-47,at,113,"В . Н . Илющенкомен . эдеби кеш өткізілді тақырыбы "" Тіл - халықтың рухы ” . Кітап көрмесі ұйымдастырылды тақырыбы "" Қазақ тілі ұлт тілі ” . Ауызша журнал өткізілді тақырыбы "" Қазақ тілі – көркем әрі бай тілі ” . Кешке қатысқан 8 в сынып оқушылары . "" Тілге құрмет – елге құрмет ” бөлімінде : тілші ғалым , ақын , жазушы , мемлекет қайраткері – ұлы тұлға Ахмет Байтұрсынов еңбектері , туған тілімізді зерттеудің тұнық тұнық бастауында тұрған ғұлама ғалым Құдайберген Жұбанов еңбектері , жаңа кітаптар , деректермен танысты . Сонымен қатар бабалардан қалған данышпанды қағидаларынан "" мақал – мәтел , қанатты сөздер . ” "" Үйретейік ұрпақты тілге ” бөлімінде "" Қазақ тілінің орфографиялық сөздігі ” , "" Қазақ тілі энциклопедиясы ” , "" Қазақша – орысша , орысша – қазақша терминологиялық сөздіктер ” қалың оқырман қауымға , оқушыларға , мұғалімдерге , ұсынылып отырған анықтымалық сөздіктер қазақ тілін сауатты жазуға үйретер кітаптар . ",kaz
460,2018-47,at,105,"Тіл мен қарым қатынас біріккенде ғана сыйластық , достық , адамгершілік пайда болады . Мемлекеттік тілді меңгеру елдің бірлігін білдіреді . Сонда мемлекетік тіл - татулық тірегі болды деп айтамыз . Қазір тілдің тағдырын шешпесек , оның тізгінін қолымызды ұстасасақ , еліміз мемлекет бола алмайды , ол ол ма , келешек ұрпақ – біздің балаларымыз , немерелеріміз тілді білмей қалады , мәңгүрттенеді . Содан барып мемлекетіміздің жағдайы мүшкіл халге ұшырайды . Ондай күн елімізде ешқашан болмасын деп тілейік ағайын . Сонымен қатар , профессор Мәшһүр Жүсіп Қуандықтың "" Көркем сөз құдіреті ” ғылыми - әдістемесі , ақын М . Жаманбалиновтың "" Жауқазын ” , Арман Қаниевтың "" Ар алдында ” өлең жинақтары тіл бағдарламасы бойнша шыққан кітаптары ұлттық рухымыздың мәртебесін көтеруге үлес қосқан болашақ ұрпақ үшін бағасы биік болары дауыссыз . ",kaz
461,2018-47,at,141,"Мемлекеттік тілімізді мейлінше кемелдендіруге , осы күні қаны жерге таңбай тұрған аса ділгір мәселе – тіліміздің мәртебесін ту етіп көтеруге қосылған үлкен үлес . Қазақ тілінің мемлекеттік тіл оетінде кеңінен қолдануылына қажетті жағдай жасауға ат салысу , оның қоғамдық аясын кеңейтуге , тіл мәдениетін арттыруға көмек беру үшін өткізілетін мәдени – көпшілік шаралар оқырмандарға тілді оқып – үйренуге қажетті әдебиеттермен , анықтамалық құралдар , сөздіктер , өз бетімен оқып – үйренуге арналған тілашар - тілдескіш көрнекті құралдарға шолу кітапхана жұмыстары ішіндегі ең бастысы болып табылады . Тілді үйрену - өз ұлтыңды тану . Ұлттық тілді білу ұлт ділін , қасиетін , мінезін , ой , жан – дүниесін , сырын білу екенін , халықтық мәдениет пен дәстүрді жаңғырту болатынын естен шығармайық . Тілді оқулықтан үйрену өте мардымсыз болады . Бай қазынаны игеру қазақ тіліндегі көркем әдебиеттерді оқу , ғылыми еңбектермен танысу , жазба жұмыстарын жүргізу , күнделікті оқу , үйрену арқылы ғана орындалады . Қазақ тілі туған тілім екендігіне өте қуаныштымын және мақтан етемін . ",kaz
462,2018-47,at,121,"Мезгіл пысықтауыш - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыҚазақ тіліндегі сөйлемнің тұрлаусыз мүшелерінің бірі – пысықтауыштар өз ішінен мағынасына қарай бірнеше топтарға бөлінеді . 2 . Мезгіл пысықтауыш ( қашан , қашаннан , қашанға дейін ) 6 . Сан - мөлшер пысықтауыш ( қанша рет , неше рет , нешінші рет , қаншама , қаншалық ) Сондықтан біз осы күнге дейін қалыптасып , әбден тұжырымдалған қағидалардан басқа грамматикалық заңдылықтар болмайтындай ыңғайда түсінер болсақ , онда тілдің тарихи - диалектикалық дамуын жасанды түрде мойындамаған болар едік . Жоғарыда тұжырымдалған ереже негізінен мезгіл пысықтауыштың мәні , атқаратын қызметі жан - жақты ашуға талпынған . 1 . Мезгіл үстеулерден жасалады . Мысалы : Бай Жиреншенің бұрын атын естіп , бір көруге құмар болып жүр екен . ( Ш . С ) Мал жазғытұры бір жұма , күзге қарай бір жұма ащылайды екен . ( Ш . С ) Ертеде ол қыдырған саудагерлер қазақтан үш түйе алыпты . ( Ш . С ) ",kaz
463,2018-47,at,103,"2 . Барыс және шығыс , жатыс септіктеріндегі зат есім мен заттанған басқа сөз таптарынан мезгіл пысықтауыш жасалады . Олар қашан ? қашанға дейін ? қашанға шейін ? деген сұрауларға жауап береді . Мысалы : Биылғы жарыста бұл команда белестер биігінен көрінді . Кешегі әңгімеде ол ерекше мінез - құлқымен сезіктендірді . Кеңшілікте еркін отырып сөйлесерміз . Ол кеткеннен оралған жоқ . Кешеден үйде жоқ . Қараңғыда жолды әрең таптық . Көргеннен таныды . Барғасын келді . 3 . Есімшелер жатыс септікте келіп мезгіл пысықтауыш болады . Мысалы : Кейін ауылға қайтарда тап осындай сөнбейтін шам алып қайтуға серт еттім . Осы ренжумен айна қасынан кете алмай тұрғанда ту сыртымнан бақташының бишігі сарт ете түскендей болды . Келерінде Шегенді ерте кел . Кетерде сен маған ескерт . ( Ғ . М ) ",kaz
464,2018-47,at,110,"4 . Бірқатар мезгілдік ұғымды білдіретін зат есімдер ( кез , уақыт , мезет , шақ , күн т . б ) атау немесе жатыс септік формасында келіп , әрі алдына анықтауыш салып мезгіл пысықтауыш болады . Мысалы : Сол кезде тұра келіп , біраз жер жүгіріп аласың . Бір кезде екі гранатаны құшақтай көтеріп алып , Семен қарғып сыртқа шықты . Мұндай уақыттарда кім өжет қимылдаса сол күшті . ( Ғ . М ) 5 . Атау , барыс , шығыс септіктегі зат есімдер есімшелерден кейін , соң , дейін , бойы , бері , сайын деген көмекші сөздермен бірігіп мезгіл пысықтауыш болады . Мысалы : Күн бойы жол жүріп , шаршап келіп қатты ұйқыдан қатып қалыппын . Менің олақтығымнан үш күннен кейін қолға түсіп қалдық . Осы күнге дейін бағында жүретін қашанғы бала бола бересің ? Ол сен келген соң кетті . ( Ғ . М ) ",kaz
465,2018-47,at,115,"6 . Зат есім мен – а , - е , - й тұлғалы көсемшелер бастауыштық - баяндауыштық қатынаста келіп , үйірлі мезгіл пысықтауыш жасайды . Мысалы : Базаршылар ел орынға отыра қалаға кірді . Әрі артынан айқай , әрі ит қабырлаған ат құйрықты көтеріп елірген бойы оның ішіне қақпанына тұмсығы тірелгенше шапты . 7 . – ғалы , - гелі формалы көсемшелер мезгіл пысықтауыш жасайды . Мысалы : Мында келгелі тек қана осы жұмыспен айналыстым . Кеткелі хабарласқан жоқ . Бұдан бұрынғы , айлар бойы созылған соғыс бейнеті ұмытылып , бүгін майданға жаңа кіргелі жатқандаймыз . ( Ғ . М ) Мезгіл пысықтауыштардың енді контекс ыңғайына қарай бірнеше мағыналық түрлері бар . Олар төмендегідей : 1 . Айтылған іс - әрекет , амалдың өту мезгілінің сан мөлшерін нақты , дәл көрсетеді . Мысалы : Екі сағат уақыт берілсе , он километр жердегі шегенге барып қайтқым келіп отыр . Үш айда бір ротадан тоғыз - ақ жауынгер қалдық . ",kaz
466,2018-47,at,115,"3 . Жай сөйлемнің құрамында кездесетін іс - әрекеттің мезгілі баяндауышқа тікелей қатысты . Баяндауыштан мезгіл пысықтауышқа қашан ? деген сұрау қойылады . Ал мезгіл пысықтауыш тек қана шаққа байланысты ғана іс - әрекеттің өту кезеңі , мезгілін білдіреді . Сондықтан да баяндауыш сөйлеп тұрған мезгілге тікелей қатысты қаралады . Оған бірнеше мысалдарды талдап өтейік . Мысалы : Майданға келгелі мен мұны бірінші рет көріп тұрмын . ( Ғ . М ) Ал , Мен бұл хабарды келерде естідім дегенде мезгіл пысықтауыш есімшенің – ер жұрнағы арқылы келер шақта келіп , мезгіл іс - әрекеттен бұрын жасалып тұр , яғни , келместен бұрын есту деген мағынада қимылдан бұрын мезгіл процесі жүріп өткенін білеміз . Бұл аталған процестерді дәл , айқын түсіну үшін оларды мынадай модель - схемаға түсірейік . Шартты түрде процесте жүріп жатқан іс - әрекет – баяндауышты – Қ деп белгілейміз . Мезгілді М деп белгілейміз . ",kaz
467,2018-47,at,166,"І - ші мысал бойынша модель - схема . Өткен шақ түріне мысал : Мен бұл хабарды келгенде естідім . М – Қ ( келіп есту ) ІІІ - ші мысал бойынша келер шақ түріне модель - схема : Мен бұл хабарды келерде естідім . Қ – М ( келместен бұрын есту ) 4 . Сөйлем құрамында кездесетін мезгіл пысықтауыштар қимылдың , амал - әрекеттің белгісіз мәнде іске асқанын білдіреді . Бұларды мезгіл пысықтауыштың белгісіз мағынадағы түрлері деп атайды . Олар белгісіздік есімдіктеріне кезде , уақыт , мезгіл , шақ сияқты сөздермен тіркесіп белгісіз мәнді тудырады . Мысалы : Бір кезде бөрі алатын көкжалдай боласың . Бір уақытта күтпеген жерден қатал сөздер айтылып тасталды . Бір шақтарда адам балалықты аңсайды екен - ау . Бір сәтте ол аяқ астынан жүгіре жөнелді . ( Ғ . М ) 5 . Мезгіл пысықтауыштар сөйлем құрамында келіп , болымсыздық мағына тудырады . Еш деген болымсыздық есімдігі қашан ? деген сұрау есімдігімен тіркесіп , сөйлемде мезгіл пысықтауыштың болымсыздық мағынадағы функциясын атқарады . Мысалы : Мылтық оқтағанда оның аузын ешқашан кісіге қаратпа , кісіге қарап ойнап оқтама . Сондай - ақ кейде деген сөзде болымсыздық мән үстейді . Мысалы : Кейде киініп , таранып , бақшаға тартуға әзірленемін де , әлде не құр - құрлап тоқтау салады . Мен анамның айтқан ақылын ешқашан да ұмытпақ емеспін . ( Ғ . М ) ",kaz
468,2018-47,at,127,"Мезгіл пысықтауыштардың ерекшелігі және жасалу тәсілдері мен тұлғалары , сонымен бірге мағыналық қатынастары туралы талдай келе , бұл грамматикалық - семантикалық категорияның тілімізде әбден қалыптасқан табиғаты бар екендігіне , алатын өзіндік ерекше орны бар екендігіне көз жеткіздік . Мойынқұмның көне атауларының шығу тарихы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Ол - Бетпақдала бесігі , Сарыарқаның есігі . Бетпақдала мен Мойынқұмның қиылысар тұсында Андасай атты қорғалым ( заказник ) бар . Бұл табиғаты әсем , қолат - қолат сайлары аң - құсқа бай тарихи жер . Осыдан екі жарым ғасыр бұрынғы Ақтабан шұбырынды тұсында мұнда Андас атты сері де пері саятшы жігіт өмір сүрген екен . Жамбыл тауының етегіндегі дүбірлі бір жиында баған басындағы жамбыны атып түсіріп ел аузына іліккен сол нар қасқа азамат жонғар шапқыншылығында ерлікпен қаза табады да , ол оққа ұшқан жер оның есімімен байланыстырыла Андасай деп аталған . ",kaz
469,2018-47,at,167,"Ертеде хандар таққа отырғанда оның қарауындағы қалың жұрт кезекпен жабыла қозы сойып , топтанып тамаша үстінде етін жейді екен . Сөйтіп қозының бас сүйегі , басы үйіліп қалады екен . Содан бастап бұл жеке тау Қозыбасы аталған екен . Ақбақай кентінен он бес шақырымдай жердегі өзекшенің бойында жатыр . Өзекшенің бер жағы жалпақ жазыққа ұласып , арғы жағалауы қызыл - қоңыр жартаспен көмкерілген . Жартас қынамен боялғандай , қызыл шырайымен сонадайдан көз суыра қылаңдап , кейде сағым орана сылаң қағып тұрады . Содан болар , жартас сонау Ақбақайдың қоңыр қырат - қырқалы биігінен бері құлаған заматта құдды қолдан қалаған қабырға кейпінде қылаң беріп қалады . Ал өзекшенің жартаспен жапсарласқан тұсынан шымырлап ағатын бастау суы жартастың түбіне келіп қайырлайды . Тауды тіліп , тасты жарып шыққан тұнба суы тұнық та мөлдір қалыбын бір бұзбайды , ақырған аязы да қатпайды , аптап ыстықта суалмайды . Қашан көрсең де бұл жердің суы өзекшенің табанын қуалай жылжып келіп , жартастың жылға - жықпылына сынаптай жылтырай сіңіп жатады . Сол судың арқасында өзекшенің өн бойы көк қияғы түбінде тусырылған аппақ шидің шоғырымен өріліп тұрады . Бұл жердің Қызылжартас аталу себебін өткен ғасырдағы Қазан төңкерісінің қанды оқиғаларынан да іздеуге болады . ",kaz
470,2018-47,at,167,"Тұлпарсаз деген жер - Хантау , Жамбыл , Байғара тауларына дейін созылып жатқан көгалды жазық дала . Кезінде мұнда ат бауырынан келетін шалғын болған екен . Тегінде Ақбақай аймағының жер жағдаяты жөніндегі жорамал әңгіменің мұндай қисынына да құлақ асқан абзал . Себебі күллі ғалам тынымсыз қозғалыс жасап , іркіліссіз өзгеріске ұшырап отырады . Жаратылыстың осындай заңына орай Жетісу мен Арқаның аралығындағы ұлы даланың жер асты суы тереңге тартып , түрлі арналар арқылы алыс қиырға қарай қаша бастады . Соның салдарынан өзендер сарқылып , бұлақтар тартылып айдай атырап тақырға айналды . Қорегін 80 м тереңдіктен тартатын сексеуіл , жусан , бетеге , баялыштан басқа өсімдіктің бәрі жер жұтқандай жоғалды да , кезіндегі көкорай көркем атырап біртіндеп құлазыған қу далаға айналды . Кенеуі кетіп , құты қашқан өлкеге мал мен байлық құтаймады . Шаруашылықтың шаңырағы шайқалып , ел тірлігінің кетеуі кетті . Жұтаған жұрт Оңтүстік пен Арқаға қарай ауа көшті . Хан ордасы Түркістанға , қараша қалың қауым Жетісу мен Арқаға қарай жылыстап кетті . Сөйтіп , елі кеткен ен дала сұп - сұр реңінен бір жазбай , жылдың төрт мезгілінде де бедірейіп жата беретін болды . Осындай түр - түсіне орай бұл даланы жұрт Бетпақ деп атап кетеді . ",kaz
471,2018-47,at,156,"Нығмет Сауранбаев - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыАкадемик Нығмет Сауранбаев – қазақ тілі білімінің барлық салаларында қалам тартып , оның негізгі теориялық бағыт - бағдарын анықтап , іргетасын қалыптастыруға үлес қосқан санаулы ғалымның бірі . Бүгінгі таңда ғалымның есімі тарих қойнауында . Ал Н . Сауранбаевтың зерттеулері қазақ тілінің бүгінгі дамуы мен оның өзекті мәселелерін шешуге әлі де ғылыми - теориялық құндылығын жоймаған , жолбасшы ретінде пайдаланылып келеді . Бұл – ғалымның теориялық білімінің тереңдігінің , өміршілдігінің , өрістілігінің куәсі . Қазіргі қазақ тілі құрмалас сөйлемдер жүйесінің өткені мен бүгінгі жай күйін , көкейтесті мәселелерін танып білуде академик Н . Сауранбаевтың теориялық тұжырымдарын зерттеудің маңызы зор . Н . Сауранбаевтың ғылыми зерттеулері - құрмалас сөйлемдердің негізгі теориялық бағыт - бағдарын , негізін анықтауда бағдарламалық мәні бар , қазіргі қазақ тілі құрмалас сөйлем синтаксисінің бүгінгі дамуы мен оның өзекті мәселелерін шешуде баға жетпес мұра . Бүгінде ғалымның еңбектері , соның ішінде құрмалас сөйлемдер жөніндегі зерттеулері ғылыми бағасын әлі де толық алған жоқ . Сондықтан ғалым тұжырымдарының қалыптасуының теориялық негіздерін анықтау , бүгінгі күнгі тұжырымдармен салыстырып , жан - жақты талдауды қажет етеді . ",kaz
472,2018-47,at,148,"Н . Т . Сауранбаев өз шығармашылығының нағыз шарықтау кезеңінде құрмалас сөйлем синтаксисі мәселелерін зерттеумен шұғылданады . Ғалым құрмалас сөйлемдердің табиғатын танып , тарихына көз жүгіртумен бірге , ішкі - сыртқы заңдылықтары мен ерекшеліктерін , жасалу жолдары мен жұмсалуын қарастырып , синтаксистік қызметін саралады . 1 ) Құрмаластағы синтаксистік компоненттерде айтылатын ойдың дербестігі ; 2 ) Компонентте дербес бастауышпен баяндауыштың болуы ; 3 ) Құрмаластағы әрбір компоненттердің интонациялық жігі айқын болуы ; Көптеген түркітанушылар ( Н . Дмитриев , Ш . Ширалиев , т . б ) құрмалас сөйлемнің компоненттерінің баяндауыштары жақтасуын басты шарт деп есептесе , ал Н . Сауранбаев құрмалас сөйлемнің синтаксистік компоненттерін - де баяндауышпен жақтасып , тиянақты қалыпта тұруы , қазақ тілі үшін де , жалпы түркі тілдері үшін де шартты емес . Ғалымның бұл пікірімен келіспеуге болмайды . Жай сөйлемдердің құрамына енген сөздер бір - бірімен қандай граммати – калық тығыз байланыста болса , құрмалас сөйлем құрамындағы жай сөйлемдер де сондай тығыз байланыста тұрады . Құрмалас сөйлемдер арасындағы теңдік қатынасқа негізделген салаласа байланысу не біріне - бірі меңгеріле бағыну негізіндегі сабақтаса байланысу болады . Құрмалас сөйлемдер құрамындағы жай сөйлемдердің байланысының әр түрлі болуы – оларды байланыстыру дәнекерлердің , амал - тәсілдердің әр алуандығы . ",kaz
473,2018-47,at,112,"Н . Сауранбаев құрмалас сөйлемдерді ұйымдастырудың амалдары ретінде интонация , компоненттердің орын тәртібі , шылаулар , етістіктің есімше , көсемше , шартты рай тұлғалары , изафеттік тіркестер қатыса алады дейді . Бұнда ғалымның жаңалығы – құрмалас сөйлемнің компоненттерінің изафеттік тіркестер арқылы құрмаласуы . Құрмалас сөйлемдердің құрамына енген жай сөйлемдердің тіліміздегі қалыптасқан орын тәртібі бұзылса , жай сөйлемдердің бір - бірімен байланысы , сөйлемдердің құрмаластық қасиеті жойылады . Сондықтан құрмалас сөйлемнің компоненттерінің орын тәртібі жай сөйлемдерді құрмаластырудың елеулі бір тәсілінің бірі болып есептелінеді . Құрмалас сөйлем компоненттерінің орындалуында мынадай заңдылықтар болады : 1 ) салалас құрмалас сөйлемде , сабақтас құрмаласта да мағына және тұлғалары жағынан тиянақсыз компоненті тиянақты компоненттің алдынан келеді ; 2 ) поэзияда құрмаластардың тиянақты компоненттерімен тиянақсыз компоненттерінің орын тәртібін өзгертіп , өлең үйлесіне қарай түрленіп айтылады . Бұлай болып келу - тілімізде қалыптасқан заңдылық ; ",kaz
474,2018-47,at,135,"3 ) сабақтас құрмалас сөйлемнің тиянақсыз компоненті тиянақты компоненттің ішінде келеді . Бірақ бұл тілімізде кең жайылған құбылыс емес , өте сирек кездеседі . Бұнда сөйлемнің интонациялық жағынан ғана өзгермесе , оның компоненттерінің байланысы мен мағынасына ешқандай нұқсан келмейді . Н . Сауранбаевтың көрсетуінше , анықтауыш бағыныңқылы , толықтауыш бағыныңқылы және мезгіл , себеп , шартты бағыныңқылы сөйлемдер басыңқы сөйлемнің алдында тұрады . Н . Сауранбаевтың пікірінше , кейбір жалғаулық мәнде қолданылатын сөздер толығымен жалғаулыққа айналмаған . Мәселен , болмаса сөзі екі мағынада қолданылады : негізгі және жалғаулық мағынасында . Мысал ретінде Бұл үйді салып бітіру керек , болмаса тіпті қою керек . Олай болмаса қайтесің деген сөйлемдерді келтіріп , болмаса жалғаулығы бірінші сөйлемде жалғаулық мәнде , екінші сөйлемде өзінің негізгі мағынасында қолданылған деп түсіндіреді . Осыған орай қазақ тіліндегі жалғаулықтарды екі топқа бөледі . Бірінші топқа таза жалғаулықтар , яғни үстеме мағына беретін жалғаулықтарды жатқызса , екінші топқа лексико - семантикалық және грамматикалық мағынада жұмсалатын жалғаулық мәнді сөздер : болмаса , себептен , болғандықтан , дегенмен жатқызылған . ",kaz
475,2018-47,at,229,"Салалас құрмалас пен сабақтас құрмаласты ажыратуда қазақ тілі білімінде екі түрлі көзқарас қалыптасқан : бірінші көзқарас бойынша , оларды ажыратудың критерийі компоненттердің мағыналық қарым - қатынасы , егер компоненттер мағыналық жағынан бірі екіншісіне тәуелді болса , сабақтас құрмалас сөйлем болады . Ал өзара теңдік қатынаста жұмсалса , компоненттерінің баяндауыштары тиянақты тиянақсыз тұлғаларда тұрғанымен салалас құрмалас сөйлем деп танылады . Екінші көзқарас бойынша , салалас құрмалас пен сабақтас құрмалас сөйлемдерді мағыналық белгілеріне қарай емес , тұлғаларына қарай ажыратуды критерийі етіп алу . Егер алдыңғы компоненттің баяндауышы тұлғалық жағынан тиянақсыз болып , екінші компонентке бағына байланысса , сабақтас құрмалас деп , ал баяндауыштары тиянақты тұлғада тұрса салалас құрмалас деп танылады . Салалас құрмалас сөйлемдердің құрамына енген жай сөйлемдер өздерінің сөйлемдік қасиеттерінен аз да болса айырылып , бір бүтіннің органикалық бөлшектеріне айналады . Салалас құрмаласта басқа компоненттеріне қарағанда бірінші компоненттің интонациясы тиянақсыздау болады . Осыдан болу керек Н . Сауранбаев интонациясы құрмалас сөйлем – дерді танудың басты критерийі деп таниды . Салалас сөйлемдегі жай сөйлемдер әркашан белгілі жалғаулық арқылы , я жалғаулық мағынада қолданылатын көмекші сөздер арқылы құрмаласады . Сондықтан әр сөйлемнің баяндауыштары тиянақты қалыпта тұра алады . Осыған орай , Н . Сауранбаев салалас құрмаласқа енген жай сөйлемдердің тиянақты қалыпта тұруының үлкен бір себебі – олардың арасындағы синтаксистік қатынастар ( сабақтастағы сияқты ; құрмаласқа енген жай сөйлемдердің баяндауыштары арқылы емес ) арнаулы жеке формалар , жалғаулықтар арқылы білінеді деп есептейді . Бұл – бұрын – соңды айтылмаған пікір . Ғалым салалас құрмалас сөйлемдердің өзара байланысу тәсілдерін баяндай отырып , бүгінде айтылып жүрген құрмаласу жолдарын ( аналитикалық ) тәсіл , жалғаулықтар немесе жалғаулықтар орнына жүретін көмекші сөздер арқылы айтып кеткен . ",kaz
476,2018-47,at,169,"Іргелес құрмалас сөйлемдердің негізгі белгісі – компоненттер құрамында жалғаулықтардың жоқтығы . Яғни , іргелес құрмаластардың басты ерекшелігі – олардың құрылысында . Бұндай құрмалас сөйлемдердің синтаксистік тұтастығы компоненттердің мағына жағынан байланыстылығы мен олардың ерекше құрылымдық ұйымдасуына негізделген , ритмико - интонациялық құралдар арқылы көрінеді . Ғалымның айтуынша , интонация – іргелес құрмалас сөйлемдердің компоненттерін байланыстырушы негізгі амалдың бірі . Бұнда бірінші компоненттен кейінгі интонация сәл төмендеп бәсеңдейді , бірақ аяқталмайды , екінші компонент көтеріңкі дауыстан басталады . 2 ) Бұлардан бөлек жалғаулықты қатыстырып та , қатыстырмай да құрала беретін сөйлемдер . Академик Н . Сауранбаев сабақтас құрмалас жөніндегі баяндауларын сабақтас құрамындағы жай сөйлемдердің арасында болатын қарым - қатынас жолдарынан ашудан бастайды . Одан әрі бағыныңқы сөйлемдердің басыңқы сөйлемдермен байланысу жолдарын көрсетеді де , өз еңбегін сабақтастардың жіктелуі , яғни , олардың түрлері туралы мәселелерді талдаудан аяқтайды . Ғалым өз еңбектерінде сабақтас құрмалас сөйлемнің бағыныңқы компонентін басыңқының бір мүшесі ретінде қарастырады . Бірақ бұл екеуі – семантикасы жағынан да , құрылыстары жағынан да екі түрлі категория . Мағынасы жағынан тұрлаусыз мүшелер жеке бір ғана ұғымды білдірсе , бағыныңқы сөйлем тиянақсыз болғанымен бүтін ойды білдіреді . Ал құрылысы жағынан бағыныңқы сөйлемдер предикативтік қатынасқа ие , ал тұрлаусыз мүшелерде ондай сөйлемдік қасиет жоқ . ",kaz
477,2018-47,at,143,"Сабақтас құрмалас сөйлемнің негізгі грамматикалық сипатын айқындаған - да бағыныңқы сөйлем басшылыққа алынады . Өйткені , бағыныңқы сөйлем – сабақтас құрмалас сөйлемді ұйымдастырушы . Н . Сауранбаевтың анықтамасы бойынша , бағыныңқы сөйлем – басыңқы сөйлемде берілген тұтас ойды , не ондағы бір мүшені сипаттау , толықтыру үшін сол басыңқы мен өзінің дербес бастауышы бар баяндауыш арқылы құрмаласқан жай сөйлем . Дәстүрлі грамматикада бағыныңқы сөйлемнің басты белгілері ретінде : Бұнда бағыныңқы сөйлемнің ой дербестігі мен ұластырушы интонациямен айтылуы еш дау тудырмайды . Себебі жеке дербес ойға ие болмаған сөйлем сөйлем болмайды . Бағыныңқы сөйлемде берілетін ой жеке алдында дараланған ой емес , басыңқы сыңарға байланысты айтылған , соны толықтырып , мазмұнын айқындайтын қасиетке ие . Бағыныңқы сөйлемдер ұластырушы интонациямен айтылады . Кез - келген сөйлемде , синтагмалық топтарда интонациялық жік болатыны белгілі . Бірақ бұларда интонация ритмикалық кідіріс ретінде көрінсе , бағыныңқыларда бұл интонация айтылу жағынан басыңқы сөйлеммен ұласқан болып келеді . Интонациялық толқынның басыңқы компоненттің соңында жоғарылауы сөйлемнің аяқталмағандығын , жалғасы бар екендігін , ұласа айтылуындағы паузалық байланыстың барлығын көрсетеді . ",kaz
478,2018-47,at,189,"Бағыныңқы сөйлемнің грамматикалық безендірілуі – барлық тілдерде сөйлемнің екі ажырамас құрылымдық әлементтері ретінде бастауыш пен баяндауыштың болуы . Сабақтас құрмаластың бағыныңқы сыңарында бастауышы , баяндауышы болуының жалпы сөйлемдік шарты . Бірақ грамматикалық бастауыш барлық сөйлемде бола бермейді , сабақтас үшін оның орнына мағыналық бастауыштың барлығы да жеткілікті . Септік жалғауларындағы есімшенің синтаксистік қызметтерінің сараланбауы соңғы кезеңдерге дейін қазақ тіл білімінен де орын алып келді . Бұл жайды да қазақ ғалымдары тарапынан ( С . Жиенбаев , Н . Сауранбаев ) қолдау тапқандығымен түсіндіруге болады . Соның салдарынан 1950 жылдар – ға дейін сөйлем ішіндегі есімшенің септік жалғауларда қолданылған түрлерінің барлығы да дерлік бірдей дәрежеде мектеп оқушыларына бағыныңқының баяндауышы ретінде түсіндіріліп келді . Н . Сауранбаев есімшелі сөйлемдерге байланысты осындай пікірінен ( арнайы бастауышы болуына байланысты барлық септіктегі есімшелі сөйлемдер бағыныңқы болады ) соңғы зерттеулерінде де арыла алмады . Ғалымның пікірінше , қазақ тілінде сабақтас сөйлемдердің құрмаластыратын арнаулы жалғаулықтары - ның болмауы есімшелерінің әр түрлі септіктерде келуімен орны толтырады . Осы жөнінде Н . Сауранбаев сабақтас құрмалас сөйлемнің бағыныңқы компонентінің баяндауышы есімшенің атау түрінде немесе басқа септікте тұруы бағыныңқы сөйлемнің атқарар қызметінен көрінетіндігін атап көрсеткен . Бағыныңқы сөйлем басыңқыдағы ойды қысқартып , оның мезгілін , мекенін , амалын , себебін , мақсатын білдіретін болса , бағыныңқыдағы есімше баяндауыштың атау түрін , я тиісті септеу түрін белгілі демеуліктер , я сол мағынадағы көмекші сөздер меңгеріп тұрады . ",kaz
479,2018-47,at,173,"Есімше , көсемше тұлғасында келген бағыныңқының баяндауыштары көптеген ғалымдар арасында күдік тудырса , шартты рай тұлғасында келген бағыныңқының баяндауышы еш күмән тудырмайды . Өйткені , баяндауыш пен бастауыш бір - бірімен жақ жағынан қиысады . Бағыныңқы сөйлемдер көбінесе шартты рай және оның басқа көмекші формалары арқылы байланысатыны анық . Кейбір ғалымдар шартты бағыныңқы сөйлемді есімше , көсемше арқылы байланысқан бағыныңқыларға қарсы қояды . Есімшелі , көсемшелі бағыныңқыларда баяндауыш өз бастауышымен жақтаспайды дейді . Н . Т . Сауранбаевтың пікірінше , бұндай формашылдық жүйе түркі тілдеріндегі сабақтас сөйлемдердің сырын ашуға кілт бола алмайды . Олай болмаса , есімше , көсемше баяндауышы бағыныңқыда екі тұрлаулы мүшенің жақтасу , жақтаспауы сабақтас құрмалас сөйлемге негіз бола алмайды . Шартты рай тұлғасы арқылы байланысқан сабақтас құрмаласта жеке сөйлемдердің бір - бірімен өзара жалғастырыла , үйлестіріле айтылуында қатыстық сөздердің де атқаратын қызметі елеулі . Мұндай қатыстық сөздер сілтеу , сұрау есімдіктерінен тұрады да , бір сөйлемнің құрылысына қарай екінші сөйлемді де іліктес айтылуына мүмкіндік жасап тұрады . Профессор М . З . Закиев құрамында осындай қатыстық сөздер бар сабақтас құрмалас сөйлемдердің байланысуын айқындауыштық қатынас деп қарайды . Академик Н . Сауранбаев осы тәріздес сөйлемдерді ұялас сөйлемдер ( Кім де кім мұның мүйізін кесіп алса , ол күшсіз болып дұшпандарын жеңе алмайды ) деп берсе , С . Аманжолов егіспелі сөйлемдер дейді . ",kaz
480,2018-47,at,136,"Жоғарыда көрсетілген байланысу түрімен қатар , Н . Сауранбаевтың зерттеуінше , қазақ тілінде байланыстың ерекше бір түрі бар . Бұл байланыстың түрінде құрмалас сөйлемнің компоненттері тәуелдік жалғауы - ның 3 - жағында изафеттік құрылымда тұрып құрмаласады , яғни , 3 - жақта тұрған изафетті құрылымдар жеке сөйлемнің бір мүшесі болып қатысады . Мысалы : Мал дегендегі жалғыз шолақ торы аттың жұмысы ауыр болып , арқасы жауыр болып , мойнына жал бітпеді . Бірақ ғалымның бұл ғылыми тұжырымы ғалымдар арасынан қолдау таппай , тіл білімінде орныға алмаған . Автор кейінгі еңбектерінде бұл тәсілді алып тастаған . Бағыныңқы сөйлемдерді өзара саралауда тіл білімінде әр түрлі принцип басшылыққа алынып келді , соның салдарынан әр еңбекте бағыныңқылар әр түрліше жіктелді . Бағыныңқыларды жіктеуде ең алғашында олардың сөйлем ішінде атқаратын қызметі ( функциональды принцип ) басшылыққа алынды . Бұл тәсілді қолдаушылар Қ . Жұбанов , С . Жиенбаев және Н . Сауранбаев ( анықтауыш бағыныңқылы , толықтауыш бағыныңқылы , пысықтауыш бағын – ыңқылы , мезгіл , себеп , амал , мақсат пысықтауыш бағыныңқылы , шарт бағыныңқылы , қарсы бағыныңқылы , салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас ) болады . ",kaz
481,2018-47,at,153,"Берілген сабақтастардың грамматикалық табиғатына тоқталсақ , ғалымның пікірінше : 2 ) Ғалым толықтауыш бағыныңқылы мен пысықтауыш бағыныңқылы сөйлемдердің бағыныңқы компоненттің жай сөйлемдегі сөйлем мүшелерінің қызметімен тең қарастырады . Бұнда сөйлем мүшелері мен бағыныңқы сөйлемдердің арасындағы айырмашылық – бағыныңқы сөйлемнің дербес бастауышының болуында деп есептейді ғалым . Н . Сауранбаевтың құрмалас сөйлемдердің грамматикалық табиғаты , ұйымдастыру заңдылықтары , даму жолдары мен құрмалас сөйлемдерді топтастыру , т . б . мәселелерде танымының кеңдігі , теориялық тұжырымдары - ның тереңдігі салыстыру , талдау барысында анықталып , ғалымның құрмалас сөйлемнің жүйесін зерттеудегі еңбектері қазақ тілі біліміндегі ғана емес , жалпы түркологияда орны ерекше . Н . Сауранбаевты қазақ тіл білімінде алғашқы рет психолигвистиканың ғылыми негізін салдырушылардың бірі деуге негіз бар . Ғалымның пікірінше , құрмалас сөйлемдердің құрамындағы жай сөйлемдердің салаласа , сабақтаса құрмаласуы – адамның айналадағы қоршаған ортаны , ондағы құбылыстарды аңдауының нәтижесі . Қазақ тіл білімінде алғаш рет жалғаулықсыз құрмалас сөйлемдерді құрмалас сөйлемнің ерекше түрінің бірі ретінде қарастырған . Ғалымның тұжырымынша , іргелес құрмалас сөйлемдер өзіндік құрылымдық - семантикалық табиғаты бар құрмалас сөйлемнің бір түрі . Ғалымның бұл пікірі уақыт елегінен өтіп , араға біраз уақыт салып қайта ғылы ",kaz
482,2018-47,at,133,"Орыс жылнамаларындағы түркі текті есімдердің әлеуметтік мәні мен тарихи - этимологиялық сипатыОрыс жылнамаларындағы түркі текті есімдердің әлеуметтік мәні мен тарихи этимологиялық сипаты Батыс Қазақстан гуманитарлық академиясының магистранты , Батыс Қазақстан инженерлік - технологиялық университетінің оқытушысы Ежелгі орыс тіліндегі түркі лексикасын зерттеуші И . Г . Добродомов ежелгі орыс мұраларындағы түркі ономастикасы мәселелеріне ерекше көңіл бөледі . Оның зерттеулерінде функционалды және этимологиялық тұрғыдан бірқатар қыпшақ антропонимдері талданды , ежелгі орыс этнонимдеріндегі булгаризмдер , ежелгі орыс мұраларындағы түркілік топонимдер мәселелері қарастырылды . Осымен байланысты көне қыпшақ антропонимдерін әлеуметтік лингвистика тұрғысында зерттеу дегеніміз - бұл есімдердің пайда болу табиғатын анықтауға әлеуметтік факторларды қатыстыра отырып зерттеу . Ескі қыпшақ тілі , қазіргі кезде қолданыста жоқ , өлі тіл болғандықтан бұл тілдегі есімдер әлеуметтік лингвистиканың зерттеу объектісі болып табылады . Ескі қыпшақ тілінде сөйлеген этностардың ХІ - ХІІІ ғасырларда шығыста Ертіс , батыста Днепр өзендері аралығындағы Евразия далаларын мекендегендігі тарихшы - археолог , этнолог , шығыстанушы ғалымдардың еңбектерінен белгілі . ",kaz
483,2018-47,at,103,"Етибичи - иета немесе жеті сан есімі мен оба сөзінің жіңішке фонетикалық варианты , еби және чи суффиксімен құралған үш компонентті этноним . Сонда токсоба , төртоба , етибичи дегеніміз - тоғыз , төрт және жеті рудан құралған бірлестіктер болып шығады . Оған негіз болатын дәйекті мысалы , қазақ этнонимдерінің атауларымен сабақтастыра дәлелдеуге болатын сияқты . Қазақтың Кіші жүзі , Алшын және Жетіру дейтін екі бөлікке бөлінетіндігі белгілі . X . Арғынбаев , М . С . Мұқанов , А . Востров секілді тарихшы - этнолог ғалымдардың пікірінше , Алшын бөлігінің Байұлы тармағы 13 рудан құралған , осылардың бірі – Алты . Осы зерттеушілер Байұлы тармағына жататын Байбақты руында тоқсоба дейтін атаның барлығын атап көрсетіп , бұл ру ортағасырда Дешті Қыпшақты жайлаған қыпшақтардың құрамында болған , деген пікір білдіреді . ",kaz
484,2018-47,at,103,"Қыпшақтану мәселесімен айналысып жүрген зерттеушілердің басым көпшілігі орта ғасыр деректемелерінде кездесетін қыппшақтардың бір тайпасы Бурджоголыны Алшынның Байұлы тармағына кіретін Беріш руымен шендестіріп , екеуін бір этнос деп есептейді . Ш - ч , дж тарихи дыбыс сәйкестігіне сай Бурджоголы этнонимінің бірінші компоненті - бурдж сөзін , Беріш этнонимімен шендестіріп , беріш қабылдап , жоғарыда көрсетілген қыпшақтанушы зерттеушілердің Бурджоголы мен Беріш этнонимдерін бір этнос деп есептейтін пікірімен келісуге болады . Себебі Алшынның Байұлы тармағының бірнеше руы , ортағасырлардағы қыпшақ конфедерациясына кірген . Осындай тарихи - этнологиялық фактілерге және компонентті половец есімдері - этностардың , кісі атаулары ретінде берілген бейнесі , формасы екендігіне сүйене отырып , біз Байұлы бірлестігінің Алтын руы мен орыс жылнамаларындағы Алтунопа есімін шендестіріп , бұл екеуін бір этнос дей аламыз . ",kaz
485,2018-47,at,103,"Этнонимдердің кісі есіміне негіз болу заңдылығы - түркі тілдерінде кездесетін кұбылыс . Мысалы Арғынбай , Адай , Найманбай ( Әсет Найманбаев т . б , Қоңыратбай ( Ә . Қоңыратбаев т . б , Алшынбай , Жаппас т . б . Бұл бөлігінің этномәдени сипат ретінде қазақ тілінде ұлттық киімдердің соның ішінде бас киімнің атауларында қалыптасқанын проф . Е . Жанпейісов М . Әуезов шығармашылығы тілі негізінде нақты көрсеткен : жекей тымақ , керей тымақ , қаракесек тымақ , найман тымақ , сегіз сай уақ тымағы , төрт сай аласа төбелі тобықты тымағы . Осы тектес половец есімдерін этимологиясына жасалған талдау көрсетіп бергеніндей , бұл антропонимдердің басым көпшілігі этнонимдер мен отбасылық , рулық лақап атаулар немесе рулық отбасына біріктіретін топтық атаулар және тотем атаулары негізінде пайда болған . 1 . Тюркская ономастика . Алма - Ата : Наука , 1984 . Баскаков Н . А . ",kaz
486,2018-47,at,106,"2 . Арғынбаев Х , Мұқанов М , Востров В . Қазақ шежересі хақында . 4 . Востров В . Муканов М . Родо - племенной состав и расселение 5 . Жанпеисов Е . Этнокультурная лексика казахского языка ( на материалах произведений М . Әуезова . – Алма - Ата : Наука , 1989 . – Ресми іс қағаздары - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы 6 . Іс қағаздарын жүргізуге қатысты арнайы құжаттар мен ұйымдар Іс қағаздарын қазақша жүргізу – мемлекеттік тілдің жүзеге асуының нақты көрсеткіші . І . Азаматтық қарым - қатынастарды реттейтін құжаттар . ІІІ . Басқару , ұйымдастыру , өкім шығару қызметіне қатысты құжаттар . - жеке адам мен қоғам арасындағы қатынасты реттеуші ; - әр түрлі мекеме , ұйымдардың өзара байланысын реттеуші ; - мекеме , ұйым жұмысын ұйымдастыру тәртібін негіздеуші ; ",kaz
487,2018-47,at,107," - жеке адам мен қоғам өміріне қатысты оқиғаларды айғақтаушы - мекеме мен ұйымның атқарған істерінің көрсеткіші ; - мемлекеттік тілдің жүзеге асуының нақты көрсеткіші . - саяси ( мемлекетішілік , мемлекетаралық , халықаралық қатынастарда ; - құқықтық ( заңдық және жеке тұлғалар арасындағы қатынастарда ; - тарихи ( әр дәуірдің , қоғамдық сатының өзіндік ерекшеліктеріне сай қатынастарда . - ресмилік ( міндетті түрде заңдық тұрғыда тіркелуінде . 6 . Іс қағаздарын қазақ тілінде жүргізуге қатысты ресми - 1993 жылы Қазақстан Үкіметі жанынан құрылған Тіл комитеті Стилистика – тілдің қолданылу заңдылықтарын зерттейтін ғылым , ол тілдік белгілердің дұрыс қолданылу нормасын көздейді . Қазақ тлініде қалыптасқан бірнеше әдеби тіл стильдері бар , олар : 1 . ауызекі сөйлеу стилі ( ауызекі тұрмыстық және ауызекі ресми ) ",kaz
488,2018-47,at,103,"2 . көркем - әдебиет стилі ( поэзиялық , прозалық және драмалық ) 3 . публицистикалық ( көсемсөз ) стиль ( баспасөз , теледидар , радио , интернет журналистикасы , мақалалар мен очерктер ) 4 . ресми іс қағаздар стилі ( ресми іс қағаздарының түрлері , заң шығарушылық құжаттар , дипломатиялық және әскери құжаттар ) 5 . ғылыми стиль ( ғылыми - көпшілік және ғылыми - монографиялық , ғылыми - оқулықтардың жазылу тілдері ) Ресми немесе іс қағаздар стилінің ерекшелігі , онда акт дәл көрсетіліп , бір ізбен жүйелі жазуға айрықша мән беріледі . Қазақ тілінде қолданылып жүрген қалыптасқан сөз орамдарының көпшілігі орыс тілінің ықпалымен жасалған : қызу мақұлдау , қызу қарқын , тұрмыстық қызмет , қызмет көрсету , жүзеге асыру , қамтамасыз ету , өз күшінде қалдыру , қол жеткен табыс , кең жол ашу , іске қосу , мәселе көтеру , алғыс жариялау , сөгіс жариялау . ",kaz
489,2018-47,at,106,"Көптеген сөздер белгілі стильге телулі болады , қолданылу жағынан шектеліп отырады . Мысалы : тағайындалсын , міндеттелсін , осы анықтама берілді , қаулы етеді , жарлық етеді т . б . Ресми іс қағаздарында кейде бір заттың я ұғымның атауы қолданылу орнына қарай әр түрлі аталады . Мысалы , адам деген сөз ресми құжаттарда – азамат , жолдас , телефон станциясында – абонент , ательеде – заказ беруші , шаштаразда – клиент , ауруханада – науқас , санаторииде – демалушы , тынығушы , транспортта – жолаушы т . б . болып табылады . Іс қағаздары стиліне әр түрлі мекемелерде жүргізілетін жазу үлгілері болады . - сөздер мен терминдердің нақты , тура мағынасында пайдаланылуы ; - терминнің ең қолданылу жиілігі жоғары , Мемлекеттік терминология комиссиясы ( Мемтерминком ) бекіткен нұсқасының пайдаланылуы ; - қалыптасқан мазмұндық - құрылымдық нормалардың қатаң сақталуы . ",kaz
490,2018-47,at,103,"Іс қағаздарын төмендегідей ғылымдар арнайы зерттейді : Сәрсен Аманжолов - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Қазақ тіл білімінің туып , қалыптасуы , дамуы бүгінгі кемелденген шағына жетіп , биіктерге көтерілуі оның ірге тасын қалап , қазақ тілін ғылым ретінде қалыптастырған ардақты есімдермен тығыз байланысты . Қазақ тіл білімінің тарихында оның ғылыми - теориялық негізін салған ғалымдардың әрқайсысының орны ерекше . Артына қалдырған мол мұрасын арнайы зерттеуді лайық ететін біртуар ғалымның бірі - филология ғылымының докторы , профессор Сәрсен Аманжолов ( 1903 - 1958 . Қарап отырсақ , ғалым С . Аманжоловтың әрбір тілді зерттеуі диалектикалық даму көзқарастарымен ұштасып отырады . Бұдан тілдің қалпын дамуымен тығыз байланыста зерттеудің , тіл жүйесінің әр элементін қолдданыста қарастырудың ұтымды болатынын байқауға болады . ",kaz
491,2018-47,at,113,"Тіл біліміндегі сөйлемдер жүйесінің бүгінгі дамуы мен оның өзекті мәселерін танып білуде профессор С . Аманжоловтың ғылыми тұжырымдарын , атап айтқанда , сөйлем теориясының негізгі грамматикалық сипаттары , жай сөйлем мен құрмалас сөйлемнің ара жігін айқындату , сөйлем мүшелері түрлерін ажырату критерийлері , үйірлі мүшелі конструкциялардың жаратылысын тану , сөйлемдерді топтастыру мен олардың жіктелу принциптері , сөйлем теорясының даму жолдарына қатысты тұжырымдарын зерттеудің маңызы зор . Профессор С . Аманжоловтың ғылыми мұрасы бүгінгі ұрпақ үшін де ғылыми мәнін жоймаған , бағдарламалық мәні бар , игі пікір мен зерттеуге лайық , көптеген ғылыми еңбектерге жолбасшы болатын дүние деп танимыз . Ғалымның синтаксис теориясы жөніндегі көзқарастарының кейінгі ғылыми және теориялық тұжырымдарға негіз болғанын көрсету , оның ғылыми мұрасын бүгінгі күнгі теориялық тұжырымдармен салыстыра отырып , жан – жақты талдау оның білімділігін танытады . ",kaz
492,2018-47,at,108,"С . Аманжолов салалас құрмаласты , жалғаулықты , жалғаулықсыз деп бөлген еді . С . Аманжоловқа дейін А . Байтұрсынов салалас құрмалас сөйлемдерді бес топқа топтастырған . Профессор Қ . Жұбанов салалас сөйлемдердің компоненттерінің бір - бірімен құрмаласуының он түрлі жолын көрсетсе , профессор С . Аманжолов өз еңбегінде салалас құрмалас сөйлемнің он тоғыз түрлі мағыналық жағынан айыруға болатындығын көрсетеді . Ғалымның пікірлерін қорыта келгенде , салалас сөйлемнің жетеуі шылаулы ( жалғаулық , он екісі шылаусыз байланысқан сөйлемдердің қарым - қатынас арқылы жасалатынын білуге болады : 2 ) Бастауыштың бірнеше ортақтығын көрсетеді . Мысалы : Біз мектепке барып едік , тәрбие сабағын өткізіп қайттық . Мұндағы біз деген бастауыш екі сөйлемге ортақ . 3 ) Біреуіндегі я бірнешеуіндегі да , де , та , те жалғауларын қайталап көрсетеді . Мысалы : Ол да барды , біз де бардық . Ол да музыкант болды , мен де болдым . ",kaz
493,2018-47,at,109,"4 ) Пысықтауыш қызметіндегі біріне - бірі қарсы үстеулер көрсетеді . Мысалы : Бұрын Қазақстанда ауыл шаруашылығы басым еді , қазір өндіріс кәсібі басым болды . ( бұрын , қазір ) 5 ) Екі жағында бірдей анықтауыш я толықтауыш қызметіндегі есімдіктер көрсетеді . Мысалы : Ол кімнің есінде болсын , бәрінің есінен шығып кетіпті . 6 ) Баяндауыштарының бірыңғайлықтарын көрсетеді . Мысалы : Берік біз мектепті көріп едік , Құсымандар бізбен бірге болды . ( Бұл сөйлемде шақ жағы ғана бірыңғай болып келген ) 7 ) Басқы сөйлемнің бастауышының екінші сөйлемде есімдікпен қайталануын көрсетеді . Мысалы : Жаздым , өзім оқып шықтым . Қапаш жазып болды , енді өзі оқып шығады . 8 ) Біріндегі мүшенің мүшесінің екіншіге ауысып түсуі де мағыналық жақындықты көрсетеді . Мысалы : Соның біреуі – Ақжан деген ит , сол ит он екі баланы өрттен алып шығыпты . ",kaz
494,2018-47,at,114,"9 ) Алдыңғысын артқы анықтау реті де көрсетеді . Мысалы : Оны айту – менің міндетім , қасқырды алдымен атқан Байбол . 11 ) Соңғысы сілтей үлестескен түрде айтылып ортақтасуын да көрсетеді . Мысалы : Қарап отырмайық , біріміз шабайық , біріміз жинайық , біріміз оларды қораға таси берейік . ( Мұндай сөйлемде леп белгісі қосылмайды ) 12 ) Ереуілдесу реті көрсетіледі ( шылау арқылы . Мысалы : Жамбыл – көпті көрген адам әрі оның шығарудағы тәжірибесі мол . 13 ) Кезектестік мағыналы салалас беріледі . Мысалы : Егін күзетіне кейде Сақай барады , кейде мен бардым . ( кейде , біресе , бірде шылаулары дәнекер болады . 14 ) Бейтарап жасау реті де көрсетіледі . Мысалы : Сағапты құй ал , құй алма , онда менің жұмысым жоқ . 15 ) Себептілік жолы да көрсетіледі . Мысалы : Біз мәжіліске ерте келдік , өйткені ( себебі ) жұрт жиылып қалған шығар деп ойладық . ",kaz
495,2018-47,at,127,"16 ) Қарсылық мәнді жалғаулықтары бар салаластар сөйлем мен сөйлем арасында қарсылық жалғаулығы қойылу арқылы жасалады . ( бірақ , сонда да , ал , дегенмен , алайда . Мысалы : Таң жақындап қалды , бірақ түн әлі қараңғы . 17 ) Талғау мәнді шылаулардың қайталануы көрсетіледі . Мысалы : Жаңбыр не таңертең жауады , не бүгін жауады , не бүгін түнде жауады . 18 ) Ыңғайластық шылауларды көрсетеді . Мысалы : Қар да жауды . Мұз да қатты . 19 ) Көмекші етістік арқылы тиянақталған шартты райлы етістік дәнекерлігі көрінеді . Мысалы : Қар кетсе болды , колхозшылар егіске шығады . [ 1 ; 188 - бет ] Ғалымның пікірлерін қорыта келгенде , мынаны айтуға болады : салалас сөйлемнің жетеуі шылаулы ( жалғаулық , он екісі шылаусыз байланысқан сөйлемдердің қарым - қатынасы арқылы жасалатынын айқын айтады . С . Аманжолов сабақтас құрмалас сөйлем жасаудың алты түрлі жолын көрсеткен : көсемшелер арқылы , есімшелер арқылы , шылаулар қосу арқылы , етістіктің шартты райы арқылы , есімдік арқылы , жай етістікке шылау қосу арқылы жасалады деп көрсеткен . ",kaz
496,2018-47,at,104,"а ) Есімшеге жалғанып , сабақтас жасайтын жалғаулар – жатыс , шығыс , көмектес септіктері . Мысалы : Біз келгенде , олар кетті . Біз келгеннен , олар кетті . Біз келгенмен , олар кетті . Әшім баяндама жасағаннан соң , сақай шығып сөйледі . Әшім баяндама жасауына қарай , жұрт көп жиналды . Әшім баяндамасы басталуына таман , біз де келіп қалармыз . Әшім баяндама жасаумен бірге , өзі ән - күйді басқарады . Әшім баяндама жасағанмен де , жұрт жалыққан жоқ . Әшім баяндама жасаудың алдында , бізге тезисті көрсетті . Әшім баяндама жасаудың орнына , әңгіме айтып кетті . Жалғаусыз есімше я тұйық етістік шылаудың я жұрнақтың жәрдемімен сабақтас сөйлем жасайды . Мұндағы шылаулар : сайын , бойынша , кезде , мезгілде , түгел , шақта , күнде , уақытта . Мысалы : Әшім баяндама жасаған сайын , жұрт көп келеді . ",kaz
497,2018-47,at,121,"Бұл еңбекке автор сабақтас құрмаластың алдыңғы сегіз түріне қоса аяулы , қыстырмалы , сілтеулі , үстемелі , ыңғайлас сабақтас деп қосқан [ 2 ; 49 - бет ] Ғалымның айтуынша , септік жалғауының ілік , барыс , табыс түрлері толық мағынада сабақтас сөйлем жасай алмайды . Өйткені , олар құбылмалы , яғыни , ілік , барыс , табыс , шығыс жалғаулы есімшетерге тәуелдік жалғауы жалғанады . Мысалы : Ол айтқанның мен айтқаннан бөлек жоқ – Оның айтқанының менің айтқанымнан бөлегі жоқ . Ғалымның пікірінше , есімшеге жалғанып , сабақтас сөйлем жасайтын жалғаулар : жатыс , шығыс , көмектес . Мысалы : Біз келгенде олар кетті . Біз келгеннен , олар кете бастады . Біз келгенмен , оларды көрмедік . Кейбір түркі тілдерінде , мысалы , әзірбайжан , өзбек тілдерінде жалғаулықты байланыс ерте кезден - ақ , ал қыпшақ , ноғай , қарақалпақ , т . б тілдерінде кешеуілдеп дамыған . Бұдан соңғы тілдерде бұрынғы сөйлем болмаған деп тұжырымдауға болмайды . Бұл тілдердегі бағыныңкы қатынасты есімше , көсемше , шылаулар , көмекші есімдер жасаған . ",kaz
498,2018-47,at,128,"Профессор С . Аманжолов құрмалас сөйлем синтаксисіндегі даулы мәселелердің бірі үйірлі мүшенің табиғатымен тығыз байланысты екенін ерекше аңғарып , алғашқылардың бірі ретінде оларды жай сөйлем қатарында таниды және мағыналық принципті алғаш рет басшылыққа алды . Құрмалас сөйлем синтаксисіне тән заңдылықтарды қазақ тілінің өзіндік ерекшелігі , төл табиғаты тұрғысынан алғаш рет қарастырды . Қазақ тіліндегі құрмалас сөйлемдер табиғатын танытудағы , оның негізгі белгілерін көрсетудегі , сөздердің синтаксистік қатынасқа түсуі , сабақтастарды , араластарды ажыратудағы пікірлерінің құндылығымен ерекшеленеді . С . Аманжолов еңбектеріндегі құрмалас сөйлем мәселесіндегі ғылыми табыстары да ұшан - теңіз . Ғалым құрмалас сөйлемнің түрлерін анықтауда ғылымға мынандай жаңалықтар қосты : ол сөйлемнің аралас құрмалас түрін ғылымға енгізді және сөйлемнің бұл түрі С . Аманжоловтан бұрын ғылымда танылмады . Құрмалас сөйлемнің төртінші түрі тиянақты бағыныңқысыз сабақ – тастар термині : бұл – поэзиялық шумақтармен келетін сөйлем түрі , оны қазіргі грамматикамызда тиянақты бағыныңқысыз демей , көп бағыныңқылы сабақтас түрінде қолданылып жүр . ",kaz
499,2018-47,at,105,"Профессор С . Аманжолов құрмалас сөйлем синтаксисіндегі даулы мәселелердің бірі үйірлі мүшенің табиғатымен тығыз байланысты екенін ерекше аңғарып , алғашқылардың бірі ретінде оларды жай сөйлем қатарында таныды және мағыналық принципті алғаш рет басшылыққа алды . Құрмалас сөйлем синтаксисіне тән заңдылықтарды қазақ тілінің өзіндік ерекшелігі , төл табиғаты тұрғысынан қарастыруды көздеді . 1 . Аманжолов С "" Қазақ әдеби тілі ғылыми синтаксисінің қысқаша 2 - бөлім . Орталау және орта мектепке арналған . Қазақ мемлекеттік баспасы . Алматы - 1939ж . Сөз таптарының адвербиалдануы - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Түркі тілдері жүйесінде сөз таптары өз заңдылықтарымен , ерекшеліктерімен түрліше сипатқа ие . Әрбір сөз табы тек өзіне ғана телінген лексика – семантикалық , морфологиялық және синтаксистік белгілерімен ерекшеленеді . ",kaz
500,2018-47,at,140,"Адвербиалдану процесінің негізгі ұйтқысы болып табылатын жекеленген сөз таптары . Адвербиалдану яғни , өзге сөз таптарының үстеулер қатарына өтуі басқа тілдік құбылыстар сияқты белгілі бір заңдылықтар мен тілдік нормаға сүйенеді . Жоғарыда атап айтқандай әрбір сөз таптарының үстеулер қатарына өтуге бейім единицалары бар . Сол тілдік единицалардың үстеуге айналуына белгілі мөлшерде грамматикалық формалар ықпал етеді . Мысалы , мезгілдік және мекендік мағыналары бар зат есімдер , сапалық сын есімдер , сұрау және сілтеу есімдіктері , белгісіздік сан есімдер мен көсемшелер . Адвербиалдану процесіне күрделі , жай және туынды сөз құрылымдарының барлық түрлеріне қатысады . Әрбір құрылымның үстеу сөз табын қалыптастыруда алатын алуан түрлі орындары бар . Арадағы өзгешеліктер мен ұқсастықтарды санамалаған жағдайдың өзінде бұл құрылымдар бір - бірімен өте тығыз байланыста дамып отырады . Осындай сөздер мен тілдік құрымдар адвербиалдық мән - мазмұнға ие болады да семантикалық мазмұн бірлігі , функционалдық дистрибуция және ситуативті контекске байланысты – мекендік , мезгілдік , өлшем бірлігін , қимылдың алуан түрлі белгілерін білдіру мәнінде қолданысқа түседі . ",kaz
501,2018-47,at,132,"Аталмыш процесте сөздің лексикалық мағынасы бастапқы мағынасынан алшақтайды . Сөз өзінің нақтылығынан айырылып , жалпылық сипатқа ие бола бастайды . Сөз мағынасының өзгеруі оның семантикалық ерекшелігіне тән болады . Сөз жеке өзі ешбір қатынассыз үстеулер тобына ауыса алмайды . Бұл жерде белгілі бір дәрежеде байланыс бар . Ол байланыс сөздердің тiркесу қабілетіне байланысты . Яғни , сөз өзі тіркесетін сөзбен барлық заңдылықтарды сақтай отырып тіркесе алады . Белгілі бір сөздердің етістікпен тіркесі сол сөз мағынасын сөйлем ішінде ғана өзгертіп , қызмет аясына байланысты уақытша үстеулер қатарына өтуіне мумкіндік береді . Сөз сөйлем ішінде пысықтауыштық мәнге ие болады . Мұндай қатынас сөздердің үстеулер тобына өтуіне ықпал етеді . Тілде болатын мұндай лексика - семантикалық құбылыс баяу , ұзақ мерзімдік дамудан өтеді . Тілдің ішкі қатпарларында әбден сұрыпталады . Мағыналық жақтан да , функциялық жақтанда толық үстеулер қатарына өтуі үшін тұрақты пысықтауыш ретінде ұзақ мерзім қолданылуы керкен . Аталмыш процес түркі тілінде пассив құбылыс . ",kaz
502,2018-47,at,183,"Ғылымның пікірін қолдай отырып , шынында да зат есімдер категориясынан ауысқан сөздер көбінесе мекендік , мезгілдік мағынаны білдірсе , адвербиалданған сын есімдер қимыл мен іс - әрекеттің сипатын , белгісін , мөлшері мен көлемін білдіруге бейім тұрады . Тілдегі үстеулердің осылайша қалыптасуы олардың синтаксистік қызметімен тікелей байланысты . Өйткені , бір сөз табынан екінші сөз табына ауысып келген сөздер өзінің бастапқы функциясына ұқсас қызмет атқаратыны белгілі . Мұның өзі әрбір сөз таптарының арасында өзара ұқсас сөз формаларынның , мағыналық топтарының қалыптасуына әсерін тигізеді және үстеу сөз табына сын есімнен ауысып келген сөздердің бастапқы функциясы мен кейінгі жаңа қызметінің арасында байланыстың үзілмегендігін , әлсіз де болса белгілі бір қатынастың бар екендігін байқатады [ 3 , 3 - 16 . Үстеуге айналған сын есімдерді тұлғасына қарай төмендегіше сипаттауға болады . Қазіргі түркі тілдерінде мүлдем , біржолата үстеуге айналған үстеулер және әлі де болса өзінің бастапқы сөз табындық ерекшелігінен арыла алмай жүрген сөздер . Алғашқы топ сын есімдер әлдеқашан өзінің лексика - семантикалық категориясынан алшақтап , тілдің қазіргі тұрғысынан қарағанда қай жағынан алса да үстеулік мән мағынаға ие болған сөздер де , ал кейінгі топтағы үстеу деп танылып жүрген сөздер өздерінің алғашқы лексика - семантикалық белгілерінен толық ажырамаған , екі жақты қызметі мен сипаты бар , қолданылу ыңғайына қарай аралық жағдайда сипатталатын , толық адвербиалданған сөздер . ",kaz
503,2018-47,at,124,"Үстеулердің қалыптасуына сын есімнің шырай формалары да көптеп кездеседі . Қазақ , өзбек , башқұрт тілдерінде шырай формаларымен адвербиалданған көптеген тілдік единицаларды кездестіреміз . Олар үстеу сөз табын қалыптастыруда ерекше сипатқа ие . Етістік пен үстеу категориялары бір - біріне өте жақын сипатқа ие сөздер тобы . Әрбір категорияның өзіне ғана тән ерекшклігі де бар . Олардың ара жігін ажыратып тұратын өлшемдері де нақты дәлелдермен беру шарт . Барлық к - шемше формаларын қабылдаған түбірлер үстеулер қатарына өте бермейді . Олардың біразы өздерінің бастапқы етістікке тән сипаты мен қасиетін сақтап қалады . Аталмыш процесс көне тілдерде ғана емес , қазіргі түркі тілдерінде де көп кездеседі . Бұлардың басын ажыратып тұратын белгілер тек сөйлем ішінде ғана көрінеді . Сөздің сөйлем мүшесі ретінде атқаратын қызметтеріне қара пысықтауыштық қатынаста жұмсалуы бар . Адвербиалданушы сөз сол функцияда тұрақты , ұдайы қолданылуының барысында лексикаланып барып үстеулер қатарына өтеді . ",kaz
504,2018-47,at,127,"Сөз таптарының ішінде үстеулерді қалыптастыруға ықпал ететін сөз топтарының бірі – есімдіктер . Есімдіктің барлығы бірдей қалыптастыруға қатыса бермейді . Көбінесе сұрау есімдіктері мен сілтеу , жіктеу есімдіктері үстеулер қатарына өтіп жатады . Олар үстеу қатарына дайын единица күйінде де грамматикалық көрсеткіштер көмегіменде өтеді . Тілдегі кездесетін есімдіктен жасалған үстеулердің көбі грамматикалық көрсеткіштер негізінде қалыптасқан . Көне түркі тілдерінен белгілі бірқатар ғалымдар салыстырмалы септік формасы деп таныған – ча , - че - ша , - ше ) қосымшалары дәл осы үстеулерді , нақтығырақ айтқанда , мөлшер үстеулерін қалыптастыруда үлкен мәнге ие . Көне жазбалардан ( анча , мунша , қазіргі тіл материалдарынан кездесетін ( мұнша , сонша , қанша ) тұлғалық үстеулер толық адвербиалдану құбылысын басынан өткізеді . Аталмыш сөздер үстеу ретінде толық қалыптасып , оның құрамындағы септік жалғауы түбірмен сіңісіп , құрамдас бөлігі болып қалған . Мұндай сөздерді тек тарихи тұрғыдан ғана түбір мен қосымшаға ажыратпаса қазіргі тіл тұрғысынан ешбір бөлшектеуге келмейді . ",kaz
505,2018-47,at,121,"1 . Кононов . А . Н . Грамматика современного турецкого языка . - М - Л , 1956 . – 309 с . 2 . Сарбалаев Н . Адвербилизация туралы - Қазақ тілі мен әдебиет . Алматы , 1994 . - 35 - 39 б . 3 . Гулямов А . Г . К вопросу об адвербиализаций в узбекском языке . Уч . записки ТГПИ . Сөз тіркестерінің зерттелуі - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Сөз тіркесі жөнінде жүйелі зерттеулердің қалыптасып дамығанына көп болған жоқ . Қазан төңкерісіне дейінгі еңбектерде тек сөйлем мүшелерін , олардың байланысын , орын тәртібін көбірек сөз қылды да , ал сөз тіркесіне байланысты мәселелер онша ауызға алынбады . Түркі тілдерінің сөз тіркестері тек кеңес дәуірінде ғана зерттеліне басталды . Орыс тілінде сөз тіркестерін тұңғыш қолға алған В . В . Виноградов сөз тіркестерінің түрлері , байланыс формалары және олардың құрылысы тіл білімінің ең басты бөлімі екендігін айтады . ",kaz
506,2018-47,at,128,"Сонымен қазан төңкерісіне дейінгі еңбектерге сөз тіркесі , оның байланысы формалары жалпы болса да айқын жіктелмей келді . Сөз тіркесі туралы мағлұмат мектеп грамматикаларында тек 1939 жылы беріле бастады . Бұл ретте С . Аманжолов , С . Жиенбаев , Т . Сауранбаев т . б . еңбектерін атауға болады . Әрине онда дәл қазіргідей сөз тіркестері деп аталмағанмен , әркім өзінше сөздер тізбегі , сөздердің қарым - қатынасы , сөздердің байланысы деп көп уақытқа дейін әртүрлі айтып келгені белгілі . Бұл еңбек 1950 жылы түзетіліп қайтадан басылды . Онда арнайы түрде сөйлемдегі сөздердің ( сөйлем мүшелерінің ) қарым - қатынасы , меңгерілу , қабысу және жанасу деп төртке бөліп дәлелдейді : Бұл еңбектерде сөз тіркесі айтылғанымен олардың толып жатқан заңдылықтары , атап айтқанда байланысу формалары мен амалдары , түрлері , оның синтаксистік қатынастары арнайы сөз болып қозғалмайды . Бұл жөнінде жалпы түркология , оның ішінде қазақ тіл білімінде көптеген жұмыстар жазылып және одан әрі зерттеліп жатқаны да белгілі . ",kaz
507,2018-47,at,123,"Жалпы сөз тіркестерін зерттеу тек 1950 жылдардан кейінгі уақытта ғана бір жүйеге келе бастады . Отандық тіл ғылымында сөз тіркесі синтаксисі мәселесі жөнінде Н . К . Дмитриевтің , А . Н . Кононовтың , Е . И . Убрятовалардың еңбектері жарық көрді . Олар қиыса , қабыса және меңгеріле байланысқан сөз тіркестері түрінде сипаттайды . Қазақ тілі білімінде сөз тіркесі ( сөйлем мүшелерінің байланысы ) 1950 жылдарға шейін тек мектеп грамматикаларының көлемінде айтылып келеді . Онда да сөз тіркесінде толық анықтама беріп оның түрлі жақтарын егжей - тегжейіне дейін зерттеген ешкім болған емес . Сөз тіркесінің зерттелуі тек кейінгі кездің жемісі болып отыр . М . Балақаевтың еңбегі түркі тілдерінде сөз тіркестері туралы – бірінші туынды мұнда автор сөз тіркестерінің көптеген теориялық мәселелерін жан - жақты ашып берді . Негізінде сөз тіркестері туралы жалпы түркі тілдерінде , оның ішінде қазақ тіл білімінде профессор М . Балақаевтың еңбектерінен толық мағлұмат алуға болады . ",kaz
508,2018-47,at,154,"М . Балақаев сөз тіркестерін жалпы есімді , етістікті етіп екіге бөліп , оның әрқайсысының өзіндік ерекшеліктерін олардың басыңқы компоненті мен бағыныңқы компонентінің қандай сөз таптарынан болатындығын және ондай кездегі тіркесу қабілетін дұрыс қорытындылайды . [ 9 , 92 ] Сол сияқты автор бұл еңбегінде сөз тіркестерінің байланысу формалары мен амалдарын және олардың синтаксистік қатынастарын сөз етеді . Сөз тіркестерін байланысу формаларына қарай қабысу , қиысу , меңгеру және матасу деп төртке бөліп қарастырады . Осы күнге дейінгі және осы кездегі көптеген түркі тіліндегі еңбектерде байланысу формаларын дәл орыс тіл біліміндегідей үшке бөліп берушілік басым болып келеді . Әрине , мұндай жағдайда әрбір тілдің өзіндік ерекшелігіне қарау керектігі айқын . Осы тұрғыдан алғанда профессор М . Балақаев басқа тілдерге қарағанда қазақ тілінде төрт түріне матасу деген байланысу формаларын енгізеді . Мұндай бөлудің өзіндік белгілері мен ерекшеліктеріне сай дұрыс алынуы практикада айқын байқалып жүр . Сөз тіркестерін сөйлемнен ажырату – жалпы тіл білімінде негізгі мәселелердің бірі . Алдымен сөз тіркесі дегеніміздің өзін ашып , оның не екенін түсінуіміз керек . Бұл жердегі негізгі мәселе мынада : ",kaz
509,2018-47,at,154,"Сөз тіркесіне синтаксистік топ құрайтын барлық сөздердің тіркесін жатқызамыз ба , әлде предикативті қатынасты да жатқызамыз ба ? Осы негізде кейбір ғалымдар , мысалы : Фортунатов , Пешковский т . б . толық мағынасы бар грамматикалық тіркестердің барлық түрін сөз тіркесіне жатқызамыз дейді . Фортунатовтың пікірі бойынша , сөйлем , дегеніміз сөз тіркесінің бір түрі ( разновидность , көрінісі . Бұлардың пікірінше , сөйлем мен сөз тіркесінің ешбір айырмашылығы болмайды . Керісінше , кейбір ғалымдар Буслаев , Потебня , Шахматов т . б . сөз тіркесін жоққа шығарады . Олардың пікірі бойынша , негізгі етіліп сөйлемнің теориясы және сөйлемнің мүшелері алынады . Сөйтіп сөз тіркесі туралы мәселе тек түркі тілдерінде ғана емес , басқа тілдерде де түрліше қаралды . Сөз тілдік единица болып табылады . Ол морфология , лексикология , семасиологияның объектісі бола отырып , сөз тіркесіне де қатысты . Өйткені ол сөз тіркесіне де сөйлемге де негіз болады . Оларсыз жалпы сөйлем құрылмаған да болар еді . Сөз , негізінде , сөз тіркесін құруға негіз болса , сөз де , сөз тіркесі де бірімен - бірі тығыз байланысты . Сол сөздерді бірімен - бірі тіркестіріп , оны жетілдіре түсу ыңғайында ғана келесі біреуге ойымызды толық жеткізуге болады . ",kaz
510,2018-47,at,165,"Профессор М . Балақаев сөзді тілдік единица ретінде лексикология , семасиология , стилистика , сөз таптары және сөйлем мүшесінің де объектісі ретінде зерттеді . Сонда сөз тіркесі кемінде толық мағыналы екі немесе одан да көп сөзден құралады да , олар біріне - бірі бағына байланысады екен . Сөйтіп , сөз тіркесі мен сөйлем синтаксистік категория . Бұл екеуі тығыз байланысты . Бірақ кейбір ұқсастықтары болғанымен әрқайсысының өзіндік объектілері бар . Негізінде бұлардың айырмашылықтары көптеген еңбектерде айтылып келеді . Н . К . Дмитриев сөз тіркесі мен сөйлемді талдай келіп , екеуінің бір - бірінен айырмашылығын ашып алу керектігін айтады . Сөйлем екі полюс , яғни бастауыш пен баяндауыш болуы хақ . Сонымен , бір - біріне қатысы жағынан бастауыш және баяндауыш болып келетін кез - келген синтаксистік құрамды сөйлем дейтін боламыз . Керісінше , өзара іштей бастауыш пен баяндауыш болып келмеген кез - келген синтаксистік тіркес сөйлем емес , сөз тіркесі деп танылады . Сонда сөз тіркесі сөйлем ішіндегі статикалық қатынастарды баяндаудың формасы ғана . Сөйлем мен сөз тіркесінің айырмашылығын Н . К . Дмитриев былай көрсетеді : Егер бастауыш пен баяндауыштық қатынастан құралып , аяқталған ойды білдірсе , сөйлем деп , егер бастауыш пен баяндауыштық қатынас болмай , олар тиянақты ойды білдірмесе , сонда ғана сөз тіркесі дейді . ",kaz
511,2018-47,at,131,"Б . Убрятова т . б . көптеген ғалымдар сөйлем мен сөз тіркесінің бір - бірімен айырмашылықтарын көрсете келіп Н . К . Дмитриевтің жоғарыдағы пікірін қолдайды . Бұлай бөлу жалпы орыс тілі ғылымында көп уақытқа дейін орын алып келді . Сөйтіп предикативті түрі бастауыш пен баяндауыштық қатынастан құрылады да , бұлар аяқталған ойды білдіреді , мұны сөз тіркесіне есептемей , сөйлемге жатқызды . Ал бастауыш пен баяндауыштан басқа қатынастағылар яғни олар аяқталған ойды білдірмейді , сол себептен оларды сөз тіркесі деп қарастырады . Тіл білімі жайындағы әдебиеттерде сөйлемді бір бөлек , сөз тіркесін бір бөлек категориялар деп тану үшін олардың құрамы еш уақытта бірдей болмауға тиіс деген пікір бар . Сондай көзқарасты қолдаушы тюркологтың бірі Н . А . Баскаков атқа мініп , атқа мінген дегендерді сөз тіркесі деп қарайды да , атқа мінді дегенді сөз тіркесі емес , сөйлем деп таниды . Мұндағы тұлғалық айырмашылық басыңқы сөздің ( мін ) тиянақты , ( мінді ) не тиянақсыз ( мініп мінген ) болуында . ",kaz
512,2018-47,at,112,"Біріншіден пайымдау ( суждения ) логикалық ұғым , оны сөйлемді танудың белгісі етуге болмайды . Екіншіден сөйлемнің құрамына еніп , оның бөлшегі болуға тиісті сөз тіркесінде сөйлем білдіретіндей ұғымның бар - жоқтығын меже етудің жөні жоқ . Сөйтіп , сөйлем мен сөз тіркесін мағынасына қарап айыру да мүмкін емес . Егер сөз тіркесі тиянақты ойды білдіретіндіктен сөз тіркесі болудан қалады десек , онда әрі сөз тіркесі , әрі сөйлемдік қасиеттері бар сөздер тобының кейбір синтаксистік заңдылықтарын ескермегендік болады . Желсіз түн , кең жайлау . Таудан аққан үлкен өзен сияқтыларды біреулер сөйлем етіп жұмсаса , сөз тіркесі қасиетін жойды деу шындық болмайды . Сондықтан ондай сөздер тобын сөйлемдік қасиеттеріне қарай сөйлем деп танып , сөз тіркесімділік белгілеріне қарай әрі сөз тіркесі деп тани беруге тиіспіз . Тілдің табиғаты солай етуді тілейді . ",kaz
513,2018-47,at,112,"Сөздік қорды байытуға бағытталған әдістер - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыПедагог қызметіндегі жеке әдістемелік мәселенің жүзеге асуы . Әдіссіз оқыту процесі жүзеге асу мүмкін емес . Осы оқыту әдісі дегеніміз не ? соған тоқтала кеттейік . Оқыту әдісі – дидактиканың ең басты құрамды бөлігінің бірі . Оқыту әдістері білім берудің мазмұны сияқты , оқытудың жалпы мақсаттары мен және міндеттерімен анықталады . Оқыту процесінің нәтижелі және сапалы болуы оқыту әдістемесінің тиімді шығармашылықпен жүзеге асырылуына байланысты . Ол мұғалім мен оқушының бірігіп жұмыс атқаруы . Оның арқасында білім , іскерлік , дағдының қалыптасып , оқушының дүние танымдылығы мен қабылеттілігінің артуы . Жалпы педагогиканың әдістерінен әр пәннің өзіне тән әдістері шығады . Менің жүргізіп жүрген пәнім Орыс мектебіндегі қазақ тілі орайында әңгіме болады . ",kaz
514,2018-47,at,130,"Тіл дамыту ең негізгі жұмыстың бірі болып табылады . Оқу орыс тілінде жүретін мектептерде оқушыларға қазақ тілінен үйретілетін сөздер біріншіден , белгілі бір тақрыптарға , екіншіден сөз таптарға қатысты болады , сол себептен қазақ тілі сабағы әрі тілдік , әрі әдебиеттік оқу материалдарын қамтиды . Кейбір грамматикалық түсініктемелер , жаттығу шарттары орыс тілінде берілетіндіктен , салыстырмалы грамматикаға байланысты мәліметтер де қамтылады . Қазақ тілі сабағындағы сөздік қорды дамыту жұмыстары мынадай әдіс – тәсілдер арқылы жүзеге асады . Ол – сұрақ - жауап , сөйлесу , әңгімелесу , әңгіме , түсінігін айтқызу , көрнекілік , аударма , кітап пен жұмыс , мәтінмен жұмыс әдістері . Әр сабақ сайын тақырыпқа сай көрнекі құралдар , түрлі суреттер , кестелер , видео касеталар , тақырыптар бойынша электронды оқулықтар мен сабақты көркемдеп отырса , оқушылардың сөздік қоры біршама толығады деп сенімдімін . Заман өзгерген сайын әдіс – тәсілдер көбейіп , жаңарып , толығып отыр . Әр түрлі жаңа технологияларды өз тәжірибемізде қолданып жүрміз . ",kaz
515,2018-47,at,102,"Жаңа технологияны , әдіс - тәсілдерді тиімді қолдану білім сапасын көтерді . Мемлекттік тілдің қоғамдағы орнын көтеру үшін бүкіл жүйе болып жұмыс істеуіміз қажет . Бала енді тілі шығып , балабақшаға барып қазақ сөздерімен танысуы тиіс . Мектеп қабырғасынан күнделікті өмірдегі қолданыстағы тілді үйреніп шықса , жоғарғы оқу орындарын да мектеп бағдарламасын қайталамай , тілдік категорияны теренірек оқытылса , болашақта орысша және қазақша тіл білетін маман даярлар едік . Қаншама жазсақта , айтсақта ісіміз оңға баспай тұр . Себебі оқушылар тек сабақта ғана қазақша сөйлеп , оны тәжірибеде қолданбайды одан гөрі ағылшын тілінде сөйлегенді ұнатады . Осындай күрделі де ауқымды мәселені шешу үшін сөздік қорды байытуға бағытталған әдістер жайлы бағдарламамды ұсынып отырмын . ",kaz
516,2018-47,at,145," - Оқушылардың сөздік қорын дамытуға арналған әдіс – тәсілдер туралы мәлімет беру - Жазбаша тілін дамытып , орфографиядан түсінік беру . - Қазақ тілінің сөздік қорындағы сөздер арқылы қазақ халқын сыйлауға , ұлтжандылыққа тәрбиелеу . Тіл үйренуде ең басты міндет – оқушылардың сөйлеу тілін жетілдіру . Сөздік қорды дамытуға бағытталған әдістердің жалпы міндеті - Сөздің мағынасын дұрыс түсініп , оны өз сөзінде дұрыс қолдану . сол әдістерді ұсынып отырмын . Түсіндіру әдіс - жаңа сөз , сөз тіркесі , сөйлемдерді түсіндіруде қолданады . Сабақ сайын үйретілетін жаңа сөздер бойынша , яғни сөздік жұмысында іске асады . Сондай – ақ қазақ тілі грамматикасының кейбір ерекшеліктері ( алфавит бойынша қазақ тіліне тән ерекше дыбыстарды , дауысты дыбыстардың жуан , жіңішке , ал дауыссыз дыбыстардың қатаң , ұяң , үнді болып бөлінетіндігі , екпіннің соңғы буынға түсіп , не істейді ? сұрағына жауап беретін сөздердің сөйлем соңында тұратындығы , жалғау , жұрнақтардың жуан , жіңішке , екі вариантта болатындығы кім ? сұрағының тек адамға қойылатындығы , ма , ме , ба , бе , па , пе деген қосымшалардың бірде жалғау болатындығы , т . б ) түсіндіріледі . ",kaz
517,2018-47,at,112,"Көрнекілік әдіс – Сабақ сайын жүргізілетін әдіс . Басқа тілді үйретуде ең нәтижелі және жиі қолданылады . 1 - 2 сыныптарда түрлі суреттер мен заттарды , ойыншықтарды көрсету арқылы сөздерді үйретуге болады . Көрнекілік тақырыпқа сай , көзге тартымды яғни эсттетикалық жағынан жақсы , ірі . екі немесе үш түстен болуы керек . Балардың тілін дамыту үшін манызды әдістің бірі . Қай сынып болсын , сабақтың қай кезеніңде болсын қолдануға болады . Өте белгілі де тиімді әдіс . Жас ерекшелігіне байланысты сұрақ дайындайды . Мысалы : Практикалык әдіске ойнау элементтері бойынша тіл үйрену кіреді . Дидактикалық ойындар оқушылардың білімін бекітіп , сөздік қорын молайтады , сөз , сөз тіркесі , сөйлемдерді дұрыс құрастыруға , қажетті сөздерді дұрыс тауып қоюға , кішігірім әңгіме айтуға жаттығады . Балалар ойынның тәртібін білмейтін балаға үйретеді , түсіндіреді . ",kaz
518,2018-47,at,175,"Сонымен қатар бұрынғы ойнаған ойындарын естеріне түсіреді . Белгілі суретшілердің туындыларын , балаларға арналған суретті кітапшалар , меркелерге дайындық , түрлі ойын – сауықтар өткізу де балалардың тілін дамытуға септігін тигізеді . Баллармен түрлі әдеби – музыкалық ойындар өткізу – олардың әдеби тілде сөйлеу машығын қалыптастыру үшін қажет . Оқушылар қазақша сөз , сөз тіркесі , сөйлемдерді оқығанда сөйлеу екпінін дикциясы , яғни сөзге , буынға , екпінді дұрыс түсіруге үйренеді . Рөлге бөліп ойнайтын ойын баланың ойын өз бетінше тұжырымдап айтуына көмектеседі . Интерактивтік деген сөз энциклопедияда көрсетілгендей , интеракция деген ұғымнан келіп шығады . Ал интеракция жеке индивидтердің , топтың , жұптың , өзара біріккен әрекетке бір – біріне алма – кезек әсер етуі . Бұл әдіс әсіресе , сұхбат құруда оқушылардың белсенділігін арттырады . Бірігіп жұмыс істеуге үйретеді . Олардың ізденуін , шығармашылықпен әрекет етуін қамтамасыз етеді . Интерракция кезінде оқушылардың істі ұйымдастыра білу қабылеттері де көрінеді . Интерактивті әдіспен сабақ өткізіп кезінде оқытушы кеңесші , серіктес рөлін атқарады . Ал топ белсенді түрде әрекет ете отырып , бірін - бірі қолдау , толықтыру арқылы сұхбат құруға үйренеді . Екі оқушының сұхбатына үшіншісі де араласуына болады . Ол қарсы топтың оқушысы болуы да мүмкін . ",kaz
519,2018-47,at,136,"Бұл әдістің негізгі мақсаты – оқу процесінің барлық сатысында біріккен әрекетке жағдай жасау . Әр оқушы жеке тапсырмамен жұмыс істей отырып , топ мүддесін ойлауға үйренеді . Әрқайсысы өз міндетіне жауапкершілікпен қарай отырып , ортақ нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады . Тағы да өте көп әдіс – тәсілідерді сөздік қорды дамытуға қолданып жүрмін . Қандай әдіс болсын мұғалім өз сабағына икемдеп қолдануы керек . Шығарма тілін лингвистикалық талдаудың сипаты - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Шығарма тілін лингвистикалық талдау әдеби туындының эстетикалық табиғатын , көркемдік қырын түсінуге құбылыстардың көптеген мәселелерін шешуге тигізеді . М . Жұмабаевтің шығармалары тіліндегі тілдік құралдар мен олардың семантика - стилистикалық жақтары бүтіндей лингвистикалық талдауға түскен жоқ . М . Жұмабаев прозасы мен өлендеріңдегі тілдік құралдар лексикалық деңгей элементтері мен одан жоғарғы тілдік қабаттардағы бірліктермен шектелмей , жүйелік құрылымдағы барлығы тілдік деңгей элемнттері мен дыбыстың көркем әдебиеттегі поэтикалық қызметімен де ұштастырылады . ",kaz
520,2018-47,at,108,"М . Жұмабаев шығармаларындағы тілдік құралдардың қолдану мақсатын айқындау , шығарма шырайын кіргізетін сөздердің экспрессивтік - эмоноциалдық бояуын көрсете отырып , олардың көркемдік - стилистикалық қызметін саралау , соның негізінде М . Жұмабаев шығармалары тілінің көркемдік ерекшеліктерін көрсету , сол арқылы қаламгердің көркем шығармаларының басқа суреткерлерден ерекшеленетін стильдік қолтаңбасын анықтау , үшін біраз поэзияллық шығармаларын мен прозалық шығармларын салыстыра талдағанымызда көркем шығармадағы лингвомәдени тілдік бірліктерді айқындап , олардағы ұлттық сипаттық басымдығы , метафораның фразеологиялық тіркестермен арақатынасы фразеологияның бейнелігін тудырудағы метафораның орны және оның жазушы тіліндегі қолданыс ерекшеліктері байқалды . Жазушы шығармаларының тілдік ерекшелігі кейіпкер тіліндегі берілу жолдары , тілдік құралдардың қолданыс мақсаты , троп түрлерінің стильдік қызметтері , жазушы шығармаларындағы кірме сөздердегі өзгерістерді көрсету үшін қоғам , ондағы адам келбетін таныту мақсатында алынған бірліктер болып табылады . ",kaz
521,2018-47,at,112,"М . Жұмабаев шығармаларындағы көркемдегіш амалдардың қолданылуы әрқилы . Өлењдегі эпиттер : жалғыз жан , толқын шаш , қарақат көз , алма қан , қозы көз . Эпитеттер , біріншіден , кейіпкердің келбетін , портретін , өзіндік ерекшілігін нақты , дәл көрсетуге қызмет етеді ; екіншіден , кейіпкердің көңіл - күйін , ішкі жан сезімін ашады . Эпитеттердің құрылымдық жағына келсек , сын есімнен , кейде зат есімнен жасалынған эпитеттер көп кездеседі . Ақын өлендегі теңеудің стильдік мәніне көңіл аударсақ , теңеулерді бірде кеейіпкердің кескін - келбетін , бет пішінін , сыртқы көрінісін , тұлғасын , портретін беру үшін қолданса , бірде кейіпкердің мінез құлқын , көңіл - күйін , ішкі сезімін ашу үшін таптырмас тәсіл ретінде пайдаланады . М . Жұмабаевтың өлеңіндегі теңеулер - эпитетті теңеулер . Мысалы , былдырлаған бұлақтай , нәзік құрақтай , оттай сұлу . Жазушы кейіптеу тәсілін де ерекше , өзінше бояу қосып қолданған . Жансызға жан бітіре суреттеп , көз алдымызға әкеледі . Мысалы : ",kaz
522,2018-47,at,101,"Ақын өлеңдерінде синекдоха да эмоционалды - экспрессивті мәні жағынан ұтымды шыққан . Адам ұғымының орнына көбінесе табиғаттың керемет қырларынан немесе белгілі бір зат қолдану арқылы ақын өлеңнің кімге арналғанын және сол кейіпкердің қандай да бір ерекшелігін ашады . Мысалы : Ақын синекдохасы қаратпа сөз болып келеді . М . Жұмабаев кейіпкерлердің іс - әрекетіне , мінез құлқына қарай метонимия табады . Мысалы : Бұлардың барлығы образды қолданыстар . Ақын өлеңдерінде орыс сөздерін өркениетті өзгерістерді көрсетуде кейіпкердің мінез - құлқын ашуда , оның білім дәрежесін аңғартуда пайдаланады . Ақын өлендеріндегі кірме сөздер стильдік мақсатта қолданған . Әр қаламгердің өзіне тән стилі , сөз саптау мәнерлі , ой - толғау әдістері болады . Қаламгер ойын билейтін қуатты құрал - тіл , шұрайлы сөз . Осы шұрайлы сөз - халықтың тіл байлығы . ",kaz
523,2018-47,at,112,"М . Жұмабаевтың шеберлігі - халық тіліндегі қарапайым сөздермен өз айтарын оқырманына бейнелі , мәнерлі , айқын етіп жеткізуінде . Жазушының стиль даралығы сөздерді белгілі бір мақсатта қолданылуына көрінеді . Қрапайым сөздер - сөйлеу тілінің элементтері . М . Жұмабаевтың шығармасындағы кейіпкер тіліндегі қарапайым сөздерді кейіпкер мінезін ашу үшін пайдаланады . Жазушы прозасындағы стильдік мақсатта жұмсалған фонетикалық құбылыстардың қатарына дыбыстардың қатарына дыбыстардың созылыңқы айтылуы да жатады . Мысалы : Осындағы наным - сенім атаулары арқылы : кейіпкердің қандай әлеуметтік топтың өкілі екендігі , сол арқылы олардың тұрмыс - тіршілігі , кең масштабта алғанда қазақ даласындағы қоғамның бейнесі көрсетілген . М . Жұмабаевтың әңгімесіндегі грамматикалық тұлғалардың , қос сөздер мен одағайлар , шылаулардың стильдік қызметтерін талдауға болады . М . Жұмабаевтың әңгімесінде стильдік мақсаттта қайталама қос сөздер мен қосарланған сөздер жиі кездеседі . Мысалы : Ол да балаларды кезек - кезек сүйеді . ( 172 бет ) ",kaz
524,2018-47,at,103,"Жаңа шолпы тағып , сол шолпыныың әдейі сыдырлату үшін жүкті әдейі қайта - қайта бұзып жиғаны … ( 186 бет ) М . Жұмабаев шығармаларындағы сөз тіркестері , бейнелеуіш сөздер , сол кездегі қазақ халқының тұрмысына , ұғымына лайық қолданылған сөздер мен сөйлемдерден тұрады . Қазақтың жалынды ақындарының бірі , қайталанбас жазушы Мағжан Жұмабаевтың өлеңдері мен прозасы тілінің көркемдік ерекшеліктерін зерттеу барысында қол жеткізген нәтижелер көркем әдебиет стилистикасы теориясын толықтыруға өзіндік үлес қосады . Мағжан Жұмабаевтың өлендері мен әңгімесінің тілін зерттеу арқылы қаламгердің әдеби тілді жетілдіру мен дамытудағы рөлін айқындаудың , көркем туындыларындағы тілдік құралдардың көркемдік қызметтерін ашып , талдап көрсетудің мәні зор . Ұстаз – ұлағатты есім - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы ",kaz
525,2018-47,at,108,"Ұстаз – ұлағатты есім . Шәкірттерін білім нәрімен сусындатып , тәлім - тәрбие беру , жақсы қасиеттерді бойына дарытып , адамгершілік рухта бағыт - бағдар беруде ұстаздың еңбегі зор . Сондықтан да ол әрдайым қасиетті тұлға ретінде ерекшеленеді . Білім көшін жылжытып келе жатқан ұстаздар қауымына құрмет арта бермек ! Сіздерді кәсіби мерекелеріңізбен шын жүректен құттықтаймыз ! Ұрпақтың ұлы мұраты жолында талмай еңбек етіп жүрген ұстаздардың төл мерекесіне арналған "" Мектеп – білім тірегі , Ұстаз - оның жүрегі ” Тәуелсіз ел атанып , төбемізге ту тігіп , тіліміздің мәртебесі артып , әлемге атымызды танытып жатқан кезеңде ұлттың , елдің болашағы – жас ұрпақ тәрбиесіне де мықты көңіл бөлінуі қажет . Осы егеменді , тәуелсіз Қазақстанда өркениетке бастар жолдың бастауы – мектеп десек , мектептің басты тұлғасы , жүрегі – МҰҒАЛІМ . ",kaz
526,2018-47,at,116,"Адамның адам болып қалыптасуына ата - аналармен қатар , мұғалімнің де рөлі зор . Ұрпақ болашағы , халқымыздың келешегі қазіргі ұстаздардың қолында . деп ақын Ғ . Қайырбеков жырлағандай , сөзі маржан , үні ән ұстаздардың бар болғанын мақтаныш етемін . Әрине , ұстаз жүгі – ауыр жүк . Ұстаздардың әсерлі үнмен , асықпай мәнерлеп сөйлеген сөзінен әрбір оқушыға деген қамқорлықтың , аналық , әкелік сезімнің дана ойдың ыстық лебі есіп тұрғандай . Иә , адамның жан дүниесін түсініп , ренжітпей , қателігін сездіре білу – бұл нағыз шеберлік емес пе ! Осы ұстаздар жайында халқымыздың ұлы батыры Бауыржан Момышұлы "" Ұстаздық - ұлы құрмет . Себебі , ұрпақтарды ұстаз тәрбиелейді . Болашақтың басшысын да , данасын да , ғалымын да , еңбекқор егіншісін де , кеншісін де ұстаз өсіреді . Өмірге ұрпақ берген аналарды қандай ардақтасақ , сол ұрпақты тәрбиелейтін ұстаздарды да сондай ардақтауға міндеттіміз ” деген . ",kaz
527,2018-47,at,155,"Ендеше өз ісіне берілген , жаңалықты жатсынбай қабылдайтын , шәкіртінің жанына нұр құйып , өмірге өзі де бақытты болып , өзгелерді де бақытқа жеткізсем деп жүретін ұстаздардың жөні де , жолы да бөлек "" Ұстаздық еткен жалықпас , үйретуден балаға ” деп Абай атамыз айтқандай , ұстаз еңбегінің қыр - сыры мол , қиын да жауапты , шығармашылық еңбек екендігін баршамыз мойындаймыз . Жүргізуші : Ғылым иесі ғалым да , ел қорғаған батыр да , тілінен бал тамған ақын да , тегеуріні темір балқытқан жұмысшы да , егін салған диқан да , мал бағып терін төккен шопан да , көк күмбезінен әрі өткен ғарышкер де бәрі - бәрі ұстаздан білім , тәлім алған , сондықтан ұлағатты ұстаздар сіздерге бүкіл адам баласы құрметпен бас иеді . Осынау сөзде қаншама мән - мағына жатыр десеңізші ! Ұлағатты ой иелері де , арман оты жүрегінде алаулаған жеткіншектер де , парасатты қоғам қайраткерлері де бір адамға қарыздар . Ол – Ұстаз ! Алғаш "" Әліппенің ” бетін ашып , әріп танытқан , өмірдің қыр - сырын білуге , сан қилы құбылыстарды терең түсінуге мұрындық болып , жан дүниеңе нұрлы шуақ түсіріп , адамгершілікке баулыған мұғалімнің бейнесі көңіл төрінен орын алады ғой . ",kaz
528,2018-47,at,121,"Ұстаз да диқан сияқты . Ол әр адамның жанына білім дәнін себеді . Әр шәкіртін аялап өсіріп , өмір атты шексіз ғаламға топшысын қатайтып ұшырады . Дәлірек айтсақ , адамды өмір сүре білуге тәрбиелейді . Сол үшін бойындағы асыл қасиеттерін шәкірттеріне сіңіріп , тер төгеді . Жүргізуші : Құрметті ұстаздар ! Біздің кешіміз осымен аяқталады . Халықтың нұрлы ертеңі үшін , ел игілігі жолында атқарып отырған еңбектеріңіз жемісті болсын ! Шәкірттеріңіз еліміздің мәртебесін өсіріп , көсегесін көгертер асыл азаматтар болып өссін ! Мына ән сіздерге арналады . Қабыл алыңыздар ! Маған мұғалім бәрінен де қымбат , өйткені мұғалім – мектептің жүрегі . Ұстаз болу - өз уақытын аямау , өзгенің бақытын аялау . Мұғалімдік мамандық – бұл адамтану , адамның күрделі және қызықты , шым - шытырығы мол рухани жан дүниесіне үңіле білу . Педагогикалық шеберлік пен педагогикалық өнер – ол даналықты жүректен ұға білу болып табылады . ",kaz
529,2018-47,at,142,"1 билет . Сыныпта сіз үшін ең сүйікті оқушы болу керек пе ? № 2 билет . Сабақта ұйықтап қалған оқушыны оятасыз ба ? № 4 билет . Ата - аналарға балалардың тәртібі туралы хат жазасыз ба ? Тілдің пайда болуы туралы әртүрлі теориялар бар , олар тілдің қалай шыққанын , қалай пайда болғанын өзінше дәлелдейді . Тіл білімінде оларды екіге бөліп қарайды . 1 . Биологиялық теориялар тілдің пайда болу себебін адам организмі мен психикасының ерекшеліктерінен іздейді . 1 . Қоғамдық теориялар бойынша тілдің пайда болуы әлеуметтік себептерден ізделеді . Қоғамдық теориялардың дұрыстығы – тілдің қоғамдық қажеттіліктен пайда болғаны шындық және ол қоғамдық құбылыс ретінде қоғамда пайда болып , онымен бірге дамиды . Тілдің алғашқы негіздерін адамның пайда болуы процесімен байланыстыра қараған дұрыс екеніне көз жеткізуге болады . Ендеше тілдің қалыптасуы да адамның қалыптасуы тәрізді миллиондаған жылдарға созылған процесс . Және оның қалыптасуы адамның түр ретінде қалыптасуымен бірге жүріп , бұл жолда жетекшілік қызмет атқарғаны да рас . Тілдің пайда болып қалыптасу процесі глоттогенез деп ",kaz
530,2018-47,at,165,"Бұл болжамды көне тілдің қазіргі тілден елеулі айырмасы болмаған : яғни дыбыстардан сөздер құрастырып , оларды байланыстырып сөйлемдер құрап сөйлеген . Алғашқы кезде адамдардың саны әлемде аз болғанымен тілдердің саны өте көп болған деп есептеледі . Кейін тілдердің азаюы тайпалық дәуірдің басталуына байланысты . Тайпа мемлекеттіліктің бастауы , ондағы адамдар негізінен бір тілде сөйлесуге бағытталады . Бұл тілдердің бір бірін ығыстырып шығаруы және тоғысуы түрінде жүрген . Ал қазіргі салыстырмалы - тарихи зерттеулер бойынша барлық тілдер бұдан 15 мың жыл бұрын өмір сүрген 5 - 6 ата тілден таратады . Олардың ішіндегі ең ірісі нострат тілдері . Оның ұрпақтары кейін Еуропаға түгелдей , Солтүстік Африкаға және Азияның көп бөлігіне ( Оңтүстік Шығысынан басқа ) таралады . Дүниені танып білуге қойылатын басты бір методологиялық талап — шындықтың кез келген құбылысын объективтік тұрғыдан түсіндіру , яғни оның шын мәнін , табиғатын шындыққа дәл сәйкестік тұрғысынан бейнелендіру . Мұнсыз адамның білімі ақиқат болмас еді . Бұл барлық ғылым атаулыға , жаратылыстану ғылымдарына да , қоғамдық - әлеуметтік ғылымдарға да , қойылатын бірінші талапты тілтану ғылымына қолдансақ , тілдің табиғаты , мәні , оның шығу себептері мен қоғамдық сипаты , атқаратын қызметі қандай деген сұрақтарды объективтік ақиқат тұрғысынан зерттеу қажеттігі келіп шығады . ",kaz
531,2018-47,at,193,"Бірақ бұл мәселе жайлы сөз қозғағанда , ең алдымен , мынадай екі проблеманы бір - бірінен ажыратып алу қажет : оның бірі — бүкіл адамзат баласына тән жалпы сөйлеу құралы болып табылатын тілді білдіретін жалпы ұғым , ал екіншісі — жеке халықтардың сөйлеу кұралы болатын жеке ( нақты ) тілді білдіретін жекеше үғымдар . Бұл екі түрлі ұғымды бір - бірімен шатастырмау керек . Өйткені бұлардың арасындағы логикалық қатынас жалпы мен жекеше категорияларының ара - сындағы қатынас тәрізді . Адамның сөйлеу қабілетін білдіретін жалпы шығу тарихы өте көне заманға — адамдардың жануарлар дүниесінен бөлініп шығу заманына барып тірелсе , жеке - дара нақты тілдердің шығуы мен дамуы жалпы адамзат тілінің шығу , қалыптасу заманынан әлдеқайда бертінгі дәуірлерде болған . Сондықтан нақты жеке тілдердің , мысалы , қазақ , орыс , ағылшын тілдерінің қалыптасу , даму кезеңдерін тарих , лингвистика ғылымдары тікелей зерттеп , айқындай алатын болса , ал жалпы адамзат тілінің шығуын , адамдар о баста қалай сөйлеп үйренгенін айқындау үшін тек тарихи , лингвистикалық зерттеулердің бір өзі тіптен жеткіліксіз , өйткені тілдің шығу проблемасы жалпы адамның пайда болуы ( антропогенез ) және адамзат коғамының пайда болуы ( сопогелез ) сияқты күрделі проблемалармен іштей тығыз байланысты . Сол себепті тілдің о баста шығу проблемасы тарих пен лингвистика ғана емес , сондай - ақ философия мен психология , археология мен єтнография , физиология мен антропология және басқа ғылымдар бірлесе зерттейтін , аса күрделі проблема болып табылады . ",kaz
532,2018-47,at,106,"Олай болса , материалдық өндірісті тудыратын тіл емес , керісінше , өндіріс қажеттері бір ұжымдағы адамдардың бәріне түсінікті ортақ тілдің болуын қажетті түрде талап етті . Адамзат тілінің пайда болу теориясының негізін салған К . Маркс пен Ф . Энгельс бұл жөнінде былай деп жазды : "" Тіл де , сана сияқты , ертеден келе жатқан нәрсе ; тіл , дәл айтқанда , ( іс жүзінде ) алдымен басқалар үшін және тек осының арқасында ғана мен өзім үшін де өмір сүретін шын практикалық сана болып табылады , сөйтіп , сана сияқты тіл де басқа адамдармен қатынас жасау қажеттігінен және мұқтаждығьнан туады . Тілдің шығуы туралы Маркстік көзқарасқа дейін де бір қатар ой - пікірлер мен жорамал теориялар болды және олар қазірде де бар . Енді солардың кейбіреулерін қарастырып көрейік . ",kaz
533,2018-47,at,108,"Ежелгі грек философиясынан бастау алатын "" дыбысқа еліктеу ” ( немесе аноматопоєтикалық ) деп аталатын теория тілдің шығуын табиғатта болатын түрліше дыбыстарға еліктеудің нәтижесі деп түсіндіреді . Әсіресе 18 - 19 ғасырларда кеңінен өріс алған бұл теорияны жақтаушылардың бірі неміс философы Г . Лейбниц ( 1646 - 1716 ) алғашқы адамдар жануарлар мен табиғат құбылыстарының дыбыстарын , мысалы , құстардың сайрауын , қасқырдың ұлуын , өзен суының сылдырын т . б . есітіп , соларға еліктеуден әртүрлі дыбыстар шығарды дейді . Бірақ табиғатта дыбыс шығармайтын да заттар мен құбылыстар көп екені , олардың атау сөздері де мол екені белгілі . Бұл теория тілдің шығуының себептерін дыбысқа еліктеуден іздеп , тілдің әлеуметтік себептерін ескерусіз қалдырады , өйткені бұл теория тілді қоғамдық күбылыс емес , табиғат құбылысы , "" табиғаттың адамға тартқан сыйы "" деғен логикалық қорытынды шығаруға жетелейді . ",kaz
534,2018-47,at,123,"Тілдің шығуы жайлы тағы бір ғылыми емес теория — "" қоғамдық шарт "" теориясы . Бұл теория бойынша , алғашқы адамдар тілдегі сөздерді өзара келісу арқылы таңдап алған . Тілді келісім арқылы жасау үшін келісімнен бұрын бір тіл болуы керек қой , өйткені ондай тілсіз тіл туралы қалай келісім жүргізуге болады ! Бұл логикалық қисынсыздық "" қоғамдық шарт "" теориясының шындыққа жанаспайтындығын дәлелдеп жатудың қажеті жоқ екендігін өзінен - өзі көрсетіп тұр . XIX ғасырда еңбек айқайы "" Трудовые выкрики ) деп аталатын тұрпайы материалистік теория пайда болды . Оның өкілдері Людвиг Нуаре , Карл Бюхнер , т . б . алғашқы адамдардың еңбек ету кезінде шығарған рефлексті айқайларының негізінде пайда болды , бұл айқайлар ең алдымен етістік сөздердің шығуына негіз болды деп пайымдады . Бұл теорияны жақтаушылардың қателігі сол , олар тілді адамдардың қарым - қатынас кұралы ретінде түсінбей , тек еңбек процесін қостаушы көмекші кұрал деп түсінді . ",kaz
535,2018-47,at,134,"Олардың тілдің шығуының себепшісі болған алғашқы сөздер етістіктер еді деген пікірінің ешқандай ғылыми негізі жоқ . Тілді табиғи организм деп түсіндіретін натуралистік теория жөне басқа таза биологиялық ағым немесе тілдің шығуы мен дамуын кұдайдың құдіретті күшінің нәтижесі деп түсіндіретін діни - идеалистік теориялар т . б . бұрында да бар еді , қазірде де жоқ емес . Бірақ олардың бәрі , сыйып келгенше , ғылыми емес теориялар екендігін атап айтпасқа болмайды . Тіл философиясының ғылыми түсінігін кезіндегі археология мен єтнографияның , антропология мен социологияның т . б . зерттеулеріне сүйене отырып жасап берген К . Маркс пен Ф . Энгельс болды . Олардың ілімінше , адам тілінің табиғи қалыптасуына бірден - бір себеп болған адам тектес маймылдардың адамға айналу процесінің барысынла туған қоғамдық қажеттілік - алғашқы адамдардың бірлескен тіршілік іс - әрекеттерін үйлестіру қажетті еді . Демек , адам тілінің шығуы адам коғамының шығу , қалыптасу проблемасына барып тіреледі екен , өйткені біріншісі екіншісінің , яғни антропогенез бен социогенез проблемасының , құрамдас бөлігі болып табылады . ",kaz
536,2018-47,at,152,"Сонымен , адамның санасы мен сөйлеу тілінің шығуы қоғамдық өндірістің және онымен бірге алғашқы қоғамдық қатынастар мен қажеттіліктердің ұзақ уакыт бойы қалыптасып , адам тектес маймылдардың үйірлерінің алғашқы әлеуметтік адам бірлестіктеріне айналуының және сондай - ақ соған сәйкес дене құрылысының өзгеруінің нәтижесі болып табылды . Сонымен қатар , ру - тайпалар арасында кұралдар және басқа бұйымдар алмасу іске аса бастады , ал бұл білімдер мен еңбек ету әдіс - тәсілдері , дәстүрлері тілдік қатынас құралы арқылы басқа тайпалар мен халықтардың мүшелерінің арасына тарап отырды . Тіл және қоғам . Тіл – қоғамдық құбылыс . Ол қоғамның қажеттіліктерінен пайда болған және қоғамда пайдаланылатын құрал . Бұжан тілдің келесі басты қызметі шығады . Яғни тіл – адамдар арасындағы қарым - қатынас құралы . Бұл кең түсінік : тіл арқылы хабарды жеткізуге ( информативтік және констациялаушы функциясы , немесе хабарды алуға ( сұрау функциясы ) болады . Сонымен бірге қозғау салуға , бұйыруға , өтінуге ( аппелятивтік функциялары ) т . б . болады . Бұлардың хабарлы , сұраулы , бұйрықты және лепті сөйлемдерге сәйкес келетінін байқауға болады . Келесі мәселе тілдің қоғамдағы жіктелістері . Ол тілдің қоғамдық дифференциялары деп аталады . Оның негізгілері : ",kaz
537,2018-47,at,138,"Бұл атаулар әдеби тілге енбейтіні болмаса , жағымсыз мағынада қолданылмайды . Шындығында , қазіргі әдеби тілде бір кездегі жаргондар сөздің ауыспалы мағынасы немесе , лексико - семантикалық варианты , тұрақты сөз тіркесі түрінде молынан ұшырасады . 2 . Территориялық дифференция тілдегі диалектілерді , говорларды тілдің варианттарын береді . Мысалы ағылшын тілінің диалектілерімен қатар , америкалық , австралиялық , британиялық , жаңа зеландиялық , оңтүстік африкалық , канадалық деп аталатын нұсқалары бар . Ал диалектілер – жергілікті аймақтардың тілдік ерекшеліктері . Ол фонетикалық ( сөздің айтылуындағы дыбыстық айырмалар , лексикалық ( сол аймақта ғана қолданылатын сөздер ) және грамматикалық ( аймақтар бойынша сөз тұлғаларының айырмасы ) диалектілер болып бөлінеді . Говорлар , сөйленістер – деген аймақтың ішіндегі сөйлеу ерешелігі бар шағын аудандар . Картаға түсіргенде диалект аймақтарының шекарасын изогластар бөліп тұрады . Бұл диалектология ғылымының зерттеу объектісі . Кейде диалект мен тілдердің айырмасын белгілеу қиын болады : бір тілдің екі диалектісі бір - бірін түсінбеуі де мүмкін , керісінше екі басқа тілде сөйлеушілер толық түсініседі . Бұл жағдайларда халықтың тілі деген түсінікке ғана қарайды . ",kaz
538,2018-47,at,105,"Тіл өзінің бағытталуы бойынша монологті , диалогті , полилогті түрлерде жарық көреді . Монологті тіл кейінгі деп есептеледі . Себебі тіл , қарым - қатынас қажеттілігінен пайда болған . Тілдің пайда болуы , дамуы , әдеби тілдің қалыптасуы , стильдік тармақталуы туралы мәселелер де тіл және қоғам түсінігіне орайласады . Бұл бағыттағы барлық мәселелермен тіл білімінің қомақты саласы болып табылатын социолингвистика ғылымы айналысады . 10 . Теоретические основы классификаций языков мира . М , 1980 . 14 . Щерба Л . В . Языковая система и речевая деятельность . М , 1974 . 15 . Гумбольдт В фон . Избранные труды по языкознанию . М , 1964 . 17 . Аймауытов Ж . Ана тілін қалай оқыту керек ? "" Жаңа мектеп ” 1925 № 2 23 . Жинкин Н . И . Коммуниткативная система человека и развития речи в школе М . 1969 . ",kaz
539,2018-47,at,106,"24 . Жинкин Н . И . Реч как проводник информация . М . 1982 . 25 . Жұбанов Қ : Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер А . 1999 . 27 . Кеңесбаев С . Жанұзаков Т . Руссо - казахский словарь лингвистических терминов . А . 1966 . 28 . Оразбаеваа Ф . Ш . Тілдік қатынас : теориясы мен әдістемесі . А . 2002 . 30 . Әлімжанов Д . Маманов Ы . Қазақ тілін оқытук методикасы . А . 1965 . 31 . Байтұрсынов А . Тіл құрал , I , II , III Тіл танытқыш Қ . 1925 . 33 . Қазақ тілінің түсіндірме сөздіктері . 1 - 10 томдар А . 1980 . Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқыту - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқытудың мақсаты мен міндеті 1 . 1 Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқытудың тиімді жолдары ",kaz
540,2018-47,at,101,"1 . 2 Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқытуда жаңа технологияларды пайдалануЗат есімнің грамматикалық категорияларын оқытудың маңызы Мектепте оқылатын қазақ тілі курсының бағдарламасында зат есімнің грамматикалық категорияларының алатын орны мен оны оқытудың мәні зор . Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқыту - оқушының сөйлеу , жазу тілі дағдысының , мәнерлі оқуының , орфографиялық , пунктуациялық білім дағдыларының қалыптасуының , дамуының негізгі кілті болып табылады . Бұл тақырыпты оқыту арқылы оқушыларға зат есімнің грамматикалық категориялары танытылады . Осы тақырыптан берілетін теориялық білімінің аясы кең . Атап айтқанда , оқушылар мынадай білім алады : 1 . Зат есімнің грамматикалық категориялары туралы түсінік ; 2 . Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқудағы мақсат ; 3 . зат есімнің грамматикалық категорияларының өзіндік белгілері мен ерекшеліктері . ",kaz
541,2018-47,at,124,"Зат есімнің грамматикалық категориялары тақырыбынан оқушыларға тиянақты білім мен дағды беру үшін , ең алдымен , материалды неше сағатта өтуге болады , әр сағатта өтілуге тиісті материал көлемі мен мазмұны және оқушыларға бұрыннан таныс , таныс еместігі , ең соңында оқушылардың қабылдай алу қабілеттілігі , өресі , дағдыларының бар - жоғы сияқты мәселелерді күн ілгері ойластыра , жоспарлап алу қажеттілігі туады . Осылай өткізілетін материал көлемі анықталып алған соң , сол материалды толық меңгерту , әрбір минутты бос жібермеу , ол үшін оқушылардың өзіне жұмыс істеу , ой қорытындысын жасату сияқты мәселелер мақсат етіледі . Зат есімнің грамматикалық категорияларын оқыту принципі педагогиканың дидактикалық принциптеріне негізделіп оқытылады . Мәселен , дидактиканың берілетін сабақ тақырыбы өткен тақырыппен байланыстырылып отырылуы керек және өтілетін материалдар бірімен - бірі тығыз байланысты болсын деген ережесіне негізделіп отыратын болса , зат есімнің грамматикалық категорияларын оқыту оның алдында өтілген сөз құрамымен байланысты өтіледі . ",kaz
542,2018-47,at,108,"Мұғалім зат есімнің грамматикалық категорияларын оқытуда оның мынадай екі жағына көңіл аударады : Бірінші , зат есімнің грамматикалық категориялары туралы жаңа тақырыпты бастамастан бұрын , оқушылардың бастауышта мектепте одан өткен материалдарын есіне түсіріп , соны Ү сынып көлемінде өтілетін материалды білгізуге жетек ете отырып түсіндіреді . Ол үшін бастауыш мектепте өтілетін зат есім түрленуінің бағдарламалық көлемін жақсы біліп , оны қандай жолдармен байланыстырудың тәсілдерін белгілеп қояды . Ондай тәсілдер әр түрлі болады : Кейбір мұғалімдер бастауышта өтілген зат есімнің категорияларының негізгі ерекшеліктерін қамтитын сұрақтар қойып , сол сұрақтарға оқушылардың өздеріне жауап бергізіп , мысалдар келтіру жолымен қайталап барып , жаңа тақырыппен байланыстырады . Кейбір мұғалімдер бастауышта өтілген зат есімнің грамматикалық категорияларының бағдарламалық көлемін қамтыған мәтіндерді талдатып айтқызып , соны жаңа тақырыппен байланыстырады . ",kaz
543,2018-47,at,168,"Екіншіден , мұғалім Ү сынып көлемінде оқылатын зат есімнің грамматикалық категорияларының ерекшеліктерін оқушыларға жүйелі және дәл түсіндіру үшін , тіліміздегі сөздердің құрамына , лексикалық мағынасына қарай алуан түрлі өзгеретіндігін байқатады . Оқыту тек білім беру ғана емес , сонымен бірге балаларды жан - жақты жетілдіру және тәрбиелеу , шеберлік және дағдымен қаруландыра түсу болып саналады . Сондықтан да зат есімнің грамматикалық категорияларын меңгерту үшін іріктеліп алынатын материалдар оқушыларға тәрбие беру жағынан да маңызды , бағалы болуға тиіс . Ал сабақ жүргізу процесінде қолданылатын методикалық әдіс - тәсілдер тақырыпты оқушылар түсіну үшін жағдай жасап қана қоймай , соған сәйкес балалардың жан - жақты дамуына әсер ететіндей болғаны жөн . Зат есімнің басқа сөз таптарынан ерекшеленетін бір белгісі – көптік , тәуелдік , септік , жіктік категорияларының болуы . Зат есімнің грамматикалық категорияларын шығармашылық тұрғыда жүйелі оқыту және оны оқушыларға сапалы білгізіп , тиянақты меңгерту оған керекті әдістемелік әдіс - тәсілдерді дұрыс қолданып отыруға бойланысты . Ол үшін мұғалім зат есімнің грамматикалық категорияларына тән белгілерін бағдарлама бойынша жоспарлап , одан ұйымдастырылатын сабақ түрлері мен өтілетін иатериалдардың көлеміне қарай әдістерін белгілейді . Ол әдістердің жеке тәсілдерін ұтымды қолданудың нәтижесінде зат есімнің грамматикалық категорияларына тән белгілері шығармашылық тұрғыда түсіндіріледі . ",kaz
544,2018-47,at,139,"Бағдарлама бойынша зат есімнің морфологиялық белгілері ІІ сыныптан бастап оқытылады . Бастауыш мектептің ІІ сыныбында зат есімнің жекеше , көпше түрі , көпшенің морфологиялық белгісі өтіледі де , ІІІ – ІҮ сыныптарда бұл қайталанып оқытылады . Ү сынып оқушыларына зат есімнің жекеше , көпше түрлері бастауыш мектептің өзінде таныс болғандықтан , енді оларды грамматикалық тұрғыдан түсіндіру қажет . Бұл үшін бірдей заттың жеке және бірнешеуі бейнеленген суреттерді пайдалануға болады . Мұғалім солардың мағынасын түсіндіру арқылы зат есімнің жекеше , көпше түрі болатынын аңғартады . Зат есімдердің жекеше , көпше тұлғада жұмсалатыны , заттың көптігін білдіру үшін көптік жалғауы жалғанатыны туралы ережемен таныстырады . Сонымен қатар оқушыларға көптік жалғауының қосымшаларын , олардың сөздерге жалғану варианттарын шатастырып алушылық және неліктен бір жалғаудың түрленіп вариантқа бөлініп кету заңдылықтарын мектеп қабырғасынан үйретудің маңызы зор . Ол үшін буын үндестігі мен дыбыс үндестігі еске түсіріліп қайталанылады да , үндестік заңына байланысты сөздердің соңғы буынының жуан , жіңішке әуеніне қарай үйлесіп келуіне байланысты екендігі түсіндіріледі . ",kaz
545,2018-47,at,142,"Көптік жалғауының қосымшаларын , олардың сөздерге үндестік заңының заңдылығына бой ұсына жалғанатын ерекшелігін мынадай көрнекілік арқылы түсіндіруге болады . Алдымен көптік жалғау деген тіркеске түсінік беріледі . Көптік жалғауы жалғанған сөзіне көптік мағына беріп , оны екінші бір сөзбен жалғастыратын болғандықтан , бұл қосымшаға берілген атау өзінің атқаратын қызметіне толық сай келіп , өзінің мазмұнының қандай екенін бірден - ақ аңғартып тұрғанын ескертеміз . Үшінші ретте , көптік жалғауының қосымшаларының басқы дыбыстарының л , д , т , дыбыстарынан басталатын септерінің сырын ашамыз . Бұл жайды мұғалім көрнекіліктегі үшкіл сызық арқылы түсіндіреді . Көптік жалғауы жалғанатын сөздердің соңы дауысты , сонор р , у , й дыбыстарының біріне аяқталса , көптік жалғауы үнді л дыбысынан басталып , - лар , - лер тұлғасында жалғанатындығын сұрақ - жауап әдісімен өздеріне жинақтатып , осы тәрізді мысалдар айтқызамыз . Міне , осындай жолмен көптік жалғауының д , т дыбыстарынан басталатын себебін түсіндіріп , мысалдарды өздеріне тапсырамыз . Осы жолмен түсіндірілген жаңа материалды оқушылардың қаншалықты дәрежеде түсінгендіктерін байқау үшін , магнитофонды пайдалана отырып , мынадай жаттығу жұмыстарын жүргізуге болады : ",kaz
546,2018-47,at,106,"Біріншіден , оқушыларға мынадай мазмұнда жазылған кеспе қағаздарын үлестіріп береміз : 1 . Дауысты дыбысқа біткен екі сөз ойлап , оған көптік жалғауын жалға . 2 . Өнерпаздар , егіншілер сөздеріндегі көптік жалғауы неліктен – дар , - лер болып тұр ? 3 . Күректер , кілемдер сөздеріндегі көптік жалғауының түрлеріне талдау жаса . 4 . Көптік жалғауы қандай жағдайда д дыбысынан басталады , мысал келтір . 5 . Көптік жалғауы қандай жағдайда т дыбысынан басталады , мысал келтір . Сондай - ақ , зат есімнің сөздерінің кейбір тобы лексика - семантикалық мағынада қолданылып , оларға көптік жалғауы жалғанбайтынын да ескеру керек . Көптік жалғауда қолданбайтын зат есімдер нақты мысалдар төңірегінде мынадай жүйемен түсіндіріледі : 1 . Сұйықтық ұғымды білдіретін зат есімдердің атаулары : су , шай , сорпа . 2 . Газ тектес зат есімдердің атаулары : бу , түтін , шаң . ",kaz
547,2018-47,at,112,"3 . Уақ , ұнтақ , майда зат есімдердің атаулары : қант , ұн , құм . 4 . Дерексіз зат есімдердің атаулары : қуаныш , шындық , өкініш . 5 . Табиғат байлығы , кен атаулары : алтын , мыс , алмас . 6 . Табиғат құбылыстарының атаулары : жел , боран , қар . 7 . Жұптық ұғымды білдіретін затесім атаулары : көз , қол , аяқ . Бір заттың екінші бір затқа тәуелді , меншікті , қатысты болуы – тілдегі 1 Исаев С . Қазақ тіліндегі негізгі грамматикалық ұғымдар . 62 бет . грамматикалық формалар негізінде берілуі арқылы қазақ тілінде тәуелдік категориясы грамматикалық категория болып қалыптасқан . Бағдарлама бойынша бұл категория ІІ сыныптан бастап , ҮІІ сыныпқа дейін оқытылады . ІІ сыныпта оқушылар зат есімнің тәуелдік жалғауы , тәуелдік жалғауының І , ІІ жақтары тек адамға айтылатыны жайлы мағлұмат алса , ІІ , ІҮ сыныптарда бұл мағлұматтарды қайталап өтеді . ",kaz
548,2018-47,at,136,"Зат есімнің тәуелдік категориясын түсіндіру көптік категориясына қарағанда , күрделі де , қиынырақ . Сондықтан тәуелдік категориясын түсіндіруде мұғалімнің үлкен шеберлігі керек . Мұны мұғалім шеберлігіне байланысты әр түрлі жолмен түсіндіруге болады . Зат есімнің тәуелдік категориясы да сөздері өзара байланысқа түсіретін категория екенін ескерте отырып , нақтылыдан нақтысызға , белгіліден белгісізге қарай үйрету , таныту әдістері арқылы баяндалады . Мұғалім күні бұрын өзіне тән кітабын , қарындашын , дәптерін ала келуі керек . Ол күндегі әдетінше , сабақтың мазмұнын бірден ашып кетпей , ең алдымен , меншік және тәуелді деген сөздердің ұғымын оқушыларға түсіндіргені дұрыс . Оқытушы өзінің алып келген заттарын көрсете отырып , бұл заттың иесі өзі екенін , заттың басқаға емес өзіне ғана тән , меншікті екенін балалардың көру қабілеті арқылы , әрі ойландыру процесі арқылы түсіндіргені жөн . Мұнан соң заттың иесін менің , сенің , сіздің , оның деген ілік жалғаулы сөздер білдіретінін , жеке тәуелді заттар кітабым , кітабың , кітабыңыз , кітабы деген тұлғада айтылатынын айтып , тақтаға : ",kaz
549,2018-47,at,102,"деген мысалдарды жазып , ілік жалғауының қосымшасы мен тәуелдік жалғауының қасымшаларынының байланысын ойыс сызықтар арқылы түсіндіреміз . Бұл жерде ілік жалғаулы тәуелдік жалғаулы сөздермен қарым - қатынасқа түсіп , үнемі бір тіркесте айтылатынын аңғарту керек . Сонымен қатар , ІІ жақта қолданылатын тәуелдік жалғауының анайы және сыпайы түрлерінің болатындығы туралы да оқушыларға көрнекі түрде салыстырып түсіндірген жөн . Бұл кестенің көмегімен мұғалім тәуелдік жалғауының І , ІІ , ІІІ жақтары болатынын көрсете отырып , І , ІІ жақтардың үнемі адамға қатысты айтылатынын , ал ІІІ жақ адамға да , басқаға да қатысты айтылатыны түсіндіреді . Осыдан кейін тәуелдік жалғауының үш жаққа тән арнаулы қосымшалары барлығы , жекеше , көпше түрде тәуелденетіндігін осы кесте арқылы оқушылардың өздерін қатыстыра отырып әңгімелейді . ",kaz
550,2018-47,at,112,"Тәуелдік жалғауы ілік септік пен тәуелді сөздердің арасын байланыстырады . Сондықтан да тәуелдік жалғауы қосылған сөз тәуелденуші сөздің ілік септік жалғауда тұруын керек ететіндігіндеген сияқты мысалдар арқылы түсіндіріп және тәуелдік жалғауы қосылғанда , сөздердің соңындағы кейбір қатаң дауыссыздар ұяңданып кететіндігін де ( кітап – кітабым ) оқушыларға түсіндіре кеткен жөн . 1 . Тақтаға мынандай сөйлемдер жазып , олардан тәуелдік жалғаулы сөздерді , оның қарым - қатынасқа түсіп тұрған иелік сөзін қоса тапқызып , бұл 1 Әуелбаев Ш . Грамматикалық кестелер . Алматы . 1980ж . Біздің мақсатымыз – сабақты жақсы оқу және үлгілі болу . 2 . Кеспе қағазымен жұмыс Төмендегі сөздерді жеке кеспе қағаздарына жазып , оларды І , ІІ , ІІІ жаққа қойып , жекеше , көпше түрде тәуелдеу міндеттеледі . Оқушылардың жауаптарын үнтаспаға жазып , өздеріне тыңдатып , тәуелденген сөздерінің дұрыс - терісін аңғарттырамыз . ",kaz
551,2018-47,at,141,"1 . Отан сөзін І , ІІ , ІІІ жақта байланысқа түсетін сөзімен жекеше , көпше түрде тәуелде . Атау септік . Атау септігі сырт тұлғасы жағынан да зат есімнің түбірі тұлғасымен ұқсас , арнайы грамматикалық көрсеткіші жоқ болып келсе де , басқа септік түрлерімен бірдей арнайы грамматикалық мағынасы бар , басқа септік тұлғаларындай сөз байланыстырғыш қызметі бар , олармен тепе - тең , бірақ нольдік формалы септік жүйесінің бір түрі болып табылады . Атау септігі белгілі бір заттарды атап көрсетеді , сондықтан атау септігіне қойылатын сұрақтар кім ? не ? деген жалғаусыз формада жұмсалады . Ілік септік . Ілік септігіндегі сөз үнемі тәуелдік жалғаулы сөзбен байланысты болады . Ілік септіктің білдіретін басты мағынасы – грамматикалық меншіктілік , иелікті , меншіктілік - қатыстықты көрсету . Ілік септігі кімнің ? ненің ? қай ? деген сұрақтарға жауап болады . Ілік септігінің қосымшалары ашық та , жасырын да қолданылатыны өзара салыстырыла әңгімеленуі керек . Мысалы : мектептің маңы – мектеп маңы , есіктің тұтқасы – есік тұтқасы . Ілік септігі жалғауларының ашық түрде қолданылатыны мынадай жүйеде түсіндіріледі : ",kaz
552,2018-47,at,118,"1 . Иелік мәнді білдіретін жалқы есімдердің ілік септік жалғауы үнемі ашық айтылады : Асқардың кітабы . 2 . Иелік мәнді сөздер есімдіктер болса , олардың ілік септігі үнемі ашық айтылады : Менің қаламым . 3 . Заттанған сөздердің ілік септігі ашық айтылады : оқығанның білімі көп . 4 . Тәуелдік жалғаулы сөздер ілік септігінде жұмсалғанда ашық қолданылады : Апамның ұршығы . 5 . Ілік септік жалғаулы сөз бен тәуелдік жалғаулы сөздердің аралығына сөз түсіріліп айтылған жағдайда ілік септігі ашық айтылады : Кітаптың ішкі беті . Барыс септік . Барыс септігінің де өзіндік ерекшелігі бар . Барыс септігі сөз бен сөзді байланыстырып , мекенді , бағытты , мақсатты , мезгілдік ұғымдарды білдіреді . Барыс септігінің сұрағы мен қосымшаларын түсіндірген соң , дейін , шейін , тарта , қарай , жуық сияқты шылау сөздер өзінің негізгі сөздердің үнемі барыс септікте тұруын керек ететіні аңғартылады . Мысалы : үйге дейін . ",kaz
553,2018-47,at,126,"1 . Кімдер ? Кімдерді ? деген сұрақтарға жауап беретін жалқы , жалпы есімдердің табыс септігі ашық қолданылады . Мысалы : Амантайды Асқар көп ойлады . 2 . Тәуелдік жалғаулы сөздердің табыс септігінің қосымшалары ашық айтылады . Мысалы : Балалар уақыттарыңды дұрыс пайдаланыңдар ! 3 . Табыс септігіндегі есімдіктердің қосымшалары түсірілмей ашық айтылады . Мысалы : Омар сені іздеп келіпті . 4 . Табыс септігіндегі сөз бен етістіктің арасына сөз салынып айтылса , қосымша түсірілмей ашық айтылады . Мысалы : Ол кітапты тез оқиды . Жатыс септік . Жатыс септіктегі сөздер де етістіктен болған сөйлем мүшелерімен байланысып , мекендік , мезгілдік мағыналарды білдіреді . Мысалы : ол мектепте болды . Шығыс септік . Шығыс септігі – септік жалғауларының ішіндегі оңай меңгерілетін категориясының бірі . Шығыс септіктегі сөздер де етістікпен байланысып , қимылдың болған орнын , мезгілін , себебін , нәрсенің неден істелетінін білдіреді . Мысалы : Олар мәскеуден келді . Шығыс септігіндегі сөздердің мағынасы мен сөйлемдегі қызметі төмендегі мысалдар арқылы түсіндіріледі : ",kaz
554,2018-47,at,108,"2 . Еңбек сабағында пластилиннен ( неден ) ат жасадық . Бірінші сөйлемдегі Байқоңырдан деген шығыс жалғаулы сөз қайдан ? деген сұраққа жауап беріп , шыққан орынды білдіріп , екінші сөйлемдегі пластилиннен деген сөз неден ? деген сұраққа жауап беріп , заттың неден істелггенін білдіріп , сөйлемде толықтауыш болып тұр . Бұл сөйлемдердегі трактормен , комбайнмен деген сөздер немен деген сұраққа жауап беріп , істің нендей құралмен істелетінін білдіріп тұр . Сол сияқты жолдастарымен деген сөз кімдермен ? Деген сұраққа жауап беріп , істің бірлестігін білдіріп тұр . Сөйтіп , оқушыларға түсіндірген септік жалғауының түрін , сұрағын , мағынасын , қосымшаларын жинақтап , өздеріне бала , шеге деген екі сөзді ауызша септетіп , олардың жауабын ақ , қызыл бормен әр септіктің тұсына жазып тұру керек . Осындай жұмыстың нәтижесі тақтада мына түрде көрінуі тиіс : ",kaz
555,2018-47,at,138,"Бұл көріністен жоғарыда айтылғандардан басқа бала , шеге сөздеріндегі септік жалғауларының дәл кім ? не ? сұрақтарындағыдай түрленіп тұрғанын , буын үндестігіне байланысты қосымшалардың жуан , жіңішке түрлерге варианттанып тұрғанын айту қажет . Бұдан соң дыбыс үндестігіне байланысты да әр септіктің қосымшаларының түрлі вариантта келетінін мына кесте арқылы түсіндіреміз . Бұл көрнекі құралды жаңа материалды жинақтап қорыту ретінде пайдаланамыз . Септік жалғауының жалғанатын сөздерінің соңғы дыбыстарының әуеніне қарай түрліше болып келетіні осындағы жалғауларды көрсету арқылы түсіндіріліп , сөздердің осындай жалғаулар арқылы түрленуі септеу делінетіндігі тұжырымдалады . Сонымен қатар мектеп бағдарламасында септеудің жай септеу мен тәуелді септеу деген түрлері кездеседі . Жай септеу деп жалғауларының тікелей зат есімдердің және басқа есім қызметін атқаратын сөздердің тура түрлеріне жалғануын , септелуін айтсақ , ал тәуелді септеу деп септік жалғауының зат есім немесе зат есім қызметін атқаратын басқа сөздердің тәуелді түрлеріне жалғануын айтамыз . Септік жалғауының жай септеу түрі мен тәуелді септеу түрін салыстырып оқытуға болады . ",kaz
556,2018-47,at,105,"Осылайша жаңа сабақ материалы түсіндірілген соң , мынадай жаттығу жұмыстарын жүргізуге болады : 1 . Кеспе қағазымен жұмыс істеу . Кеспе қағазымен жұмыс істеудің мазмұн - мақсаты түрліше болып келеді . Септік жалғауын оқушыларға меңгертуде екі түрлі мазмұнда құрастырылған кеспе қағазын ұсынуға болады . Атап айтсақ , бірінші түрінде бірнеше жеке сөздер жазып , оларды дұрыс септеуді талап етеміз . Екінші кеспе қағазында қысқа сөйлемдер жазылып , ондағы септік жалғаулы сөздерді таптырып , оларды сұрағы мен қосымшасына ажыратып , қай септікте тұрғанын таптыру мақсат етіледі . 2 . Тақтамен жұмыс істеу . Тақтамен жұмыс істеу күнделікті оқытылып жүрген сабақтардың әдетіне әбден қалыптасқан әдіс - тәсілдің бастысы . Тақтаға екі оқушыны қатар шығарып , тақтаны екіге бөліп , екеуіне екі сөзді сұрағымен қоса 7 септікте септеу талап етіледі . ",kaz
557,2018-47,at,108,"3 . Үнтаспамен жұмыс . Сабақ үстінде қолайлы деп тапқан жерлерде техникалық құрал - жабдықтарды пайдаланудың мәні үлкен . Сабақ материалын сналы түсіндіруде , сабақты қызықты өткізуде , уақыт мерзімін ұтуда үнтаспаны пайдаланудың да пайдасы мол . Кеспе қағазы арқылы ойландыру үшін берілген тапсырмалардың жауаптарын үнтаспаға жазып алып , оқушылардың өздеріне қайта тыңдатып , дұрыс - терісін байқатып , жіберген қателерін түзеттіреміз . Бұл арқылы оқушыларды ойланып , ұқыпты жауап беруге дағдыландырамыз да , аңғарымпаздыққа баулимыз . Бұл жұмыс түрлерін оқушылардың біліміне қарай бірлі жарымын аралас жүргізуге болады . деген тұлғаларда түрлендіріп айтуға болатынын көрсетіп , жіктік жалғаулары қимылдық ұғымды білдіретін сөздерег жалғанғанда , қимылдың , іс - әрекеттің қай жақта болатынын , не болмағандығын білдіретінін айтамыз . Сөйтіп , жіктік жалғауы сырттай қарағанда тәуелдік жалғауына ұқсас болғанымен , бір - біріне ұқсамайтын мынадай айырмашылықтарына тоқталу керек : ",kaz
558,2018-47,at,118,"1 . Тәуелдік жалғауы мағына жағынан меншіктілікті , тәуелділікті білдірсе , жіктік жалғауы заттың кім ? не ? қандай ? нешінші ? екендігін білдіреді . 2 . Тәуелдік жалғаулы сөз үнемі ілік жалғаулы сөзбен байланыса , жіктік жалғауы үнемі атау септігіндегі есімдіктермен қарым - қатынасқа түседі . 3 . Тәуелдік жалғауы кез - келген есім сөздерге жалғана береді , ал жіктік жалғауы тек қана адамға , мамандыққа байланысты ұғымды білдіретін сөздерге ғана жалғанады . Сонымен қоса , қимылды білдіретін етістік сөздерге талғамсыз жалғана береді , мұндай қасиет тәуелдік жалғауыныда жоқ . Жіктік жалғауының есім сөздер мен етістік сөздерге жалғану ретін және олардың қосымшаларын төменде берілетін кесте арқылы түсіндіреміз . Осы кесте арқылы жіктік жалғауының қосымшалары есім сөздер тобына жалғанатынын айтып , бұндай сөздердің жіктелуінде ІІІ жақта ешқандай жіктік жалғауының қосымшасы болмайтыны білдіреді . Есім сөздерге жалғанғанда , жіктік жалғаулары заттың кім ? не ? екендігін білдіреді . ",kaz
559,2018-47,at,146,"Жіктік жалғауларының қосымшаларымен таныстырып өткен соң , оқушыларға инженер , оқушы , ұшқыш , ұзын , кіші , оқы , бер , оқыған деген сөздерді ауызша да , жазбаша да жіктетіп жаттықтыру керек . Сонымен қоса , тақтаға сөйлемдер жаздыртып , түбіріне , қосымшаларына талдатылады . Оған мына сөйлемдерді алуға болады : Жаттығу жұмысы кезінде жіктік жалғауы жалғанған сөздер үнемі сөйлемнің баяндауышы болатыны да аңғартылады . ЖҰМЕКЕН НӘЖІМЕДИНОВ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ҚОСАРЛАНҒАН СИНОНИМДЕР - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталы Б . Бегалиев атындағы орта мектеп , Құрманғазы ауданы , Қазақ тілі - дамыған , жетілген , бай , икемді тілдің бірі . Бұл пікірдің растығын кемеңгер Абай атамыз дәлелдеген болатын . Қазақтың ақын - жазушылары тіліміздің шоқтығы биік , өзге тілдерден ерекше екенін өз шығармаларында айқын көрсетіп келеді . Солардың бірі - өзінің оқшау стилімен , нәзік сезімімен , ақындық шеберлігінің сан қырлылығымен танымал болған жерлес ақынымыз Жұмекен Нәжімеденов . Қазақ әдебиетінде өзінің елеулі орны бар ақынның өлең жинақтары одан қалған мұра боп табылады . Сол өлеңдерінде ақын өз ойын оқырманына нақты , дәл көркем етіп жеткізуде шеберлігімен айқындалады . ",kaz
560,2018-47,at,152,"Поэтикалық тіліндегі өзгешелік - өлеңдерінің көркемдігін ашуда , тілі мен мазмұнын байланыстыруда көркемдегіш детальдарға үлкен жауапкершілікпен қарап , ой желісінің түйінді тұстарында синоним сөздерді қосарлап қолдануы . Ақынның өлеңдерінде көркемдік құралдың бірі ретінде қолданған синоним сөздері қосарланып келіп , орайын тауып тұр . Ол өлеңнің мазмұнына ғана емес , тіліне шарт қоя білген . Жұмекен ақында қосарланған синонимдер тым мол , әрі өлеңге керекті жерінде пайдаланылған . Ақын белгілі бір ойын толық жеткізіп беруде синонимді қолдану тәсілінде қателескен жоқ . Керісінше , өз ойы мен пікірін құлпыртып көрсетуге тырысқан . Осы өлеңдерде Жұмекеннің ақындық тілінде аллитерациялық көркемдеу тәсіл өз орйаын тауып тұр емес пе ? Көріп отырғанымыздай , мұнда да ақын өлеңдерінде синоним сөздерінің компоненттерін бір – бірінің мағынасын ашатындай лайықты , мәндестерін ұтымды қосарлай отырып салмақты , әсерлі ой берген . Ақынның синоним сөздерді өлең ұйқасына , құрылысына , буын , бунақ санының бір қалыптылығына орай орынды қолдануы қаламгерлігінің бір ерекше қырын көрсетіп тұр дегім келеді . Бұның өзін сөздің нәзік мағынасын ажыратып , тілдік материалдарды асқан шеберлікпен қолдануына үнемі мән берген деп түсінем . ",kaz
561,2018-47,at,119,"деген өлеңінде балаша әр нәрсеге алданатын қартты көз алдымызға келтірсе , деген өлеңінде ерке боп , тентек өскен қыздың тез бойжетуін тамаша суреттейді . Тілімізде белгілі бір ұғымды әр қырынан толық сипаттап беру үшін екі немесе үш – төрт синоним сөз қатар қолданылады . Яғни , қарап отырсақ , прозалық шығармаларда қатар қолданған синонимдер бір – бірінің мағынасын толықтырып тұр . Біреуінде кездеспеген мағыналық , стильдік реңк басқаларынан табылып , бүтін бір ұғымның әр түрлі белгілерін жан – жақты қамтып көрсетеді . Ал дәл осындай көрініс Жұмекен өлеңінде де өз орайын тауыпты . Ақынның қосарланған синоним мен үшінші бір мағыналас сөзді тіркестіруде өлең құрылысын бұзбағаны байқалады . Жұмекен Нәжімеденов проза жанрында да қосарланған синонимдерді мағыналық реңктеріне орай ұтымды қолдана білген . Айтпақ ойының мән – мағынасын ашуда қолданған сөздері әсерлі жеткізіліп , экспрессиясын күшейтеді . ",kaz
562,2018-47,at,101,"Автор шығармасында сөздерді қайталамау үшін синонимдерді қосарлап қолданып , мағыналық реңк пен стильдік реңкті өз бояуымен нақтылы көрсетіп , сөйлемдері мәнерлі сипатқа ие болып тұр . Жазушы Жұмекен синоним реңктерін айқын ажыратып , табыстырып қолдана білу соншалықты қажет екенін естен шығармаған . Жұмекен Нәжімеденов етістікті қос сөздерді ( синонимдерді ) ұтымды пайдаланып , өзіндік қолданыстар жасайды . Жұмекен Нәжімеденов өз еңбектерінде синонимдерді қосарлап қолданған кезде қазақ ауылының реалистік келбетін бейнелеуге тырысқан . Қазақ тілі синоним сөздерге қаншалықты бай болса , жазушы Жұмекен аға да шығармаларына керекті нәрді , кестені синонимдермен өрнектеген . Жас зерттеуші ретінде оның жазу мәнеріндегі байқағаным – осы қыры Мен Жұмекен ағаның қалдырған мұраларынан әлі де тың қазыналар табылады деп ойлаймын . ",kaz
563,2018-47,at,122,"Жеке бас құжаттары - Қазақ тілі және тіл білімі - Каталог статей - Білім порталыЖеке адам өміріне қатысты құжаттарға мыналар жатады Өмірбаян – жеке адамның өмір жолы хронологиялық тәртіпте қысқаша жасалған ресми құжат . Әдетте оқуға түсу , жаңа қызметке орналасу кезінде жазылады . Онда азаматтың аты - жөні , туған жылы , күні , айы және туған жері , ұлты , отбасы жағдайы , білімі , бітірген оқу орындары , қызметі мен жұмыс тәжірибесі туралы және т . б . қосымша мәліметтер көрсетіледі . Тәжірибеде өмірбаян үш түрлі болып жазылады . Бірі - адамның өз өмірі мен қызметі туралы баяндауы . Бұл көбінесе қызметке орналасу кезіндегі жеке іс қағазына қоса тігілу үшін жазылады . Онда адам өзінің аты - жөнін , туған күнін , толық көрсетеді . Одан кейін жаңа жолдан нақты деректермен санамалап жазады . Өмірбаянның бұл түрі көбінесе ресми түрде жазылады да , көлемі жағынан шағын болады . ",kaz
564,2018-47,at,107,"Күнделікті өмірде ең жиі қолданылатын құжаттың біріншісі - өмірбаян . Өмірбаян әркімнің өз қолымен , таза , жүйелі түрде , сиямен жазылады . Арнайы қағазға жазылуы да мүмкін . 2 . Аты - жөні ( толық жазылады , туған жылы , айы , күні , туған жері Мен , Мақсат Ахметұлы Нүсіпбеков , 1983 жылы , 14 қаңтарда Алматы обылысы , Панфилов ауданы , Үшарал ауылында тудым . Менің ұлтым - қазақ . Алматы каласы , Бостандық ауданындағы № 81 орта мектебін 2000 жылы бітірдім . 2004 жылы Қазақстан - Британ техникалық университетінің 1 курсына оқуға түстім . Ата - анам бар : әкем - Ахмет Абимолдаұлы Нүсіпбеков циркте жұмыс істейді . Анам - Салтанат Әріпжанқызы Алпысбекова , ауруханада жұмыс істейді . Мен үйленбегенмін . Қазір осы жоғары оқу орнының 2 - курсында оқып жүрмін . Мақсатым - жоғары білім алып , маман болып шығу . ",kaz
565,2018-47,at,107,"Мен , Серік Жүмаділұлы Қалымбетов , 1984 жылы Оңтүстік Қазақстан обылысы , Бәйдібек би ауданы , Боралдай ауылында қызметкерлер отбасында тудым . 1990 - 2001 жылдар аралығында Шымкент қаласындағы 3 . Шүкіров атындағы № 20 орта мектепте оқыдым . Мектепте оқып жүргенде үздік окушы екенімді көрсете білдім . Әр түрлі қоғамдық жүмыстарды атқардым , спортпен шұғылдандым . Ата - анам бар : әкем - Ж . Қалымбетов Шымкент қаласында жекеменшік кәсіпорнында жұмыс істейді . Шешем ~ 3 . Қалымбетова Шымкент қаласындағы № 20 орта мектепте орыс тілінен сабақ береді . 2001 жылы аталған мектепті бітірген соң , Қазақстан - Британ техникалық университетіне мұнайшы - инженер мамандығын алу үшін окуға түстім . Бүгінгі таңда осы оқу орнының 2 - курс студентімін , мен үйленбегенмін . Ағылшын тілімен шүғылданамын , компьютерлік курсқа барып жүрмін . Алдыма қойған мақсатым : білімді маман болып шығу . ",kaz
566,2018-47,at,114,"1980 жылы 1 қырқүйекте Қазақ политехника институтының металлургия өнеркәсібі кафедрасына ауыстым . Қазір осы кафедраның аға оқытушысымын . Қосымша мәліметтер : казақ , орыс және ағылшын тілдерін жетік білемін , ЭЕМ ( ЭВМ ) бағдарламаларын толық меңгергенмін . Интернетте жұмыс істеймін . Мекен - жайым : Алматы қаласы , "" Қазақфильм "" ықшамауданы , 47 - үй , 18 - пәтер . әскери қызметке міндеттімін - обязан к воинской службе ұйымдастыру ісінің техникасы - организационная техника Жалқы есімдер Жер - су атаулары оқу орындарының , құрметті атақтар мен наградалардың , ұйымдар мен мекемелердің атаулары Сан есімдер ( реттік сан есім ) Етістіктің өткен шағы - ды , - ді Резюме француз тілінен алынған термин . "" Айтылған , я жазылған мәселенің қысқаша түйіні ” деген мағына береді . Түйіндеме – белгілі бір тұлғаның өмірбаяны , білімі , мамандығы , кәсіптік шеберлігі , біліктілігі , икемділігі жайлы нақты , қысқа мәлімет беретін іс қағазының бір түрі . ",kaz
567,2018-47,at,118,"Жазылған түйіндеме сіз туралы толық мәлімет беру үшін онда , сіздің біліміңіз , біліктілігіңіз , жеткен жетістігіңіз , жұмыс тәжірибеңіз , не нәрсеге икемділігіңіз бар екені айтылуы керек . Түйіндеме сіздің кең көлемдегі визит карточкаңыз іспеттес . Түйіндеме жазуда сіздің мақсатыңыз - өз өмірбаяныңыз бен жұмыс тәжірибеңізді , мамандығыңызды , икемділігіңізді ұтымды көрсете білу . Осы арқылы ойлаған жұмыс орнына қол жеткізу . Сондай - ақ түйіндеменің әдемі рәсімделуіне де көңіл бөлгеніңіз дұрыс . Яғни мекеме басшысы сіздің кім болып істегіңіз келетінін түйіндемені оқу барысында бірден ұғатындай болу керек Қалаған мамандығыңызға байланысты жеке басыңыздың қасиеттері анық көрсетілуі тиіс . Мәселен , сіз жарнама агенті болып орналасқалы келсеңіз түйіндемеге адамдармен жақсы қарым - қатынас жасай алатындығыңыз , тапқырлығыңыз , интуицияңыз , адам психологиясын жақсы білетіндігіңіз сияқты қасиеттеріңіз жазылуы керек . Түйіндемеде белгілі бір адам туралы мәліметтер ықшам әрі нақты түрде беріледі . ",kaz
568,2018-47,at,136,"Түйіндеменің ерекшелігі – үміткердің білімі және кәсіби шеберлігі туралы мәліметтердің кері хронологиялық тәртіпте берілуі - жеке қасиеттері ( жауапкершілігі , адамдармен қарым - қатынас орнатуға бейімділік , ұстамдылық , мақсаттылық , ұйымдастырушылық , басқарушылық қабілеттер , ұжыммен жұмыс істей білу , ұқыптылық , алға қойған міндеттерге шығармашылық көзқарас т . б ) - қызығушылығы ( саяхатқа шығу , би , домбырада ойнау , кітап оқу т . б ) туралы мәлімет , қосымша ақпараттар ( мақтау грамоталары , сертификаттар , наградалар , патенттер т . б ) 1 . Түйіндемеде Сіздің маман ретіндегі бейнеңізді толықтыратын , аша түсетін өз мінезіңіздің кейбір жақсы қырларын да атап өтініз . Басшылық , жетекшілік , ғылыми жұмыстарға икемділігіңіз болса , ол да назардан тыс қалмасын . Дайындаған құжаттар мен жазбаларды қайталап бір оқып шығып , керекті мәліметтерді ойша реттеп алып резюменің колжазбасын дайындауға кірісіңіз . Құжаттар мен мәліметтерді дайындап алғаннан кейін түйіндеме жазып шығу қиын болмайды . Ең бастысы ол мәліметтерді ретімен , қысқа , нақты бере білу . Қашан , қайда оқыдыңыз , қайда , кім болып істедіңіз , қайда , қашан біліміңізді көтердіңіз , тәжірибе жинақтадыңыз ? ",kaz
569,2018-47,at,158,"Егер ғылыми дәрежеңіз болса оны қалыптасқан редакциямен көрсетесіз . Мысалы , "" техника ғылымының кандидаты , "" биология магистрі , т . б . Жазған еңбектеріңіз , шыққан кітаптарыңыз болса , маңыздыларын атап көрсетіңіз . Қызмет бабымен , саяхатшы ретінде жасаған шетелдік сапарларыңыз да көрсетіледі . Шет тілін білу дәрежеңіз , компьютерді қаншалықты игергендігіңіз де көрсетіледі . Жеңіл машина немесе көліктердің басқа түрін жүргізе алатындығыңызды көрсету де артық болмайды . Айтылатын негізгі мәселелер осы . Қысқасы , "" не , қайда , қашан "" екендігі жазылады . 2 . Түйіндемені оқыған қезде сіздің алға қойған мақсатыңыз айқын көрініп түруы кереқ , яғни мекеме басшысы сіздің кім болып істегіңіз келетінін түйіндемені оқығанда бірден үғатындай болғаны дүрыс . Жеке басыңыздың қасиеттерін атап көрсеткен кезде , оның сіздің таңдап отырған жұмысыңызға орналасуға септігі тиетіндігі басты назарда болуы қерек . Мысалы , сіз жарнама агенті болып орналасқалы келсеңіз , түйіндемеге адамдармен жақсы қарым - қатынас жасай алатындығыңыз , тапқырлығыңыз , интуицияңыз , адам психологиясын жақсы білетіндігіңіз сияқты қасиеттер жазылуы керек . Егер бастауыш сынып оқытушысы болғыңыз келсе , балаларды жақсы көретіндігіңіз , мейірімділігіңіз , шыдамдылығыңыз т . б . жазылуы кереқ . Жиналған мәліметтерді түйіндемеде берудің екі жолы бар : хронологиялық және фунқционалдық ( күнтізбелік және қызметтік тәсілдер . ",kaz
570,2018-47,at,118,"Хронологиялық тәсіл . Алдымен қазір істеп жүрген жүмысыңыз көрсетіледі де , ары қарай хронологиялық ретпен жазылады . Яғни , соңғы орында сіздің бірінші жұмыс орныңыз , я болмаса бірінші аяқталған оқу орны жазылады . Егер сіздің жұмыс өтіліңіз көп болса , алдымен кәсіптік жолыңызды көрсеткеніңіз дүрыс . Ал оқу орнын жаңа аяқтаған , қызметті жаңа бастағалы тұрған адам оқыған оқу орны , алған мамандығы жайлы мәселені негізгі назарда ұстайды . Функционалдық тәсіл . Бүл тәсіл білімі мен біліктілігі , жүмыс тәжірибесі мол адамға лайықты . Мұнда жұмыс өтілі кері хронологиялық ретпен беріледі де , одан кейін білімі жайлы мәліметтер көрсетіледі . Егер бір мекемеде бірнеше жыл қатарынан істесеңіз , онда жүмысыңыздың жалпы сипаты өзгермегенде болса , бәрін тізіп жатпай - ақ , қысқаша жазуға болады . Мысалы , "" 1991 - 1999 жылдар аралығында Машина жасау заводында экономист , аға экономист , директордың орынбасары қызметтерін атқарды . ",kaz
571,2018-47,at,112,"Соңғы жүмыс орнынан немесе жеке адамның атынан алынган кепілдеме болса , оның бар екендігі резюмеде бір сөзбен айтылу керек . Қажет деп тапқан жағдайда ол резюмемен бірге тапсырылады . Туған жылы , күні , жері : 1914 ж . 4 - сәуірде Талдықорган қаласында тудым . Мекен - жайым : Алматы қаласы , N . Тілендиев көшесі , 21 , 3 . Сала : Жоғары оқу орнының оқытушысы , мемлекеттік аппарат қызметкері . Қазақ мемлекеттік зац университетініц аспиранты 1997 - 2000 жж . Ілияс Жансүгіров атындагы Талдықорган университеті тарих және қуқық факультетініқ студенті — 1991 - 1995 жж . Негізгі мәліметтер . Казақстан тарихы , қуқықтану мәселелерімен айналысып , зерттеу жумыстарын жүргіздім . "" Әлихан Бөкейхаповтың саяси , қуқықтық көзқарастары "" тақырыбында кандидаттық диссертация жаздым . Республика , қала , жоғары оқу орындары колемінде өткен конференцияларды баяндама жасадым . Жогары оқу орнында жұмыс істеген тәжірибем бар . Қоғамдық жумыстарға белсене араласамын . ",kaz
572,2018-43,at,121,"Қосымша мәліметтер : Ана тілім — қазақ тілі . Ағылшын және орыс тілін жақсы білемін . Компьютермен қолданушы ретінде жұмыс істей аламын . Туристік сапармен Туркия , Қытай , Корея мемлекеттерінде болдым . Жеңіл машина жургізе аламын ( 1998 жылдан . Көпшілікпен жумыс істегенді ұнатамын . Ұйымдастырушылық қабілетім бар . Тапсырған іске жауапкершілікпен қараймын . Әуестіктері Театрға , спорт жарыстарына барганды , кітап оқығанды ұнатамын . Кепілдеме туралы мәлімет : Қазақ мемлекеттік заң университеті Мемлекеттік құқық кафедрасының меңгерушісі берген кепілдеме қосымша беріліп отыр . - Қайрат , бүгінде шығармашылығыңызда қандай жаңалықтар бар ? - Негізінде мен түрік тіліндегі әндерді де орындаймын . Оның үстіне , Ақерке Тәжібаева деген қобызшы әпкем екеуміз Түркияға барып , ондағы жергілікті телеарналардың бірінде түрікше әндер орындаған едік . Шынымды айтсам , орыс тіліндегі әндерді орындау - менің жан дүниеме жақын емес . Сол себепті алдағы уақытта , сахнаға орыс тілді әуендерді орындап шығамын деп ойламаймын . ",kaz
573,2018-43,at,115," - Бүгінде еліміздегі әншілердің көпшілігі бейнебаяндарын Ташкент қаласында түсіріп келеді . Сонда біздің елімізде сапалы бейнебаян түсіретін арнайы мамандардың болмағаны ма - Қайрат , сіз әншілікпен қатар , өзіңізді актерлық қырыңыздан да көрсетуге тырысып жүр екенсіз . Өзіңіз түскен кинода қандай кейіпкердің рөлін сомдадыңыз ? Киноға түсу барысында қандай әсер алдыңыз ? - Бұл фильмге түскеніңіз үшін қанша төлемақы алдыңыз ? - Қайрат , рэкетирдің рөлін сомдауға неліктен сізді шақырды деп ойлайсыз ? - Қандай кино болмасын , ондағы рэкетирдің рөліне тақырбас , денелі адамды қояды . Ал бұл фильмде , кәріс киноларындағыдай , шашты артқа қайырып , бет - әлпетімді келістіріп қойған . Кино түсірушілер дәл осы рөлге мені таңдағандарына өкінбейтін шығар деп ойлаймын . Себебі , өзімнің рөлімді ойдағыдай сомдап шыққан тәріздімін . Дегенмен , әділ бағасын беретін халық . Ал халықтың пікірін - кино көрермендерге жеткен кезде білетін боламыз . ",kaz
574,2018-43,at,127," - Халық сізді тек қана жағымсыз адамның бейнесінде көріп , өмірде де сондай бұзақы екен деп ойлап қалады деп қорықпайсыз ба - Мен біраз уақыттан бері еліміздің бірнеше қалалары мен аймақтарында гастрольдік сапармен жүрдім . Арасында өздеріңіз куә болып отырғандай , киноға да түсіп жатырмын . Ал Сырым өз алдына бейнебаян түсіріп , киноға түсіп , еліміздің басқа аймақтарына гастрольдік сапармен болып қайтты . Осылайша , екеуіміздің бір сахнада бірігіп ән айтпағанымызға біраз уақыт болды . Мен Сырыммен ешқашан ренжіскен жоқпын , оған ешқандай өкпем де жоқ . Сондай - ақ , ел айтып жүргендей біз бөлінген де жоқпыз . Ал басылымдардағы мақалаларға келер болсам , мен өзім оқымасам да , кейбір журналдардың бізді жамандап шығарыпты дегенін естіген болатынмын . Бірақ , сол журналдардың артық сөзді қатты қосып жазатынын да білемін . Сондықтан да , мен ешкімге сенбеймін . Мен Сырымды өзімнің бауырым ретінде көремін , оны өмірлік досым деп есептеймін . ",kaz
575,2018-43,at,142," - Гастрольдік сапарларда болсын , халық сізді көпшілік жерде көргенде қалай қабылдап жатады - Қайрат , осындай алып мұхит - өнерге қалай келдіңіз ? - Ал бүгінде , ата - анаңыздың сізге артқан үмітін , сенімін қаншалықты ақтап жатырмын деп ойлайсыз ? - Қайрат , қарап отырсақ , сіздің әндеріңізді көпшілігі махаббат жайлы . Әндеріңізді тапсырыспен жаздырасыз ба , әлде сізге ақын - композиторлар өздері ұсынып әкеліп жата ма ? Әндерді қаншаға сатып аласыз ? - Құпияңызды неліктен ашқыңыз келмейді ? Әлде тыңдармандарыңызды жоғалтып аламын деп ойлайсыз ба ? - Жоқ , мен олай ойламаймын . Менің жеке өмірім жайлы білсе де , білмесе де - өнерімді бағалайтын халық , әндерімді ұнататын адамдар бар . Мен үйленіп кетсем де менің әндерімді тыңдайтын адам тыңдайды , ал тыңдамайтын кісі тыңдамайды . Ал өзім әрқашан да шын ниетіммен халыққа қызмет етуді тоқтатпаймын . Мен халықты жақсы көремін , және де мені көтерген халықтың көңілінен шығуға барынша тырысамын . Ал жеке өмірімді , мен үйленгенмін ба , үйленбегенмін ба , оны мен және менің отбасымнан басқа анық ешкім білмейді . Ол жағы құпия ( күліп . ",kaz
576,2018-43,at,193," - Жеке өміріңізге байланысты құпияңызды ашпадыңыз . Бұл арқылы сіз өзіңіздің жанкүйерлеріңізге қандай да бір үміт беріп отырған жоқсыз ба - Жоқ , олай ойламаймын . Себебі , халық менің өзімді емес , өнерімді сүйсе деймін . Бұл менің бар қалауым . Менің жүрегім жалғыз . Мен оны бір ғана аруға ұсына аламын . Егер де жүрегім көп болса , онда барлығына да бөліп берер едім . Бірақ , олай емес . Сондықтан , менің тыңдарманым менің өзімді емес , тек қана менің өнерімді сыйласа екен деймін . - Жалпы ер азаматтардың темір тұлпарға жақын келетіні рас . Ал сіз көлікке қаншалықты қызығасыз ? Оның үстіне 17 жасымнан бастап көлік айдадым деп отырсыз ? - Менің темір тұлпарға деген қызығушылығым өте зор . 17 жасымда әке - шешем маған көлік алып берді . Менің көлік айдау куәлігім болмаса да мәшинемді қала көшелерінде өзім айдап жүрдім . Қазір де өзім айдаймын . 18 жасқа толғанша мені ешқандай МАИ қызметкері ұстап көрген емес . Мүмкін , бұл бағым бар шығар , оны өзім де білмеймін . Әйтеуір үнемі менің алдымда келе жатқан көліктердің барлығын тоқтататын да , мені тоқтатпайтын . Соған риза болатынмын ( күліп . Ал куәлік алғаннан кейін , менде сенімділік пайда болып жол ережесін бұза бастадым ба білмеймін , МАЙ қызметкерлері көлігімді тоқтата бастады . Әрине , бұл да ол кісілердің жұмысы ғой . Дегенмен , алғыс айтып өткім келеді , кейде жүзімді танығандары жіберіп жатады . ",kaz
577,2018-43,at,200," - Қазіргі көлігім - Лексус JS 300 . Мен мерседесті де , джипті де айдадым . Бірақ солардың ішінде ең қызығып , ұнатып алған көлігім осы Лексус . Аллаһ қаласа мұны да біраз айдаймын деп ойлаймын . Бірақ , шынымды айтсам , есейгендіктің белгісі болар , көлікке дегенмен бұрынғыдай аса қызықпайтын болып келемін . Кейде өзіме сай көлікке мініп жүре беремін - Ал жанкүйерлеріңізден шаршаған сәттеріңіз болды ма ? Оның ішінде күндіз - түні телефон соғып , үздіксіз мазалайтындары да бар … ? - Қайрат , ақшаға қаншалықты жақынсыз ? Адамдар әр түрлі келеді емес пе ? Ақша қолына тисе , қалтасында тұрмайтын немесе өте үнемшіл , үнемі үнемдеп жүретін адамдар бар . Сіз өзіңізді осы екі топтың қай қайсысына жатқызасыз ? - Менің қолымда ақша тұрмайды ( күліп . Мысалы , бүгін менің қолымда жиырма мың теңге болса , ол ақша осы бүгін - ақ жоқ болып кетеді . Елу мың теңге болса , ол да жоқ болып кетеді . Барлығын да бір күнде құртып қоямын , қайда , қалай жұмсайтынымды , неге жарататынымды өзім де білмей қаламын . Сондықтан да , үйдегілер маған көп ақша ұстатқызбайды . Тойдан , концерттен түскен ақшаның , әйтеуір тапқан табысымның өзіме жететінін аламын да , қалғанын бірден үйге беріп жіберемін . Себебі , оның барлығы қалтамда жүретін болса , мен оны тым тез жаратып қоятынымды білемін . Өзім де сол себепті көп ақшаны ұстамағанды жөн көремін . Одан да ол ақшаны анама беріп , отбасыма өз пайдамды тигізгенімді дұрыс деп ойлаймын . ",kaz
578,2018-43,at,102," - Өзіңіздің әріптестеріңізден , қазақ эстрадасындағы әншілерден кімдерді тыңдайсыз - Дене пошымыңызға қарасам , нәзік жігіт сияқты көрінесіз . Спортпен айналысасыз ба ? - Иә , кезінде спортпен айналысқанмын . Таэквандодан тіпті қызыл белбеуге дейін жеттім . Күреспен де екі жылдай айналыстым . Қазір шахматпен айналысып жүрмін . Көпшілігі түсінбей , шахматтың спортқа қандай қатысы бар деп ойлауы мүмкін . Дегенмен , шахматта физикалық жаттығулар болмағанымен , ол адамның ойлау қабілетін жақсартады . - Аллаһ Тағала бастарыңызға бақ берсін ! Журналдарыңыздың таралымы көбейе берсін ! kairat aga men sizben kezdesydi armandaimin men 7 wi sinipta okimin atim jasulan men uimde kompti kosip olenizdi aitamain kairat aga men sizdin olenderinizdi katti jaksi korem kyn demei tyn demei tindaimin batis kazakstan janakala ayilina kelesizbe ",kaz
579,2018-43,at,122,"МЕН СИЗД СОЛ КОНСЕНРТЕ КОРЕ АЛМАДЫ ТАГЫ КЕЛЕ АЛМАСЫЗ БАмен сиздын жаксы корем сиз таразга тагы келинш отинем Қайрат салем сені ажырасты деп естіп жатырмыз сол рас па ? сосын Таразға енді қашан келесін ? өзіңді және әндеріңді жақсыыыыыыы көрем ) * men sizdi jaksiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii koremgo Қарат Нуртас сиз менин ен суйікті аншимсиз . Сиздин андериниз маган катты унайды . Жумысыныз иске аса берсин . АЛЛАМ ЖАР БОЛСЫН ! - Линда негізінен өнерлі отбасынан шыққан актриса ғой . Дауысы да әп - әдемі екен . Жұптарыңыз сәтті сияқты ? - Әнші болғандықтан , ән таңдауда негізгі ұсынысты мен жасауым керек . Ол да өз пікірін айтады . Мысалы , үшінші айналымдағы тақырып - әлемдік хит әндерді орындау болды . Осы тақырыпқа орай , біз Майкл Джексон мен Pussycat Dolls тобының әнін қосып , орындап шықтық . Дегенмен , қазіргі таңда , екеуіміздің пікіріміз , көзқарасымыз бір жерден шығып жатыр . ",kaz
580,2018-43,at,126," - Ал тіл мәселесіне байланысты қиындықтар туып жатыр ма ? Әсіресе қазақша әндерді орындау кезінде … - Өзіңіздің жеке шығармашылығыңызда қандай жаңалықтар болып жатыр ? - Бір сөзбен айтқанда , мен оның ешқайсысын бір - бірінен бөліп - жарып атай алмаймын . Жобадағы барлық жұптар ұнайды . Шынымды айтсам , алдыңғы айналымда Ләйлә Сұлтанқызы мен Алмас Кишкенбаев шығып кеткенде , жүрегім ауырып кетті … - Жеке өмірімде ешқандай жаңалығым жоқ , бір сөзбен әзірге бәрі тыныш десем болады . Отбасын құру ойда жоқ . Сүйіктім де жоқ . Ойымдағы аруды әлі кездестірген жоқпын . Қазіргі таңда мен барлық күшімді , уақытымды осы шығармашылығымды жандандыруға жұмсаудамын . Әрине , үйлену туралы ойланып қоямын . Бірақ , барлығы да Аллаһ Тағаланың қолында , бұйыртса , ол күнге де жетерміз . - Жоқ , ешқандай махаббаттың да , сезімнің де пайда болуы мүмкін емес . Оған мен өзім жол бермеймін . Себебі , Линданың баласы бар , күйеуі болмаса да жігіті бар . Күнәһар болғым келмейді . ",kaz
581,2018-43,at,145," - Ақылына көркі сай , ақкөңіл , таза жүректі қыз болса деймін - Қазір менде продюсер пайда болғаннан кейін , мені тойға көп жібермейді . - Сонда қаржылық жағдайыңызды қаншалықты жақсы деп айта аласыз ? - Ер азаматқа міндетті мұсылманның бес парызын қалай өтеп жүрсіз ? - Дінге деген көзқарасым өте түзу . Үйден шыққан әрбір сәтімде , дәретімді алып , сүрелерді қайталап оқып , батамды қайырып шығамын . Негізі әрдайым Аллаһ Тағаладан жақсылық тілеп тұру керек . Мен намазға дайындалып жүрмін . Бұл жерде ең алдымен жүрек қалауы керек қой . Соған дайындық керек . Әзірше , шығармашылығыммен бірге оның барлығын бірге алып жүру қиынға соғып жатыр . Сондықтан , алдағы уақытта намазға жығылсам деген ниетім бар . - Мен мұны бұрыннан бері айтып келе жатырмын , әлі де айтамын , менің сүйікті ісім - футбол ойнау . Футбол - менің екінші демім . Егер де мен әнші болмағанда , мен футболист болып кетер едім . Менің футболға деген құлшынысым , қызығушылығым өте жоғары . Тіпті , теледидардан футбол ойнап жатса , соны өткізіп алмай , міндетті түрде көруге тырысамын . ",kaz
582,2018-43,at,116," - Барша қазақстандықтарға тілерім , әр отбасында бақыт , береке болсын ! Қазақстанымыздың экономикасы да , шоу - бизнесі де , халықтың жағдайы да көтеріліп , халқымыздың саны көбейе берсін ! Аллаһ Тағала жар болсын ! Қайрат аға жұлдыз болуға кім көмек берді және қалай көтерілдіңіз ? Қарақат ӘБІЛДИНА : Алладан енді қыз бала сұраймын - Сұхбаттар - KZ . at . ua - казакша олендер , сұхбаттар , клиптер Әңгімемізді сіздің балалық шағыңызға саяхат жасаудан бастасақ . Оқушы Қарақат қандай болды ? - Қыдырәлі - елге белгілі азамат . Беймезгіл уақытта телефон шалып , мазаларыңызды алатындар көп пе ? - Шыны керек , бұрынғыдай емес , қазір құлағымыз тынышталды ғой . Екеуміз отбасын жаңа құрған жылдары телефонда маза болмайтын . Ал мереке күндері , өзге де реті келген уақытта хабарласқан қыздарға шектеу жоқ . Оған қуанбасам , ренжімеймін . Жалпы , ерлі - зайыпты адамдарда өзара сенім мықты болуы керек . Онсыз болмайды . ",kaz
583,2018-43,at,103," - Дегенмен , махаббат бар жерде қызғаныштың болуы заңды ғой … - Қыдырды мүлдем қызғанбаймын деп айта алмаймын . Әйтпесе , сенің ол адамға деген сезіміңнің жоқтығын білдіреді . Балаларымның әкесі , өзімнің сүйіп қосылған жарым болғаннан кейін қызғанатыным рас . Бірақ мендегі қызғаныш есер емес , есті қызғаныш . Сондықтан саналы түрде қызғана білу керек . Ең бастысы жүректегі сенімге кіріп , бәрін де ақылмен шешу қажет . Сонда ғана махаббат мәңгілікке ұласады . - Көрікті келіншексіз , әдемі әншісіз , келісті келінсіз . Сізді енді қызғанбау мүмкін емес шығар … Аллаға шүкір , жарым екеуміздің арамызда сенім , адами түсіністік , бір - бірімізге деген сезім бар . Біз ұсақ - түйек жайттарға ешқашан мән бермейміз . - Қос құлыныңыз Бекболат пен Иманәлі жайында не айта аласыз ? ",kaz
584,2018-43,at,121," - Жаратқанның жердегі пенделерге , яғни біздерге деген үлкен сыйы - бала деп ойлаймын . Артыңда ұрпақ қалып , оның қызығын көргенге не жетсін ! Осы ретте ұлдарымызға саналы тәрбие беруге тырысып жатырмыз . Бізді анашым , әкешім деп атайды . Үлкен ұлымыз әкесіне тартқан . Өзіне тән ойы , өмірге деген көзқарасы бар . Сурет салудан жалықпайды . Сабақты да жақсы оқиды . Ал Иманәлі болса , әзір кішкентай . Бірақ үйге келген адамды күліп қарсы алып , күліп шығарып салады . Жайдары бала болып өсіп келеді - Әрбір әйел заты бар білгенін , өмірден түйгенін қызына үйретуді , қолда барын мұра етіп қалдыруды армандайтыны хақ . - Мен де солай армандаймын . Қыз бала көрсем , жаным елжіреп тұрады . Алладан енді қыз сұраймын . Менің мына көйлектерімді ( сахналық киімдерін нұсқады - А . Т , өзге де құнды бұйымдарымды сол қызыма қалдырып кеткім келеді . ",kaz
585,2018-43,at,126," - Екі ұлыңыздың жұбайларына , яғни келіндеріңізге қалдырсаңыз қайтеді ? Олар да сіз үшін қызыңыздай болмай ма - ( Күліп алды . Әрине , ол да дұрыс . Бірақ қыз бен келіннің жөні екі бөлек . Қанша дегенмен , ұлдарымның келіншектері туған қызымдай бола алмайды ғой … Құдай қаласа , қызым да болып қалар . - Көрермен қауым сіздің домбырамен айтатын әндеріңізді сағынды . Соңғы кездері дәстүрлі әндерге қарағанда , эстрадалық жанрға көп көңіл бөліп жүрген секілдісіз . - Бейнеклиптеріңізге тоқталсақ . Құпия болмаса , әнбаянға қанша қаражат жұмсайсыз ? - Қанша қаржы кететінін продюсерімнен , яғни , Қыдырдан сұрау керек . Мен ұйымдастырушылық жұмыстарға мүлдем араласпаймын . Бар міндетім - ән айту . Жалпы , мен өзге әншілерге қарағанда бақыттымын . Өйткені шығармашылық жұмыстарымды , өзге де қыруар міндеттерімді атқаруға ешқашан жүгірген емеспін . Бұл жағынан Қыдырдың еңбегі ұшан - теңіз . Мені осындай атпалдай азаматқа жолықтырғаны үшін Аллама мың да бір алғыс айтамын . ",kaz
586,2018-43,at,140," - Осы байқауда Ділназ Ахмадиева жеңімпаз атанды . Сіздің ойыңызша , Ділназдың жеңіске жеткені әділ ме - Ділназ - әдемі әндері бар әнші ғой . Өзінің сахналық бейнесі , стилі қалыптасқан дегендей . Менің ойымша , Ділназ қай жағынан да жеңіске әбден лайық . - Өнер ордасы Алматыдан елордаға көштіңіз . Бұл жеке шығармашылығыңызға қалай ықпал етуде ? - Астанаға жолдасымның қызметіне байланысты қоныс аударуға тура келді . Жасыратыны жоқ , аздап болса да шығармашылығымызға әсері тиді . Алматыдағыдай күнде концерт , қайнаған тірлік жоқ . Дегенмен , Астанаға келгенімізге еш өкінбейміз . Елордамыздың өнер ордасына айналатынына сенемін . Оңтүстік астанада да , бас қалада да үйіміз бар . Сол себепті , бәріне де үлгеруге тырысып жатырмыз . - Қазірде мектеп өте қарқынды жұмыс істеп жатыр . Шыны керек , енді ғана бір жүйеге түсіп келе жатқан сияқтымыз . Жақында ғана Жаңа жыл мерекесіне орай , ата - аналарға арнап концерт бердік . Өзіміз ойлағандай өте жақсы өтті . Мектептегі балалардың бір - біріне деген бауырмалдығы , достығы айқын білінді . Соған қуандым . ",kaz
587,2018-43,at,119," - Қарақаттың мектебінде оқуға қарапайым отбасынан шыққан балалардың қолы жете ме - Тегін оқып жатқан 5 - 6 бала бар . Ал барлығын бірдей ақысыз оқытуға жағдайымыз келмейді . Өйткені , қаланың қақ төрінен 200 шаршы метр аумақты жалға алып отырмыз . Оған қоса сондағы қызметкерлердің жалақысын төлеу керек . Мемлекеттік емес , жекеменшік мекеме болғаннан кейін , басқа да шығындары толып жатыр . Сол себепті , көп балаларға қайырымдылық жасай алмаймыз . - Сіздің өнеріңізді құрметтейтін бір топ жастар жиналып , елімізде алғашқылардың бірі болып фан - клуб ашыпты . Бұдан басқа Алматыда да тағы бір фан - клубым жұмыс істейді . Онда да бірсыпыра тыңдармандар менің шығармашылығымды дәріптеп , қазақ өнерін насихаттап жүр . Қытайдың Үрімші қаласында фан - клубымның бар екенін естідім . Бірақ олардың жұмысымен танысып көрмеппін . Қазақ әншілерінің , оның ішінде менің шын жанашырларымның көп болғаны үшін шексіз ризамын . ",kaz
588,2018-43,at,101," - Өнерде жақын араласатын құрбы - құрдастарыңыз көп пе - Негізінен , бәрімен сәлемім түзу . Мәдина Сәдуақасовамен , Тамара Асармен жақсы араласамын . Нағыз сыйласуға тұратын жақсы қыздар . Үшеуміздің әңгімеміз жарасады . Одан басқа дәстүрлі әншілердің ішінен де дос - жарандарым жетерлік . - Бала кездегі арманыңыз қандай еді ? Сол арман - тілегіңіз орындалды ма ? - Шүкір , асқақ арманым ақиқатқа айналды деп айта аламын . Басты арманым сахнада жүру , ел танитын әнші болу еді . Ол мақсатыма жеткен секілдімін . Сәби кезімнен жылтырақ заттарға , түрлі әшекей бұйымдарға құмар едім . Ол ойым да орындалды ( күліп . Бала кездегі қиялдарым жүзеге асты . Ендігі мақсатым - бұйырған бақытты бағалай білу , қолда бар алтынның қадірін түсіну , өнерімді одан сайын өрістету . ",kaz
589,2018-43,at,112," - Қарақат , сұхбатыңызға рахмет . Өнердің өрінен көріне беріңіз ! Мұқасан ШАХЗАДАЕВ , әнші : ӨЗІМІЗ - ПРОДЮССЕР , ӨЗІМІЗ - ДЕМЕУШІ … - Алла қаласа , үлкен концерт жасасақ деген ойымыз бар . Ол үшін үлкен дайындық , қомақты қаржы керек екені сөзсіз . Концерттің алдында гастрольдік сапармен еліміздің біраз аймақтарын аралап қайтуымыз мүмкін . - Сүйікті спортым - футбол . Кешкісін футбол ойнағанды ұнатамын . Достарымызбен аптасына екі рет футбол ойнап тұрамыз . Қалада болып , қолым тиіп жатса футболдан қалмаймын . - Өмірде жиі қайталап жүретін қанатты сөзіңіз қандай ? - Продюссеріміз де , демеушіміз де жоқ . Өзіміз - продюссер , өзіміз - демеуші . - Бейнеклип түсіру ісі жоспарда бар . Бәрі келіп қаржыға келіп тіреліп отыр . - Қаржы дегеннен шығады , қазір өнер адамдарының көпшілігі , безнеспен шұғылданып жүргенін білеміз . ",kaz
590,2018-43,at,118," - Жаңа жыл қарсаңында қала мектептеріне барып қайырымдылық концертін қойыпсыздар . Өзгеге қол ұшын беру сіздің ұстанымыңыз деп есептесек бола ма - Артылып жатса біреуге көмек көрсетуге не жетсін ! Құрбан айт кезінде кішкентай балаларға арнап концерт қойып бергеніміз рас . Қолымыздан ән айту келетін болса , одан неге бас тартуымыз керек . Ән айтып , көңілдерін көтеріп , қайтқанға не жетсін ! Мәдина Садуақасова : Өзгеше болғым келеді … . - Сұхбаттар - KZ . at . ua - казакша олендер , сұхбаттар , клиптер – Күтінбеймін деп айта алмаймын . Сән салондарына жиі барып , түрлі маскалар мен массаждар жасатып тұрамын . Аса қымбат косметикалық тауарлар қолданбаймын . Сосын әдеміліктің басты құпиясы – дұрыс тамақтана білуде . Дәрумендері мол тағамдар , көкөніс , жеміс - жидектер жесең , бетің де әдемі болып көрінеді . Ағарғанды көп ішкен жөн . Мысалы , мен неге екенін білмеймін , шұбатты көп ішемін . ",kaz
591,2018-43,at,136," – Бұл енді Қызылорданың қызы болғандығыңыздан шығар - Үнемі көңілді , ерке көрінесіз . Бала күніңізден осындайсыз ба ? – Соңғы кезде телевизия саласына бет бұрдыңыз . Ал өзіңіздің негізгі мамандығыңыз қандай ? – Менің музыкалық білімім бар , дирижермін . Психологияны оқып , диплом алғам . Қазір ҚазҰУ - да журналистика факультетінің 1 - курс студентімін . Телевизияда жүргесін бе , мені сонда өздері арнайы оқуға шақыртқан . Бірақ , өзімді тек музыка маманымын деп айта аламын . – Отбасы болып араласамыз , қайсысымен болсын . Мысалы , Жанатбек үйленгенде , сонау Жетісайдың бір шетіндегі ауылға келіншегі Айнұрды келін қылып апарып бердік . Қазір кішкентайы Жаннұрмен бірге келіп тұрады . Азаматпен де солай . Бір - біріміздің қуаныштарымыздан қалмаймыз . Өткен жылы отыз жасқа толғанымда , екеуі керемет туған күн кешін жүргізіп берді . Тағы да қайталап айтамын – біздің арамызда тек достық махаббат . Менің адамдардың пендешілікке салынып , адал достықты кірлетпегенін қалаймын . Өзім адалдықты жақсы көретін адаммын . Ата - ана , әріптестеріммен болсын арамызда тазалықтың сақталғанын қалуына ынталымын . ",kaz
592,2018-43,at,110," – Әлгінде Азамат екеуіңіздің байланыстарыңыз турасында сауал қойғанымда , журналистердің осы сауалына жауап беруден жалыққаныңызды байқатып қалдыңыз . Ал өзіңіздің жалықпай әңгімелесетін тақырыбыңыз бар ма ? – Соңғы кезде авторлық құқық мәселесі шешімін табатын сыңайға ұқсайды . Енді кез келген әншінің әні кафе - барларда , мейрамханаларда орындалса , тыңдалса , әншінің де қалтасына азын - аулақ тиын түседі - міс … - Ақшасын да , тиынын да көрмеппіз осы уақытқа дейін . – Ал осы авторлық құқық сақталса , әншілер де тойға баруын азайтатын шығар … – Тойға барудың не жамандығы бар ? Той жайында айтатыным – онда тұрған ештеңе жоқ . – Тегін той , тегін концертке ең жиі баратындардың бірімін . Біреу маған күшті етіп , әңгіменің майын тамызып , іші - бауырыма кіріп кетсе , ақшасына қарамай , көңілденіп кетіп , тегін жерге бара беремін . ",kaz
593,2018-43,at,109," – Мен арманға бай адаммын . Әйтеуір уақыт өтеді , арманым орындалады . Қазір екінші өмірімді бастап жатырмын десем де болады . Екінші демім ашылды . Соған орай арман да көп . – Гардеробыңызда қандай стильдегі киімдердің үлес салмағы басым ? – Отбасы құрып , бала сүю шығар . Мен 2009 жылдың аяғында үш жыл бірге тұрған жарыммен заңды түрде ажырастым . Оны ешқашан кінәламаймын . Түркістан қаласындағы қарапайым отбасынан шыққан текті жігіт болатын . Алайда , біздің мінезіміз жараса қоймады . Әйел бақытын толық сезінгенде , мен сізге тағы бір сұхбат берейінші . - Жуық арада сізден қандай шығармашылық жаңалық күтеміз ? - Жаңа стильдегі әндер жазамын . Басқаша болғым келеді . – Кейбір әншілеріміз жаңалық енгіземіз деп , сын садағына ілігіп қалып жүр . Сізде ешқандай қорқыныш жоқ па ? ",kaz
594,2018-43,at,111," - Ақырындап бастап көруге болады . Жүрексіну де бар . – Әңгімеңізге рахмет . Әдемі әніңізбен , әдемі күлкіңізбен елді қуанта беріңіз ! - Аталмыш жобада Сәуле Рахметовамен бірге ән айтатыныңызды алдын - ала білдіңіз бе ? - Сәуле өнер адамы болғанмен де , оның жаны биге жақын . Сәулемен бірге ән айту сіз үшін қаншалықты қиынға соғып жатыр ? - Әрине , өз қиындығы да бар . Себебі , әр айналым сайын , түрлі тақырыпта ән айту қажет болғандықтан , екеуіміздің дауыс ырғағымыз бір - бірімізге келіңкіремей жатыр . Дегенмен , дауыс ырғағымыз бір - бірімзге сай келетін әнді орындап шығуға тырысудамыз . Уақытымен барлығы дұрыс болып кететін шығар деп ойлаймын . Біз үшін , бірге дайындалуға уақыт жағы да аздық етуде . - Ал өзіңіз би жағынан қаншалықты шыңдалып жатырсыз ? Алдағы уақытта , халықты бимен таң қалдыратын ойыңыз жоқ па ? ",kaz
595,2018-43,at,106," - Мейрамбек аға , жоба басталғалы бері , жұбыңызызбен бірге халықтың жоғары қолдауына ие болып келесіздер . Көрермен тарапынан осындай қолдау көрсетіліп жатқанда , өзіңіз қандай сезімде болдыңыз - Аллаһқа шүкір , жобаның бірінші айналымынан бастап , біз халықтың қолдауымен келе жатырмыз . Менің сеніп отырғаным да сол - халық . - Ал әділ қазылардың бағалауына өз көңіліңіз тола ма ? - Шынымды айтсам , әділ қазылардың жанымыздағы жұптардың қандай әдемі орындап шыққан нөмірлерін әділ бағаламай жатқан кездері болды . Бірақ , біз - әділ қазылар үшін , жұмыс істеп жатқан жоқпыз . Ең бастысы , жобадағы өзімізге берілген тапсырманы ойдағыдай орындап , халық көңілінен шықсақ болғаны . - Халықтың сіздерге қоятын бағасын телеэкранға түсірілімнен бұрын біліп аласыздар ма ? - Жоқ . Бір апта өткен соң , арнайы түсірілім кезінде бірақ білеміз . ",kaz
596,2018-43,at,104," - Жобадағы өзіңізге ұнайтын жұптардан кімдерді атай аласыз - Өзіміздің топтағы жұптардан айтатын болсам - Парвиз бен Әлия , Ақжол мен Гүлбаһрам , Лидия апай мен Лидо жақсы өнер көрсетіп жатыр . Сәкен мен Әйгерім де жақсы өнер көрсетуге тырысуда , бірақ , әділқазылардың оларға неге сонша төмен көрсеткіш беріп отырғандарын түсіне алмадым . - Ал үшінші айналымда әділ қазылар алқасы тарапынан төмен баға алып қалдыңыздар . Өзіңіз осы бағалау әділ болды деп ойлайсыз ба ? - Аллаһ қаласа , жаңа әндерімізбен еліміздің Батыс өңірлеріне гастрольдік сапарға шыққалы жатырмыз . - Өзіңіздің өнеріңізді бағалап , қолдап жатқан тыңдарманыңызға айтар тілегіңіз қандай ? - Әңгімеңізге көп - көп рахмет ! Әрдайым жеңісте болуларыңызға тілектеспін ! Өмірде де , өнерде де , мен үшін ата - анамның айтатын бір ауыз сөзінің өзі қастерлі … ",kaz
597,2018-43,at,113," - Ерболат , бүгінгі таңда шығармашылығыңызда қандай жаңалықтар бар - Ерболат , өзіңіз айтып отырғандай , күн тәртібіңіз өте тығыз . Гастрольдік сапарлар , сонымен қатар ән жаздыру , жобаға қатысу , түрлі концерттерге қатысу тағы бар . Осыншама қарбалас жұмыстың арасында жанұяңызға қаншалықты жиі көңіл бөлесіз ? Әкелік парызыңыз тағы бар … ? - Шындығында , әке болу оңай емес . Өз кезегімде , менің де әкелік парызымды өтеп , ұл - қызыма әкелік жақсы тәрбиемді бергім келеді . Жоғарыда айтып өткенімдей , біз отбасымызбен Талдықорған қаласында тұрамыз . Алайда , дәл қазіргі қарбалас жұмысқа орай , Алматыда болуыма тура келіп тұр . Сол себепті де , айдың демалыс күндері ғана отбасыммен бірге болып , балаларыма көңіл бөле алып жүрмін . Ал жазғы уақыттары отбасыма кәдімгідей көбірек уақыт бөлуге тырысамын . Телефонымды өшіріп тастап , таза ауаға шығып , балаларыммен жиі серуендегенді жақсы көремін . ",kaz
598,2018-43,at,139," - Оқырмандарымызды өмірлік жарыңызбен кеңірек таныстырып өтсеңіз - Менің жұбайымның есімі - Гауһар , өзі Албанның қызы , Нарынқолдың Сарыжаз ауылынан . Екеуміздің отау құрғанымызға тоғыз жылдай уақыт болды . Өзі ақкөңіл , түсінігі өте мол , осы әулеттің , отбасымның білдей тірегі . Ошан қазақтың басында отырғаннан кейін , өзімді сыйлап , құрмет көрсетеді . Кейбіреулері , отбасы жайлы жаманын жасырып , жақсысын асырып айтып жатады . Ал менің жұбайымның жасыратын жаман жағы да жоқ . Ол менде алтын . Тамақты да дәмді қылып , әр түрлі қылып пісіреді . Балаларымның қарны тоқ , киімдері бүтін , оларды ауыртпай қарап , балаларымның да , менің де , отбасымның да көңілінен шығуға үлгеріп жатады . - Әрине , спортпен айналысамын . Спорттың ішінде , мені ауыр атлетика қызықтырады . Гантель , штангы көтеруді жақсы көремін . Спортқа өте жақынмын , баскетболды , хоккейді ойнағанды ұнатамын . Мен осыдан бір ай бұрын , омыртқама зақым тигізіп алдым . Сол үшін де дәрігерлер маған қазір ауыр заттарды көтеруге тиым салды . Әйтпесе , мен 100 кг - ға дейін көтеретіндей дәрежеге жеткен болатынмын . ",kaz
599,2018-43,at,108," - Ерболат , сіздің қазіргі стильіңізді кім қалыптастырды - Негізінен бұл өзімнің шығармашылығым . Шабыт бар , толғанасың , үнемі елімізге керек әндерді орындасам деймін . Егер мен емес , басқа біреу де елімізге керек әндерді айтып шықса да , мен риза болатын едім . Мұның барлығын қиыстырып , келістіріп отырған Аллаһ Тағала ғой . - Көшеде қарапайым көпшіліктің арасында жүрген кездері көбіне халық сізді қалай қабылдап жатады ? - Сіздің айтып жүрген өлеңдеріңіз , қазіргі таңдағы жастардың патриоттық сезімін оятын жүрген әндердің бірі . Жалпы , патриоттықты сіз қалай түсінесіз ? - Егер құпия болмаса , тойдан алатын гонорарыңыздың құны қанша тұрады ? - Егер той Алматы қаласының ішінде өтетін болса , онда 5000 мың АҚШ доллары . Ал егер шет жаққа шығатын болсам , онда гонорарымның құны10000 мың долларды құрайды . ",kaz
600,2018-43,at,235," - Ерболат , әңгіме барысында иман , намаз туралы сөз қозғап қалдыңыз . Мұсылманның қасиетті бес парызының бірі намазды оқисыз ба - Мұсылман баласы болғаннан кейін , кемінде 5 сүре білуіміз керек , оны білемін . Өнер адамы болғаннан кейін , жұмыс кестесіміз де өте тығыз . Сол себепті де , мен қазір тек қана таң намазын оқып жүрмін . Аллаһ қаласа , жұмысымды ыңғайлап алғаннан соң , бес уақыт намазымды қаза қылмай оқимын деген ниеттемін . - Халыққа ең бірінші байлық - денсаулық тілеймін ! Ел іргесі аман болып , халқымыз әрдайым шаттыққа бөлене берсін ! Айбынды жастарымыз көбейе берсін ! - Сұхбатыңызға көп - көп рахмет ! Өнерде де , өмірде де үлкен жетістіктерге жете беріңіз ! Hello everybody ! I yearn for to get something off one ' s chest you a lilliputian on every side myself , I am thoroughly a wealthy wife , I like to shock a resemble a smiling hold up to ridicule and I love my job , I ' m healthy but there is no addendum of a partner with whom I could justified take sex . You see conditions is the measure and cold hard cash that would be subjected to to accomplishment I from no time suited for dates and meetings that would virtuous talk . I honest want choleric copulation without commitment . Breast size 3 athletic , enticing , ineffectual growth . My photos are here There is a machine , and she can appear c rise , righteous have an apartment where you can come . If you are married , you can be your mistress . If you are interested then please create or call . ",kaz
601,2018-43,at,134,"НҰРЖАН ТӨЛЕНДИЕВ , актер : Кім қанша күйе жақса да , мен сол Нұржан болып қала беремін ! - Сұхбаттар - KZ . at . ua - казакша олендер , сұхбаттар , клиптерНҰРЖАН ТӨЛЕНДИЕВ , актер : Кім қанша күйе жақса да , мен сол Нұржан болып қала беремін ! - Мешітті айналшықтап жүруіңізде бір гәп бар ма екен … - Сонда жапа - тармағай жазып жатқан БАҚ беттеріндегі мағлұматтардың өтірік болғаны ма ? - Алла ! Онан кейін талантым . Кейінгілердің бәрі - себепкер болғандар . Мың жерден итаяққа салсаң да , балдың аты бал ғой … Кім , қанша жерден күйе жақса да , мен сол Нұржан болып қала беремін ! - Байқап отырмын , шешен тілмен сөйлейсіз . Арнайы жаттап келгенсіз бе ? - Оның бәрін ішім сезеді ғой . Біреулері өз пайдасы үшін жылпылдайды , біреулері қасымда жүру үшін дегендей … Керісінше , бір кісілер шын ниетімен араласып жатады . Мұның бәрі - атақ - абыройым немесе дүнием емес , өнердің құдіреті . Өнерді түсінген , өнерді сыйлаған адам қадіріңді де біледі . ",kaz
602,2018-43,at,162," - Генерал болуды армандамаған солдат солдат емес қой . Бірақ , оған дейін әлі қайда - а - а ? Ол үшін үлкен еңбек керек . Қазір кеудемде тек арман мен межелеген мақсаттарым ғана бар . Құдай жеткізіп жатса , боп та қалар - Сізді шабыттандыратын , өнеріңізді әрі қарай шыңдауға жетелейтін не нәрсе ? - Шыныңызды айтыңызшы , көзіңіз көріп тұрған қателікті дер кезінде бетіне айта аласыз ба ? - Мен өзі Қадыр Мырза Әли ағамыздың өлеңдерін жатқа оқитын адаммын . - Алматыда көп боласыз . Мұнда үйіңіз бар ма ? Отбасыңыз қайда тұрып жатыр ? - Жоқ , бала - шағам Шымкентте . Болашақта Алматыға қоныс аударсам деген ниетім бар . - Үйіңізді құдды бір шетелдегі мұражайлардай етіп жасап қойыпсыз … - Жасыратыны жоқ , қомақты қаржы кетті . Әрбір деталіне дейін ойластырғанмын . Байқасаңыз , кіре бергеннен - ақ әдемі табиғаттың , сарқырап аққан судың кескінін келтіргенмін . Төрт бөлмені де қанша жылдан бері өзімнің ойымда жүрген дизайн бойынша жасаттым . Өйткені , біз шығармашылық адамдарымыз ғой , көңіліміз сәл нәрседен көл , сәл нәрседен шөл бола салады . Ақнұр төртінші баламды дүниеге әкелгенде тосын сыйым болсын деп , жасаған түрім ғой . Ақнұрға да , бала - шағама да ұнады . ",kaz
603,2018-43,at,111," - Сіздей сері жігіттің бабын тауып отырған Ақнұр да мықты - ау сірә … Nurjan aga tek alga basa beriniz . Onerinizdi windai beriniz . Jurt aitkan kau osetke senbeimin . Men sizdin talantynyzga yantimin . Мен сіздің талантыңызға бас иемін , сіз туралы айтылған өтірік сөз - қауесеттерге сенбеймін . - Әйгерім Жаңылбаевамен бірге ән айтатыныңызды алдын - ала білдіңіз бе ? - Ал қазір Әйгерімнің ән салғанына қаншалықты көңіліңіз толады ? - Есесіне , өзіңіздің актерлық шеберлігіңіз шыңдалып келе жатқан сияқты … ? - Ал айтатын әндеріңізді , образдарды көбіне кім таңдайды ? - Репертуар таңдау жағынан келген кезде қиналамыз . Мен өзіме ыңғайлап , вокалымды көрсету үшін , былайша айтқанда Әйгерімді белден баса беретін болсам , онда бізде мұндай дуэт мүлдем шықпаған болар еді . Мен өзімді көрсетіп қуып кетсем , Әйгерім мүлдем қалып қойған болар еді . Сондықтан , мырзалық танытуға тура келеді . ",kaz
604,2018-43,at,145," - Жоба ұйымдастырушылардың жобаға арнайы әкеліп қойған дизайнер қыздары бар , солармен кеңесе отырып жұмыс істейміз . Бірақ олар маған киінуді үйретті деп айта алмаймын , өйткені өзімнің де талғамым бар , өзімнің де көзім бар , киіну стилін өзім да сезіне білемін . Сол сияқты , киімнің де - әнге байланысты бір - біріне үндестігін есептеп , мән береміз - Алдыңғы айналымдардағы әділ қазылардың қойған бағалары қаншалықты әділ деп ойлайсыз ? - Енді оған ренжуге болмайды , ол кісілерді де түсінуге болады . Мен өз басым кез келген қазылар алқасының орнында болғанымды қаламас едім . Өйткені , оларға - жеті жұп қатысатын болса , 7 мен 1 дейінгі бағаны бәріне қойып шығу керек деген сияқты өздерінің талап - тілектері бар . Сол жағынан қиын . Олардың еңбегіне көңіл бөліпіп , анадай образдан мынандай образ алып шықты , өмірі ойнамаған рөлін ойнап шықты , өнер үшін осындай мәжбүрлікке барды деген сияқты бағалау жағынан кемшілік тұстары бар . Ешқайсысына ренжуге менің құқым жоқ деп білемін . Қазылардың бағасы соңғы нүкте емес екенін ескеруіміз керек . ",kaz
605,2018-43,at,108," - Домбырада , гитарада немесе тағы басқа сондай музыкалық аспаптарда өзіңіз ойнап тұрып ән айтқаныңызды халық қашан тамашалай алады - Мен өзім гитарада да , домбырада да ойнай аламын . Алдағы уақытта гитарада ойнап шығуым мүмкін , бірақ енді үшеуміз үштік болып құрылғаннан кейін , мен осындай бір гитарист болып кетемін деп айта алмаймын . Кәсіби деңгейде Болаттар сияқты ойнай алмаймын , бірақ өз - өзімді сүйемілдей алатын жағдайым бар . Болашақта , бір концерттерде жасауым мүмкін . Бәрі де болашақтың еншісінде . - Аллаһ біледі , дәл осы уақытта шығады деп айта алмаймын , бірақ жоспарда бар . - Жеке орындауымда оншақты ән бар . Тағы да біраз әндер жаздырып , жиырма шақты әнге толған кезде , үнтаспа шығарармын . - Ал дуэт болып тағы да кіммен ән айту ойыңызда бар ? ",kaz
606,2018-51,at,104," - Халыққа , көрерменге айтар сөзіңіз , пікіріңіз , тілегіңіз бар ма - АЛЛАҺ тағала елімізге бейбітшілік берсін . Баршамыздың көңілімізден бірдей шығатын бағдарламалар көп болсын ! Жүсіп Ақшораев : Заман түзелсе , жаман да түзелер еді - Сұхбаттар - KZ . at . ua - казакша олендер , сұхбаттар , клиптер Жүсіп Ақшораев : Заман түзелсе , жаман да түзелер еді - Өзіңіздің ішкі ой - түкпіріңізде жатқан , сізді мазалайтын қандай да бір қоғамдық мәселе бар ма ? - Журнал ұжымына шығармашылық мол табыстар , жақсылық , бақыт тілеймін ! Журналдарыңыз жылдан - жылға жаңарып , есейіп , үлкен - үлкен қуанышты дүниелер жаза берулеріңізге тілектеспін ! - Жүсіп аға , әрқашанда аман - есен , бақытты , бақуатты азамат болып жүре беріңіз ! Өнеріңіз бүгінгі асқақ биігінен ешқашан құлдырамасын ! Комментарилар : 1 Салған : KzclipesКүні : 01 . 05 . 2014Қарағандар : 728Рейтинг : Оқу ! Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 16 . 03 . 2014Қарағандар : 653Рейтинг : Оқу ! ",kaz
607,2015-18,at,109,"Серікзат Дүйсенғазының Перзент тілегі атты шығармашылық кеші 22 наурыз ! Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 07 . 03 . 2014Қарағандар : 771Рейтинг : Оқу ! Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 06 . 03 . 2014Қарағандар : 590Рейтинг : Оқу ! Баян Қажынәбиева : "" Қайсар мен Санжардағы "" рөлімді қатты ұнатамын Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 06 . 03 . 2014Қарағандар : 285Рейтинг : Оқу ! Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 06 . 03 . 2014Қарағандар : 294Рейтинг : Оқу ! Ақылбек Жеменейдің Қызыл өрік атты альбомы жуырда сатылымда ! Комментарилар : 0 Салған : KzclipesКүні : 06 . 03 . 2014Қарағандар : 231Рейтинг : Оқу ! ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25 Страницы : Сортировать по : Дате ↓ · Названию · Комментариям · Загрузкам · Просмотрам ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ",kaz
608,2014-42,at,106,"ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ",kaz
609,2014-10,at,106,"ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25 Страницы : Сортировать по : Дате ↓ · Названию · Комментариям · Загрузкам · Просмотрам ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ",kaz
610,2015-27,at,106,"ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ",kaz
611,2014-35,at,108,"В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25Страницы : Сортировать по : Дате ↓ · Названию · Комментариям · Загрузкам · Просмотрам ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25 Страницы : 1 Сортировать по : Дате ↓ · Названию · Комментариям · Загрузкам · Просмотрам ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ",kaz
612,2014-41,at,112,"ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25 ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ",kaz
613,2015-22,at,107,"ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом В категории материалов : 25Показано материалов : 1 - 25 Страницы : 1 Сортировать по : Дате ↓ · Названию · Комментариям · Загрузкам · Просмотрам ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ЕНТ - ЕНТ сұрақтар және жауаптар ! - Казахские рефераты ! - Қазақша Рефераттар , Курстық жумыстар , Диплом ",kaz
614,2015-18,at,110,"ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯТАРИХ пен Қазақ тілінен 2008 - 2009 ЕНТ БАЗАСЫ ! Жауаптары бәрі бар ! История Казахстана с ответами Автор : Сулейменов Арман Более тысячи вопросов ( качать всем ) ҰБТ тест қазақстан республика ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ",kaz
615,2014-35,at,155,"Микронаушник Ручка ( Bluetooth ) Polar Loop – трекер активностиМикронаушник Рация Radio ( не глушатся ) Загружается , подождите . ҰБТ тест қазақстан республика ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ",kaz
616,2014-10,at,152,"ҰБТ тест қазақстан республика ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ Микронаушник Рация Radio ( не глушатся ) Браслет для здорового образа жизни : Jawbone UP24 ҰБТ тест қазақстан республика ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ ҰБТ тест қазақстан республика 100 - нұсқа жауабмен + дайындық барлық пәннен ҚАЗАҚ ТІЛІ , ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ , МАТЕМАТИКА , ФИЗИКА , ХИМИЯ , БИОЛОГИЯ , ГЕОГРАФИЯ , ДҮНИЕ ЖҮЗІ ТАРИХЫ , АҒЫЛШЫН ТІЛІ ",kaz
617,2017-22,at,126,"Шетелдік , шетел әртістері және оқыс оқиғалар жайында ! Қазақстандық бауырлар бұл ғаламторлық желімізге [ www . Mahabbat . at . ua ] жетіспейтін немесе кемшілік тұстарын анық көрсетіп жазуларыңзыды өтініп сұраймыз ! Өзіңіздің айтар ойыңзы және ақындық өнеріңіз болса бізбен бөлісіп осында жазып кетуіңізге болады . Біз оны міндетті түде ескеруге тырысамыз және оны порталға енгіземіз ! Егерде романтик жігіттер мен қыздар ~ болса ақыл кеңестеріңізді қалдыруларыңызды сұраймын ! ~ Мултьфильмдер қазақша жанрам Бейнебаяндар жанрам Махабббат жайында жанрам Қызбен танысу жанрам Жігітпен танысу жанрам Фотогалерия жанрам Поиск по порталу Қазақстандық бауырлар бұл ғаламторлық желімізге [ www . Mahabbat . at . ua ] жетіспейтін немесе кемшілік тұстарын анық көрсетіп жазуларыңзыды өтініп сұраймыз ! Өзіңіздің айтар ойыңзы және ақындық өнеріңіз болса бізбен бөлісіп осында жазып кетуіңізге болады . Біз оны міндетті түде ескеруге тырысамыз және оны порталға енгіземіз ! Егерде романтик жігіттер мен қыздар ~ болса ақыл кеңестеріңізді қалдыруларыңызды сұраймын ! ~ Шаблоны для uCoz ",kaz
618,2018-05,at,106,"Барлық құқықтар сақталған ! Жеке басқа және заңға қайшы әрекеттерге тиым салынады . Барлығы тек сіздер үшін . Создать бесплатный сайт с uCozТеатрда , Сахнада [ өңдеу ] Театрда кәсіби мақсаттағы Мимика актерден қоршаған ортаны , адам мінезін әрдайым зерделеп , зерттеп , меңгеруді талап етеді . Мимиканың бейнелілігі актердің ұзақ шығарм . ізденісінен туады . Актерлік өнердің маңызды құралы Мимика көз , бет - әлпеттің ойнақы қимылы арқылы кейіпкердің әр алуан көңіл - күйін көрсете алуымен сипатталады . Кейіпкердің келбетін айқындай түсу үшін Мимиканы гриммен күшейтеді . Өте жақсы жасалған Мимика сахна сөзінің мағынасын тереңдете түседі . Әсіресе актер кейіпкердің ішкі сезімін үнсіз білдіргенде және басқа кейіпкерлердің сөздеріне немесе әрекеттеріне орай үндемей әрекет жасаған сахналық көріністерде Мимика ерекше айқын көрінуі тиіс [ 2 ] ",kaz
620,2018-05,at,105,"Психология — адамның жеке бірлік ретіндегі психикасын , өзінің сан − алуан сезім , аффективтік , интеллектуалды , басқа да туа біткен функцияларымен бірге сыртқы ортамен өзара әрекетін зерттейтін ғылым , кей - кезде адам мінез - құлығын зерттеу деп те анықталады . Қыруар тараулары теориялық және практикалық бағыттарды қарастырады , қолданбалы бағыттары да сан алуан : терапевттік , қоғамдық , кәсіпкерлік , кей жағдайда саясаттық және теологиялық . Психологияның негізгі мақсаты — психиканы cубьективттік структураның , сыртқы ортаны байымдаумен , елестетумен жұптасқан айырықша іс - әрекеттің негізі ретінде зерттеу . 8 - ші Наурыз халықаралық әйелдер мен қыз - келіншектер мейрамы ! Жігіттер қыздар бәрімізге белгілі 8 - ші наурыз қыз келіншектер мейрамы екені , соган орай қыздарға , аналарымызға , немесе әпкелерімізбен апайларымызға қандай сыйлықтар силасақ болады ? Кімде қандай жақсы ойлар бар ? Пікір ретінде жазып қалдырыңыздар өтінішіміз ! ",kaz
621,2018-09,at,114,"Баршаңызды 8 - ші наурыз Халықаралық әйелдер мерекесімен шын жүректен құттықтаймын ! Сіздерге ең бірінші денсаулық тілеймін . Зор денсаулық , мол бақыт , қажымас қайрат , талмас қанат тілеймін . Езулеріңізден күлкі кетпей , әрқашанда күліп жүріңіздер ! Тек қана бақытты болыңыздар , отбасыларыңызға береке тілеймін ! Қыздар мейрамдарың құтты болсын ! Бақытты болыңдар ! Сәлем ! Қалайсын ? Қайдасын ? не жаңалық ? Жағдайың калай ? Көңіл күйің калай ? Денсаулық қалай ? Неістеп жатырсын ? Или отырсын ба ? Не ойлап отырсын ? Нені ? Неге олай ойлайсын ? Солай дұрыс деп ойлайсынба ? Кімменсін ? Жаныңдағы кім ? Аты кім оның ? Неге онымен біргесін ? Или ешкім жоқ па ? Жаныңда ешкім болмаса неге жалғызсын ? Жалғыз қорықпайсын ба не ? ААА , қорқып отырсын ба ? Или қорқып жатырсын ба ? Неге біреіді ертіп жүрмейсің ? Басыңды қатырып жібердім ба ? Неге қабағыңды түйіп тұрсын ? Или түймей тұрсын ба ? Неге онда түймейсін ? Или шынымен түймей тұрсын ба ? Мен сұрак көп қоям ба ? Неге көп қоямын ? Туууу , ренжімеші , жағдайыңды білейін дегенім ғой просто ) ",kaz
622,2018-05,at,116,"Бір күн ұрысып , бір күн табысып , жайдары жүзіңнен тек : "" Кәз менен таяқ жейсің "" деген , Анаңның сөзін естігенде ғана , мұңаятын біздерге . Балалық шақпен осылай тез қоштасу жаныңды ауыртады екен . Тілім - тілім болып кеткен табандарымыз ауырса да , желмен жарысып үйренген біздерге . уақытпен жарысып өмір сүріп , оған жете алмау , жаныңды ауыртады екен . Қандай тағам берсе де , ол тіпті , тәтті болса да , әйтеуір , жақтырмай жейтін біздерге . амалдың жоғынан , су татитын тағам берсе де соның өзін қанағат тұтып , сүйіп жеу жаныңды ауыртады екен . Күнде мың еркелеп , мың таяқ жеп жүрген біздерге . еркелемесекте , Өмірден таяқ жей беру жаныңды ауыртады екен . Құмға аунап , шаңның ортасында , үстіңе ілінгенін киіп , киімсіз де жүре беретін біздерге . қасыңдағы құрбыңнан да әдемі киініп жүру үшін жанталасатының жаныңды ауыртады екен . ",kaz
623,2018-05,at,120,"Кеше ғана доп теуіп , қуыршаққа таласып бірге өскен құрбыларыңның - бұл күнде . Саған сәлемдесуге мойын бұрмай , байқамай кететіні жаныңды ауыртады екен "" Бақыт "" дегеннің не екенін түсінбей , бақытты болып жүрген біздерге . Шынайы бақыттың қаншалықты қымбат тұратынын түсіну жаныңды ауыртады екен . Анаңнан сағызға 5 сом сұрап , бермесе ұмытып кете қоятын біздерге . бар өміріңді сол ақша табу қамында қиналып жүріп өткізетінің жаныңды ауыртады екен . Әрқашан алаңсыз жүретін біздер , аңғалдығымыздан ба , бейғамдығымыздан ба , балалық шақты өткенге бұйырып , енді бүгін тек болашақ туралы ойлай беру жаныңды ауыртады екен . Кеше сен үшін айрылмастай көрінген , қимас асыл досыңның бүгін тек . танысыңа айналғаны жаныңды ауыртады екен . Апамыздың өтірік ертегілерін естіп үйреніп қалған біздерге . өмірдің "" Шындық "" атты ертегісін қанша қайталап айтып беріп жатса да , жаттап қала алмайтынымыз жаныңды ауыртады екен . ",kaz
624,2018-05,at,115,"Біреу қолыңнан добыңды тартып әкетсе , ешкімге өз есеңді бермей , добыңды оның қолынан жұлып аларлықтай батыл болып өскен біздерге . біреудің қолында кеткен бақытымызды жұлып ала алмайтынымыз жаныңды ауыртады екен . Қойлармен де туысқан адамдар сияқты араласқансып , оларды жаныңа жақын қылып өсіріп үйреніп қалған біздерге . миллиондаған адамдардың арасынан жаныңа жақын адам таба алмауың жаныңды ауыртады екен . Мектепте мұғалімнің қаталдығын жеңіп , оларға еркелеп өсетін біздерге , өмір деген ұстаздың қаталдығына бойсұнып , еркелікті ұмытуың жаныңды ауйыртады екен . Біреу бір жеріңді ауыртса , анаңның тізесіне отырып , шағым айтып үйреніп қалған біздерге , қасыңда жүрген анаңа жүрегіңді ауыртқан адамға шағым айта алмауың жаныңды ауыртады екен . Өтірік бір нәрсе айтып , үйдегілерді шынайы сендіріп үйреніп қалған біздерге , шынайы айтсаңда ешкімді өзіңе сендіре алмау жаныңды ауыртады екен . ",kaz
625,2018-47,at,106,"Мәңгі бірге боламыз деп өскен бауырыңның , күннен - күнге алыстап бара жатқанын көру жаныңды ауыртады екен "" Жаным , күнім "" деп , еркелетсе - жәніміз кіретін біздерге . ерте , тым ерте есейіп кеткеніміз жаныңды ауыртады екен . Бір күн ұрысып , бір күн табысып , жайдары жүзіңнен тек : "" Кәз менен таяқ жейсің "" деген , Анаңның сөзін естігенде ғана , мұңаятын біздерге . Балалық шақпен осылай тез қоштасу жаныңды ауыртады екен . Тілім - тілім болып кеткен табандарымыз ауырса да , желмен жарысып үйренген біздерге . уақытпен жарысып өмір сүріп , оған жете алмау , жаныңды ауыртады екен . Қандай тағам берсе де , ол тіпті , тәтті болса да , әйтеуір , жақтырмай жейтін біздерге . амалдың жоғынан , су татитын тағам берсе де соның өзін қанағат тұтып , сүйіп жеу жаныңды ауыртады екен . ",kaz
626,2018-47,at,122,"Күнде мың еркелеп , мың таяқ жеп жүрген біздерге . еркелемесекте , Өмірден таяқ жей беру жаныңды ауыртады екен . Құмға аунап , шаңның ортасында , үстіңе ілінгенін киіп , киімсіз де жүре беретін біздерге . қасыңдағы құрбыңнан да әдемі киініп жүру үшін жанталасатының жаныңды ауыртады екен . Кеше ғана доп теуіп , қуыршаққа таласып бірге өскен құрбыларыңның - бұл күнде . Саған сәлемдесуге мойын бұрмай , байқамай кететіні жаныңды ауыртады екен . "" Бақыт "" дегеннің не екенін түсінбей , бақытты болып жүрген біздерге . Шынайы бақыттың қаншалықты қымбат тұратынын түсіну жаныңды ауыртады екен . Анаңнан сағызға 5 сом сұрап , бермесе ұмытып кете қоятын біздерге . бар өміріңді сол ақша табу қамында қиналып жүріп өткізетінің жаныңды ауыртады екен . Әрқашан алаңсыз жүретін біздер , аңғалдығымыздан ба , бейғамдығымыздан ба , балалық шақты өткенге бұйырып , енді бүгін тек болашақ туралы ойлай беру жаныңды ауыртады екен . ",kaz
627,2018-47,at,110,"Кеше сен үшін айрылмастай көрінген , қимас асыл досыңның бүгін тек . танысыңа айналғаны жаныңды ауыртады екен . Апамыздың өтірік ертегілерін естіп үйреніп қалған біздерге . өмірдің "" Шындық "" атты ертегісін қанша қайталап айтып беріп жатса да , жаттап қала алмайтынымыз жаныңды ауыртады екен . Біреу қолыңнан добыңды тартып әкетсе , ешкімге өз есеңді бермей , добыңды оның қолынан жұлып аларлықтай батыл болып өскен біздерге . біреудің қолында кеткен бақытымызды жұлып ала алмайтынымыз жаныңды ауыртады екен . Қойлармен де туысқан адамдар сияқты араласқансып , оларды жаныңа жақын қылып өсіріп үйреніп қалған біздерге . миллиондаған адамдардың арасынан жаныңа жақын адам таба алмауың жаныңды ауыртады екен . Мектепте мұғалімнің қаталдығын жеңіп , оларға еркелеп өсетін біздерге , өмір деген ұстаздың қаталдығына бойсұнып , еркелікті ұмытуың жаныңды ауйыртады екен . ",kaz
628,2018-09,at,107,"Біреу бір жеріңді ауыртса , анаңның тізесіне отырып , шағым айтып үйреніп қалған біздерге , қасыңда жүрген анаңа жүрегіңді ауыртқан адамға шағым айта алмауың жаныңды ауыртады екен . Өтірік бір нәрсе айтып , үйдегілерді шынайы сендіріп үйреніп қалған біздерге , шынайы айтсаңда ешкімді өзіңе сендіре алмау жаныңды ауыртады екен . Мәңгі бірге боламыз деп өскен бауырыңның , күннен - күнге алыстап бара жатқанын көру жаныңды ауыртады екен . "" Жаным , күнім "" деп , еркелетсе - жәніміз кіретін біздерге . ерте , тым ерте есейіп кеткеніміз жаныңды ауыртады екен . 1 . Махаббатсыз дүние бос , Хайуанға оны қосыңдар . Абай 4 . Махаббат пен жөтелді жасыра алмайсың . Ел аузындағы сөз 5 . Махаббат көп жігіт пен көп қызды өмір бойы қуып жүретін жалғыздықтан құтылудың басты жолы . Бертран Рассел ",kaz
629,2018-09,at,110,"6 . Тірі адамды сүйгеннен гөрі , тәтті естелікті сүю оңай . Пьер Ла Мюр7 . Мүмкін сен бұл әлемде жай ғана адам шығарсың , ал біреу үшін бүкіл әлемнің өзісің . Маркес 8 . Махаббат өзін қуғаннан қашып , өзінен қашқанның артынан қуады . Уильям Шекспир 9 . Махаббат — адам әлсіздігінің ең кешірімді тұсы . Чарльз Диккенс 10 . Махаббат жастар айтпақшы құмарлықпен емес , сенімділік пен баяндылықпен өлшенеді . Цицерон 11 . Ғашықтық адамның өзін - өзі алдауынан басталып , өзгені алдауымен аяқталады . Оскар Уайльд 12 . Тәкаппарлық айғай салғанда , махаббат үнсіз қалады . Ф . Жерфо 13 . Сезім әлемінде бір ғана заң бар — сүйгеніңе бақыт құрау . Стендаль 15 . Қырық жасқа дейін құлай сүймесең , одан кейін сүйіп қалмауға тырыс . Б . Шоу 16 . Кемпірқосақ туралы армандасаң , жаңбыр астына қалуға дайын бол . Долли Партон ",kaz
630,2018-09,at,101,"17 . Әркімнің мінген аты — өзіне тұлпар , әркімнің сүйген жары — өзіне сұңқар . Сырым Датұлы19 . Махаббат адамды танымастай қылып өзгерте алады . Теренций 21 . Баланы да , досты да сүюді үйренген соң барып , жақсы көреміз . Ал ер адам сүюді әйелден үйренеді . Р . Вагнер 22 . Бір адамның екінші адамға қатты қызығуы үшінші адамның дүниеге келуіне ықпал етеді . Х . Ягодзиньский 23 . Біреуді сүю , оны ешкіммен салыстырмау . Б . Грассе 24 . Сүю — бір - біріне қарау деген емес , бір бағытқа бірге қарау деген сөз . Антуан де Сент - Экзюпери 25 . Махаббаттың бір сағатында бүкіл өмір жатыр . Оноре де Бальзак 26 . Біз біреуге сүйікті болу жолында күресеміз , оның себебі өзімізді сүюдің тағы бір себепкерін табу . Дени Дидро ",kaz
631,2018-09,at,115,"27 . Әйелдер оларды түсіну үшін емес , сүйікті болу үшін жаралған . Оскар Уайльд28 . Махаббат сыртқы құбылыс емес , ол үнемі біздің ішімізде . Луиза Хей 29 . Тек кездесу мен қоштасу сағаттарында ғана адам шын мәнінде өз жүрегінде қанша махаббат жасырынып жатқанын біледі . Ж . П . Рихтер 30 . Махаббаттағы айрылысу отты үрлеген жел секілді , сезімі әлсізді тұншықтырып , сезімі мықтыны лаулатады . Р . Бюсси Қол ұстасып бір жүрген қос жүректің сезімдері түйіскен жер – махаббат . Ал сол махаббаттың нүктесін қойып , түбіне жетуге кімдердің күші жетеді ? Баянды бақытқа ұласатын махаббат хикаясының түбіне кейде үшінші жүрек иесінің сезімдері де жетеді . Екі ғашықтың сезімдерін үшінші біреу келіп лайласа да қарым - қатынас ұзаққа бармайды . Өйткені махаббат – тек екі ғашықтың ғана ортақ панасы . Көптеген қарым - қатынастың жібін осындай келеңсіздіктер үзіп келеді . ",kaz
632,2018-05,at,105,"Ал сізде осындай жағдайлар болып па еді ? Сіздің қарым - қатынасыңызға нүкте қойған кімдер ? Сүйіспеншілік бар жерде жеккөрушілік те бар . Бұл екеуі өзара қайшылықта жүрмесе , ешбір тепе теңдік заңы сақталмас еді . Адамды адам сыйламайтын қоғамда қанаудың барлық атаулысы үстемдік етеді . Біреудің қасіретін өз қасіретіңдей сезінбесең және шаман келгенше қол ұшыңды бермесең , зиялы азамат деу қиын . Барлық адамдарда сезімнің жеткілікті екендігін ойға сақтаған жөн . Шын махаббатты жұлдыздардың жарықтылығымен ғана салыстыруға болады . Жұлдыздардың бірі жарық , бірі көмескі болады . Махаббатта сондай бірі жарқын жарық , бірі ғарыштан аққан тастай жарық та махаббатқа кездесе беріңдер . Махаббат шектеусіз сезім , оған тоқтау салып жүрген өзіміз . Махаббат періштесі де , сайтаны да әйел , бірақ кездесіп табынасың . ",kaz
633,2018-05,at,113,"Кәрілік махаббатқа бөгеу деген ойды іші тар адам айтқан болуы керек , махаббат кәрі , жас деп бөлінбейтін сезім , махаббат сезімі қартаймайды . Махаббатқа тұсау салма , ол барып түрған әділетсіздік . Махаббат екеудің бірге теңелгені , қиын , сенімсіз , бірақ ақиқат . Шын махаббат екі жүректің соғуының резонансқа түсуі , көз оттарының біріне - бірі түсіп тұтануы нәтижесінде болатын нәзік сезімдердің жиынтығы . Махаббаттың ізі — сезім , әміршісі — жүрек , пайда ой ойлатпайды . Барлық халық біткенге тән ортақ сезім — махаббат , ол ыстық жар құшағында да , суынып өліп бара жатқанда да сақталатын сезім , сондықтан біз бәріміз де оған құмармыз . Құмарлана береміз , өмір заңы осы . Кімді болса да , нені болса да толық түсіну үшін не шын беріліп сүю , не шын беріліп жек көру керек сияқты . ",kaz
634,2018-05,at,101,"Жаман махаббат болмайды , жаман махаббат иесі болады . Сезімнен нәзік , бірақ күшті нәрсе жоқ , оған көп беріле беруге болмайды , бәз - бәз шектегенің дұрыс . Адамға асықпай , ұмыттырып келетін сезім өкініш . Біз туғанымызға да өкінеміз , өлгенімізге де өкінеміз , адамның бабын табу қиын - ақ . Сезім жүрекке ғана ұяламайды , бүкіл денеңе ұялайды , сүйтіп сүйегіңе де сіңеді . Бақытты не ұлы болады , не елден қалған жаман болады ! Бізді өмірбақи жетелейтін үміт , тіпті өліп бара жатып , үмітпен кетеміз . Үміттің жібі мықты да , ұзын да , дәмелендіріп жетелей береді . Көкейкесті арманың іске асқанда нағыз шаттық сезімге бөленесің , өміріңнің барлық қиындығы әп - сәтте ұмыт болады . Бақытқа ойда жоқта да кездесуің ғажап емес , үміт үзбей еңбек ет . ",kaz
635,2018-05,at,103,"Қиялданып өзіңді - өзің жаңа бір кеңістікке әкелесің , уақыт өлшемі дегенді білмейсің , мәңгілікте жүргендей сезінесің , міне қиялдың кереметтілігі . Қиял адамның жан серігі . Шын қиялданғанда қас - қағым уақытта денеңе ғаламат күш , энергия , мол қуат пайда болады . Қиалға берілген адам ойдың нақтылы ма , нақтылы емес пе , онда жұмысы жоқ , шарықтап қиалға шек қоймай , ой кемесіне отырып кете береді . Артынан қажеттісі өзі өкшеліп шығады . Махаббат сезімін ақтамаған адамда нұрлы сөз болмайды . Мекен жайын біліспеген махаббат күлге айналған шоқ , желмен кете береді . Махаббат тіршіліктің көзі , денсаулықтың күйі мен сыры . Махаббат ең ұялшақ , ең нәзік , ең ойшыл , ең күшті сезім , сондықтан да оны адам баласы ардақтайды , жырлайды , әнге қосады , аңыз етеді . ",kaz
636,2018-05,at,120,"Махаббат сатылмайтын ұғымның , сезімнің бірі , адам тарихы осыны түсіндірумен келеді , келешекте де солай бола береді . Жас кездегі махаббат жігерлендіреді , кәріліктегі наздандырады . Махаббат жастың да , кәрінің де кәдесіне тиген табиғаттың берген сыйы , оны ардақтау және құрметтеу борыш та , міндет те . Махаббат жүрекке от , көзге ұшқын , көңілге қуаныш , денеңе ыстық сезім ұялатады . Барлық адамдарды сүйе алмайсың , бірақ сыйлауға ұмтылу керек , әйтпесе сүйген адамыңды таба алмайсың . Тіршілік бар жерде махабат туып жатады , оған ешкім де кедергі бола алмайды , сондықтан да ол мәңгі . Көңіліңде махаббаит оты сөнсе , адасып жүргендей боласың , міне махаббат сезімінің күші неде ! Екі жасты махаббатынан ажырататын сөз айтқан адам жаудан да жаман , ондай адам не жексұрын , іші тар қызғаншақ , адамдық ар ұят , адамға деген ерлігі жоқ , қара ниеттегі пенде ма деймін . ",kaz
637,2018-05,at,102,"Әділдік болмаған жерде махаббат сезімі жоғалып , оты сөнеді . Екі жастың махаббатының отын сөндірген жігіттің ішінде түкті шайтан жатыр , ондай жігіт түбі оңбайды . Сүйіспеншіліктің алғы шарты сезінуден басталады . Қызғаншақтық махаббатты берік етпейді , қайта бұзуға әкеледі . Сезініп ақымақ болсаң , арман көп , сезінбей ақымақ болсаң , ұмыт қалады . Па , шіркін бақыт ай ! Ақымаққа бақ қонса , ақылды болады . Ақылды басын шұлғып , нанын тауып жейді . Ақындар махаббат періштесі , жырлау мен лирикасына шектеу қоймаңдар . Махаббат әділдік пен адалдықтан туып бекиді . Екеуінің бірі болмаса , оның ғұмыры ұзаққа бармайды Махаббат бар жерде жек көрушілік те бар . Бірақ біз екеуіне де есіміз кете елжірейміз , ренжиміз , сүйтіп ең соңында санымызды соғып құр қаламыз . ",kaz
638,2018-05,at,107,"Арман орындалмай кетуі өкініш емес , қол жетпесіне сенесің , ал махаббат антының орындалмауы әр кез естен кетпейді . Серт — махаббаттың құлпы , кілті кім сертте болса соның Үш ұғымға ғашықпын : әйелдер көңіліне , ұшқыр ойларға және мәнді сөздерге . Сонар қар — алғашқы махаббат қары , оның домалақтап , ұнатқан қыздың оң иығына тигізуге тырысушы едік , сонда ол сенің қалыңдығың болады деп ойлайтынбыз балалық шақта . Махаббат сезімі ақша қардай әйелдер бар , бұлар жігіттің бақыттысына ғана кездеседі . Қосылмаған махаббатка айтарым : періште болдың ба , пері Бойдақ бір тамағым , бір арманым бар деп жүре береді . Махаббат отын жағатын да — тіл , сөндіретін де — тіл . Ғашықтық — дерт те , у да , емін мен шипасын таба бер . ",kaz
639,2018-05,at,108,"Екі ғашық қосылмаса , ант пен серттің санаға қонбағаны , күдіктікҮміті , сенімі , махаббаты бар пәнделерден түңілуге болмайды . Махаббат кітаптың беттері сияқты , бір бетін оқып сүйсінесің , келесісін оқып күйінесің , арғысын оқып жұбанасың , одан арғысын оқып өкінесің , ақыр аяғында бір беті маңдайыңа жапсырыла қалғанын сезбей де қаласың , сүйтіп махаббат тауып назданасын . Қимас жан - жарында да жеті мін болады , ол алтындай таза дей берме . Адамның ғажаптығы сонда , ол өле - өлгенше үш нәрсеге ынтық болып кетеді : үстемдікке , байлыққа , махаббатқа . Адамды адамның сүюі парыз , әйтпесе ол айуанмен шамалас бірдеме . Біздің ойымыз үмітке толы , үміт барлық іс - әрекеттің алдында ұшып жүретін , жерге қонбайтын құс па деймін ? Өйткені үмітсіз бірде - бір адамды көрген емеспін . Үміт — жұбаныш құс па , әлде ? ",kaz
640,2018-05,at,110,"Күткендер арманына жетеді екен , жетпеген қайғылы боп өтеді екен . Болмаса болады , толмаса толады , жоғалса табылады , сұраса алады деген үмітпен тіршілік жасап келеміз . Шайтан жұмаққа кіруге үміттенуде , құдай кіргізбеуге үміттенуде , екеуі де жер бетінде тіршілік біткенше үміттенетін сияқты , төзімділіктің де шексізі Әр адамның өзінің үміт шырағы бар , ол оны алыстан көріп , көңілі тоқ көреді . Адамды барлық пәледен құтқаратын болашақта көремін деген үміті . Өкініштен атқан таң өкінішпен батады , бірақ үміт таңы батпайтынын да ескерген дұрыс . Жадыңда болмағанды , өніңде де көре алмайсың , қиалданып , ізденіп жүрген дұрыс . Тілек пен үміт бірін - бірі жетелейтін егіз сәби сияқты . Ізденгіш болсаң , арманшыл да бол , біріне бірі серік болады . Ерік - қайраты аз адам арманшыл келеді , бірақ бірі де іске аспайды . ",kaz
641,2018-47,at,101,"Қыз бала өзіне сенімді болып өсу үшін не істеу керек ? Денеңізге көңіліңіз толмаса да , баламен бірге бассейн , су қоймасына барып , шомылып тұрыңыз . Өзіңізге сенімді жүріп , ойын ұйымдастырып , күнге күйіңіз . Қабақты түйіп , өзгелердің мінсіз дене сымбатына қызғанышпен қарайтын болсаңыз , балаңыз да сол әдетті бойына сіңіреді . Әр бала анасының жүріс - тұрысын еріксіз қайталайды . Сол себепті сөздеріңізді , жүрісіңізді үнемі бақылап жүріңіз . Қыз бала өзіне сенімді болып өсу үшін не істеу керек ? Денеңізге көңіліңіз толмаса да , баламен бірге бассейн , су қоймасына барып , шомылып тұрыңыз . Өзіңізге сенімді жүріп , ойын ұйымдастырып , күнге күйіңіз . Қабақты түйіп , өзгелердің мінсіз дене сымбатына қызғанышпен қарайтын болсаңыз , балаңыз да сол әдетті бойына сіңіреді . ",kaz
642,2018-05,at,166,"Әр бала анасының жүріс - тұрысын еріксіз қайталайды . Сол себепті сөздеріңізді , жүрісіңізді үнемі бақылап жүріңіз . Бір ауруханада екі қарт жатыпты , Екеуінің науқастары бір болғандықтан бір бөлмеге жайғастырылыпты . Тек бірі терезенің жанында , екіншісі есіктің дәл қасында жатады екен . Терезе жанындағы қарт күн сайын есік тұсындағы қарияға сырттағы тыныс - тіршілік туралы айтып отыратын : Осылайша күндер өте береді . Күндердің бірінде әлгі терезе жанындағы ақсақалдың жүрегі ұстап нашарлап қалады . Әдетте , бөлмедегі қоңырау түймесін баса қалса дәрігерер жетіп келетін . Ал бүгін қасындағы қарт дәрігерді шақыртатын түймені баспады . Ғибратты әңгімелер : Қабырға хикаясыӨйткені терезеден дүниені өзі көре алмай , тек көршісін тыңдаумен ғана шектеліп жататын . Сол есіне түсті ме , шайтанның сөзіне еріп , қоңыраудың түймесін басуға құнт таныта қоймады . Осылайша , ол досын жазықсыздан жазықсыз өлімге қиды да жіберді . Келесі күні дәрігерлер есіктегі кісіні терезе жанындағы босаған орынға ауыстыратын болды . Осы күнге дейін тыңдауды ғана місе тұтқан адамның қуанышы қойнына сыймады . Енді табиғаттың сан қырлы нақыштарын өз көзімен көріп жататын болды . Орнына жайғаса салып , басын көтеріп терезеге асыға мойнын созып еді . Арғы жақта қара қабырғадан басқа еш нәрсе көрінбеді . ",kaz
643,2018-47,at,118,"Күлу – адамдар қатынысының да маңызды бөлшегі екенін ұмытпаңыз . Күлу – адамдар қатынысының да маңызды бөлшегі екенін ұмытпаңыз . Мысалы езудегі жымиюдың өзі адамның өзіне сенімділігі , еркіндігі , достығы , мейрімділігі , ләззаты , қуанышы , келісімі , тіпті бақытын білдіреді . Ал күлкі иесінің жанына - тыныштық , жылу , деніне - саулық сыйлайды . Күлу мен жымиюдың – ашық , кең , әдемі , сыңғырлаған , әуезді және тағы басқа түрі болады . Күлу – адамдар қатынысының да маңызды бөлшегі екенін ұмытпаңыз . Күлу – адамдар қатынысының да маңызды бөлшегі екенін ұмытпаңыз . Мысалы езудегі жымиюдың өзі адамның өзіне сенімділігі , еркіндігі , достығы , мейрімділігі , ләззаты , қуанышы , келісімі , тіпті бақытын білдіреді . Ал күлкі иесінің жанына - тыныштық , жылу , деніне - саулық сыйлайды . Күлу мен жымиюдың – ашық , кең , әдемі , сыңғырлаған , әуезді және тағы басқа түрі болады . ",kaz
644,2018-47,at,119,"Арақтың алдын алу науқанды жұмыс емес . Баршамыз арақтың зияны мен зардабын насихаттап жүрейік , ағайын ! - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Арақ – барлық жамандықтың кілті . Арақ – әзәзіл шайтанның зәрі . Арақ – ақылдыны ақылсыз етуші . Арақ – құлшылықтан аластатушы . Арақ – қоғамдағы кесел . Арақ – зейінді кетіріп , ессіз етуші . Арақ иманды кетіреді . Я , Алла , кешіре гөр ! - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Америкада бір имам болыпты . Мешітке күнде бір автобуспен , сол бір жүргізуші арқылы қатынайды екен . Бірде әдетінен жаңылмай автобусқа мінгенде жолақысын береді . Бірақ осы жолы жүргізушіден 20 цент артық "" сдача "" алады . Орынына отырған имам пендешілікке салынып түрлі ойға беріледі . Көп ақша да емес осыны өзімнің қалтама қалдыра салам - ау деп азғырылады . ",kaz
645,2018-09,at,147,"Автобустан түсерде қайта тәубесіне келіп жүргізушіге сіз маған 20 цент артық беріп жіберіпсіз деп өзіне қайтарады . Сонда жүргізуші мен саған бұл артық ақшаны әдейі берген едім . Мұсылмандар жайлы мағлұмат жинап жүрмін . Сенің де мұсылмандығыңды сынайын деп едім дейді . Автобустан түскен бойда имам тізерлеп отырып жылап , Я , Алла , кешіре гөр , сәл болмағанда бүкіл Ислам дінін 20 центке сатып жібере жаздадым деп күрсініпті . Көк байрағы желбіреген - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Көк байрағы желбіреген , бүгінгідей абыройлы да айбынды , беделді де берекелі , ынтымағы мен бірлігі жарасқан еліміздің тәуелсіздігі баянды болғай . Сізді Республикамыздың әр азаматы үшін айтулы – Тәуелсіздік күнімен құттықтаймын ! Еліміздің жалынды жастары бастарын бәйгеге тігіп , бодандық құрсауынан шығуға ұмтылған қыршын ерліктері бүгінгі Тәуелсіз Еліміздің жарқын істерімен жалғасын табуда . Бостандық пен еркіндіктің бастауы болып табылатын осы салтанатты күні Сізге игілік пен бақыт , бақ - дәулет , ырыс тілеймін . Қазақстанның тұрақты дамуы мен кемелденуі жолындағы еңбектеріңіз табысты , барлық бастамаларың сәтті болсын ! ",kaz
646,2018-05,at,107,"Махаббат жайлы қызықты деректер - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Ғалымдар ғасырлар бойы адам бойындағы осы бір сезімнің жұмбақ күйін зерттеп келеді . Осы уақытқа дейін ол жайлы қаншама дүниелер айтылып , қаншама сөздер қалды . Олай болса , назарларыңызға махаббат жайлы қызықты деректер мен ғылыми теорияларды ұсынамыз . Біз біреуді сүйіп қалған сәтте "" айналамызда көбелек ұшып - қонып , қанаттанғаннан ұшып кете жаздаймыз . Одан қалса , бақыттан бас айналып , би билегіміз келеді . Шындығында , барлығы адам денесінде туындаған адреналиннен болады екен . Егер біз біреуге жақсы әсер қалдырғымыз келсе , еншімізде 4 минут уақыт бар екен . Қарсы алдыңызда тұрған адамға көбіне дене қимылыңыз , даусыңыздың мәнері мен сөз бастауыңыз ( айтылған ойдан гөрі ) жағымды әсер түзбек . ",kaz
647,2018-05,at,102,"Зерттеулер көрсетіп отырғандай , сүйіп қосылған жандардың жүрек соғысы көздің түйіскен сәтінен үш минут өтер - өтпесте теңесетін көрінеді . Ғалымдар адам сүйіп қалған сәтте ағзасы мидың 12 бөлігін жандандыратын химиялық зат бөлетінін дәлелдеді . Ғашық болудың миға әсері орасан . Ғашықтар құшақтасқан сәтте бір - біріне қатты бауыр басып қалғандарын және бас ауруларының тарқап кететіндігін сезеді . Жақын адамыңыздың жаныңызда болуы өзіңізді жақсы сезінуіңізге жол ашады . Кейде сағынышты басу үшін сүйген адамыңыздың суретіне қарасаңыз да жеткілікті . Сынақ барысында айқындалғандай , жақын адамының суретін көрген жанның еңбекке қабілеттілігі артады . Ер мен әйел , әдетте , өздеріне ұқсас жанды табуға тырысады екен . Алда - жалда қосағының сұлулығы кемшін түсіп жатса , өзге қасиеттерімен санасу арқылы , оны толықтыратын көрінеді . ",kaz
648,2018-05,at,104,"Зерттеушілер бір - біріне тым өте ұқсас жандар мен мүлде ұқсас емес жұптардың , әдетте , айырылысып жататынын айтады . Айырылысу мен қоштасу , жақыныңнан айырылу мен сүйгеніңнің сатып кетуі жүрек бөлігінде дерт туғызуы мүмкін . Мұны адамдар "" жүректің жаралануы "" деп айтады . Уайымдау мен ауырсынулар мидың химиялық құрылымына әсер етіп , жүрек жұмысын қиындатпақ . Өз кезегінде , тыныс алу жолдарының асқынуына алып келуі мүмкін . Дерттің мұндай түріне көбіне әйелдер шалдығып тұратын көрінеді , ал дәрігерлер оны жүрек ұстамасымен шатастырады екен . Махаббат жыл өткен сайын кеми түспек . Зерттеушілер романтикалық махаббаттың бір жылдан ұзаққа созылмайтынын айтады . Жыл өткенде қарым - қатынаста "" толып болған махаббат "" аралығы басталмақ . Психологтар ғашықтық жайлы кез келген ойдың шығармашылық ойлауға әсер ететінін дәлелдеп шыққан . ",kaz
649,2018-47,at,101,"Қарым - қатынасты ұзаққа орнатқысы келетіндер ең бірінші кезекте бет - пішіннің өңділігіне қарамақ . Жақсы қарым - қатынас орнаған жандар бір - бірінің физикалық ауырсынуларын жай ғана қол ұстасу арқылы жоятын болып шықты . Махаббат жайлы қызықты деректер - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Ғалымдар ғасырлар бойы адам бойындағы осы бір сезімнің жұмбақ күйін зерттеп келеді . Осы уақытқа дейін ол жайлы қаншама дүниелер айтылып , қаншама сөздер қалды . Олай болса , назарларыңызға махаббат жайлы қызықты деректер мен ғылыми теорияларды ұсынамыз . Біз біреуді сүйіп қалған сәтте "" айналамызда көбелек ұшып - қонып , қанаттанғаннан ұшып кете жаздаймыз . Одан қалса , бақыттан бас айналып , би билегіміз келеді . Шындығында , барлығы адам денесінде туындаған адреналиннен болады екен . ",kaz
650,2018-47,at,110,"Егер біз біреуге жақсы әсер қалдырғымыз келсе , еншімізде 4 минут уақыт бар екен . Қарсы алдыңызда тұрған адамға көбіне дене қимылыңыз , даусыңыздың мәнері мен сөз бастауыңыз ( айтылған ойдан гөрі ) жағымды әсер түзбек . Зерттеулер көрсетіп отырғандай , сүйіп қосылған жандардың жүрек соғысы көздің түйіскен сәтінен үш минут өтер - өтпесте теңесетін көрінеді . Ғалымдар адам сүйіп қалған сәтте ағзасы мидың 12 бөлігін жандандыратын химиялық зат бөлетінін дәлелдеді . Ғашық болудың миға әсері орасан . Ғашықтар құшақтасқан сәтте бір - біріне қатты бауыр басып қалғандарын және бас ауруларының тарқап кететіндігін сезеді . Жақын адамыңыздың жаныңызда болуы өзіңізді жақсы сезінуіңізге жол ашады . Кейде сағынышты басу үшін сүйген адамыңыздың суретіне қарасаңыз да жеткілікті . Сынақ барысында айқындалғандай , жақын адамының суретін көрген жанның еңбекке қабілеттілігі артады . ",kaz
651,2018-47,at,115,"Ер мен әйел , әдетте , өздеріне ұқсас жанды табуға тырысады екен . Алда - жалда қосағының сұлулығы кемшін түсіп жатса , өзге қасиеттерімен санасу арқылы , оны толықтыратын көрінеді . Зерттеушілер бір - біріне тым өте ұқсас жандар мен мүлде ұқсас емес жұптардың , әдетте , айырылысып жататынын айтады . Айырылысу мен қоштасу , жақыныңнан айырылу мен сүйгеніңнің сатып кетуі жүрек бөлігінде дерт туғызуы мүмкін . Мұны адамдар "" жүректің жаралануы "" деп айтады . Уайымдау мен ауырсынулар мидың химиялық құрылымына әсер етіп , жүрек жұмысын қиындатпақ . Өз кезегінде , тыныс алу жолдарының асқынуына алып келуі мүмкін . Дерттің мұндай түріне көбіне әйелдер шалдығып тұратын көрінеді , ал дәрігерлер оны жүрек ұстамасымен шатастырады екен . Махаббат жыл өткен сайын кеми түспек . Зерттеушілер романтикалық махаббаттың бір жылдан ұзаққа созылмайтынын айтады . Жыл өткенде қарым - қатынаста "" толып болған махаббат "" аралығы басталмақ . ",kaz
652,2018-09,at,115,"Психологтар ғашықтық жайлы кез келген ойдың шығармашылық ойлауға әсер ететінін дәлелдеп шыққан . Қарым - қатынасты ұзаққа орнатқысы келетіндер ең бірінші кезекте бет - пішіннің өңділігіне қарамақ . Жақсы қарым - қатынас орнаған жандар бір - бірінің физикалық ауырсынуларын жай ғана қол ұстасу арқылы жоятын болып шықты . Сіздерге пайдалы бір нәрсе : - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! Егер бір істі қолға ала алмай жүрсеңіз , сол істі өзіңізді қинап жиырма бір күн істеңіз , жиырма бір күннен кейін сол іс сіздің дағдыңызға айналады . Етіңіз үйреніп кетеді . Мысалға атап айтсақ : Міне , 21 күн қиналсаңыз , жиырма бір күнде сіз өзіңізді жақсы жаққа бұра аласыз . Бұлар тым қарапайым . Бірақ барлық нәрсе қарапайымнан басталады ғой . Сен мың шақырымды жүргің келсе , алдымен бір адым жасауың керек деген сияқты . ",kaz
653,2018-09,at,113,"Адамзат баласы неге намаздағы сүрелерді тез жаттап алады десеңіз , оны күнде бес рет қайталайды . Жиырма бір күнде жүз бес рет . Сол үшін намаз оқығанда судыратып айтып бере аламыз . тек қана ҚАЗАҚстанда ғана . - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат ! - Көлікте ішіп алып , адамдарды қағып өлтіретін шенеуніктердің балаларына сот жоқ ; - Басшылардың лауазымы ауысады да , өздері ауыспайды ; - Мемлекет бюджетінен бөлінген қаржы жететін жеріне жетпей қалады ; - 100 мың теңге жалақы алатын салық инспекциясының қызметкері TOYOTA LAND CRUISER PRADO жүргізеді . - "" Қол жетімді баспана "" бағдарламасымен 20 жыл кезекте тұрып үй алуға болады ; - Тәуелсіздіктің 20 жылдығына орай "" жаңа КУПЮРА шығарамыз "" деп 2 миллиард қаржы жұмсайды да , артынша ол шықпай қалады ; ",kaz
654,2018-09,at,123," - 20 мың теңге алса , ол - ПАРА , 20 миллион алса , ол - БИЗНЕС - Қызында айфон , шешесінде айпад , ал әкелерінде ай сайын кредит . - Аллаға емес Аяз атаға , Қағбаны емес шыршаны айналуды жөн көретін кіші және орта буын өкілдері . - болған төтенше жағдайлардан 100ден астам адам өлсе де оны 10 - 20ның көлемінен асырмай көрсететін бұқаралық ақпарат құралдары . - Халқына уәдесін үйіп - төгіп , артынша ол жаққа ат ізін салмай кететін халық қалаулылары . - үлкен қаланың орталығына 30 миллион теңгенің шыршасын құрастырады . - ай сайын 360мың айлық алып келген басшы . ( Қазақтелеком ) - 1 - ақ сарбаздың өзі бір заставаны оп - оңай қырып тастайды ( Арқанкергенді айтып отырмын . - атағында қос - қос коттедж , лексус автокөлігі мен жеке жер меншігі бар әжелеріміз бар ( салықтан жалтару үшін шықбермес шығайбайларың осындай да қитұрқы әрекеттерге барады екен . ",kaz
655,2018-09,at,107," - мұнайы американдықтар мен қытайлықтардың , Байқоңыры орыстардың , мысы кәрістің , металы үнді мен еврейдің қолдарында - өзінің басынан өзі үш рет атып өлтіре алатын саясаткер ( З . Нұрқаділов ) - Ұшақтағы қызметкерлерден қазақ тілін талап еткені үшін "" бұзақы "" атанып , абақтыға қамалады ( Жұлдыздар отбасы журналының бас редакторы ) - Халықтың қазынасын оңды - солды жеп , қалтасын қампитқасын шетелге көшіп кете береді ( Алиев , Әблязов , Рысқалиев , Храпунов , санай берсек саусағымыз да жетпес ) - Орамал таққан қаракөз қарындастарымыз оқудан бір - ақ сәтте шығарылса , НARLEM SHAKE - ті билеп жын ұрған студенттерге министрдің өзі кешірім береді . - Жетімдері шетел асып , көкек аналардың сәбилері қоқыс жәшігінен табылып , көк қағаз үшін жанын да тәнін де саудалайтын ұятсыздар мен ата - анасын қарттар үйіне тапсыратын бетсіздер өмір сүруде . ",kaz
656,2018-09,at,154," - Үкіметке кеңесімен көмектескені үшін оған жыл сайын 16 миллион стерлинг береміз ( Ұлыбританияның бұрынғы премьер - министрі - Тони Блэр мырзаны айтамын - тас - төбемізден гептил тиеген протон құлап жатса да еш қауіп жоқ деп ауызды қу шөппен сүртеді . - мұнай өзімізден шықса да бензин бағасы шарықтап тұр . айта берсек бұл қара тізімнің шетіне жетуіміздің өзі неғайбыл "" Қазақстан "" мен "" Хабар "" арнасын қарап отырсақ дүниежүзінде бізден асқан бақытты , бізден асқан бай , бізден асқан тату ел жоқ . Ал шымылдықтың сыртында ше . мен азат елдің еркін ұлымын . Өз ойымды , пікірімді айтуыма толық құқым бар , оған бола тілімді жұлып алмас , "" бас кеспек болса да , тіл кеспек жоқ "" деген . Болып жатқан келеңсіз құбылыстарға бей - жай қарап отыру азаматтығыма сын болса керек - ті . "" Қараңғы қазақ көгіне , өрмелеп шығып күн болам "" деген кешегі Сұлтанмахмұттың бүгінгі ұрпағының бірімін . Қайрат Рысқұлбековтердің ізі мен Шохандардың намысымын . Баукең айтқандай өтіріктің балын жалағанымша , шындықтың уын ішіп өлгенім мың есе артық . Аллах тағала ауызымыз бен тілімізді тамақ шайнау үшін ғана жаратпаған шығар . ",kaz
657,2018-47,at,109,"тек қана ҚАЗАҚстанда ғана . - Өте қызық ! - Махаббат бағы - О Махаббат - Көлікте ішіп алып , адамдарды қағып өлтіретін шенеуніктердің балаларына сот жоқ ; - Басшылардың лауазымы ауысады да , өздері ауыспайды ; - Мемлекет бюджетінен бөлінген қаржы жететін жеріне жетпей қалады ; - 100 мың теңге жалақы алатын салық инспекциясының қызметкері TOYOTA LAND CRUISER PRADO жүргізеді . - "" Қол жетімді баспана "" бағдарламасымен 20 жыл кезекте тұрып үй алуға болады ; - Тәуелсіздіктің 20 жылдығына орай "" жаңа КУПЮРА шығарамыз "" деп 2 миллиард қаржы жұмсайды да , артынша ол шықпай қалады ; - 20 мың теңге алса , ол - ПАРА , 20 миллион алса , ол - БИЗНЕС ; - Қызында айфон , шешесінде айпад , ал әкелерінде ай сайын кредит . ",kaz
658,2018-47,at,113," - Аллаға емес Аяз атаға , Қағбаны емес шыршаны айналуды жөн көретін кіші және орта буын өкілдері - болған төтенше жағдайлардан 100ден астам адам өлсе де оны 10 - 20ның көлемінен асырмай көрсететін бұқаралық ақпарат құралдары . - Халқына уәдесін үйіп - төгіп , артынша ол жаққа ат ізін салмай кететін халық қалаулылары . - үлкен қаланың орталығына 30 миллион теңгенің шыршасын құрастырады . - ай сайын 360мың айлық алып келген басшы . ( Қазақтелеком ) - 1 - ақ сарбаздың өзі бір заставаны оп - оңай қырып тастайды ( Арқанкергенді айтып отырмын . - атағында қос - қос коттедж , лексус автокөлігі мен жеке жер меншігі бар әжелеріміз бар ( салықтан жалтару үшін шықбермес шығайбайларың осындай да қитұрқы әрекеттерге барады екен . - мұнайы американдықтар мен қытайлықтардың , Байқоңыры орыстардың , мысы кәрістің , металы үнді мен еврейдің қолдарында . ",kaz
659,2018-47,at,114," - өзінің басынан өзі үш рет атып өлтіре алатын саясаткер ( З . Нұрқаділов - Ұшақтағы қызметкерлерден қазақ тілін талап еткені үшін "" бұзақы "" атанып , абақтыға қамалады ( Жұлдыздар отбасы журналының бас редакторы ) - Халықтың қазынасын оңды - солды жеп , қалтасын қампитқасын шетелге көшіп кете береді ( Алиев , Әблязов , Рысқалиев , Храпунов , санай берсек саусағымыз да жетпес ) - Орамал таққан қаракөз қарындастарымыз оқудан бір - ақ сәтте шығарылса , НARLEM SHAKE - ті билеп жын ұрған студенттерге министрдің өзі кешірім береді . - Жетімдері шетел асып , көкек аналардың сәбилері қоқыс жәшігінен табылып , көк қағаз үшін жанын да тәнін де саудалайтын ұятсыздар мен ата - анасын қарттар үйіне тапсыратын бетсіздер өмір сүруде . - Үкіметке кеңесімен көмектескені үшін оған жыл сайын 16 миллион стерлинг береміз ( Ұлыбританияның бұрынғы премьер - министрі - Тони Блэр мырзаны айтамын ) ",kaz
660,2018-47,at,133," - тас - төбемізден гептил тиеген протон құлап жатса да еш қауіп жоқ деп ауызды қу шөппен сүртеді - мұнай өзімізден шықса да бензин бағасы шарықтап тұр . айта берсек бұл қара тізімнің шетіне жетуіміздің өзі неғайбыл "" Қазақстан "" мен "" Хабар "" арнасын қарап отырсақ дүниежүзінде бізден асқан бақытты , бізден асқан бай , бізден асқан тату ел жоқ . Ал шымылдықтың сыртында ше . мен азат елдің еркін ұлымын . Өз ойымды , пікірімді айтуыма толық құқым бар , оған бола тілімді жұлып алмас , "" бас кеспек болса да , тіл кеспек жоқ "" деген . Болып жатқан келеңсіз құбылыстарға бей - жай қарап отыру азаматтығыма сын болса керек - ті . "" Қараңғы қазақ көгіне , өрмелеп шығып күн болам "" деген кешегі Сұлтанмахмұттың бүгінгі ұрпағының бірімін . Қайрат Рысқұлбековтердің ізі мен Шохандардың намысымын . Баукең айтқандай өтіріктің балын жалағанымша , шындықтың уын ішіп өлгенім мың есе артық . Аллах тағала ауызымыз бен тілімізді тамақ шайнау үшін ғана жаратпаған шығар . ",kaz
661,2018-05,at,106,"Адам өмірге келгенде жұдырығын жұмып келеді . - TIPTI KEREMET - Махаббат бағы - О Махаббат ! Адам өмірге келгенде жұдырығын жұмып келеді . Ал о дүниеге аттанарда алақаны ашық жатады . Неге екенін білесіз бе ? Себебі , өмір есігін ашқанда адамда : "" Бұл әлемдегінің бәрін уысымнан шығармасам екен "" - деген ой болады . Ал бақиға сапар шеккенде ештеңені алып кете алмайтынына көзі жетеді . Жалпы сатқындар , жалған достық , сенімсіз дос - ол не ? Ер адам болған соң жаныңызда ақылшы , қамқоршы болып жүретін жандар көп болғаны жақсы . Олар сізді өзінен кем көрмеуі керек . Кейде дос таңдай алмай сарсаңға түскен жігіттер де кездесіп жатады . Көбін тұрмыстың тауқыметі іріктеп береді . Жалпы , қандай жігіттерге сенуге болмайды ? ",kaz
662,2018-05,at,125," * Уәдесінде тұрмайтындарға . Уәденің серті – салмақты . Басқасы - басқа , құр уәдеге әуес жігіттер абыройдан жұрдай болады * Қайта - қайта мүмкіндік сұрай беретіндерге . Жиі мүмкіндік сұрап , бірақ үнемі сенімді ақтай алмайтындарды да өз ішіндегі өзімшілдігі тура жолдан тайдырады . Мұндайлар әр қателіктен сабақ алмайды . Олар қайта - қайта мүмкіндік сұрап , өз күшін сынап көргенімен де түк шықпайды . * Құр сөз сөйлейтіндерге . Аузы босқа көпіріп , жөн - жосықсыз сөйлей беретін адамдар да жақсы жігіттердің сипатына кірмейді . Мұндайлар тек тілге ғана жүгінеді . * Ісінен сөзі көптерге . Ісінің бірі дұрыс емес , бірақ сөзбен орақ оратын адамдардан да қайыр жоқ . Оларға тек тілмен ғана бәрі оңай көрінеді . * Өтірікке құмар жандарға . Өміріне өтірікті серік еткендердің қай сөзі рас , қайсысы өтірік екендігін ажырата алмай әуреге түсесің . Олардан да қайран жоқ . Өтірікке әуес жігітерді достар қатарынан сызып тастау керек . ",kaz
663,2018-47,at,142," * Өз - өзіне сенімсіздерге . Өзіне - өзі сенбейтін , өз күші мен ақылына жүгінуге қорқатындарға сіз қалай сенбексіз * Тәуекелшіл еместерге . Кез келген іс тәуекел етуді күтеді . Тәуелкел етуге келгенде жасық жігіттер де аса сенімге ие емес . * Сатқындарға . Сатқын адамдар өзгелерді ғана емес , өзін де , өзінің шын болмысын да сата алады . Сатқын жігіттерге қанша мүмкіндік сұраса да қасыңызға жолатпауға кеңес береміз . Ер жігіт ержеткен күннен бастап , адамшылық жолмен нан табудың және бұйырған күні үйленіп , бала сүйіп ұрпақ жалғастырудың қамын жасауы керек . Бірақ анасының етегіне байланып , оның әр сөзінен ары аса алмайтын және өз еркімен дұрыс шешім қабылдай алмайтын жігіттердің отбасында аса береке болмайды . Неге ? Өйткені кез келген еркектің өмірінде тек бір ғана әйел болуы керек . Екіншісі пайда болған жерде неше түрлі келеңсіздіктер туындап , ұрыс - керіс болады . Мейлі , ол анасы болса да ! Ана өзінің шешелік рөлінде ғана қалуы керек . Ал ерінің асты - үстіне түсіп , жағдайын жасауды келініне қалдырсын . ",kaz
664,2018-47,at,160,"Жан - жағын бағамдай білетін саналы шешелер ұлын үйленген соң тұсаулап алмайды . Ол баласын үйлененге дейін де әлеммен араласып , өмір көрсін деп босатады . Ұлын тұсаулап алған ананың психологиясы қандай болады ? Ұлынан айрылып қалғысы келмейтін аналардың ішкі жан - дүниесінде аз болса да ауытқушылықтар болады . Мұндай аналардың көбі кішкентей қыздарға көбірек ұқсайды . Өздерін ұлы сәл ұзаса қорқатындай сезінеді . Ұлының еркіндігі мен ер мінезін тұсаулап алатын аналардың көбі жалғызбасты әйелдер . Немесе жалғыз ғана ұлы бар әйелдер . Олар ұлының таңдауы мен бағытына сенбейді . Оны жалғыз жіберсе бірдеңеге ұрынып қалатындай қобалжиды . Еркіне жіберсе бағы ашылмаған бір шүйкебасты әкеп тұра ма деп уайымдайды . Егер осылай тұсаулағанын қоймаса , ұлы расында да жаза басады . Өйкені ержеткелі бері анасының ғана айтқанымен жүріп , жақсы мен жаманды айыра алмайтын болады . Кез келген іске анасының ғана шешімімен нүкте қоятын ол қиындықтар кездесіп жатса қалай істесе дұрыс боларын білмей басы қатады . Өйткені ол еркіндіктің не екенін білмейді . Өзінің қолынан да біраз дүниені тындыруға болатынын да білмейді . Қалай білсін , анасы оған сенімділік пен ер мінезді үйретпеген болса ? ",kaz
665,2018-05,at,136,"Ананың рөлі ер адам өмірінде ерекше . Сол секілді әйелдің де өз рөлі бар . Әркім өз рөлін дұрыс атқарып , өмірлік парызын өтеуі керек . Анасы ұлын адам етуі керек болса , әйелі сол адамға перзент сыйлап , ұрпақ жалғастыруына жағдай жасай алуы керек . Ал ер адам анасының отбасындағы мәртебесін төмен түсірмей , оған өмір бойы қарыздар екенін ұмытпауы керек . Қыздың жігітке ұнауы ! 5 факт - Жігітпен танысу - Махаббат бағы - О Махаббат ! Көптеген ару жігітпен сөйлесіп жүріп , оған ұнайтын - ұнамайтынын анықтағысы келеді . Жігітке ұнайтыныңыздың белгілері бар ма ? Егер жігіт қызды ұнатса , ол оны бірден сезеді . Ғашық болған жігіт қызына ерекше жылулықпен қарайды . Сөйлегенде де ұқыпты , жұмсақ болады . Үлкен ортада отырсаңыз да , сізге көңіл бөліп , жиі қарап , сөйлесуге тырысады . Егер сізді серуендеп , қыдыруға шақыратын болса , оған ұнайтыныңызға күмәнданбаңыз . Алайда бұл жігіттердің тек бір типі . Ұяң жігітке өз сезімін білдірту қиынға соғады . ",kaz
666,2018-05,at,106,"Жігіт сіздің көңіл күйіңіздің өзгеріп , ауысып отыратынын байқайды . Сіздің шаруаларыңыз , мәселелеріңізді шешуге көмектесуге тырысады . Барынша сізге қамқор болуға ынталанады . Жақсы жерге апарып , қыдыртып , кешке үйіңізге шығарып салады . Басқа жігіттердің сізге қарап , жүрегіңізді жаулауға ұмтылғанын байқаса , қызғанып , тек онымен ғана кездесуіңіз үшін бәрін жасауға тырысады . Кейбір жігіттер сезім білдіруді осалдылық деп санайды . Қызға бауыр басып қалуға қорқады . Сонда олар өз сезімін жасыруға тырысады . Мұндай жігіт сырт көзге салқын көрінуі мүмкін . Кеше ғана жылы көзбен қарап , еркелеткен жігіт бүгін сізбен сөйлесуге бір минут та таба алмай жүр . Мұндай жағдайда оған ойлануға мүмкіндік беру керек . Өзіне не қажеттігін түсінгенде , шешімін сізге айтады . Оған дейін еш реніш , ызасыз күтуге тырысыңыз . ",kaz
667,2018-09,at,112,"Жігіттен тікелей сезімі жайлы сұрап , қинамаңыз . Оның әрекеті мен қылықтарын бақылаңыз . Себебі сөзбен кез келген адам алдап , арбауы мүмкін . Ал әрекет адамның шынайы бейнесін танытады . Егер сізге керек кезде ол жаныңыздан табылатын болса , оның сезімі сізге жылы екенінің белгісі . Әйелдің қылығы мен әрекеті ерінің көңілінен шықпаған кезде ол ашуға мінеді . Жалпы , ер адамдар көбіне сүйгенінің қай ісіне ашуланады . Осы кезде олар не дейді ? - Көз жаспен бопсалама ! Босқа жылаудың қажеті жоқ . Не қалайтыныңды бірден бетіме айт , нүкте қояйық . Тұспалдап түсіндіре алмай отырғаның көрініп тұр . Ешқандай да сылтаудың керегі жоқ . Жаныңа не керек ? Соны айт ! - Маған тек мен шеше алатын ғана мәселені айт . Менің көмегімсіз де реттелетін дүниені маған айтудың керегі жоқ . ",kaz
668,2018-05,at,112," - Өзіңді толықпын деп сезінсең , демек солай . Оны менен сұрай берудің қажеті жоқ . Менің жауабыма бәрібір қанағаттанбайсың - Егер менің бірдеңе жасағанымды не айтқанымды қаласаң , бірден айт . Бірақ біз бұл екеуін бірдей атқара алмаймыз . Не айтамыз , не істейміз . Ал саған соны істеу оңай болып көрінсе , неге маған өтініш жасап тұрсың ? - Христофор Колумбқа да ешкім қайда жүзу керектігін айтқан жоқ . Маған да айтпа ! Өзін әдемі санайтын жігіттер махаббатқа тұрақсыз болып келеді ! - Жігітпен танысу - Махаббат бағы - О Махаббат ! Өзін әдемі санайтын жігіттер махаббатқа тұрақсыз болып келеді ! Олар ұнатқан қызын жоғалтып алудан қорықпайды . Онымен айрылысса тағы бір сұлудың жүрегін жаулап ала салам деп ойлап , махаббаттағы анау - мынау келеңсіздіктерге аса қам жемейді . ",kaz
669,2017-34,at,101,"Олар көбіне қыздардың көз жасын жақсы көреді . Сол арқылы өздерін маңызды сезінеді . Олар көбіне сыңарын іздегенде ең алдымен келбетке қарайды . Олар романтикаға да әуре болмайды . Өзінің сұлулығының өзін романтикаға балайды . Олар қыздар қауымын басынан - аяғына дейін сынайды . Достарының қыздарын да , тіпті . Олар қыздардың дене - бітімі мен бет - әлпетіндегі мінін бетіне айта салудан тайсалмайды . Олар өздерінің сұлу келбетімен біраз келеңсіздіктерден сытылып кете алам деп ойлайды . Бірақ үнемі жолы бола бермейді . • Бүгін сағы сынды деп жақсыны басынба , Қиын қыстау күн туса - сол табылар қасыңнан . • Адамның қолы қанат емес , ұшуға арналмаған . Ұшып жүргендерді атып түсіру оңай деуші еді , қаңғыған оқ , қаңғырған аңшыдан сақтан , жарығым ",kaz
670,2017-34,at,111," • Бардың қадірін білу үшін жоғалту керек , тоқтықтың қадірін білу үшін ашығу керек екен • Махаббат – зор саналылықтың , білгір – білімділіктің , асқан ақыл - ойдың жемісі емес , ол – тек жерде ғана өмір сүретін , бірте - бірте архаизмге айналатын , тууы бар , өсіп - өнуі жоқ көзге көрінбей мәңгі жасайтын бейнесі белгісіз Дара ұғым • Бүкіл әлемде адам баласы қаншалықты мол болса , соншалықты жалғыз – оны жалғызсыратпайтын айрылмас адал досы - өзінің ОЙЫ ғана • Егер балалар бірдемені түсінбейтін болса , онда оқытушы оларды кінәлауға тиісті емес , оларға түсіндіре алмай отырған өзін кінәлауға тиіс . • Ұстаз болу - өз уақытын аямау , өзгенің бақытын аялау . • Егер мұғалім өн бойына , өз ісіне , шәкіртіне деген сүйіспеншілікті жинақтаса , ол нағыз ұстаз . ",kaz
671,2017-34,at,107," • Шын бақ - ата - ананың махаббаты мен балалардың таза жүрегінде . • "" Ұлттың тілі — сол ұлттың жаны , жан - дүниесі . Ол жүректі соқтыртып тұрған қан тамыры сияқты . Егерде қан тамыры жабылып қалса , жүрек те соғуын тоқтатпай ма ? ” • ХАЛЫҚҚА БІЛІМ БЕРУ САЛАСЫНДА ІСТЕЛІП ЖАТҚАННЫҢ БӘРІ САЙЫП КЕЛГЕНДЕ БАЛА ҮШІН ЕМЕС , МЕМЛЕКЕТТІҢ МҮДДЕСІ ҮШІН ЕКЕНІН ӘРБІР МҰҒАЛІМ ҰМЫТПАУҒА ТИІСТІ . • Сүюдің сырын көзден көрме , Көңілден ізде . Білгің келсе , сүйер я сүймесін , Ашып қара көңілін күймесін . • Сөз сайыста жеңілген де бір - тілі кесілген де бір . • Күйреген рухты қайта көтеру – міне , қазіргі таңдағы басты мақсат осы . • Қазақ баласы бірігіп , тізе қосып іс қылса , халықтық мақсат сонда орындалады . ",kaz
672,2017-34,at,102," • Адамның ең ұлы қасиеті - бақытты болуға талпынуы . • Биік мансап - биік жартас . Ерінбей еңбектеп жылан да шығады , Екпіндей ұшып қыран да шығады . Жікшіл ел жетпей мақтайды , Желөкпелер шын деп ойлайды . • Ақиқатын айт , адамға жақпағанымен , Аллаға жағады . • Ақылсыздың сүйгені жаман , Ақымақтың түйгені жаман . • Аз адам атқа міндім деп қасқыр болып жұртқа шапса , мұндай жұртта береке қайдан болсын ? • Балам , халықтың ұлы болмасаң - менің де ұлым емессің . • Ай мен жұлдыз болмаса , қараңғы түнде адамдар адасар еді . Өнер дүлдүлдері болмаса , мына күйбең тіршілікте адамдардың көңілін кір басар еді . • Көлдің тақырға айналуы оңай , Байдың пақырға айналуы оңай . ",kaz
673,2017-34,at,127," • Өтіріктің арбасы шындықтың көпірінен өте алмайды . • Мұғалімнің ұдайы жақсы оқитын балаларға ғана сүйсініп , ылғи соларды ғана оқытуы дұрыс емес . • Қайрат етер кезіңде жүк көтерер нардай бол , Ақыл айтар кезіңде жүз жасаған шалдай бол ! • Пенде шіркін кейде дақпыртты да даңқ деп түсініп қалады . • Қазақтың жайнар даласы , Жетілер оқып баласы . Шошытатын мені сол – Олардың күндес , таласы . • Жазушы - Жаратқанның жұмбағы , табиғаттың тылсымы . Адамдардың алуан түрлі екендігі сияқты , жазушы жарықтықтар һәм сан қилы сипатта жаратылар • Біз Ордабасыға оралдық . Ойланып барып , кешегі һәм бүгінгі , әсіресе ертеңгі халкүйімізді таразылап барып оралғандаймыз . Ләйім , баянды болғай да . Төле , Қазыбек , Әйтеке билерді еске алу күндері - алаштың айтулы тойы , күллі қазақ жерінде бұған дейін өткен той - мерекелер Ордабасыға келер жол болғандай , бұдан кейін өтетін мереке - тойлар осы Ордабасының жалғасына айналар . ",kaz
674,2017-34,at,137," • Кітап әлемінен алыстаған ұрпақтың болашағы бұлдыр , келешегі күңгірт . Жас өскінді кітапқа тебіреніспен қарайтындай етіп тәлімдеп , тәрбиелеуге қол жеткізе алмасақ , бәрі бекер . Құлының өзін ұлына , күңінің өзін қызына айналдыра білген мейірімі мол , қайрымды қазақ едік қой , дәстүрімізді дәріптеп , салтымызды сақтайық . Кітаптың қадіріне жетейік . • Шындық - дәмі жағымсыз , ащы сусын , әйтсе де денсаулықты түзетеді . • Туған тіліңді қорғау - туған отаныңды қорғаудан да маңыздырақ . Отаныңды жау басып алса , оны ерте ме , кеш пе , әйтеуір азат етеріңе сенесің . Ал тілің жауланса – бітті . Басқа тілге көшіп , туған тілін ұмытқан және өз ата байлығына қайта оралуға мойны жар бермейтін жалқаулар мен ұлттық рухын жоғалтып үлгірген , өзіңе түрі ғана ұқсайтын қандастарың жаудан бетер қарсыласады . Олардың үлкен бөлегінің ана тілін мойындамай , өзге тілдің мүддесін ашық түрде қолдауының арқасында ұлт жойылуға бет алады . Әлгі бейшара ұлт үшін бұған теңдес қасірет болмақ емес . ",kaz
675,2017-34,at,109," • Үйдің әрбір сызаттанған , жарылған жері үшін дабыл қағып жүретін адам болса , ол үйге қирау қаупі тумайды . • Кімде - кім өткенін жадында ұстамаса , сондағы қателіктер алдынан қайта шығуы мүмкін . • Кейде бір адам ұлтты қорғап қалуы мүмкін , керісінше нақ сондай бір адамның бүкіл ұлтты жерге қаратуы ғажап емес . • Өтелмейтін қылмыс бар : ол – Отанға опасыздық жасау . • Өзінің елін сүйе алмайтын адам ештеңені де сүйе алмайды . • Отан – от басынан басталады , демек өз бесігің , өз үйің . • Отан – адамның туып - өскен жері , атамекені , ел - жұрты , табиғат байлықтары , халқы , қоғамдық және мемлекеттік құрылысы тіл , мәдениет , тұрмыс - салт , әдет – ғұрып ерекшеліктері бар белгілі бір халықтың тарихи тұрағына айналған аумақ . ",kaz
676,2017-34,at,118," • Отан - өткенімізді танып , бағалай білу , ең әуелі , өзімізді қадірлей білу . • Адал адам Отанын сүйеді . Адал , ақ жүрекке Отан анасындай . Отанның дегенін істеу – қуаныш , мақтаныш . Отанға деген махабатты бізде өлшеуге болмайды . • Алтын анам , Отаным , сенен аяр жаным жоқ , сенен іркер күшім жоқ , - деп ер қайратыңа мін - дағы өрге бас . • Мен табиғатты сүйемін . Мен шынайы поэзияны сүйемін . Абай мен Қасымды қанша оқысам да менің сусыным қанбайды . Қайталап оқи бергім келеді , оқи бергім келеді . Мен Құрманғазы мен Дәулеткерейдің күйлерін тыңдағанда өзімді өзім ұмытып кетемін . Махамбет жырының әр сөзінің астынан дүрсілдеген ат дүбірін , қарыш - құрыш сілтескен найза , қылыш үндерін естігендей болам . О , қасиетіңнен айналайын , қазақ жері . Осының бәрі сенің топырағыңда өсіп , өнген кереметтер емес пе . ",kaz
677,2017-34,at,103," • Айнабұлақ ! Мыңбұлақ ! Өмірге тұңғыш келгенімде дүниеде теңдесі жоқ нәрлі суымен мені шомылдырған , мені жуындырған бұлақ . Мен алғаш суын ішкен , мені әлдилеп сүйген , маған сенген , туған жерім Мыңбұлақ . • Ал , қазақ , мешел болып қаламын демесең , тағылымыңды , бесігіңді түзе . • Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл , ғылым , ар , мінез деген нәрселермен озады . Одан басқа нәрсемен оздым ғой демектің бәрі де ақмақшылық . • Естілердің сөздерін ескеріп жүрген адам өзі де есті болады . Қал * – ұстаз беретін , яки адам үйрете алатын ғылым ; Хал * – Құдайдың ұстаздығымен келетін ілім , яки жүрек ілімі . Қожа Ахмет . Мұнафықтар ылаңы – күнә - қылмыс қылады , Фана филлаһ * – Аллаға сіңу деген мағынадағы рухани мақам . ",kaz
678,2015-18,pp,109,"келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үндіКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 07 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . ",kaz
679,2015-48,pp,121,"Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалыДата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
680,2015-22,pp,109,"Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернутьсясонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді ",kaz
681,2016-50,pp,118,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm қазақстан телеарнасында келин сериал 28 10 2014 жыл келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . ",kaz
682,2015-11,pp,116,"Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалыДата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm сериал который шел на первом канале на прошлой неделе келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
683,2015-27,pp,113,"Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , ВернутьсяКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
684,2016-30,pp,103,"сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fmкелін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm ",kaz
685,2014-10,pp,102,"смотреть последние серии великолепный век 5 сезон за 20 апрелякелін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm ",kaz
686,2014-42,pp,125,"индийские сериалы Келін Қыз ғұмыры смотреть онлайн последняя сериясваты1 все серии смотреть онлайн бесплатно все серии подряд ютуб в контакте бесплатно индийский сериал акбар и джодха келін үнді телехикаясы соңғы бөлімі қазақстан ұлттық телеарнасында келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
687,2014-49,pp,115,"Қыз ғұмыры Үнді сериалы қазақша соңғы бөлімі ананди қазақша Келін үнді фильмі , соңғыДата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm қыз ғұмыры үнді телехикаясы смотреть онлайн бесплатно Индийский Сериал uttaran смотреть все серий на русском языке индийские сериалы смотреть онлайн бесплатно цвета страсти 61 62 келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
688,2014-41,pp,106,"Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернутьсясонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm скачать мод на майнкрафт 1 5 2 на железного человека келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm ",kaz
689,2014-35,pp,109,"скачать фото Крыма высокого разрешения 2048 пикс в ширину и 1152 пикскелін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm Величне століття 5сезон останнясерія смотреть yuotyb келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді ",kaz
690,2014-23,pp,123,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm главная страница в world of tanks тест 0 8 9 скачать келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
691,2017-22,pp,101,"Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , ВернутьсяКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fm смотреть турецкий сериал разбивающие сердца все серии великолепный век 5 сезон 109 серия смотреть бесплатно келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Дата : 11 - фев - 2014 07 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться ",kaz
692,2015-35,pp,108,"сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fmотау тв онлайн смотреть бесплатно прямой эфир уйгурские передачи ребустар казакша суретпен жауаптарымен 5 сынып vfntvfnbrf келін соңғы бөлімі көру ғұмыры соңғы бөлімі Келін Үнді видео кино келін үнді Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі . Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ41 , 095 views . Смотреть Келін телехикаясы 303 - 1 бөлім HD 720 p видео кино келін үнді телехикаясы ең соңғы бөлімі . Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Дата : 11 - фев - 2014 11 : 28 , Раздел : Лучшие Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы ",kaz
693,2014-35,pp,106,"сонғы бөлімі келін үнді смотреть онлайн келін телехикая соңғы бөлім Technobase . fmсмотреть онлайн мультфильм закони дракона вершники Берка қыз ғұмыры үнді телехикаясы смотреть онлайн бесплатно 2013 Құштар жүрек корей сериалының соңғы бөлімі Келін индийский сериал ананди қазақша Келін Дата : 30 - янв - 2014 18 : 57 , Раздел : Загрузки Наверх , Вернуться Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 кәмелеттік жасқа толмағандардың әкімшілік жауапкершілігі алгашкы махаббат турецкий сериал сонгы серия 88 серия гарри поттер и философский ккамень смотреть онлайн украинском келін соңғы бөлімі көру смотреть онлайн Бесплатное видео в hd качестве без рекламы , без Құштар жүрек корей сериалының соңғы бөлімі Келін индийский сериал ананди қазақша Келін ",kaz
694,2014-41,pp,114,"Дата : 30 - янв - 2014 22 : 57 , Раздел : Загрузки Наверх , ВернутьсяКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 скачать сборку с модом millenaire майнкрафт 1 5 2 с модами ИНДИСКИ СЕРИАЛ СЕН КЕЛЕРСИН ПАСЛЕДНЯЯ СЕРИЯ ПОКОЗАТЬ келін соңғы бөлімі көру смотреть онлайн Бесплатное видео в hd качестве без рекламы , без Құштар жүрек корей сериалының соңғы бөлімі Келін индийский сериал ананди қазақша Келін Дата : 30 - янв - 2014 22 : 57 , Раздел : Загрузки Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді ең соңғы бөлімі Құрсауда - Үнді сериалы Келін Үнді сериалы Ананди Невестка Индийский сериал Anandi Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 ",kaz
695,2015-22,pp,102,"Смотреть мини сериал 2014 русский Виолетта из атомановкиКешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться ",kaz
696,2014-23,pp,109,"Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . сваты 6 сезон 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 серия смотреть подряд сериал индиский уаде беремин сериал смотреть онлайн Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . ",kaz
697,2017-30,pp,105,"үнді келін телехикаясының соңғы сериялары қазақ тіліндеКак правильно проводить сватовство смотреть в ютубе Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . фильм турецкий на русском языке 1001 ночь все серии СКАЗКА НЕЗВИЧАЙНІ ПРИГОДИ В УКраИНЕ НЕДОЛАДИИ смотреть мультик Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр ",kaz
698,2014-49,pp,106,"Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 14 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы ",kaz
699,2017-22,pp,109,"как сделать так чтобы сразу телепортироваться дома в майнкрафтсмотреть фильмы онлайн бесплатно маленькі таємниці 51 серия на русском скачать на андроид мод майнкрафта на оружие через торрент Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . великолепный век 5 сезон109 смотреть онлайн бесплатно Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр ",kaz
700,2015-48,pp,104,"Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 14 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . скачать костюм железного человека на гта сан анреас Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы ",kaz
701,2016-30,pp,104,"Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . экстрасенсы ведут расследование серия про маньяка во владимире Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . ",kaz
702,2014-42,pp,101,"Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернутьсятұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . мұхтар шаханов Шәмшінің Біздің өміріміздегі әйелдер кітаптабы Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . ",kaz
703,2015-35,pp,105,"тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясына каком сайте найти 114 150 серии сериала джодха и акбар Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться ",kaz
704,2014-41,pp,103,"Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . қазақстан телеарнасы келін телехикаясы көру 11 03 2014 клиент minecraft 1 5 2 с огромным количеством модов ",kaz
705,2015-27,pp,111,"маленькі таємниці серіал смотреть онлайн на тет 46 серияКешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . смотреть индийский сериал келин ананди на индийском языке Кешір мені телехикая 154 телехикаясы сонгы сериясы . Құрсауда қалған қыз - ғұмыр Қыз Ғұмыр Соңғы "" қыз ғұмыры соңғы сериясы q _ үнді патшайымы ең соңғы бөлімі . Дата : 16 - янв - 2014 18 : 26 , Раздел : Отборные моды Наверх , Вернуться тұңғыш рет көрерменге жол тартқан құрсауда қалған қыз - ғұмыр қыз ғұмыры соңғы сериясы ",kaz
706,2016-30,pp,118,"Что случилось в 154 Серии 1 Сезона с твоими любимыми героями в мультсериале Смешарики ? Посмотри или скачай бесплатно ! Смешарики Сезон 1 Серия 154 . смотреть мультики илан шейн слактерав хорошем качестве в ютуби по руском http manelinks pp ua comm page f 69466 fbcf 54263 e 07 fd 907727 ed 5 dc 6 Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
707,2015-11,pp,112,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серияВидио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 18 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі ",kaz
708,2014-42,pp,117,"Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , ВернутьсяКелін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия смотреть онлайн дракони вершники берка 2 сезон на руском сен келерсің 31 канал қазақша көру кино ең соңғы сериасы онлайннан Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; ",kaz
709,2014-23,pp,105,"Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , ВернутьсяКелін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия торрент великолепный век 108 субтитры смотреть онлайн молодежка 13 серия смотреть онлайн бесплатно в хорошем качестве на стс HDreactor смотреть фильмы онлайн бесплатно Чёрные кошки Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі ",kaz
710,2015-14,pp,106,"Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , ВернутьсяКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия смотреть по телеканалу казахстан казахстанскую телесериал сыргалым 26 серию Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі ",kaz
711,2014-41,pp,106,"Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , ВернутьсяКелін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия сериал согласна индия смотреть онлайн все серисогласна 2 сезони Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі ",kaz
712,2015-48,pp,104,"Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , ВернутьсяКелін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; ",kaz
713,2017-22,pp,110,"Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносыКелін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 18 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы ",kaz
714,2015-22,pp,115,"Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия келін үнді телехикаясы 1126 1127сериясы қазақ тілінде Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
715,2015-35,pp,101,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 сериястаница заключительные серии 11 12 серии смотреть онлайн Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ",kaz
716,2014-35,pp,102,"смотреть мультфыльм Маша и Медведь на украинском языкесмотреть фильм викинги 2013 онлайн бесплатно без регистрации в кинобанде Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
717,2015-32,pp,102,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 сериямайнкрафт 1 5 2 графика мод на собаку как у лололошки скачать клиент майнкрафт 1 5 2 с модом galacticraft роксолана велычне столиття смотреть онлайн 108 серию индийские фильмы онлайн смотреть бесплатно келин ананди 800 серия игра майнкрафт на андроид на планшет скачать полную версию на русском 0 7 5 Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы ",kaz
718,2015-18,pp,125,"Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
719,2014-49,pp,104,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серияВидио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия виолетта 2 сезон 18 серия на русском языке смотреть онлайн бесплатно ",kaz
720,2015-27,pp,116,"кыргызча жаны кинолор 2014 тундуктук келин толугу мененпросмотр бесплатно росолана величне столиття 108 серия на руском ТУРЕЦКИЙ СЕРИАЛ НЕЗАБЫВАЕМЫЙ ВСЕ СЕРИАЛЫ РУССКИЕ СУБТИТРЫ Сырғалым 2 маусым 31 32 болімдер кино казакстанский Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ( Соңғы бөлім ) by AMAN KZ37 , 375 views ; Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
721,2015-06,pp,103,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серияиндийское кино келин ананди смотреть онлайн бесплатно 2014 величне століття 3 сезон 98 серія онлайн безкоштовно росіською Величне століття 5сезон останнясерія смотреть yuotyb Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! ",kaz
722,2016-50,pp,101,"Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серияқыз ғұмыры үнді телехикаясы 100 серия смотреть онлайн Видио келін ананди ең соңғы сериа - Сто Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді фильмі Дата : 10 - янв - 2014 22 : 23 , Раздел : Скачиваемые Наверх , Вернуться Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы сериалында не болады - Келін киносы Келін киносы қаншаншы сериалында бітеді және соңғы де соныен бірге болады , Ананди Шеф деген адамга турмыска шыгады ! үндістермен түріктердің өмірін онлайн монтажсыз сериал етіп қарайды ау осы ! Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді Достар 16 серия ",kaz
723,2017-30,pp,111," * Егер кісі түсінде піскен ет жесе , онда ол өңінде ішіп - жемінің көбейгенін . тусинде наресте , бала не болмаса кыз бала корсе не деген Тусинде жылан корсе не боладтусинде жылан корсе не болад . Түс жору - Страница 2 - Форум . егер тусинде жаксы коретин кызынды корсен не болады ? * Егер кісі түсінде піскен ет жесе , онда ол өңінде ішіп - жемінің көбейгенін көреді . Егер тусинде биреу маган урсып жатса не болады ? Адам тусинде мысык корсе не болады - jove послал 40 тонн Іздеу нәтижесі "" тусинде ит корсе "" : 0 . Еркектер көзімен : Әйелдің төсек қатынасында жіберетін қателіктері қандай ? Тусынде коныр тусты узын етык корсе не болады ? Сосын жақын бір әулиелердің басына барып тағзым ет , Құдайдан жәрдем сұра . ",kaz
724,2018-09,muk,142,"Управление документами и информационным содержаниемПрограммное приложение IPDS Enabler для аппаратов серии Aficio ™ Бизнес - решения партнеров EMC для eRoom - Мультистрим Alteon – балансировка и ускорение доставки приложений ( Application Delivery Controller ) AppDirector - балансировка и ускорение доставки приложений ( Application Delivery Controller ) Электромонтажная система для современных зданий - Ultra Автоматизированные системы на ленточных накопителях MUK Computers компаниясы Қазақстанда өзінің қызметін 2014 жылдың мамыр айында бастады . Жұмыс кезеңінде компания белсенді түрде серіктестік желілерді дамытты , сонымен қатар ақпараттық технологиялар саласындағы 4X , ACTi , AEG , Altaro , APC , Avigilon , Bitdefender , Brickcom , Check Point , Commscope , Conteg , Dell EMC , Fortinet , Geovision , Grandstream , IBM , Infinidat , InFocus , IXIA , Ivanti , Juniper Networks , Kalmo Systems , Kingston , Matrix , Microsoft , Radware , RCG Power , Stratus , Synacore , Tripp Lite , VCE , Ysoft , Zimbra , Zoom , ZyXEL , КУБ секілді бірқатар жетекші өндіруші - компаниялармен дистрибьюторлық келісімшарттар жасасты . Жақында компания серіктестерге Microsoft - тың бұлтты шешімдерін ұсынуға мүмкіндік беретін Microsoft Cloud Service Provider серіктестік мәртебесіне ие болды . ",kaz
725,2018-09,muk,124,"Өткен жылы MUK Computers таңбалық жобалардың бірсыпырасын жүзеге асырды . Соның ішінен компаниялардың біріне Commscope шешімдерінің негізінде кәбілдік инфрақұрылым салынғанын атап өтуге болады . Басқа корпорацияға Dell EMC жабдығына техникалық қолдауды ұзарту жүзеге асырылды . Сонымен қатар , өткен жылы IBM корпорациясымен Қазақстан аумағында серіктес тік туралы келісімге қол қойылды . Сол уақыт ішінде осы вендордың жабдығына бірнеше жобалар іске асырылды . Соның ішінде бір ұйымға IBM Power system есептеуіш қуаттарды жетілдіру жүзеге асырылды . Ал Қазақстанның ірі корпорацияларының бірінің инфрақұрылымына өндірімділігі жоғары және корпоративтік санатты жүйелер функционалдылығын қолдайтын деректерді сақтауға арналған икемді гибридті шешім болып саналатын IBM Storwize v 5010 сақтау жүйесі енгізілді . Аппараттық шешімдерден басқа , IBM - нің түрлі бағдарламалық жасауларының негізінде де бірнеше жобалар іске асырылды . Соңғы кездері бұндай БЖ - дің ірі тапсырысшылары бірден бірнеше ірі компаниялар мен бірқатар банктер болды . ",kaz
726,2017-34,muk,107,"Мақалада көрсетілген өнімдерге тапсырыс беру немесе сынау мүмкіндігін MUK Computers компаниясынан алсаңыздар болады . Осы шешімдер мен оларды алу , серіктестік бағдарламалармен және ұсынылатын VAD - қызметтермен , сонымен қатар ортақ іс - шаралар өткізу туралы ұсыныстармен танысу жөнінде толығырақ ақпаратты + 7 727 346 79 01 телефонына қоңырау шалу немесе office электронды мекенжайына жазу арқылы алсаңыздар болады . 050000 , Казакстан Ресnубликасы , Алматы қаласы , Алмалы ауданы , Шевченко көшесi , 90 үй , 4 қабат , 41 офис , Управление документами и информационным содержанием Программное приложение IPDS Enabler для аппаратов серии Aficio ™ Бизнес - решения партнеров EMC для eRoom - Мультистрим Alteon – балансировка и ускорение доставки приложений ( Application Delivery Controller ) AppDirector - балансировка и ускорение доставки приложений ( Application Delivery Controller ) ",kaz
727,2017-34,muk,147,"Электромонтажная система для современных зданий - UltraАвтоматизированные системы на ленточных накопителях Қазақстандағы МУК компаниялар тобының жергілікті өкілдігі “ МUK Computers ” өз жұмысын 2014 жылдың мамыр айында бастады . Жұмыс істеу барысында компания серіктес желісін белсене дамытып және ақпараттық технологиялар саласындағы бірқатар жетекші өндіруші - компаниялармен : AEG , APC , Alcatel - Lucent , Avigilon , Bitdefender , Brickcom , Commscope , Check Point , Conteg , EMC , е . НОТ , Fortinet , Grandstream , InFocus , IBM , Infinidat , IXIA , KUB , Landesk , TrippLite , Unify , VCE , Ysoft , Zyxel және Zimbra дистрибуторлық келісімшарттар жасады . Қазіргі кезде , Қазақстанда қорғалған тораптарды құру - аса өзекті мәселелердің бірі . Желі қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндеті , түрлі ұйымдарға укіметтік деңгейде жүктелді . Яғни , осы себепке байланысты , нарықта ақпараттық қауіпсіздіктің шешімдеріне cұраныс , аса жоғары . Соның ішінде Fortinet компаниясының өнімдері ең үлкен танымалдылыққа ие . Сондай - ақ , серіктестерді және әлеуетті тапсырысшыларды осы шешімдермен таныстыру мақсатында , Fortinet қауіпсіздік өнімдерінің тіпті барлық желісі кіретін демо жабдықтың жергілікті қоймасы ұйымдастырылды . Сонымен қатар , қоймада Aruba Networks қатынау нүктелерінің кең түрі барын атап өту керек . ",kaz
728,2017-34,muk,154,"Қазақстандағы тағы бір өзекті бағыт – кәсіпорындарды сымсыз желілермен жабдықтау . МУК компаниялардың тобы көптеген ұқсас жобаларды іске асырды . Соның ішінде , еліміздің батыс жағында орналасқан бір зауыттың аумағы Aruba Networks шешімдерін қолдану арқылы Wi - Fi желісімен жабдықталды . Бұл жобаға жүздеген АР - 103 қатынау нүктесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ететін Aruba - ның 7210 сымсыз қатынауының екі контроллерінен жасалған қалтқыға тұрақты кластердің негізінде сымсыз шешім енгізілді . Жобаның нәтижесі 10 мыңнан астам қызметкерлеріне және кәсіпорын қонақтарына , оларға сымсыз желіде жұмыс істеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік берді . Сондай - ақ , оларға қосылудың жоғары жылдамдығын , жіксіз роуминг ( катарындағы ең жылдамы , рөлдер негізіндегі ресурстарға шектеулі қолжетімділікті , сыртқы жабдықтардан қорғаудың жоғары деңгейін , сонымен қатар зиянкестер желісіне немесе сыртқы жабдықтың жүйеге рұқсатсыз қосылуы мен кіруінен сенімді қорғанысты ұсынды . Барлық құрылым мультивендорлық Aruba Air Wave басқару жүйесімен бақыланады . Ол өзі инфрақұрылымды орталықты басқаруға оңай және икемді құрал болып келеді , сонымен қатар желі мен ресурстарды пайдалануға қатысты мәліметтерді жинауға , желідегі мәселелерді талдауға және қадағалауға , пайданушылардың ауысуын бақылауға және тағы басқаларға мүмкіндік береді . ",kaz
729,2018-09,at,60,"Одан басқа , Алматы қаласында Fortinet жабдығына арналған екі күндік тренинг өткізілді . Ол FortiGate кешенді қауіпсіздік жабдығын басқару және оны баптауды үйрететін сегіз модульден тұрды . Бұдан басқа , тренингке желі қауіпсіздігінің түрлі салаларына арналған жеті модуль және Fortinet компаниясы мамандырының бұл салаларға деген көз - қарасына енгізілді . 050000 , Казакстан Ресnубликасы , Алматы каласы , Алмалы ауданы , Макатаев кешесi , 117 уй . 404 к , Блок Б",kaz
730,2018-09,at,131,"Асау той , тентек жиын , опыр - топыр ( М . Ю . Лермонтовтан ) Босқа әуре боп келдің бе тағы мұнда ? ( М . Ю . Лермонтовтан ) Жолға шықтым бір жым - жырт түнде жалғыз ( М . Ю . Лермонтовтан ) Жүректе көп қазына бар , бәрі жақсы ( Я . Полонскийден ) Менің сырым , жігіттер , емес оңай ( М . Ю . Лермонтовтан ) Қарасам қайғыртар жұрт бұл заманғы ( М . Ю . Лермонтовтан ) Алтын Орда дәуiрiнде ( 13 — 15 ғ ) Қыпшақ даласындағы түркi халықтарының әдебиетi мен мәдениетi мүлдем жаңа сапалық дәрежеге көтерiлдi . Бұл кезде мемлекет астанасы болған Сарайшық қ - на Батыс пен Шығыстың аса көрнектi ғалымдары , сәулетшiлерi , ақындары , өнер қайраткерлерi , т . б . жиналған едi . Қазақтың ұлттық әдебиетiнiң төл тарихы қазақтардың ұлт болып қалыптасуы мен дербес мемлекеттiгiн құрудан басталады . 15 — 16 ғ - ларда қазақ жыраулары ежелгi түркi поэзиясындағы дидактик . сарынды мазмұндық , тiлдiк , стильдiк жағынан жетiлдiре түстi , гуманистiк , филос . ой - пiкiрлердi қоғамдық дамудың жаңа асқар биiгiне шығарды ; қ . Жыраулық поэзия . ",kaz
731,2016-50,at,103,"Балуан Шолақ ( шын аты — Нұрмағамбет ) Көкшетау облысы , Еңбекші ауданында1864 жылы дүниеге келген . Баймырзаұлы Балуан Шолақ қазақтың халық композиторы , ат ойынының түрлі тәсілін меңгерген өнерпазы , күш өнерін көрсеткен спортшысы , жауырыны жерге тимеген балуаны . Оның есімін де халық осы соңғы өнеріне шақырылып қойылған шын аты — Нұрмағанбет . Шыққан тегі — Ұлы жүздің Дулат тайпасының Сәмбет руынан . Бірақ аталары ерте кезде Арқаға қоныс аударғандықтан , оның бар өмірі Көкшетау өңірінде , атығай , қарауыл руларының арасында өскен . Әкесі Баймырза ағаш шебері болған . Әкесіне қарағанда , күштің иесі болған . 14 жасынан бастап күреске түсіп , ат құғында ойнаған спортшы болған , шауып келе жатқан ат үстінде әр түрлі күрделі жаттығуларды шебер ",kaz
732,2016-50,at,104,"орындаған . Мысалы : жүйткіп келе жатқан ат үстінде түрегеліп , не басымен тұруы , аттың бауырынан өтуі , бір аяғын үзеңгіге қыстырып , шалқалап жатып шабуы бойындағы жойқын күшті , ептілікті шебер игере алатындығын , қазақтың далалық цирк өнерінің іргетасын қалағандығын айғақтайды . Көкшетау қаласындағы үлкен жиындарда 51 пұт ( 830кг - дай ) кірдің тасын көтеріп , дүйім жұртты таң қалдырған . 1899 ж . Орыс палуаны Иван Кореньмен күресіп , оның қабырғасын сындырғанда Балуан болады . Бертін келе , жігіт шағында Балуан Шолақ осы екі өнерді қатар дамытады . Әке - шешесі қайтыс болған соң , Ғаникей деген қызға үйленген Балуан Шолақ ел аралап , салдық құрады және жалғыз - жарым жүрмей , маңына әнші - күйші , палуан , өнерлі жастарды жинайды . Топ тамаша орындаушысы әрі насихатшысы болады . Олардың әнші - композиторлық дәстүрін ",kaz
733,2016-50,at,109,"берік ұстанып , кейін өзі де ән шығарады . Бұл тұрғыдан алғанда , Балуан Шолақ қазақтың әншілік өнерін өрістетугеүлкен үлес қосқан композитор . Көкшетау , Қарқаралы , Қараөткел , Сарысу бойындағы елдерді түгел аралаған . Балуан Шолақ Баян - ауыл , Семейде болады , Арқаның әндерін Жетісуға жеткізеді . Осы сапарында Кенен Әзірбаев Балуан Шолақтың көптеген Бір өлеңінде : Баласы Баймырзаның Балуан Шолақ , Оң колым отка күйіп болдым олақ , — дейді , сөйтіп Шолақ атанып кетеді . Ал "" Балуан "" деген сөз Шолақтың күшіне байланысты халықтың өзі қосқаны . Балуан Шолақ Біржан бастаған әнші - ақыңдар дәстүрін ұстап , әннің әуенін де , сөзін де қатар шығарған жөне оны өзі орындаған . Ол өзінің бір өлеңінде : Бұл күнде отыз бесте менің жасым , Қамалдың бұзып жүрмін тау мен тасын . Кешегі сентябрьдің базарында , ",kaz
734,2016-50,at,111,"дейді . Бұл өн халық арасына "" Сентябрь "" деген атпен тарайды . Әнкөңілді , алапат күш иесінің аузынан шыққанын бірден байқауға болады . алған адамның бірі — Ғалия . Шолақ пен Ғалияның аты қосарлана аталады . . Үш жүзге атым шыққан алуан Шолақ , Денеме тегіс біткен күш пенен бақ . Көргенде сұлу әйел есім қалмас , Жігіттің бойындағы күнәм сол - ақ , — деп өзі өлеңге қосқандай , Ғалияның орны ерекше екенін танимыз . Оған арнап бірнеше өлендер шығарған . Елдің көп болатын жері Ақмолада Ғалия қымыз сататын әйелдің қолында жүргенде Шолақпен кездеседі . Екеуі бір - бірін қанша ұнатқанмен , Ғалияны алып кетуге Балуан Шолақ дайын емес еді . Оның үстіне , өтірік жалаға тап болған әнші түрмеге түседі . Балуан Шолақ Ғалияны сағынып бірнеше әндер шығарады . Ол халық арасына тез тарайды . ",kaz
735,2016-50,at,108,"Қара өткелде Ғалия сен емес пе ең , Бүл Арканың шортаны мен емес пе ем . деп түрлендіре түседі . Ән шұбатылмай , динамикалық жағдайда айтылады . Ән басталғанан - ақ ыстық сезім ынтығы сезіледі , ғашықтық оты іште лаулап жатканын анық дәлелдей түседі . Қайырмасын тыңдағанда , Балуан Шолаққа еркелеп , назданып отырған сұлу Ғалия бейнесі көз алдымызға келеді . Түрмеде отырған кезінде Ғалиядан хабар ала алмай қатты қиналады . Сүйген адамынан күдер үзбейді . Мынау дүние , қай дүние , күлкі дүние , Таудан қашқан сыландай түлкі дүние . Сексен сұлу сылаңдап жүрседағы , деп , үздіккен ақын Ғалияның басқа салған тағдырға көніп , басқа адамға тұрмысқа шыққанын естігенде қатты налып , ұмыта алмай тағы да өлең жолдарын арнайды . шеберлікпен сыршыл әуенде жырлаған ғашықтық лирикасы болса , Балуан Шолақтың ",kaz
736,2018-09,at,150,"әндерін шебер орындаушылар Ж . Елебеков , М . Көшкімбаев , М . Тырбаев , Ж . Кәрменов , Белгілі музыка зерттеушісі А . В . Затаевич ел арасынан әуенімен тербеткен , заманының айтулы сал - серісінің бірі болған Балуан Шолақ Баймырзаұлы 1916 жылы өзінің өскен өңірі Гидросфера – табиғи су қоймаларынан ( мұхиттардан , теңіздерден , көлдерден , өзендерден ) құралады . Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр . Гидросфераның көлемі 400 млн шаршы км . Тірі және өлі табиғатта жүретін түрлі процестер мен құбылыстардың адам тіршілігіне жұмсалатын заттардың ішінде судың маңызы зор . Мұздарды , батпақтарды қосып есептегенде , жер бетінің 77 , 5 % - ын су алып жатыр . Су қорларына – мұхиттар , теңіз , өзен , көл , жер асты сулары , мұздықтар , атмосферадағы ылғал кіреді . Су адамдар мен жануарлардың организміне еніп , онда болатын зат және энергия айналымына тікелей қатысады . Көптеген процестер тек сулы ортада ғана жүре алады . Белок суда пайда болған және осы ортада дами алады , ал белок тірі клетканың негізі болып табылады . Жер бетіндегі биологиялық өнімдердің 43 % - ын , ал оттегінің 50 % - дан көбін мұхиттар мен теңіздер береді . ",kaz
737,2018-09,at,133,"Су қоры – халық байлығы , өкінішке орай жер бетіндегі тұщы судың қоры өте аз . өзендер мен көлдердегі тұщы сулардың қоры , гидросфера ресурсының бір пайызына да жетпейді екен . Құрлық бетінің әр түрлі жерлеріндегі тұщы сулардың қорлары әр түрлі . Мысалы , Аляскада 1 адамға 2 миллион м3 , Жаңа Зеландияда 100 мың м3 , бұрыңғы Кеңестер Одағында 18 , 3 мың м3 , ал Қазақстан Республикасы тұщы су қоры тапшы мемлекеттер қатарына жатады . Қазақстанда 1987 жылы халық шаруашылығына жұмсалған судың жалпы мөлшері 38 км3 - ге жетті . [ 2 ] Планетамыздағы адамзаттың тұщы суды пайдалануы жыл сайын өсіп келеді . Ал , мұхиттардың , теңіздердің тұзды сулары шаруашылықта мардымсыз болса да қолданылып жүр . Біздің республикамызда су тұщытқыш станциясы Ақтау қаласында ғана бар . Егер ерте кезде , бір адам басына шаққанда , тәулігіне 12 - 18 литр су пайдаланса , XX ғасырда мәдениеті дамыған елдерде оның шамасы орта есеппен 200 - 400 литрге жетіп отыр . [ 1 ] ",kaz
738,2018-09,at,124,"Судың өздігінен тазару процесіне әсер ететін физикалық факторлардың ішінде ластаушы заттардың сұйылуы , еруі және араласуы негізгі рөл атқарады . Қазіргі кезде адамзат қоғамында 1 жылда тұщы судың 3000 км3 шамасындайы жұмсалады . Суды ең көп пайдаланатын ауыл шаруашылығы . Ауыл шаруашылығында пайдаланылған судың төрттен үш бөлігі қайтарылмайды . Мысалы , 1 тонна бидай өсіру үшін барлық вегетациялық кезеңде 7000 тонна , мақтаға 10000 тонна су жұмсалады . Ауыл шаруашылығында қолданылатын улы химикаттар топырақтан шайылып , суға түседі . Мал шаруашылығында түзілген өлі органикалық заттар ( көң , шірінді , мочевина ) топырақтан суға түсіп , су жүйелеріне едәуір әсер етеді . Органикалық заттары көп мұндай суларда көк - жасыл , қоңыр балдырлар және жоғары сатыдағы өсімдіктер тез көбейіп , өледі , нәтижесінде судағы органикалық заттардың массасы артады , сондықтан суда оттектің жетіспеушілігі туындайды . Соның нәтижесінде су тіршілікке жарамсыз болып , онда анаэробты процестер басым бола бастайды . ",kaz
739,2018-09,at,117,"Ағызында суларды оларды ластаушы заттардан тазарту күрделі процесс . Олар – механикалық , химиялық және биологиялық болып бөлінеді . Механикалық әдісі – суды тұндыру және сүзу арқылы ондағы механикалық қоспалардан тазарту . Көлемі әр түрлі бөлшектер мөлшеріне қарай әр түрлі конструкциялық торлармен , су бетілік қоспалар – май , смола , мұнай ұстағыштар арқылы сүзіледі . Химиялық әдісте суды тазалау үшін химиялық реагенттер , мысалы , хлор , хлорлы ізбес сияқты қосылыстар қолданылады . [ 5 ] Хлор суды қауіпті бактериялогиялық ластардан тамаша , пәрменді қауіпсіздендіреді . Бірақ … соңғы кезде белгілі болғандай , хлорланған ауыз суы ғалымдар дәлелдегендей бауыр , қуық , асқазан ісіктерін , аллергиялық аурулар туындатады . Хлор тағы да біздің ағзамыздағы ақуыздарды бұзып , тері мен шашқа жағымсыз әсер етеді . Жазға кезеңде , микроағзалар жылдам , қарқынды көбейетін шақта су көбірек хлорланады , осы кезде адам денсаулығына қауіп күшейеді . ",kaz
740,2018-09,at,103,"Суды жекелей тұтынуда хлордан құтылудың ең тиімді әдісі – су тазартқыш ( сүзгіш ) пайдалану . Егер сүзгі жоқ болса , онда суды бірнеше сағат тұндырып қою керек , сонда хлор ұшып кетеді . [ 4 ] Ағызынды суды тазартудың химиялық әдістерінің ең көп қолданылатын түрі – нейтралдау . Өнеркәсіп орындарының әртүрлі қышқылдарды бөлетін лас суларын нейтралдау үшін магнезит , доломит , ізбестастар қолданылады . Суды тазалаудың биологиялық әдісі – микроскопиялық өсімдіктер мен жануарлар өсіріп , үстінен ағызынды сумен толтырады да төменгі жағынан қатты ауа ағынымен үрлейді , Оттектің ( ауамен үрлегенде ) және органикалық заттардың көп мөлшерінде бактериялар мен микрофауна қарқынды өсіп , көбейіп , органикалық ластаушыларды жай минералдық заттарға дейін ыдырататын ферменттер бөле бастайды . Органикалық заттардың минералдану процесі жүреді . ",kaz
741,2018-09,at,104,"Органикалық заттардың мол қорымен қоректенген бактериялар активті көбейе бастап , массалары ұлғая түседі . Бактериялардың кесектелген массалары біртіндеп судың түбіне шөгіп , ал су тазара береді . Биологиялық тазалауға қатысатын организмдерге әр түрлі бактериялардан басқа балдырлар , саңырауқұлақтар , ең төмен сатыдағы жәндіктер , құрттар және басқалар жатады . [ 5 ] Солардың бірқатарына тоқталамыз . Жамбасқұрт – жамбастап жылжып қозғалатын жәндік . Бұл оның уақытша қозғалысы емес табиғи бейімділігі . Жамбасқұрттар балықтардың сүйікті жемі болумен қатар , өте пайдалы жәндіктер . Олар түрлі организмдердің қалдықтарымен қоректеніп , су түбі тазалығын сақтауда үлкен роль атқарады . Қоңыздар . Көп жылғы бақылаулар бойынша қоңыздардың негізгі қорегінің 60 - ы маса личинкалары екен . Арнайы жүргізілген тәжірибелерде бір ғана қоңыздың тәулігіне 65 - 70 маса личинкасын жоятыны осыны дәлелдейді . ",kaz
742,2018-09,at,153,"Су шаяны . Су шаяны ақпайтын тоқтау суларда , өсімдіктері көп , әрі ластанған өсімдік шірінділері көп көлшіктерде тіршілік етеді . Олардың негізгі қорегі – маса , сона мен басқа да су жәндіктері . Лаборатория жағдайында су шаяндары тәулігіне масаның 85 личинкасын жоятыны анықталған . Инеліктер . Судағы жәндіктердің ішінде инеліктердің орны ерекше . Барлығы дерліктей жыртқыштар . Тіршілік ету ерекшелігіне байланысты инеліктерді су насекомдарының "" қос мекенділері ” деп атауға болады . өйткені инеліктердің личинкалары суда дамиды да , ал ересектерінің даму кезеңдері су жағасында өтеді . Ересек инеліктер қорегін тек қана ұшып қуып барып ұстайды . Олардың өткір тырнағына көбіне масалар , шыбындар , соналар т . б . зиянды насекомдар ілінеді . Су жүйелерін тазалайтын балықтар да бар екен . Арықтар бойын арамшөптерден тазарту үшін маман ғалымдар көп ізденіс жасап , канал бойларына ақ амур , дөң маңдай сияқты балықтарды қолдан жерсіндірді . Ақ амур ересектерінің дене тұрқы 120 см , салмағы 32 кг - ға дейін жететін ірі балық . Денесі ірі бұл балықтың ерекшелігі – ол сондай мешкей . Олар каналда өскен шөптерді жеп , өсімдіктердің қаулап өсуіне жол бермеген . ",kaz
743,2018-09,at,119,"Арық пен канал бойындағы өсімдіктерден құтылу үшін қолданылып жүрген механикалық әдістерді шөппен қоректенетін балықтармен алмастыру экономикалық жағынан өте тиімді . Сондай - ақ бұл балықтар басқа да маңызды қызмет атқарады . Жағасында қамыс өскен су төңірегінде орналасқан ауыл - село тұрғындары жазда масадан көп зардап шегетіні белгілі . Ондай кезде ақ амурлар суда өскен қамыс құрақты азық етіп , масалардың ұрық салатын орнын құртады . Сондықтан да су жүйелерін тазалайтын бұл балықтарды келешекте канал , арық суларында өсіруді қолға алған жөн . [ 3 ] Өз өлкеміздің су қорларына келетін болсақ Жамбыл облысының барлық өзендері Арал теңізі алабына жатады . Қырғызстан жерінен бастау алатын Шу , Талас , Аса өзендері облыстың негізгі өзендері болып табылады . Облыс көлеміндегі жерүсті суларының сапасын зертханалық талдауда өткен жылмен салыстырғанда 2006 жылы Шу , Талас , Аса өзендерінде ластану индексінің өскендігі байқалған . ",kaz
744,2016-50,at,108,"Жалпы облыс бойынша ластағыш заттар төгінділері "" Шолақтау ” таукен өндіру комбинаты , Шатыркөл руднигі , Ақбақай таукен металургиялық комбинаты , "" Монолит ” ашық акционерлік қоғамы сияқты кәсіпорындардан болып отырғандығы расталып отыр . ақындарының ішінде жеткіліксіз зерттеген ақындардың бірі – Мұрат Мөңкеұлы . 1940 - 50 жылдар арасында жарық көрген мектеп оқулықтарында енгізіліп жүрген Мұрат ақын 1947 жылғы атышулы қаулыдан кейін зерттеу объектісінен мүлде түсіп қалды десе де болады . Тіпті 1959 жылғы конференцияда Мұрат туралы арнайы баяндама болған жоқ . Осы конференцияның ұсыныстарында Мұраттың шығармашылығын орта мектепте оқыту қажетсіз деп саналсын , ал жоғары оқу орындарында әдебиеттің қайшылықта дамығанын көрсету үшін ғана аталсын деп айтылды . Соның салдарынан Мұрат Мөңкеұлы 6 кітаптан тұратын әдебиет тарихынан да орын таба алмады . Оның ",kaz
745,2016-50,at,102,"шығармалары М . Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты 1962 жылы шығарған "" XVІІІ - XІX ғасырлардағы қазақ ақындары шығармаларының жинағына ” да енбеді . Тек жинақтың "" Кіріспесіндегі ” шолуға Ы . Дүйсенбаев ақынның атын атап , оған бірнеше жол арнайды , және оған берген мінездемесі 1959 жылғы конференцияда айтылған бағамен үндес . Осы бір "" әттеген - айын ” түзейін деген болу керек , Ысқақ Тәкімұлы Мұрат ақынның төрт шығармасын өзі құрастырып , алғы сөзін жазған "" Үш ғасыр жырлайды ” деген жинаққа енгізген [ 74 , Б . 266 - 286 . Алайда , алғы сөзінде Мұратқа берген ескі бағасын қайталайды , бірақ шығармаларының алдында берген қысқаша мәліметінде былай деп жазады : "" Мұрат жас кезінен жиын тойға үнемі араласып , өлең айтуға машықтана бастайды , ел ішінде : "" шешен , тапқыр бала "" атанып жүреді . Көп ",kaz
746,2016-50,at,104,"болумен қатар үлкен эпик ақын . Оның шығармаларындағы қайшылықтары менқателіктеріне байланысты дарынды ақынның творчествосы соңғы кезде жөнді Ы . Дүйсенбаев өзінің докторлық диссертациясында , кейінірек шыққан "" Ғасырлар сыры ” кітабында біршама толтырды десек болады . Еңбегінің 20 бетін түгелімен Мұрат ақынға арнап , Ысқақ Тәкімұлы оның шығармашылығын тұңғыш рет мол қамтып , кең түрде , жан - жақты талдаған . Ең әуелі ғалым ақынның ғұмыры жөнінде бірсыпыра жаңа деректер келтіреді , оның ақын ретінде қалыптасқан ортасын көрсетеді , жекелеген адамдар туралы баян етеді . Сөйтіп , Ысқақ Тәкімұлы ақынның жастай өлеңге үйір , тапқырлығы мен өскен ортасын , көзқарас - танымының қалыптасу , кемелдену кезеңдерін сөз етеді . Артына елеулі әлеуметтік мәні зор мұра қалдырған ірі тұлғаның екі түрлі мәселеге орай кейінгі кезге дейін орынсыз ",kaz
747,2016-50,at,108,"ауызға алынбай , зерттелмей келгенін айтады . Зерттеушінің пікірінше , оныңбіріншісі - патша үкіметінің қазақ даласындағы отарлау саясатының күшеюі әсерінен кейбір шығармаларындағы жалпы орысқа деген қарсылығы болса , екіншісі - ірі туындыларының дені әйгілі Едіге ұрпақтарына байланысты болуы – делінеді . Ы . Дүйсенбаев Едіге туралы теріс түсінік тарихшылардың жаңсақ бағасынан екенін айта келіп , былайша тұжырым жасайды : "" Соның өзінде ақынға көзқарасың теріс екен деп , оны үзілді - кесілді тарихтан шығарып тастауға болмайды , оның үстіне Мұрат ақынды жан түңілерлік құбыжық , тұрған бойымен қап - қара , бастан - аяқ кертартпа деп қараудың өзі шындықтан мүлде алшақ жатыр . Сонан соң , орыс халқы мен қазақ халқының ежелден келе жатқан достық қарым - қатынасын сөз еткенде , біз әдетте тарихшылардың осы мәселе жөнінде қалыптасып үлгірген сыңар жақ , кейде қате ",kaz
748,2016-50,at,104,"тұжырымдарына еріп кетеміз … Өзіміз тексеріп , зерттеп отырған дәуірдіңерекшеліктерін яғни ондағы қайшылықтар мен игі нышандарды тереңірек тануға , дұрысырақ ұғынуға үнемі бара бермейміз . ал , мұның ақыры неге апарып соғатыны айтпаса да белгілі … Ал , енді Едігеге келсек , ақиқатта тіпті басқаша , құр Едіге деген аты болмаса , қазақ жырында мүлде бір өзге жанның бейнесі беріледі емес пе ? Қалай болғанда , қазақ фольклорының ең бір бай саласынан Едіге мен оның ұрпақтарына бола безіп , мансұқ ету , зерттемей тастау дұрыс па ? Ендеше , осы тақырыпты азды - көпті қамтитын Мұрат ақынның шығармаларындағы қайшылықтар мен кемшіліктерді әділ көрсете отырып , оларға ғылыми талдау жасауымыз қажет , онсыз ақынның творчествосына толық баға беру өте қиын ” [ 75 , Б . 66 - 67 . ",kaz
749,2016-50,at,107,"зерттеуші Мұрат ақынның өлең , толғауларына , атап айтсақ , "" Үш қиян ” , "" Сарыарқа ” "" Қарасай - Қази ” поэмалары мен "" Байұлы Байбақты Ғұмар Қазыұлына Мұрат ақынның айтқаны ” секілді өлеңдеріне , әр кездегі айтыстарына тоқталады . Мұрат ақынның шығармаларын Ысқақ Дүйсенбаев тұңғыш рет жүйелеп , үш салаға бөліп қарастырады . Біріншісі - ақынның өлеңдері мен толғаулары , екіншісі - дастандары "" Үш қиян ” , "" Сарыарқа ” , "" Қарасай - Қази ” , үшіншісі - ақынның айтыстары . Біз де зерттеушінің ізімен жүруді жөн көрдік . Өлең , жырлары онша көп емес , бар болғаны 15 шақты ғана жыр , соған қарағанда , қысқа өлеңдері бізге түгел жете қоймаған тәрізді . Ақын Қаражанға , Есентемір , Тұрабай , Есенғалиға арнаған өлеңдерінде ( Қазиға , Бегалыға арнауларында ) оларды жер - көкке сыйғызбай мақтаса , қалған өлеңдерінде болыстықпен кеудесіне нан піскендерді сын садағына алады - дей келе , ",kaz
750,2016-50,at,111,"зерттеуші бұған Қашқыншы Қаражан Құлбас баласын мақташы дегенде айтқан ақынсынын айқын дәлелге келтіреді . Мұрат тек Құлбас баласы Қаражанды ғана емес , болыс болып елді жеген , ел - жұртқа сонысымен ылаң салған кісілерді аяусыз сынап , кесірлі - кесапат мінезділерді тезге салып жөндеуді көздейді . Ақынның әлеуметтік өмір туралы , сондағы адамдар қарым - қатынасы , өткен даналар мен бүгінгі жастардың бірлік - байланысы , әсіресе , ер жігіттің халық алдындағы міндет - борышы мен ең ақыры , ақындық өнер жайындағы ой - толғаныстары да бұрынғы даналардың халық қамы үшін еткен іс - әрекеттерін кейінгілерге үлгі ойының байыптылығына көңіл аударады . Мұраттың сөз өнерінің сұлу сиқырлығы мен әсемдігін көркем бейнелеген мына бір жыры да жоғарыдағы пікірімізге дәлел Мұрат шығармаларының екінші саласына жататын шоқтығы биік – "" Үш қиян ” дастаны . Мұнда оның ел тағдырына байланысты көкейтесті ",kaz
751,2016-50,at,111,"ойлары : халықтың тұрмыс - тіршілігі , өкініші мен күдігі , арманы мен үміті , жұртбақыты мен ертеңі , жер , қоныс туралы толғаныстары үлкен күңіреніспен сипатталады . Ақын пайымдауынша , ел болашағы барынша бұлдыр , мұнартқан сағым секілді болып көрінеді , сол себепті ол өткенді ойлап , соның қаймағы бұзылмай қайта оралуын көксейді . Бұл жырлар Шортанбай , Дулат шығармаларымен терең үндесіп өзара астасып отырады . Дәл осы сарынды Мұраттың "" Сарыарқа ” туындысына да тән деген жөн . Мұнда да "" Үш қияндағы ” секілді Ресей империясының қанау - тонау "" Қарасай - Қази ” дастаны . Бұл туындыда күрделі де шытырман оқиға жоқ , өзімізде бұрыннан бар батырлар жырындағы тәсілдер ; диалогтың молдығы , аттың адамша сөйлеуі , түс көру , аян беру секілді жәйттар кеңінен қолданылады . Жыр арасында батырлар жырында жиі кездесетін қара сөзді пайдалануға да орын берілген . Жырдың ",kaz
752,2016-50,at,108,"қысқаша фабуласы : Мұса бидің Мамайы мен Орағы бірі би , бірі батыр болып елдібилесе , қалған 28 ұлының бір тобы бұларды күндейді . Орақтың есігінің алдына өзінің алмас қылышын құрып қойып , жылқыны дүсірлетіп қуып , "" жау келді , Орақ , шық ” деп айқайлайды . Орақ есіктегі қылышқа түсіп қалып , жараланып қайтыс болады . Оның шешесі Қараүлек , әйелі , Қарасай , Қази деген екі баласы артында қалып , батыр болып жетіледі . Он жеті жастағы Қарасай мен он бестегі Қазидың өсіп ер жетуін негізгі оқиға етіп жырласа да , Орақтың ерлігі , Қарабатыр , Тілеке , Алшы , Смайыл , Тобаяқтардың зұлымдықтары диалог арқылы ашылып отырады . Әсіресе , Орақтың елі үшін жасаған сансыз ерлік істері досы Ақмырзаның , шешесі Қараүлектің сөздері , әйелінің жоқтауынан айқын көрініс тапқан . Ал , Орақтың ",kaz
753,2016-50,at,106,"өлуіне себеп болған бақастар тобы өз айыптарын өздері мойындап , "" ақырындакүндей , күндей жоғалттық ” деуге мәжбүр болады . Ел шетіне жау келгенде , баяғы "" бес батыр ” қарсы аттанады да , Қарасай жорыққа бармай қалады . Қарасай шешесінің сөзінен кейін әкесінің асын беріп , өзіне лайық ат іздейді . Қарындасы Қибатты Ноғайлының қарт батыры Көкшеге бермекші болып , оның Көкбұйра атын мініп жауға аттанады . Қырық күн бұрын кеткен әскерді қуып жетеді . Жау қарасынан қорқып Қарабатыр , Тілекелер кейін қайтып , Қарасай мен Естерекұлы Ер Тарғын ғана қалады , кейін Қази келіп қосылады . Үш батыр жауды жеңіп , еліне оралады . Мұнда үш батырдың қажыр - қайраты , шексіз ерлігі әсем суреттеліп , Қарабатыр тобының пасық - зұлымдығы , опасыздығы шебер сипатталады . Зерттеуші Мұраттың айтыстағы шеберлігі мен тапқырлығын ",kaz
754,2016-50,at,106,"оның бес айтысын талдау арқылы көрсете алған . Жылқышы , Бала Ораз , КетеЖаскелең ақындармен және әйел ақындар Жантолы , Тыныштықпен айтыстарының көбінде рулық сипат орын алса да , Мұраттың айтыста төселген алғырлығы , сөз өрнегін келістіре білетін шешендігі зерттеуші тарапынан жоғары бағаланады . Ы . Дүйсенбаев өз ой - пікірлерін қорыта отырып , мынадай тұжырым ұсынады : "" Әдетте Мұрат шығармаларына баға бергенде , отаршылыққа қарсы реакция ретінде туған оның ащы сөздерінің парқына бармай бұлары жалпы орыс атаулыға айтылған наразылық деп танып келдік . Сонда Мұрат ақынды бастан - ақ ескішіл , әдебиетіміздің қорына қосқан ешбір үлесі жоқ деп кесіп айта аламыз ба ? Ақынның ізгі ізденістері , туған халқының тағдыры туралы толғаныстары мен өмір шындығы екі арасындағы қабыспас қайшылықтардың себептерін неге ашпаймыз ? Қайткен күнде ",kaz
755,2016-50,at,103,"де "" кертартпа ” деген ұғымды тым тар көлемде қарамай , бір жағы заманақайшылықтары ескерілсе . Қай ақынның болсын творчествосындағы барлық ерекшеліктерді түгелдей қамтып барып , терең топшылау , әділ қорытынды жасаған дұрыс ” [ 75 , 83 б . Бұл – шын мәнісінде әділ баға еді , себебі қашан да , қай ақын болса да әдебиетімізге қосқан өзіндік үлесімен , тың жаңалығымен өлшенсе керек . шығармалары халық аузынан , Ғылым академиясының қолжазба қорынан жинақталып , халыққа танылуына , оның шығармашылығының ғылыми айналымға түскеніне көп уақыт өткен жоқ . Қазір ол республика халқына танылды болады . Совет үкіметі кезінде кертартпа ақын деп , шығармалары баспа орындарында жарияланбай , халық санасынан аластатылса , қазір оқу орындарының бағдарламаларына енгізіліп , толғаулары мен дастандары әртүрлі жинақтарда жариялануда . Мұратты қаншама ",kaz
756,2017-13,at,107,"халыққа танылды дегенмен , Абай мен Махамбеттей , Ақтамберді мен Бұқардай молхалыққа Мұрат арқылы мәңгілік ғұмырға ие болды . "" Қырымның қырық батырын , Ноғайлы жырауларының толғауларын , көптеген батырлар жырларын Мұрын жыраудың Мұрат ақыннан үйренгендігі шындық . Қазақ елі ақынның я батырдың қай өлкеден екендігіне қарамастан , бәріне де ортақ болса , атақты ақындар да , батырлар да күллі қазақтың құрметтісі . Іздеген материалыңызды табу үшін осында жазыңыз ! ақындарының ішінде жеткіліксіз зерттеген ақындардың бірі – Мұрат Мөңкеұлы . 1940 - 50 жылдар арасында жарық көрген мектеп оқулықтарында енгізіліп жүрген Мұрат ақын 1947 жылғы атышулы қаулыдан кейін зерттеу объектісінен мүлде түсіп қалды десе де болады . Тіпті 1959 жылғы конференцияда Мұрат туралы арнайы баяндама болған жоқ . Осы конференцияның ұсыныстарында Мұраттың шығармашылығын ",kaz
757,2017-13,at,105,"орта мектепте оқыту қажетсіз деп саналсын , ал жоғары оқу орындарында әдебиеттіңқайшылықта дамығанын көрсету үшін ғана аталсын деп айтылды . Соның салдарынан Мұрат Мөңкеұлы 6 кітаптан тұратын әдебиет тарихынан да орын таба алмады . Оның шығармалары М . Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты 1962 жылы шығарған "" XVІІІ - XІX ғасырлардағы қазақ ақындары шығармаларының жинағына ” да енбеді . Тек жинақтың "" Кіріспесіндегі ” шолуға Ы . Дүйсенбаев ақынның атын атап , оған бірнеше жол арнайды , және оған берген мінездемесі 1959 жылғы конференцияда айтылған бағамен үндес . Осы бір "" әттеген - айын ” түзейін деген болу керек , Ысқақ Тәкімұлы Мұрат ақынның төрт шығармасын өзі құрастырып , алғы сөзін жазған "" Үш ғасыр жырлайды ” деген жинаққа енгізген [ 74 , Б . 266 - 286 . Алайда , алғы сөзінде Мұратқа берген ескі ",kaz
758,2017-13,at,105,"бағасын қайталайды , бірақ шығармаларының алдында берген қысқаша мәліметіндебылай деп жазады : "" Мұрат жас кезінен жиын тойға үнемі араласып , өлең айтуға машықтана бастайды , ел ішінде : "" шешен , тапқыр бала "" атанып жүреді . Көп болумен қатар үлкен эпик ақын . Оның шығармаларындағы қайшылықтары мен қателіктеріне байланысты дарынды ақынның творчествосы соңғы кезде жөнді Ы . Дүйсенбаев өзінің докторлық диссертациясында , кейінірек шыққан "" Ғасырлар сыры ” кітабында біршама толтырды десек болады . Еңбегінің 20 бетін түгелімен Мұрат ақынға арнап , Ысқақ Тәкімұлы оның шығармашылығын тұңғыш рет мол қамтып , кең түрде , жан - жақты талдаған . Ең әуелі ғалым ақынның ғұмыры жөнінде бірсыпыра жаңа деректер келтіреді , оның ақын ретінде қалыптасқан ортасын көрсетеді , жекелеген адамдар туралы баян етеді . Сөйтіп , Ысқақ Тәкімұлы ақынның жастай ",kaz
759,2017-13,at,101,"өлеңге үйір , тапқырлығы мен өскен ортасын , көзқарас - танымының қалыптасу , кемелдену кезеңдерін сөз етеді . Артына елеулі әлеуметтік мәні зор мұра қалдырған ірі тұлғаның екі түрлі мәселеге орай кейінгі кезге дейін орынсыз ауызға алынбай , зерттелмей келгенін айтады . Зерттеушінің пікірінше , оның біріншісі - патша үкіметінің қазақ даласындағы отарлау саясатының күшеюі әсерінен кейбір шығармаларындағы жалпы орысқа деген қарсылығы болса , екіншісі - ірі туындыларының дені әйгілі Едіге ұрпақтарына байланысты болуы – делінеді . Ы . Дүйсенбаев Едіге туралы теріс түсінік тарихшылардың жаңсақ бағасынан екенін айта келіп , былайша тұжырым жасайды : "" Соның өзінде ақынға көзқарасың теріс екен деп , оны үзілді - кесілді тарихтан шығарып тастауға болмайды , оның үстіне Мұрат ақынды жан түңілерлік құбыжық , тұрған бойымен ",kaz
760,2017-13,at,102,"қап - қара , бастан - аяқ кертартпа деп қараудың өзі шындықтан мүлде алшақ жатыр . Сонан соң , орыс халқы мен қазақхалқының ежелден келе жатқан достық қарым - қатынасын сөз еткенде , біз әдетте тарихшылардың осы мәселе жөнінде қалыптасып үлгірген сыңар жақ , кейде қате тұжырымдарына еріп кетеміз … Өзіміз тексеріп , зерттеп отырған дәуірдің ерекшеліктерін яғни ондағы қайшылықтар мен игі нышандарды тереңірек тануға , дұрысырақ ұғынуға үнемі бара бермейміз . ал , мұның ақыры неге апарып соғатыны айтпаса да белгілі … Ал , енді Едігеге келсек , ақиқатта тіпті басқаша , құр Едіге деген аты болмаса , қазақ жырында мүлде бір өзге жанның бейнесі беріледі емес пе ? Қалай болғанда , қазақ фольклорының ең бір бай саласынан Едіге мен оның ",kaz
761,2017-13,at,108,"ұрпақтарына бола безіп , мансұқ ету , зерттемей тастау дұрыс па ? Ендеше , осытақырыпты азды - көпті қамтитын Мұрат ақынның шығармаларындағы қайшылықтар мен кемшіліктерді әділ көрсете отырып , оларға ғылыми талдау жасауымыз қажет , онсыз ақынның творчествосына толық баға беру өте қиын ” [ 75 , Б . 66 - 67 . зерттеуші Мұрат ақынның өлең , толғауларына , атап айтсақ , "" Үш қиян ” , "" Сарыарқа ” , "" Қарасай - Қази ” поэмалары мен "" Байұлы Байбақты Ғұмар Қазыұлына Мұрат ақынның айтқаны ” секілді өлеңдеріне , әр кездегі айтыстарына тоқталады . Мұрат ақынның шығармаларын Ысқақ Дүйсенбаев тұңғыш рет жүйелеп , үш салаға бөліп қарастырады . Біріншісі - ақынның өлеңдері мен толғаулары , екіншісі - дастандары "" Үш қиян ” , "" Сарыарқа ” , "" Қарасай - Қази ” , үшіншісі - ақынның айтыстары . Біз де зерттеушінің ізімен жүруді жөн көрдік . Өлең , жырлары онша көп емес , бар болғаны 15 ",kaz
762,2017-13,at,102,"шақты ғана жыр , соған қарағанда , қысқа өлеңдері бізге түгел жете қоймағантәрізді . Ақын Қаражанға , Есентемір , Тұрабай , Есенғалиға арнаған өлеңдерінде ( Қазиға , Бегалыға арнауларында ) оларды жер - көкке сыйғызбай мақтаса , қалған өлеңдерінде болыстықпен кеудесіне нан піскендерді сын садағына алады - дей келе , зерттеуші бұған Қашқыншы Қаражан Құлбас баласын мақташы дегенде айтқан ақын сынын айқын дәлелге келтіреді . Мұрат тек Құлбас баласы Қаражанды ғана емес , болыс болып елді жеген , ел - жұртқа сонысымен ылаң салған кісілерді аяусыз сынап , кесірлі - кесапат мінезділерді тезге салып жөндеуді көздейді . Ақынның әлеуметтік өмір туралы , сондағы адамдар қарым - қатынасы , өткен даналар мен бүгінгі жастардың бірлік - байланысы , әсіресе , ер жігіттің халық алдындағы міндет - борышы мен ең ақыры , ақындық өнер жайындағы ой - толғаныстары да ",kaz
763,2017-13,at,116,"бұрынғы даналардың халық қамы үшін еткен іс - әрекеттерін кейінгілерге үлгіойының байыптылығына көңіл аударады . Мұраттың сөз өнерінің сұлу сиқырлығы мен әсемдігін көркем бейнелеген мына бір жыры да жоғарыдағы пікірімізге дәлел Мұрат шығармаларының екінші саласына жататын шоқтығы биік – "" Үш қиян ” дастаны . Мұнда оның ел тағдырына байланысты көкейтесті ойлары : халықтың тұрмыс - тіршілігі , өкініші мен күдігі , арманы мен үміті , жұрт бақыты мен ертеңі , жер , қоныс туралы толғаныстары үлкен күңіреніспен сипатталады . Ақын пайымдауынша , ел болашағы барынша бұлдыр , мұнартқан сағым секілді болып көрінеді , сол себепті ол өткенді ойлап , соның қаймағы бұзылмай қайта оралуын көксейді . Бұл жырлар Шортанбай , Дулат шығармаларымен терең үндесіп өзара астасып отырады . Дәл осы сарынды Мұраттың "" Сарыарқа ” туындысына да тән деген жөн . Мұнда да "" Үш қияндағы ” секілді Ресей империясының қанау - тонау ",kaz
764,2017-13,at,109," "" Қарасай - Қази ” дастаны . Бұл туындыда күрделі де шытырман оқиға жоқ , өзіміздебұрыннан бар батырлар жырындағы тәсілдер ; диалогтың молдығы , аттың адамша сөйлеуі , түс көру , аян беру секілді жәйттар кеңінен қолданылады . Жыр арасында батырлар жырында жиі кездесетін қара сөзді пайдалануға да орын берілген . Жырдың қысқаша фабуласы : Мұса бидің Мамайы мен Орағы бірі би , бірі батыр болып елді билесе , қалған 28 ұлының бір тобы бұларды күндейді . Орақтың есігінің алдына өзінің алмас қылышын құрып қойып , жылқыны дүсірлетіп қуып , "" жау келді , Орақ , шық ” деп айқайлайды . Орақ есіктегі қылышқа түсіп қалып , жараланып қайтыс болады . Оның шешесі Қараүлек , әйелі , Қарасай , Қази деген екі баласы артында қалып , батыр болып жетіледі . Он жеті жастағы Қарасай мен он бестегі Қазидың ",kaz
765,2017-13,at,105,"өсіп ер жетуін негізгі оқиға етіп жырласа да , Орақтың ерлігі , Қарабатыр , Тілеке , Алшы , Смайыл , Тобаяқтардың зұлымдықтары диалог арқылы ашылып отырады . Әсіресе , Орақтың елі үшін жасаған сансыз ерлік істері досы Ақмырзаның , шешесі Қараүлектің сөздері , әйелінің жоқтауынан айқын көрініс тапқан . Ал , Орақтың өлуіне себеп болған бақастар тобы өз айыптарын өздері мойындап , "" ақырында күндей , күндей жоғалттық ” деуге мәжбүр болады . Ел шетіне жау келгенде , баяғы "" бес батыр ” қарсы аттанады да , Қарасай жорыққа бармай қалады . Қарасай шешесінің сөзінен кейін әкесінің асын беріп , өзіне лайық ат іздейді . Қарындасы Қибатты Ноғайлының қарт батыры Көкшеге бермекші болып , оның Көкбұйра атын мініп жауға аттанады . Қырық күн бұрын кеткен әскерді қуып жетеді . Жау қарасынан қорқып ",kaz
766,2017-13,at,107,"Қарабатыр , Тілекелер кейін қайтып , Қарасай мен Естерекұлы Ер Тарғын ғанақалады , кейін Қази келіп қосылады . Үш батыр жауды жеңіп , еліне оралады . Мұнда үш батырдың қажыр - қайраты , шексіз ерлігі әсем суреттеліп , Қарабатыр тобының пасық - зұлымдығы , опасыздығы шебер сипатталады . Зерттеуші Мұраттың айтыстағы шеберлігі мен тапқырлығын оның бес айтысын талдау арқылы көрсете алған . Жылқышы , Бала Ораз , Кете Жаскелең ақындармен және әйел ақындар Жантолы , Тыныштықпен айтыстарының көбінде рулық сипат орын алса да , Мұраттың айтыста төселген алғырлығы , сөз өрнегін келістіре білетін шешендігі зерттеуші тарапынан жоғары бағаланады . Ы . Дүйсенбаев өз ой - пікірлерін қорыта отырып , мынадай тұжырым ұсынады : "" Әдетте Мұрат шығармаларына баға бергенде , отаршылыққа қарсы реакция ретінде туған оның ащы сөздерінің парқына бармай бұлары жалпы орыс атаулыға айтылған ",kaz
767,2017-13,at,109,"наразылық деп танып келдік . Сонда Мұрат ақынды бастан - ақ ескішіл , әдебиетіміздің қорына қосқан ешбір үлесі жоқ деп кесіп айта аламыз ба ? Ақынның ізгі ізденістері , туған халқының тағдыры туралы толғаныстары мен өмір шындығы екі арасындағы қабыспас қайшылықтардың себептерін неге ашпаймыз ? Қайткен күнде де "" кертартпа ” деген ұғымды тым тар көлемде қарамай , бір жағы замана қайшылықтары ескерілсе . Қай ақынның болсын творчествосындағы барлық ерекшеліктерді түгелдей қамтып барып , терең топшылау , әділ қорытынды жасаған дұрыс ” [ 75 , 83 б . Бұл – шын мәнісінде әділ баға еді , себебі қашан да , қай ақын болса да әдебиетімізге қосқан өзіндік үлесімен , тың жаңалығымен өлшенсе керек . шығармалары халық аузынан , Ғылым академиясының қолжазба қорынан жинақталып , халыққа танылуына , оның шығармашылығының ғылыми айналымға түскеніне көп уақыт ",kaz
768,2016-50,at,191,"өткен жоқ . Қазір ол республика халқына танылды болады . Совет үкіметікезінде кертартпа ақын деп , шығармалары баспа орындарында жарияланбай , халық санасынан аластатылса , қазір оқу орындарының бағдарламаларына енгізіліп , толғаулары мен дастандары әртүрлі жинақтарда жариялануда . Мұратты қаншама халыққа танылды дегенмен , Абай мен Махамбеттей , Ақтамберді мен Бұқардай мол халыққа Мұрат арқылы мәңгілік ғұмырға ие болды . "" Қырымның қырық батырын , Ноғайлы жырауларының толғауларын , көптеген батырлар жырларын Мұрын жыраудың Мұрат ақыннан үйренгендігі шындық . Қазақ елі ақынның я батырдың қай өлкеден екендігіне қарамастан , бәріне де ортақ болса , атақты ақындар да , батырлар да күллі қазақтың құрметтісі . Іздеген материалыңызды табу үшін осында жазыңыз ! 1 . Моғолстан , Әбілқайыр хандығы . 2 . Алтын Орда , Ақ Орда мемлекеттері . Татар - моңгол тайпаларының саяси жағынан басын біріктіріп , Моңғол феодалдық мемлекетінің негізін салушы Темучин болды . Ол тарихтағы бір деректер бойынша 1162 жылы , екінші бір деректер бойынша 1155 жылы ірі ноян Есугай баһадүрдің отбасында туған . Темучин ер жете келе негізгі қарсыластарының барлығын жеңіп , Моңғолдың бүкіл тайпаларын өзінің қол астына біріктірген . 1206 жылдың көктемінде Өнан өзенінің сағасында Темучинді жақтаушы - моңғол ақсүйектерінің құрылтайы болып , онда ол салтанатты жағдайда Шыңғысхан деген атпен моңғолдардың әміршісі болып жарияланды . Осыдан кейін Темучин өзін хан көтерген ақсүйектердің қүлкынын тойғызу мақсатында көрші елдерді жаулау , оларды талау - тонау үшін үлкен әзірлік жүргізді . ",kaz
769,2016-50,at,246,"Қытайда моңғолдар соғыс ісінің сол замандағы жоғарғы техникасымен танысты . Қытайдан көптеген қару - жарақ , қамал бұзатьш машиналарын және оны қолдана білетін адамдарды , қолөнершілерді алған . Шыңғысхан өз әскерінің санын көбейтіп , жауынгерлік дайындығын одан ары жетілдірді . Сөйтіп , ол Шығыс Еуропа мен Алдыңғы Азияға жол ашатын Орта Азия мен Қазақстанды жаулап алу жорығына жан - жақты әзірленді . Бүл үшін ол мүсылман көпестерінен , моңғолдардың қол астында болған босқындардан мәліметтер алып , Қарақытайлар мемлекетінің , содан кейін Хорезм шахындағы ішкі жағдай мен әскери күштер туралы деректерге қанықты , соның негізінде ойластырылған іс - қимылдың бағдарламасын жасады . Шыңғысхан Қазақстан мен Орта Азияға жорықты Жетісу арқылы жүргізбекші болды . Өз басының жеке жауы най - манның ханы Күшлік ханды талқандап , бай қалалары бар Жетісуды өзіне қарату үшін оған 1218 жылы Жебе ноян бастаған әскер тобын жіберді . Жетісуды Шыңғысхан әскері қарсылықсыз оңай басып алды . Моңғолдарға қарсы түруға жарамай қашып кеткен Күшлік ханның мұсылмандарды қудалауы , қаталдығы , жігерсіздігі , салықпен зар илеткен зорлық - зомбылығына ыза болған жергілікті халық Шыңғысханға мойын ұсынатынын білдірді . Жетісуды бағындырғаннан кейін Шыңғысханның Мәуеренахрға , сол кезде бүкіл Орта Азияны билеп отырған Хорезм мемлекетіне қарсы жорыққа жолы ашылды . Көп кешікпей оған сылтауда табылды . 1218 жылы көктемде Шыңғысхан Орта Азияға сауда керуенін жіберді . 500 түйеден тұратын керуенінде монғол жансыздарын қосып есептегенде барлығы 450 адам болатын . Көп адамы бар керуен 1218 жылдың жазында Отырарға келіп жетті . Отырардың билеушісі Қайырхан Иналшық көпестерді тыңшылық жасады деп күдіктеніп , оларды олтіруге бүйырды . Шыңғыс - хан Хорезм шахынан Қайырханды ұстап беруді талап етті . Бірақ Хорезм шахы бүл талапты орындамады , Шыңғысхан жіберген елшілерді олтіруге әмір берді . "" Отырар апаты "" деп аталатын бүл тарихи оқиға Шыңғысханның Хорезмге қарсы соғысын тездетті . ",kaz
770,2016-50,at,116,"Орта Азияны бағындыру үшін Шыңғысхан өзіне тәуелді елдерден алған жасақтармен қоса жалпы саны 150 мыңға дейін адамы бар қалың қолды бастап шықты . Моңғол әскері Отырарға таяп келгенде моңғолдардың басшысы Шағатай мен Үгедей бастағаи бірнеше түменді қаланы қоршау үшін қалдырып , әскерлердің Жошы бастаған басқа бір шоғырын Сыр бойымен төмен бағыттады . Жебе мен Сүбедей басқарған үшінші шоғырға Сырдарияның жоғарғы ағысы бойындағы қалаларды бағындыру міндетіп жүктеді . Шың - ғысхан кіші үлы Төлеймен - екеуі әскердің негізгі күштерімен Бүхараға беттеді . Хорезмнің шахы Мүхаммед моңғолдарға қарсы түруға дайын емес еді . Өзін онша жақсы көрмейтін жергілікті феодалдардың күш біріктіріп езіне қарсы шығуынан корық - қан ол оскери күштерді әр қалаға бөліп үстап отырған . Мүның өзі Шыңғысханға қалаларда түрған шағын - шағын шоғырларды оп - оңай қарсылықсыз қүртып жіберуге мүмкіндік жасады . ",kaz
771,2018-09,at,147,"Берке хан түсында Алтын Ордаға ене бастаған ислам діні кейін Өзбек хан түсында үстем дінге айналды . Ақ Орданың кемеліне келіп , толысқан шағы XIV ғ . екінші жартысы . Бүл кезде Ак Орда мемлекетінің шаруа - шылғы , мәдениеті қарыштап дамып гүлденді . Көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы өркендеді . Ақ Орда хандары қалаларды қалпына келтіріп , қайта қүруға зор күшжұмсады . Олар хандықтың астанасы Сығнақ қаласында өз аттарынан металл ақша шығарды . 1 . Моғолстан , Әбілқайыр хандығының пайда болуынының маңызы . 2 . Алтын Орда , Ақ Орда мемлекеттерінің ерекшеліктері 1 Ежелгі ғұндар мен юэчжилер туралы қытай деректері 3 Ғұндардың юэчжилермен , Қытаймен , үйсіндермен , қаңлылармен қарым - қатынасы [ өңдеу ] Ежелгі ғұндар мен юэчжилер туралы қытай деректері Б . з . д . 1 - мыңжылдыктың басында Орталық Азияны мекендеген тайпалар жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысып , скифтік мәдениетке ұқсас мәдениетті игеріп , арбалы көлікпен кәшіп - қонып жүрді . Ежелгі Қытай жазбаларында Қытайдың солтүстік шығыс жағын мекендеген жундер ( цяндар ) туралы айтылады . ытай тарихнамашысы Сыма Цянь ( Б . з . д . 145 — 86жылдары ) Орталық Азияны б . з . д . VII — ғасырларда мекендеген Солтүстіктегі көршілерін жундер деп атайды . ",kaz
772,2018-09,at,115,"Б . з . д . V ғасырдың соңында бұрынғы жундердің орнына Орталық Азияда көшпенділердің күшті бірлестігі — ғұндар ( қытайша "" сюнну ) мен юэчжилер пайда болды . Юэчжилер — шығыс скиф ( сақ ) тайпаларына жатады . Олардың құрамында үйсіндер де болған . Аумағы Тянь - Шаньнан бастап , Орталық және Батыс Монғолия , Жоңғария , Алтай өңірі , Шығыс Түркістанды қамтыды . Орталық Азия көшпенділері құдіретті тайпа бірлестігіне жатады . Бань Гу юэчжилердің ғұндардан да күшті болғандығын айта келіп : "" ' Ұлы иузу елі ( үлкен юэчжи ) — түтін саны 400 мың ; әскері 100 мың , олар көшпенді мемлекет , мал жайылымы жағдайына карай көшіп - қонып жүреді , әдет - ғұрыпы ғұндарға ұқсас ' ” Б . з . д . III ғасырдың соңында олар Ганьсу провинциясының оңтүстік - батысын иемденген . Ғұндардың соққысынан б . з . д . 174 жылдан кейін батысқа кеткен юэчжилер Бактрияны бағындырды , кейіннен Бактрия жерінде Кушан патшалығы пайда болды . ",kaz
773,2018-09,at,129,"Б . з . д . IV ғасырда қытайлықтар өздерінің қарсыластарының арасында ғүндарды алғаш рет атайды . Ғүндар б . з . д . III ғасырдың соңы мен II ғасырдың басында 24 тайпалар одағынан тұрған Еуразия кұрлығындагы бірден - бір ірі мемлекетке айналады . Шығысында Тынық мұхитынан бастап , батысында Тарбағатай тауларына дейін кең құлаш жайып жатты "" ' Бұл мемлекеттің батыс шекарасы Арал теңізі , кейде Каспий теңізіне дейін жеткен ' ” деген пікірлер айтады . Б . з . д . IV — III ғасырларда ғұндардың жауынгерлік күш - қуатынан сескенген қытайлықтар олардан қорғану үшін Ұлы Қытай қорғанын салдырған . Б . з . д . III ғасырдың соңғы онжылдығында Ғұндар мемлекетін әскери басшы тәңірқұты ( шаньюй ) басқарды . Сыма Цянь ғұндардың күшті тайпа бірлестігі құрылғандығы туралы былай дейді : "" ' Ол кезде дунхулар ( Маньчжурияда мекендеген монғолдардың арғы атасы , "" дун "" — шығыс , "" ху "" — тағы , жабайы деген мағына береді ) әлі де күшті , ал юэчжилер гүлдену дәуірін басынан өткізуде еді . Ғұндарда Тоуман төңірқұты болатын . ” ",kaz
774,2018-09,at,117,"Оның екі әйелінен туған екі так мұрагері болған еді . Тоуман екі баласының біреуі Мөдеден құтылу үшін юэчжилерге аманат ретінде жұмсайды . Мұны сезген Мөденің юэчжилер арасында жүріп калай билікті қайтарып алуға дайындалғандығын дерек көзі былайша қызықты баяндайды . Деректен ғұндардың басында юәчжилерге тәуелді болғандығын , юэчжилерге аманат ретінде тәңірқұты ұлдарын жіберіп тұрғандығы байкалады . Осындай аманатта жүріп , Мөде юэчжилерден қашып шығады . Әскер жинап , катаң тәртіп енгізіп , билікті басып алады . "" Маодунь ( Мөде ) өз жауынгерлерін үйрете отырып , оларға өзінің "" ыскыратын жебесін "" ( ғұндардың тесігі бар сүйектен жасалған жебелері ) қайда жетсе , сол жаққа атуға бұйырды . Жүздеген ысқырған жебелер жаудың зөресін ұшырып , олардың аттарын үркітті . Ол өз қосынындағы оқ атпағандардың басын шабуға бұйырды . Сонда ғана барлық жауынгерлер онымен бірге оқ атуды үйренді . Маодунь уакыттың таянғанын түсінді . ",kaz
775,2018-09,at,130,"Осылайша төңкеріс жолымен б . з . д . 209 жылы Мөде тәңірқұты билік басына келеді . Ғұндардың жаулап алу соғыстары дунхулардан басталды . Мөде батыстағы юәчжи тайпаларын бағындыру үшін әскери жорықтар жасады . Ол 203 — 201 жылдары Саян Алтайы мен Жоғары Енисей өзеніндегі ежелгі қырғыз тайпаларын бағындырып , солтүстік шекарасын кеңейтті . Ендігі негізгі карсыластары — Қытай ментюэчжилер еді . Ғұндардың ұзак уақыт бойғы басты қарсыласы — Хань империясы ( Қытай ) болды . Сол кезде б . з . д . 202 жылы Қытайда азамат соғысы аяқталып , бір орталыққа біріккен Хань әулеті билікке келді . Бұл тарихи дерек Ғұндар мемлекетінің күшеюімен тұстас келді . Өзінің шекарасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатымен б . з . д . 200 жылы Қытай империясы ғұндарға қарсы соғысты өзі бастады . Алғашкы қақтығыстан кейін Мөде өз әскерлеріне кейін шегінуге бұйрык береді . Ал Хань әскері жауды қудалай , ізіне түсіп , негізгі күштерінен алыстап қол үзіп қалады . Алдыңғы шепте императордың езі де бар еді . ",kaz
776,2018-09,at,130,"Ғүндар шегінуін тоқтатып , тертке бөлінген атты әскер белімімен тау аңғарында қытай әскерлерін жан - жақтан қоршауға алады . Жеті күн қоршауда қалған император ғұндармен келісімшарт жасауға мәжбүр болады . Ол шарт бойынша , император қытай ханшасын Мөдеге әйелдікке беріп , жыл сайын бағалы сыйлықтар ( жібек мата , шарап , күріш ) жіберіп тұруға уәде етеді . Хань императоры Гаоцзудың осы "" тыныштық пен туыстық "" туралы шартқа кол қоюуы , оның ғұндардың күштілігін мойындағандығын көрсетеді . Сейтіп , 40 жылға ғұн мен Хань әулеті арасында тыныштық орнайды . Меде билік жүргізген кезде ғұндар гүлдену дәуірін басынан өткізіп , кемеліне жетті . Халық саны 300 мыңға жетіп жығылды . Байкал көлінен Тибет тауына дейін Шығыс Түркістаннан Хуанхэ өзенінің орта ағысына дейінгі аралықты алып жатты . Мөденің мұрагері Лаушан ( Лаошань ) тәңірқұты тұсында Ғұн мемлекетінің құдіреті күшейе түсті . Бүдан кейінгі ғұндардың тарихы Шығыс Түркістандағы аса бай қалалар үшін Хань империясымен күреске толы болды . ",kaz
777,2018-09,at,102,"Ғұндардың юэчжилермен , Қытаймен , үйсіндермен , қаңлылармен қарым - қатынасыҒұндардың юэчжи тайпасымен күресі ғұндардың жеңісімен аяқталды . Юэчжилер тек б . з . д . 174 — 165 жылдары түпкілікті талқандалды . Нәтижесінде , юэчжилер Орталық Азияға шегініп , Әмударияның жоғарғы ағысына жылжиды . Ғұндарға бағынғандардың арасында үйсіндер де бар еді . Қытай жазбаларында 36 - ға жуык керші ұлыстардың бағындырылғандығы айтылған . Мөде б . з . д . 174 жылы қайтыс болды . Мөденің баласы Лаушан тұсында юэчжилер тасталкан болып жеңіліп , олардың бір бөлігі Жетісуды мекен етті . Жетісудағы сақтардың бір белігі юэчжилердің қысымынан Ферғананы басып өтіп , Парфия , Бактрияға жылжып , келесі бір белігі Ауғанстан Солтүстік Үндістанға ( Кашмирге ) өтіп кетеді . Үлкен юэчжилер Жетісуды 30 — 40 жыл шамасындай ғана иемдене алды . Кейін Жетісуды үйсіндер юэчжилерден тартып алды . ",kaz
778,2018-09,at,131,"Ғұндардың әскери көмегінің арқасында үйсіндер осылайша Жетісуға орналасқан болатын . Батысқа қарай ығыскан юэчжилер Бактрияны өзіне бағындырады . Олардың енді бір бөлігі үйсіндермен араласты . Ғұндар мен Қытай арасында айырбас сауда жүріп тұрды . Бүл , әсіресе ғұндарға тиімді еді . Б . з . д . 158 жылы шекарадағы сауда кездерін кеңейту мақсатында тәңірқұты Қытайға карсы соғыс ашты . Б . з . д . 152 жылы ғұндармен тағы сауда жөніндегі шартқа қол жеткізеді . Шекаралық аймақтарда сауда орындары ашылады . Сонымен қатар Гобиден оңтүстікке қарай жайылымдарды қайтарып алады . Б . з . д . 133 оқылы ғұн - қытай соғыстарының жаңа кезеңі басталды . Бұл жолы соғысты қытайлықтар бастады . Әскери қимылдар бұрынғы ғұн аумағына ауысты . Соңғы ұрыста 90 мың ғұн әскері талқандалды . Б . з . д . 90 - жылдардағы кақтығыстарда 70 мың қытай әскері ғұн әскерін жеңе алмады . Өз күшімен ғұндарды жеңе алмайтындығына көзі жеткен Қытай билеушілері енді 20 жыл үзілістен кейін басқа көшпелі тайпаларды ғұндарға қарсы айдап салуға кірісті . ",kaz
779,2018-09,at,103,"Б . з . д . 71 жылы ғұндар бағындырған елдерді өз жағына тарта бастады . Солардың қатарында үйсін билеушісіне елші жіберіп , некелік байланыстар орнатады . Ғұндар да қарап қалмай , өз кезегінде үйсін күнбиіне ( гуньмосына ) бір қызын береді . Ал ғұндар мен қытайлыктар арасындағы текетірес одан әрі жалғаса берді . Ғұндар енді қытайлықтардың одақтасы — үйсіндерден кек алуға кіріседі . Үйсіндердегі қытай ханшасы император сарайына хат жолдап , үйсіндерге көмек беруін талап етеді . Қытайдың 100 мың атты әскері ғұндарға қарсы аттанады . Үйсіндердің өзі 50 мың әскер шығарады . Біріккен үйсін - қытай күштеріне қарсы тұра алмаған ғұндардың 39 мың беделді адамдары қолға түсіп , 700 мың малы жаудың қолында қалды . Бұл ғұндар үшін орны толмас ауыр соққы болды . ",kaz
780,2018-09,at,114,"Қытай әскерлері де үш бағытта шабуылдап , мыңдаған әскерді тұтқынға түсіреді . Қытайлыктар ғұндарға қарсы көршілерін айдап салуын жалғастыра берді . Ғұндардан тартып алған жерге әскери еңбек армияларын орналастырады . Б . з . д . 59 жылы Қытай Батыс өңірді басқаратын орган құрды . Енді ғұндардың өз ішінде де іріткі басталып , билікке талас туған еді . Билікке таласудан , ішкі - сыртқы дағдарыстардан Ғұн мемлекеті ыдырап , б . з . д . 55 жылы оңтустік және солтүстік болып екіге бөлінеді . Хуханье шаньюй бастаған оңтүстік топ — Қытаймен бейбіт қарым - қатынас орнатты . Ал Чжи - Чжи бастаған ғұндардың солтүстік бөлігі Қытайдың қысымымен батысқа ауады . Б . з . Ill ғасырдың бірінші жартысында Шығыс Қазақстан мен Жетісуға келген ғұн тайпалары V ғасырға дейін өмір сүрген Юэбан мемлекетін кұрды . Бұрынғы солтүстік ғұндардың ұрпақтары болып саналған аталмыш мемлекет дөстүрлі тәңірқұты атағын алды . ",kaz
781,2018-09,at,159,"Деректерде юэбандықтардың тілі ежелгі түрік тіліне жақын болғандығы туралы мәлімет бар . Тарихтағы "" Ұлы қоныс аудару "" Орталық Азияның саяси картасына , этникалық құрамына өзгерістер әкелді . Қытайдың ығыстыруымен ғұндар Алтай , Сарыарқа арқылы Батыс Қазақстанға жылжыды . Олар жолшыбай көптеген тайпалардың орын ауыстыруына әсер етті . Жалпы ғұн тайпаларының шығыстан батысқа қарай жылжуы б . з . д . II ғасырдан басталып , б . з . IV ғасырына дейін созылған . Тарихта бұл жылжу тек ғұндарға ғана тән құбылыс емес , басқа да ірі тайпаларға да әсерін тигізді . Тарихта бұл тарихи кұбылысты "" Халықтардың ұлы қоныс аударуы "" деп атайды . Әсіресе Қазақстанға үлкен әсерін тигізді : жергілікті сақ , юэчжи , үйсін , қаңлы сияқты тайпалардың шығыстан батысқа қарай орын ауыстыруына әкелді . Ғүндар Еділден өтіп , алдарына сармат - аландарды сала отырып , Еуропаға енді . Енді азияльщ ғұндар Еуропалық жазбаларда "" гундер "" деп атала бастады . Олар Доннан Дунайға дейінгі ежелгі готтарды Дунайдың арғы жағына ығыстырды . Кейін готтар ( герман тайпалары , остготтар ( шығыс готтар ) да ғұндармен одақтасуға мәжбүр болды . Ғұндар Керчь бұғазы арұылы өтіп , Босфор патшалығын талқандады . Бүкіл Қара теңіз жағалауынан Днестрге дейін аралық ғұндардың қол астына көшті . ",kaz
782,2018-09,at,153,"376 жылы ғұндар Рим империясы шекарасына тақап келді . V ғасырдың 30 - жылдарында ғұн басшысы Румыния және Венгр жерінде мемлекет басына келгеннен бастап мемлекет күшейіп , әлемге әйгілі болды . Ғұндар патшасы Аттила Еуропада Ғұн мемлекетін кұрып , елді кеңейту мақсатында Рим империясына қарсы күресті . Рим империясы әскерлері мен 250 мың Аттила әскерлері арасында Шалон қаласы түбінде шайқас болды . Ол Рим империясының кейбір аудандарын басып алды . VI ғасырда Еуропада Аттила бейнесі кескінделген алтын , күміс ақшалар шығарылған . Батыс готтар ғұндармен бірігіп Ежелгі Рим империясына үлкен қауіп төндірді . Сонымен қатар тайпалардың антропологиялық түс - келбетінің өзгеруіне әсер ете отырып , түркі тілінің таралуына ықпал жасады . Түркі тілінің жергілікті диалектісі қалыптасты . ЮНЕСКО - ның қаулысы негізінде Қазақстан Республикасы алдағы 1999 - 2000 жылдары көне түрік елінің астанасы Түркістан қаласының 1500 жылдық тойын атап өту жөнінде арнайы шешім қабылдады . Бұл мәні зор оқиға тек қазақ елінің ғана емес , бір кездерде Тұран мемлекеттін құрған өзге түрік жұртшылығының да үлкен мерекесі болмақшы . Аталған қала соңғы дәуірлерде қазақ хандықтарының да астанасы болды . ",kaz
783,2018-09,at,172,"Түркістан қаласының Қожа ахмет Иасауи атымен тығыз байланысты екендігі налғашқылардың бірі болып айтқан Әмір Темірдің жорықтары тарихын зерттеп жазған Шарафддин Ғали Иазди еді . Әмір Темір Көреген ғажайып кешен – ескерткішті тұрғызумен қатар , оның ғасырдан ғасырларға тозбай жетуін көздеп , мавзолейдің кіре беріс маңдайына асыл тас , алтын , күміс толы шыны құтылар да қалдырған , бірақ бұлары кешегі зұлмат заман тұсында қолды болып кетке . Түркістан қаласы мен оның ардақты да асыл ұлы Қожа Ахмет Иасауидің атының әйгіленіп даңқа бөленуіне әйгілі Әмір Темір Көрегеннің қосқан үлесі де айрықша бөліп атауға тұрарлықтай : Әмір Темір Түркістандағы Қожа Ахмет Иасауи мавзолейінің архитекторы да болғанға ұқсайды . Ол 1387 жылғы Иасыдағы Қожа Ахмет мазарына дұға қылып қайтқаннан кейін , бұрынғы құлаған кішігірім мавзолейдің орнына бұрын – сонды болмаған мавзолей – кешен салуға жарлық берді . Тарихшының жазуынша , Әмір Темір сол күмбездің биіктігі ішінен 130 кез , қалыңдығы 41 кез болуы керек деп көрсеткен . Сондай - ақ ол күмбездің түрлі түсті таспен ( глазүрмен ) безендірілуі , есіктері қайнатылған темірден , ал , хауызы қайнатылған тастан ( мәрмәрдан ) қалануы тапсырылған . Ескерткіштің салынып біту мерзімін бір жыл деп көрсетіп , оны басқару ісі Мәлен Садырға тапсырылады . ",kaz
784,2016-50,at,127,"1 . Өнімді өндіріске әзірлеуді және қоюды стандарттау . 2 . Еңбек қауіпсіздігі саласындағы стандарттау ( ЕҚОС . Қоршаған ортаны қорғау облысындағы стандарттау ( ҚОҚ . 3 . Салааралық стандарттар жүйесі . Конструкторлық құжаттаманы стандарттау ( БТҚС . 4 . Технологиялық құжаттаманы стандарттау ( БТҚС . 5 . Жіктеуді стандарттау және техника - экономикалық және әлеуметтік ақпаратты кодтау ( ЖСТЭӘФК . Жіктеу объектілері . 6 . Технико - экономикалық және әлеуметтік ақпараттар жіктегіштері 7 . . Технико - экономикалық және әлеуметтік ақпаратты жіктеу және кодтаудың жүйесі . Негізгі принциптері , ережесі , тәртібі және талаптары . Лекция мазмұны Метрологиялық сараптау аумағына өндіру процесінде талап етілетін дәлдікпен конструкциялы өнімді керекті параметрлермен бақылау мүмкіндігін қамтамасыздандыру , сынау , эксплуатация және өнімді жөндеуден өткізу бағасы жатады . Бұл мақсатпен параметрлері өлшенетін бет жағына қол жеткізу мүмкіндігін тексеріледі және т . б . Өлшеу нүктелеріне қол жеткізу қиын болса , арнайы немесе оригиналды өлшеу құралдарының талаптары негізделмеген болса , онда оның функционалды сапасы нашарлаусыз өнімнің конструкциясын өзгерту туралы ұсыныс жасалады . Қорытынды ",kaz
785,2016-50,at,110,"Қорытындысы аз жіберілетін қателікті алу бақылау сенімділігін анықтайтын негізгі принцип болып табылады . Осыдан шыға құжаттамада – конструкторлықта параметрлерге жіберілетін ақаулар және жіберілетін бағалау қателіктері , технологиялықта қажетті дәлдікпен өнімнің реализациясын қамтамасыздандыратын олардың әдістемесі көрсетіледі . Дәлдік нормаларын тағайындау мен жіберілетін ақауларды бағалау келесіге сүйенеді - нәтижелерге экономикалық және технологиялық негізделген дәлдіктерге талап , - өлшеу аралықтары өткізумен салыстырымды және әдістемелік инструменталдық құрамдары бар , - аралықтардың кездейсоқ және алып тасталмайтын құрамдары салыстырымды , - ҒТҚ - ның дәл сипаттамасының талаптарын белгілеу және бақылауды жүргізу әртүрлі бөлімдермен немесе қызметкерлермен жүргізіледі , - өлшеу дәлдігінің нормасын бекіту өлшеу қорытындысын практикалық қолдануға ыңғайсыз формаларға жол бермейді , - өлшеу аралықтарын бөлетін нақты функциялар туралы мәліметтер болмаған жағдайда оны артығырақ өлшемдермен де қабылдайды . ",kaz
786,2016-50,at,115,"Өлшеу дәлдігінің нормасын тағайындауда оның деңгейін анықтайтын шартты ескерген жөн - өнімнің сапасын бағалауда бұл параметрлердің маңыздылығы , - анықталған параметрлерге берілетін рұқсат өрісінің өлшемі , Мысалы , қалыптасқан технологиялық процесте өлшеу дәлдігінің нормасы – жіберу аралығы рұқсат өрісінің жартысымен өлшенуі мүмкін . Технологиялық процестің дұрыс орталығын рұқсат етілген ауытқу шекарасына ығыстыру өлшеу аралығын азайтуды талап етеді . Метрологиялық сараптамың негізгі жағдайлары : 1 . Өлшем құралдары мен МВИ талаптарының дұрыстығы мен толықтығын орнату , оларды дұрыс таңдауды бағалау . 2 . Тапсырылған өлшем дәлдігін және өндірістіліктің қажеттілігін алуды қамтамасыздандыратын унифицирленген өлшеу құралдарын қолдану мүмкіншілігінің артықшылықтарын орнату . 3 . Минималды өлшейтін өлшем құралдарын қлдануды және тапсырылған дәлдік бойынша бағаланатын операциялардың өз құнын бағалау , сонымен қатар өлшем құралдарының жүзеге асуы мен техникалық процестердің жүзеге асуының сәйкестігін бағалау . ",kaz
787,2016-50,at,115,"5 . Физикалық шамалар мен олардың бірліктерін орнату және атауларын дәл орнату . 6 . Еңбек қауіпсіздігін орнату үшін өлшеуді жүргізу және ұйымдастыру бойынша көрсеткіштер дұрыстығын орнату . 7 . Өлшеу нәтижелерін компьютерде өңдеу кекзінде дұрыстығын анықтау , стандарттың және арнайы бағдарламалардың бар болуы және НТҚ талаптарға сәйкестігі . Өлшем құралдарына талаптарды енгізудің негізгі принцптері : 1 . Осы талаптар қаралып отырған тапсырма түрін қамтитындығы және рационалдылығы . 2 . Метрологиямен шешілетін өлшем құралдар жүзеге асырылу және конструкторлық ерекешелігінің принцптеріне сәйкестігі . 3 . Өлшеу құралдарын қолдану шарттары өлшеу шұарттарына сәйкес болуы . 4 . Өлшем құралдарына қажетті процесстермен қамтамасыздандыру мүмкіншілігі . 5 . Өлшем құралдарының техникалық процесстерінің жүзеге асуына сәйкестігі . Метролгиялық сараптама екі экземплярда құрастырылатын сараптама қорытындысында мазмұндалады . Оның біреуі НТҚ жасаушыға беріледі , ал екіншісі метрологиялық сараптаманы жүргізген ұйымның өзінде қалады . ",kaz
788,2016-50,at,115,"Конструкторлық құжаттамаға метрологиялық сараптама жүргізу . Сараптама тапсырыс бойынша жургізіледі , ол сонымен қатар конструкторлық құжаттамаға да жүргізіледі , яғни конструкторлық құжаттамаға метрологиялық сараптама жүгізу кезінде нақты метрологиялық талаптарды тұжырымдауды қамтамасыздандыру мақсатында жүргізіледі . Метрологиялық сараптама жүргізу процесінде келесі құжаттар тексеріледі : 1 . Техникалық тапсырма – бұйымды өндіру кезінде оның негізгі белгіленулерін анықтайтын құжаттың көлемі мен массасына , шығыс параметрлерінің дәлдігіне , сенімділігіне және ұзақ мерзімділігіне белгілі бір механикалық , климаттық және басқа да тасымалдау , сақтау жөндеу жұмыстарын анықтау кезіндегі жұмыстардың талаптары кіреді . 2 . Техникалық ұсыныс ( ГОСТ 2 . 103 - 68 ) – техникалық және технико - экономикалық негіздерді мазмұндайтын конструкторлы құжаттар . Техникалық ұсыныстың негізгі мақсаты - өнімге деген нақты және қосымша талаптарды анықтау , оның сапа және сипат корсеткіштерін табу , өйткені олар техникалық тапсырмаларда толығымен көрсетілмеуі мүмкін . ",kaz
789,2016-50,at,112,"Техникалық ұсынысты жүзеге асыру кезінде , өнімнің техникалық тапсырмаларын шешудің мүмкін нұсқаларын ( вариант ) набады , олардың қараушы бөліктерінің компоновкасы мен іс әрекетінің принцптері бойынша ерекшеліктерін орнатады , техникалық қауіпсіздік талаптарына потенттік дәлдігі мен сәйкестігі тексеріледі . Нұсқалардың саластырмалы бағалауы барлық сапа көрсеткішщ бойынша жүргізіледі . Техникалық ұсыныстар отандық және шет елдердің тәжірибесіне және техникалық әдебиеттеріне сүйене отырып мәліметтерді қарастырады және шешімдерді анализдейді , Жасалған техникалық ұсыныстар метрологиялық сараптаудан өтеді – орнатылған нормалардың дәлдігі техникалық тапсырмалардың шарттарына сәйкестігі анықталады 3 . Эскиздік жобалау ( ГОСТ 2 , 1036 - 68 ) – конструкорлық құжат , онда өнімнің жүзеге асу принцптері мен қондырғылары туралы жалпы мәлімет беретін принципиальді техникалық шешімдер болу керек Эскиздік жоба метрологиялық сараптамадан өтеді . Техникалық жобалау бекіткеннен кейін жұмыс құжкатын жасау маңызды болады – жұмысшы жобасы . ",kaz
790,2016-50,at,104,"Технологиялық құжаттамаға метрологиялық сараптама жүргізу . Технологиялық құжаттаманы сараптау норма дәлдігін , әдісін , құрамын , шарттарын және өлшеуді жүргізу процедураларын , өлшеу дәлдігінің көрсеткіштерінің сәйкестігін орнату мақсатында жүргізіледі . • Өлшенетін параметрлердің оптималды номенклатурасын енгізу ; • Техникалық прцесстердің оптималды режимдерінің талаптарына сәйкес келетін өлшем дәлдәктерінің көрсеткіштерін орнату ; • Өлшеуді жүргізу әдісіне дұрыс құралдарды таңдауды бағалау ; • Унифицирленген , автоматталған өлшем құралдарын қолдану кезінде мүмкін болатын артықшылықтарды табу , ол тапсырған өлшеу дәлдігі мен қажетті жоғары өндірушілікті алуды қамтамасыз етеді . • Тапсырылған дәлдіктегі СИ - ді қолдану кезінде минималды еңбек көлемі мен өз бағасын қамтамасыздандыруды бағалау ; • Стандартталған және унифицирленген өлшеу әдістерін қолдану кезіндегі артықшылықтарды орнаиту ; • Техникалық жабдықтың өндірушілігі СИ өндірушілікке сәйкестігін қамтамасыздандыру ; ",kaz
791,2016-50,at,116," • Алынған өлшем мәліметтерді автоматтандырылған өңдеу кезіндегі маңыздылықты анықтау ; • Физикалық шамалар мен олардың бірліктерінің аталуы мен көрсеткіштерінің дұрыс орнатылуы , еңбек қауіпсіздігін қамтамасыздандыру үшін өлшеу жүргізу және ұйымдастыру бойынша көрсеткіштер ; Техникалық құжаттарға жататындар : техникалық құжаттардың эскиздік карталары , техникалық прцесстердің , типтік техникалық процесстердің типтік операциялары , техникалық инструкциясы , спецификасы . Жобалық және жұмыстықтехникалық құжаттарды сараптауда орнатылған шама дәлдігі мен ідісін бақылауды тексеру негізделген . Норма дәлдігін метрологиялық сараптау кезінде келесілер тексерілу керек : • Көлемі , ауытқу түрі , сыртқы бетінің жағдайы мен ақаулары жіберілу кезіндегіүйлесімділігі ; • Детальдарды станоктардан шешу кезіндегі және шешілмеген кезіндегі бақылауға жарамдылығы ; Бақылау әдістерніне метрологиялық сараптау жүргізу кезінде дұрыстығын және толықтығын , осы әдістердің технологиялық жабдықтарда жүзеге асырылу сәйкестігі , бақылау операциялары сипатталған анықтамаларының толықтығы , таңдалған әдістің тиімділігі тексеріледі . ",kaz
792,2016-50,at,112,"Бақылау әдістерін сараптау кезінде алдымен дәлдігі бойынша СИ дұрыс таңдалғанын , сонымен қатар бұйымда өлшем дәлдігінің болуын және сырттай бақыла алатындығын тексеру . Егер техникалық құжаттағы әдістер мен өлшеу құралдарымен жүргізілетін бақылау жұмыстарында қиындық тұса немесе мүлдем жүзеге аспаса шама дәлдігі тексеріледі және СИ дәлдігін жоғарлату жөніндегі шаралар жүргізіледі . Сараптау кезінде бақылау әдістерінің толықтығы орнатылады , барлық әдістер мен өлшем құралдары құжатта орнатылған барлық шама дәлігімен қамтамасыздандырылады . Егер шамаланған параметрлертексерілмесе немесе қосымша әдістерді қолдануға қажеттілік туса осы әдістердің толықтығы мен дәлдігін растайтын есептеулер , олардың дұрыстығы тексерілуі керек . Өлшеу жүргізу мен техникалық прцесстерді жүргізу жеткіліксіздігі анықталған жағдайда таңдамалы статистикалық бақылау әдістері , жартылай автоматтандырылған немесе автоматтандырылған СИ - ді , сонымен қатар бірнеше ұқсас СИ - ді параллель қолдану мүмкіндігі ұсынылады . ",kaz
793,2016-50,at,112,"Бақылау кезінде орындалатын барлық операциялардың жүру ережесін тексеру кезінде оның толықтығы мен анықтылығы анықталады , яғни бақылау тек соның негізінде ғана , қосымша нұсқама материалдарсыз жүргізілуі тиіс . сипатталу толықтығы техникалық құжат түріне байланысты . Сараптау жүргізу кезінде бақылау әдістері мен бақылаудың өзін сипаттау кезінде қолданатын түрлі терминдердің көп мағыналы болмауына көп мән бөлінеді . Сараптау кезінде техникалық құжаттардың бөлек түрлері тексеріледі : • Бағдарламалық карта – шама дәлдігінің бақылауға жарамдылығы , олардың дұрыстығы және толықтығы , таңдалған бақылау әдстерінің сипатталуы мен экономикалылығының тролықтығы , еңбек қауіпсіздігін қамтамасыздандыру үшін өлшеу жүргізу мен ұйым боынша нұсқаулардың бар болуы , термологияның , нұсқаулардың және белгіленген физикалық шамалардың дұрыстығы , • Эскиз карталары – көлемдері , белгілі бір ауытқулар , кемістіктің көрсеткіштері , өнімге деген техникалық талаптар , шама дәлдігінің бақылауға жарамдылығы , ",kaz
794,2016-50,at,102," • Технологиялық нүсқаулар – дұрыстығы және толықтығы , өнірілудің сәйкестігі , сипаталудың толықтығы анықтылығы , таңдалған бақылау әдісінің үнемділігі , еңбек қауіпсіздігін қамтамасыздандыру үшін өлшеу жүргізу мен ұйым бойынша нұсқаулардың бар болуы , терминологияның , нұсқаулардың және белгіленген физикалық шамалардың дұрыстығы , • Жабдықтау ведомості - сипаттауда қаралған өлшем құралдарын дұрыс белгілеу , • Технологиялық құжаттардың ерекшелігі – даналық процесстерге техникалық нұсқаулардың бар болуы , басқа да техникалық құжаттардағы сипаттамалардың толықтығы , бағдарламалық карталардан басқа , олар бақылау әдісін толық сипаттауға сәйкес келмейді , • Операциялық және қалыпты операциялық карталар – технологиялық карталар сияқты мысалы . гидропрестелген втулканы механикалық өңдеудің технологиялық процесстің операциялық карталары метрологиялық сараптамаға жатады . № 4 операция – тоеарлық өңдеу . 6 . 1 кесте . ",kaz
795,2018-09,at,118,"Шама дәлдігін анализдей отырып , А – ға ауыстыру бойынша детельдарды орнату дәлдігіне талаптар ескерілмеген , алайда оларды тексеру үшін сағат түріндегі индикаторды қолдану қарастырылған , ол магниттік негіздегі штативте орнатылған , сонымен бірге айта кететін жай , индикатордың моделі мен түрі көрсетілмеген , ал магниттік негіздегі штатив индикаторлық табан деп қате аталған . Шама дәлдігінің бақылауға жарамдылығы күмән тудырмайды . Лекция мақсаты : Стандарттау бойынша нормативтік құжаттар түрлеріментанысу 1 . Нормативтік құжаттар туралы ақпарат . ҚР стандарттау жүйесіндегі нормативтік құжаттар . 2 . Стандарттау бойынша нормативтік құжаттар және оларға қойылатын талаптар . 3 . Стандарттау бойынша нормативтік құжаттардың категориясы , сипаттамасы . Стандарттау объектілері . Тағайындалған талаптар . Стандарт - нормативтік құжат , ол белгілі бір саланы оптималды дәрежеде ретке келтіруге бағытталған , уәкілетті ұйыммен бекітілген келісім бойынша дайындалған нормативтік құжат . Стандарт ғылыми зерттеудің нәтижесі және техникалық жетістіктерге , тәжірбиеге негізделуі тиіс . ",kaz
796,2018-09,at,140,"Стандарттаудан басқа стандарттау ережелері , стандарттау бойынша нұсқаулықтар да нормативтік құжатқа кіреді . Қазақстан Республикасының заңына сәйкес міндетті сертификаттауға жататын өнімнің нормативтік құжатына көп көңіл бөлінеді . Стандарттау құжаттары нұсқаушылық түрде беріледі , олардың орындалуы ерікті . Нарықтық экономиканың қағидаларының бірінде көрсетілгендей - барынша шектеулерді азайтып , еркін таңдау мүмкіндігі . Административті басқарудың жоқтығы өндірушілерге қосымша міндеттер жүктейді . Сол себептен өндірісте қолдану үшін және өндірістер мен ассоциациялар бірлестіктері ішінде қолдану үшін өз стандарттарын шығарады . Өндірістер шаруашылық қызметтерін өздері реттеуге мүмкіндік алады . Оны өз бизнесінің қызығушылығын ескере отырып жасайды және стандарттар шығару үшін өзінің нормативтік құжаттар мен стандарттарын құрастыра білулері қажет . Ерікті стандарттау толықтай қадағалаусыздықты немесе хаосты білдірмейді . Өндірісі дамыған көптеген елдерде бұл жүйе бұрыннан қолданып жүр , мысалы АҚШ - та . Нарықтық қағидаларға негізделген стандарттау административті стандарттаудан әлдеқайда қатаң . Нарық заңдары өндірушілерге стандарт талаптарынан ауытқып , өнімнің тұтынушылық қасиеттерін төмендетуіне жол бермейді , ал ауытқыған жағдайда компания міндетті түрде қаржылық дағдарысқа ұшырайды . ",kaz
797,2018-09,at,106,"Қазақстан Республикасының стандарттау жөніндегі нормативтiк құжаттары1 . Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын стандарттау жөніндегі нормативтiк құжаттарға : 2 ) өңiрлiк стандарттар және техникалық - экономикалық ақпарат жiктеуiштерi , стандарттау жөніндегі ережелер мен ұсынымдар ; 3 ) Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттары мен техникалық - экономикалық ақпарат жiктеуiштерi ; 5 ) Қазақстан Республикасының стандарттау жөніндегі ұсынымдары ; 6 ) шет мемлекеттердiң ұлттық стандарттары , ұйымдар стандарттары , техникалық - экономикалық ақпарат жiктеуiштерi , стандарттау жөніндегі ережелерi , нормалары мен ұсынымдары жатады . 2 . Стандарттау жөніндегі нормативтік құжаттардың ресми басылымдарын таратуды тек қана уәкілетті орган немесе ол уәкілеттік берген ведомстволық қарасты кәсіпорын жүзеге асырады . Мемлекеттік стандарттар төменгі құрылымдық элементтерден тұрады : титулдық бет , алғы сөз , мазмұн , кіріспе , стандарттың аты , қолдану саласы , нормативтік сілтемелер , анықтамалар , белгілеулер мен қысқартулар , талаптар , қосымшалар , библиографиялық мәліметтер . ",kaz
798,2018-09,at,105,"Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттарын республикалық стандарттау жөніндегі жоғары ұйым - Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттау комитеті бекітеді . Бекіткен кезде стандарттың күшіне енетін уақыты көрсетіледі . Бекітілгеннен кейін мемлекеттік стандарттың индексі беріледі , нөмірі және бекітілген немесе қайта қаралған жылдарының соңғы екі цифрі жазылады . 1 . Мемлекеттік стандарттарды әзiрлеу , келiсу , қабылдау , есепке алу , өзгерту және оның күшiн жою тәртібін уәкiлеттi орган белгiлейдi . 1 - 1 . Мемлекеттік стандарттар , егер Қазақстан Республикасының заңдары немесе техникалық регламенттері олар туралы нұсқауларды қамтитын болса , міндетті болып табылады . 1 ) мемлекеттік техникалық реттеу жүйесiнiң жалпы ұйымдастыру - әдiстемелiк ережелерiн белгiлейтiн , негiзге алынатын стандарттар ; 2 ) өнiмнiң , көрсетiлетiн қызметтiң бiртектi топтарына , қажет жағдайда нақты өнiмге , көрсетiлетiн қызметке қойылатын талаптарды белгiлейтiн өнiмге , көрсетiлетiн қызметке арналған стандарттар ; ",kaz
799,2018-09,at,108,"4 ) өнiмдi , көрсетiлетiн қызметтi , процестердi бақылау әдiстерiне арналған стандарттар ; 5 ) әскери және қосарланған мақсаттағы тауарларға ( өнімге , жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерге әскери стандарттар болып бөлінеді . 3 . Негізге алынатын мемлекеттік стандарттарды уәкiлетті органның кәсiпорындары әзiрлейдi . 4 . Шет мемлекеттердiң , халықаралық ұйымдардың нормалары мен стандарттары , көзделген мақсаттарға жету үшiн тиiмсiз немесе қолайсыз болып табылатын жағдайларды қоспағанда , олар Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттарын әзiрлеу кезiнде негiз ретiнде толық немесе ішінара қолданылуы мүмкiн . 1 ) техникалық регламенттерде белгiленген талаптардың сақталуын қамтамасыз ететiн өнiмнiң , процестердiң қауiпсiздiгі жөніндегі қажеттi талаптар ; 2 ) өнiмдi , көрсетiлетiн қызметтi жiктеуге қойылатын талаптар ; 3 ) өнiмнiң бiрiздiлiк , үйлесiмдiлiк және өзара алмастырушылық көрсеткiштерi ; 5 ) өнiмнiң , көрсетiлетiн қызметтiң тұтыну қасиеттерi мен сипаттамаларын қоса алғанда , функционалдық мақсатының көрсеткiштерi ; ",kaz
800,2018-09,at,109,"6 ) қабылдау , буып - түю , таңбалау , тасымалдау , сақтау , кәдеге жарату және жою ережелерi ; 8 ) ресурстардың барлық түрлерiн сақтауға және ұтымды пайдалануға қойылатын талаптар ; 9 ) менеджмент жүйесін енгізудi қамтамасыз ететiн , өндiрiстi ұйымдастыруға қойылатын талаптар ; 10 ) белгiлi бiр қызмет саласына арналған ұйымдастырушылық - әдiстемелiк сипаттағы ережелер , сондай - ақ жалпы техникалық нормалар мен ережелер белгiленуi мүмкiн . 6 . Мемлекеттік стандарттар өнiмнiң , көрсетiлетiн қызметтiң шығарылған жерiне қарамастан , тең дәрежеде қолданылады . 4 ) Өнімді , қызметті , үрдісті бақылау әдістеріне арналған стандарттар : Негізін қалаушы стандарт - белгілі бір сала үшін жалпы және басқарушы ережелерден тұратын нормативті құжат . Әдетте ол стандарт немесе әдістемелік құжат ретінде қолданылады , соның негізінде басқа стандарт жасалынуы мүмкін . Мысал ретінде ҚР СТ 1 . 0 - 2003 - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік стандарттау жүйесін көрсете аламыз . ",kaz
801,2018-09,at,104,"Негiз қалаушы стандарттар қызметтiң белгiлi бiр саласы үшiн жалпы техникалық талаптарды , өзара түсiнушiлiктi қамтамасыз ететiн техникалық бiрлiктiң , ғылымның әрбiр саласындағы өзара байланыстың өнiмдердiң , процестердiң ( жұмыстардың ) және қызметтердiң , сол сияқты басқа да жалпы техникалық талаптардың жалпы ұйымдастыру - әдiстемелiк ережелерiн белгiлейдi . Негiз қалаушы стандарттардың кеңiнен алғанда мемлекеттiк және салааралық мәндi объектiлерi бар стандарттаудың мемлекеттiк жүйесi ; өлшеу бiрлiгiн қамтамасыз ететiн мемлекеттiк жүйе , конструкторлық құжаттаманы бiрыңғай жүйесi , өлшеу бiрлiгi , салааралық мәндi терминдер мен анықтамалар ( сапаны басқару , сенiмдiлiгi , буып - түю ) және басқалары . Негiз қалаушы стандарттар кешенiндегi нақты жүйенiң жалпы ережелерiн белгiлейтiн стандарт , мысалы "" Қазақстан Республикасының стандарттауының мемлекеттiк жүйесi . Негiзгi ережелерi . • ғылымда , техникада , өндiрiсте көп рет қолданылатын ғылыми - техникалық терминдер ; ",kaz
802,2018-09,at,101," ( мысалы , ГОСТ 16263 - 70 "" өлшеу бiрлiгiн қамтамасыз ететiн мемлекеттiк жүйе . Метрология . Терминдермен анықтамалар ( мысалы , ГОСТ 14192 - 96 "" Жүктердi таңбалау , ҚР СТ 1003 - 98 "" Сплавы на основе благородных металов ювелирные . Марки . • құруға , жазуға , рәсiмдеуге және құжаттаманың әртүрiнiң мазмұнына қойылатын талаптар ( мысалы , ҚР СТ 1 . 5 - 2000 "" ҚР МСЖ құруға , жазуға , рәсiмдеуге және стандарттардың мазмұнына қойылатын жалпы талаптар ; • техникалық қамтамасыз ету үшiн , қажеттi талаптар мен нормалардың жалпы техникалық шамалары ( үйлестi сандар , параметрлiк және өлшем ретi , жабдық дәлдiгiнiң сыныбы . ( мысалы , ГОСТ 8 . 417 - 81 "" өлшеу бiрлiгiн қамтамасыз етудiң мемлекеттiк жүйесi . Физикалық шаманың бiрлiгi ; • сапа көрсеткiштерiнiң номенклатурасы ( мысалы , СТ ҚР 1043 - 2001 "" Жел эрозиясымен күресетiн машиналар . Сапа көрсеткiштерiнiң номенклатурасы ) және басқалары . ",kaz
803,2018-09,at,103," • техникалық эстетиканың және эргономиканың талаптары ; • қауiпсiздiктiң талаптары ( мысалы , ҚР СТ 12 . 002 - 2002 "" Еңбек қауiпсiздiгi стандарттардың жүйесi . Өндiрiс процестерi , қой шаруашылығы . Қауiпсiздiк талаптары ) және басқалары . Терминдік стандарт - құрамына терминдердің түсіндірмесі және олардың қолданысы туралы нормативтік құжат . Өнімнің , қызметтің , бақылау әдісінің стандарттарыәдістемелерді , ережелерді , үрдістерді түрлі бақылау әдістері мен солармен байланысты іс - әрекеттерді анықтайтын нормативтік құжат . Бақылау әдiстерiне стандарттар өнiмдердi құрған , сертификаттаған және пайдаланған кезде өнiмге сынақ , өлшеу , талдау жүргiзу әдiстерiн белгiлейдi ( мысалы , ҚР СТ 1049 - 2001 "" Премикстер . Талдау әдiсi . Стандарттарда белгiленген бақылау әдiсi нәтиженiң ұдайлылығын қамтамасыз ететiн шынайы , дәлме - дәл болуы керек . Әр әдiс үшiн , оның жүргiзiлу ерекшелiгiне байланысты белгiлейдi : • сынақ құралдарын , қосалқы қондырғыларды , реактивтердi , материалдарды ; ",kaz
804,2018-09,at,104,"Стандарттар тар маңызды болуы мүмкiн сапаның бiр көрсеткiшiн тексеру ( мысалы , таза жүннен немесе жартылай жүннен тоқылған мақтаның бу өткiзгiштiгiн анықтау әдiсi стандарты , немесе кең маңызды – сапаның көрсеткiштерiнiң кешенiн тексеру ( мысалы , шелк және жартылай шелктен жасаған тек бұйымдарды сынақ әдiсi стандарттары . Сертификаттау тәжiрибесi стандарттардың араласқан түрлерiн әзiрлеудiң қажеттiлiгiн туындатты - өнiм және бақылау әдiсi стандарттары , оның iшiнде , өнiмнiң ( қызметке ) қауiпсiздiк талаптары және қауiпсiздiктi бақылау әдiсi стандарттары . ( мысалы , ГОСТ 25779 - 90 "" Ойыншықтар . Қауiпсiздiктiң және бақылау әдiстерiнiң жалпы талаптары . Өнімге стандарт өнімінің функционалдық қызметіне сәйкестігін растап , соны қамтамасыз ететін талаптардан құралатын нормативтік құжат . Өнiм ( қызметтер ) стандарттары бiртектi өнiмдердiң ( қызметтердiң ) топтарына немесе нақты өнiмдерге ( қызметтерге ) қойылатын талаптарды белгiлейдi . ",kaz
805,2018-09,at,115,"Өнiмдерге ( қызметтерге ) стандарттардың келесi түрлерiн әзiрлейдi : а ) жалпы техникалық жағдайларды бiртектi өнiмдердiң топтарына қойылатын талаптарды өзiнде ұстайды . ( мысалы , СТ ҚР 1061 - 2002 "" Ұйытылған сүт өнiмдерi . Жалпы техникалық шарттар . СТ ҚР 1040 - 2001 "" Жолаушы тасымалдауға көлiк қызметi . Жалпы техникалық шарттары ) б ) жалпы техникалық талаптар стандартты жалпы техникалық шарттарды стандарттардың тек бiр бөлiмi бар бiрмаңызды стандарттар . ( мысалы , ҚР СТ 37 - 98 "" Машинамен немесе қолмен өрнектеп тiгу . Жалпы техникалық талаптар ; в ) техникалық талаптардың стандарттары – техникалық шарттар стандарттарының тек бiр бөлiмi бар бiр маңызды стандарттар . ( например ГОСТ 20902 - 95 "" Мемлекеттiк тамақ iшетiн столдар . Атқарымдық өлшемi , ГОСТ 20809 - 75 "" Аң аулау патроны . Тұрпаты және негiзгi өлшемi . 5 . Техникалық шарттар ( ТШ . Техникалық шарттарды сатылуға , шығарылуға арналған өнiмдерге ( құрама бөлшектерге , жартылай дайын өнiмдерге ) келесi жағдайларда әзiрленедi : ",kaz
806,2018-09,at,109," • осы өнiмге Қазақстан Республикасының мемлекеттiк және мемлекетаралық стандарттар болмаған жағдайда ; • қолданылудағы жалпылама техникалық шарттар мен талаптарды осы өнiмнiң ерекшелiктерiн ескере отырып нақтылау қажеттiгi туындағанда ; • қолданылудағы стандарттар мен техникалық регламенттерге нормалар мен талаптар жоғарылағанда . • бiр нақты өнiмдерге , заттарға , материалдарға және т . с . с . • ортақ белгiлерi бар , әртүрлi параметрде және ( немесе ) өлшемде бiрыңғай конструкциясы бар бұйымдардың , заттардың , материалдардың және т . с . с . бiрнеше нақты түрiне . • техникалық тапсырма немесе өнiмдi шығаруға жеткiлiктi қажеттi талаптар қойылған құжаттар бойынша шығарылған жеке өнiмдер үшiн ; • бiр кәсiпорынның тiкелей тапсырысы бойынша белгiленген көлемде әзiрленетiн әрi өңделетiн заттарға , материалдарға және жартылай дайын өнiмдерге ; • бiр кәсiпорынның өнiмiнiң құжаттамасына кiретiн конструкторлық құжат бойынша әзiрленетiн бұйымның құрама бөлшектерiне ; ",kaz
807,2018-09,at,108," • үлгi - эталон , техникалық сипаттама , техникалық құжаттама бойынша белгiленген тәртiппен әзiрленетiн өнiмге ; • өнiмдi жөндеу нұсқамасы бойынша жөндеуден өткiзгенде . Техникалық шартты iске қосу мерзiмiн оны бекiтетiн ұйым белгiлейдi , бiрақ мемлекеттiк тiркеуден ерте болмауы керек . Техникалық шарттың қолдануда болатын мерзiмiн оны мемлекеттiк тiркеуден өткiзетiн мекеме белгiлейдi , бiрақ 5 жылдан артпауы керек . Өндiрiстен алынып тасталынған өнiмнiң техникалық шарттары запас бөлшектердi және қолданылудағы бұйымды жөндеуден өткiзуге пайдалануға болады . Ондайда техникалық шарттың титульдiк бетiне "" Жөндеу мақсаты үшiн "" деген белгi жасалынады және қолданылу мерзiмi шектелген болса , ол шектi алып тастайды . Техникалық шартпен белгiленетiн талаптарды Қазақстан Республикасының "" Стандарттау туралы "" Заңының ережелерiн және нормативтiк құжаттардың талабын ескере отырып , өнiм өндiрушi , техникалық шартты әзiрлеушi және тапсырушы анықтайды . ",kaz
808,2018-09,at,126,"Техникалық шарттар өнiмнiң сапасына мiндеттi және ( немесе ) ұсынымды нормалар мен талаптар қоюы мүмкiн . Егер техникалық шарттардың мiндетiне жатпайтын талаптары тапсырушы мен ( тұтынушымен ) екi арадағы шартта көрсетiлген болса , онда ол мiндеттi түрде сақталуы керек . Қазақстанда қолданылатын осыған ұқсас өнiмдерге мемлекеттiк , мемлекетаралық , халықаралық стандарттарда және техникалық регламенттерде өнiмнiң сапасына және қауiпсiздiгiне , қабылдануына , бақылауға , буып - түюiне талаптар қойылған болса , онда бұл талаптар техникалық шарттарда қайталанбауына болады , тек техникалық шарттардың тиiстi бөлiмдерiнде осы құжаттарға сiлтеме жасалынады . Техникалық шарттардың техникалық деңгейiне жауапкершiлiктi әзiрлеушi ұйым өзi алады . Техникалық шартты әзiрлеу жөнiндегi шартқа байланысты әзiрлеушi ұйым , өнiмдi шығарушы және тапсырысшы техникалық шарттарды төлқұжатының иегерi болады . Егер өнiмдi өндiрiске қою туралы шешiмдi қабылдау комиссиясынсыз қабылдаса , онда техникалық шарттың жобасын тапсырысшымен ( негiзгi тұтынушымен , өнiмнiң қауiпсiздiгiн мемлекеттiк қадағалау органымен және басқа да мүдделi ұйымдармен , олардың құзыретi шегiнде , келiсiледi . ",kaz
809,2018-09,at,101,"Негiзгi тұтынушылары анықталмаған өнiмге техникалық шарт өз бастауымен әзiрленгенде мемлекеттiк қадағалау органдарымен олардың құзырының шегiнде келiсiледi . Егер техникалық шарттың жобасында адамның өмiрi , денсаулығы және мүлкi , қоршаған ортаны қорғау үшiн өнiмнiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн талаптар қойылған мемлекеттiк немесе мемлекетаралық стандарттарға сiлтеме болса , сол сияқты Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қадағалау органы белгiлеген ережелер мен нормаларға сiлтеме болса , онда техникалық шарттың жобасы бұл органдармен келiсiлмейдi . Техникалық шарттың жобасының келiсiмдi келiсiм беретiн ұйымның басшыларының "" келiсiлдi "" деген белгiсiнiң астына қолы қойылып , мөр басылады немесе жеке құжатпен қабылдау комиссиясының актiсi , хатпен , қаулымен т . с . с . келiсiледi . "" Келiсiлген "" деген белгiнiң астына қол қойған күндi , нөмiрiн және техникалық шарт келiсiлген құжаттың атын көрсетедi . ",kaz
810,2018-09,at,103,"Техникалық шартты тапсырысшы ұйымның ( егер ол бар болса , немесе әзiрлеушiнiң , немесе өндiрушiнiң , техникалық шарттардың түпқұжатының иегерi , басшылары бекiтедi . Техникалық шартты бекiту техникалық шарттың түп құжатының иегерi ұйымның басшысының қолымен рәсiмденедi , "" Бекiтемiн "" деген белгi қойылады . Техникалық шартын цифрлық шартты белгiлеудiң мысалы : 85674315 – ОКПО бойынша ТШ түп нұсқасын ұстаушының коды Жеке кәсiпкерлер үшiн технологиялық шарттың белгiлеуiнде ОКПО бойынша техникалық шарттың түпнұсқасын ұстаушының кодының орнына РНН және ЖК ( жеке кәсiпкер ) деген белгiлер берiледi . Мемлекеттiк басқару органдарын қайта құру кезiнде және шартты цифрлық белгiлеудi өзгерткенде ескi белгiлеу оның күшiн жойғанша немесе қайта қарағанша сақталады . Техникалық шарттарға енгiзiлген өзгерiстер техникалық шарттарға белгiленген тәртiпте тiркеледi , бекiтiледi және келiсiледi . ",kaz
811,2018-09,at,102,"Техникалық шарттарды ертерек келiсiлген ұйымдардың мүддесi бұзылмаса , онда техникалық шарттарға енгiзiлмекшi өзгерiстердi тек тапсырысшымен ( негiзгi тұтынушымен ) ғана келiсуге болады . Техникалық шарттар , оның өзгерiстерi стандарттау , метрология және сертификаттау комитетi өкiлеттiк құқық берген Мемлекеттiк қадағалау органдары және мемлекеттiк ұйымдар мiндеттi түрде мемлекеттiк тiркеуден өткзедi . Техникалық шарттарды өзгерiстерiн тiркеуге өткiзу үшiн техникалық шарттардың көшiрмесiмен бiрге тапсырады . Мемлекеттiк тiркеуге келiсiлген және бекiтiлген техникалық шарт бекiтiлген күнiнен бiр айдан кешiктiрмей ұсынылады . Төмендегi техникалық шарттар мемлекеттiк тiркеуден өтпейдi : • шикiзаттың , материалдардың , жартылай дайын өнiмдердiң технологиялық өнеркәсiп қалдықтары ; • дербес жеткiзiп беруге арналған немесе бiр кәсiпорынның тiкелей тапсырысы бойынша дайындалатын бұйымның , жартылай дайын өнiмнiң , заттардың және материалдардың құрама бөлшектерi ; ",kaz
812,2018-09,at,126," • халықтың көркем кәсiбiнiң сувенирлерi мен бұйымдары ( қымбат металдар мен тастардан жасалған бұйымдардан басқалар ; Мемлекеттiк тiркеуге жолдама хатпен бiрге тапсырады : • титулдық бетте қол қойылған болғанда техникалық шарттардың мүдделi ұйымдармен техникалық шарттардың келiсiлгендiгiн растайтын құжаттардың көшiрмесiн ; • қабылдау комиссиясының мүшелерi қол қойған қабылдау комиссиясының бекiтiлген актiсiнiң көшiрмесi немесе техникалық шарттармен анықталған нормалар мен талаптарды растайтын құжаттарды . Өнiмнiң қауiпсiздiгiн растайтын Республиканың мемлекеттiк қадағалау органдарының өндiрiс өнiмдерiне лицензияның берiлуiн жүзеге асыратын органдардың қорытындысын . Өнiмнiң , процестердiң ( жұмыстардың ) және қызметтiң қауiпсiздiгiн мемлекеттiк қадағалау органдарының тiзiмiн Қазақстан Республикасының үкiметi анықтайды . • жалпы түрiнiң сызуын ( қажет болғанда ) немесе iрiгабариттi бұйымның фотосуретiн ; Мемлекеттiк тiркеуге техникалық шарттарды кiтапша етiп , мұхабамен тапсырады . Тiркеудiң алдында техникалық шарттар Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасында қолданылатын мемлекеттiк , мемлекетаралық және халықаралық стандарттарға және техникалық регламенттерге сәйкестiгiн анықтауға сараптамадан өткiзедi . ",kaz
813,2018-09,at,103,"Техникалық шарттардың ( өзгерiстiң ) титулдық беттiң қол қойылған бос жерiне тiркеушi орган бекiтiлген түрдегi штамп басады . Штампта техникалық шартты тiркеген органның атауы , күнi және мемлекеттiк тiркеудiң нөмiрi қойылады . Мемлекеттiк тiркеуден кейiн техникалық шарттың екi данасы тiркеуге берген ұйымға қайтарылады . Техникалық шарттың үшiншi данасы және өнiмге каталогтың парақ техникалық шарты тiркеуден өткiзген органда , даулы сұрақтарды шешу үшiн қажет дана ретiнде қалады . Техникалық шарттың төртiншi данасы техникалық шарттың әзiрлеу деңгейiне талдау жүргiзу , техникалық шарттың каталогын және өнiмнiң каталогтау жүйесiн құру үшiн Стандарттау , метрология және сертификаттау комитетi өкiлеттi еткен органға қайтарылады . Мемлекеттiк стандарттау жүйесiнде тiзiмге тiркелмеген техникалық шартт және оған дайындалған өзгерiстердiң күшi болмайды және пайдалануға жiберiлмейдi . ",kaz
814,2018-09,at,117,"Үрдіске стандарт ( қызметке - үрдіске қатысып , талаптардан тұратын ( мысалы : техникалық өндіріс ) немесе қызметке ( мысалы : автокөлік саласында қызмет көрсету , банктік қызмет көрсету , білім беру ) қойылған талаптар бейнеленген нормативтік құжаттар . Үрдіске ( жұмыстарға ) стандарттар өнiмдi әзiрлеу , дайындау , сақтау , тасымалдау , пайдалану , жөндеу кәдеге жарату процестерiнде әр түрлi жұмыстарды орындау әдiстерiнде ( рәсiмдер , қабылдау , тәртiптер , номалар ) негiзгi талаптарды белгiлейдi . Мысалы , ГОСТ 26907 - 86 "" Қант . Ұзақ сақтау шарттары , ГОСТ 7595 - 79 "" Ет . Сиыр етiн сату үшiн жаймалау . Үрдіске ( жұмыстарға ) стандартарында технологиялық опреациялар жүргiзiлу кезiндегi адамдардың өмiрi және денсаулығы және қоршаған ортаны сақтау қауiпсiздiгiне қойылатын талаптар кiруi керек . Қазiргi кезеңде сапаны басқарудың жүйесiндегi басқару процестерге стандарттардың маңызы зор – құжаттамаларды , сауданы , кадрлердi дайындауды басқару және т . б , сондықтан басқару процесi – кәсiпорындардың сапа жүйесi әсер ететiн фирмалық стандарттарына тән объектiлерi . ",kaz
815,2018-09,at,103,"Мемлекетаралық стандарттардың объектiлерiне мыналар жатады : • жалпы техникалық нормалар мен талаптар , оның iшiнде бiрыңғай техникалық тiл ; • типтiк өлшемi , типтiк өлшемi қатары және жалпы машиналық қолданылудағы ( подшипниктер және бекiту бұйымдары және т . б ) бұйымның конструкцияларының типтерi , сыйысымдыбағдарламалар және ақпараттық технологияның техникалық құралдары , заттар мен материалдардың қасиеттерi туралы анықтамалық деректер , өнiмнiң жiктелуi және кодталуы ; • iрi өнеркәсiптiк және шаруашылық кешендер ( көлiк , энергетика , байланыс ; • халықты тұщы сумен қамтамасыз ету , өмiр сүру ортасын бақылаудың жүйесiн құру , табиғаттың және техногендiк апаттың болу мүмкiндiгiн ескере отырып , халықтың және халықшаруашылығының қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ; • кейбiр мемлекеттер шығарылатын өзара жеткiзiлетiн өнiмдер . Мемлекетаралық стандарттарды , мемлекетаралық стандарттау жөнiндегi ТМД елдерiнiң комитеттер әзiрлейдi . ",kaz
816,2018-09,at,112,"Мемлекетаралық стандартты Стандарттау , метрология және сертификаттау жөнiндегi мемлекетаралық Кеңес қабылдайды . Ал құрылыс саласында – ТМД елдерiнiң құрылыстағы Стандарттау , техникалық нормативтер және сертификаттау жөнiндегi мемлекетаралық ғылыми - техникалық комиссия қабылдайды . Мемлекетаралық стандарттарды қабылдаған соң , Минск қаласында орналасқан стандарттар жөнiндегi Бюрода тiркеледi . Әзiрлеудiң , қабылдаудың , өзгерiс енгiзудiң және ГОСТ - ы жоюдың тәртiбi тарап 3 , 32 тарауда кең қаралған . Қазақстан Республикасы аумағында мемлекетаралық стандарттар Стандарттау , метрология және сертификаттау комитетiнiң бұйрығымен енгiзiледi . Бұйрықта әр сертификат үшiн Қазақстан ауқымында Мемлекеттiк стандарт ретiнде күшiне кiретiн күнi белгiленедi және сонымен бiрге оған қайшы келетiн ( не оны қайталайтын ) халықаралық немесе мемлекеттiк стандарт күшiн жояды . Аса қажеттi келiсiм мемлекеттерiнiң қатысушыларының бәрiнiң мүддесiне қатысы бар негiзiн салушы стандарттар үшiн , Мемлекетаралық Кеңес барлық мемлекеттерге күшiне кiретiн күнiн белгiлейдi . ",kaz
817,2018-09,at,118,"Стандарттар жөнiндегi бюро стандарттары кiрмеген күшiнен бастап 2 жыл iшiнде мемлекетаралық стандарттардың күшiне кiру күшiн белгiлейдi . Оны белгiлеген кезде мемлекет - әзiрлеушiнiң ұлттық органының тиiстi ұсыныстары ескерiледi . Мемлекеттiк стандартқа ұқсас мемлекетаралық стандарты қабылданса , онда Стандарттау метрология және сертификаттау жөнiндегi комитет бұл мемлекетаралық стандартты тек мемлекетаралық қатынаста қолдануы туралы шешiм шығара алады . Бұл жағдайда мемлекеттiк стандарт iшкi қатынастарға жұмыс iстей бередi . Стандарттау , метрология және сертификаттау жөнiндегi комитет өкiлеттiлiк берген орган ( РГП "" Стандарттау және сертификаттау Қазақстан институты . МГС - ң стандарттау жөнiндегi бюросынан тiркелген стандарттарды және олардың күшiне енгенi туралы ақпарат алып отырады , мемлекет стандарттарды көбейтiп шығаруды және олармен Қазақстанның заңды және физикалық тұлғаларын қамтамасыз етедi . Мемлекетаралық стандарттарды шығарғанда құжаттардың алғы сөзiн қайта рәсiмдейдi , сөйтiп оған осы құжаттың Республикада iске қосылғаны жөнiндегi қосымша ақпарат кiредi . ",kaz
818,2018-09,at,133,"Техникалық регламент – мiндеттi талаптарды не тiкелей , не болмаса стандартқа немесе ережеге сiлтеу жолымен , не болмаса осы құжаттардың мазмұнына қосу жолымен белгiлейтiн нормативтiк құжат . Ол терминологияға , белгiлеуге , буып - түюге , таңбалауға қойылатын талаптарды өнiмдерге , процестерге ( жұмыстарға , қызметтерге немесе өндiрiстiң әдiсiне қолданылатын дәрежеде қамтиды немесе ерекше мазмұндауы мүмкiн . Бұл анықтама Қазақстан Республикасының . "" Стандарттау туралы "" Заңында белгiленген . Қазақстанның әлемдiк сауда ұйымына кiру болашағы стандарттау жөнiндегi жұмыстың тәжiрибесiн осы ұйымның талаптарына жақындату қажеттiлiгiн туындатты . "" Стандарттау туралы "" Заңға 2003 жылдың шiлде айының 10 - шы жұлдызында енгiзiлген өзгерiстерге сәйкес техникалық регламенттерге құзыретiне мiндеттi талаптарды ( құрылыс , санитарлық , фитосанитарлық және ветеринарлық нормалар мен ережелердi , фармокопеялықбаптар , өртке қарсы қауiпсiздiк және төтенше жағдайлар , қатағалау , атом , экологиялық және радиациялық қауiпсiздiк , жолдарда және барлық көлiктегi қауiпсiздiк нормалары мен ережелерi және басқаларын , белгiлеуге кiретiн мемлекеттiк басқару органдары қабылдайтын стандарттау жөнiндегi нормативтiк құқықтық актiлердi және мемлекеттiк стандарттарды жатқызу керек . ",kaz
819,2018-09,at,150,"Жоғарыда көрсетiлген құжаттардың талаптарын Қазақстан Республикасының ауқымында орналасқан шаруашылық субъектiлерiнiң барлығы орындауға мiндеттi . Техникалық регламентке жатқызылған нормативтiк құқықтың актiлер мен нормативтiк құжаттар мына мақсаттарда қабылданады : • азаматтардың өмiрi мен денсаулығын , мемлекеттiң , заңды және жеке тұлғалардың мүлкiн қорғау үшiн ; • қоршаған ортаны , жан - жануардың өмiрi мен денсаулығын және өсiмдiктердi сақтау үшiн ; • тұтынушыларды ( сатып алушыларды ) адастыратын iс - әрекеттiң алдын алу үшiн . Республикада бекiтiлетiн және қолданылатын техникалық регламенттер туралы ақпараттарды жеткiзу және әзiрлеу процесi көптеген жағдайда мүдделi тұлғалар үшiн белгiлi бола бермейдi . Республикада қолданылатын техникалық регламенттер туралы бiрыңғай деректер базасы жоқ . 1 . Қазақстан Республикасында мемлекеттік стандарттау жүйесіндегі стандарттар түрлерін айтыңдар және сипаттаңдар XI ғасырдың екінші жартысынан бастап 1219 жылға дейін қыпшақ тайпалық одағы дамуының үшінші кезеңі жүрді . Осы кезде қыпшақ хандарының мәртебесі , күш - қуаты есті . Олардың этникалық құрамы өзгеріп , қимақ , қүман , ертедегі башқүрт , оғыз т . б . тайпалар кірді . Сондай - ақ қыпшақтардың этнос болып қалыптасуына түрік тілді қаңлылар , ұрандар , Шығыс Түркістаннан келген баяттар , түргештер , қарлұқтар , шігілдер әсерін тигізді . ",kaz
820,2018-09,at,108,"Қыпшақ хандары Орта Азия мемлекеттерімен , әсіресе Хорезм шахтары және салжүқтармен табанды күрес жүргізді . 1065 жылы селжүқтардың билеушісі Алып Арсылан қыпшақтарға қарсы Маңғыстауға шабуыл жасайды . Қыпшақтарды жеңіп бағындырғаннан кейін , ол Жент пен Сауранға жорыққа шығады . Соғыста жеңіліс тапқан қыпшақ тайпаларының бір бөлігі Хорасан салжүқтарына тәуелділікке түсті . Алайда , осыған қарамастан XI ғасырдың соңғы ширегінде қыпшақтар Маңғыстау мен Каспий теңізінің шығыс жағалауында бұрынғыша өз билігін жүргізіп түрды . 1096 жылы "" Қүдіретті "" хан бастаған қыпшақ бірлестігінің әскерлері Хорезмге қарсы жорық жасады , бірақ ол сәтсіздікпен аяқталды . 3 . Кадырбаев Казахстан в эпоху Чингиз хана и его премников ХІІ - ХІҮ вв А , 1992 . 4 . Масанов Н . Кочевая цивилизация казахов . М , 1995 . 5 . Махаева А . Көне түріктердің рухани мәдениеті . А , 2002 . ",kaz
821,2018-09,at,105,"5 . Белгілі бір аймақта қолданылатын сөздер қалай аталатынын айтыңыз . В ) Диалект сөз . 13 . Ұсталық кәсіпке қатысты сөзді табыңыз . Е ) Көрік , балға . 15 . Етікші кәсібіне қатысты көрсетіңіз . Е ) Қоныш , ұлтан . 17 . Тоқыма кәсібіне қатысты сөздерді анықтаңыз . А ) ЖҮн , бояу . 18 . Ағаш өнері кәсібіне қатысты сөзді көрсетіңіз . В ) Сүргі , ара . 22 . Балық шаруашылығы кәсібіне арналған сөзді табыңыз . С ) Бекіре . Әкең мұрап болғанмен , жерің ой болсын . С ) Кәсіби сөз . 29 . Граматикалық тұлғаларында өзгерісі бар диалект сөзді белгілеңіз . Д ) Пысқан . 30 . Граматикалық тұлғаларында өзгерісі бар диалект сөзді белгілеңіз . Д ) Маңлай . 31 . Жалпыхалықтық тілге жатпайтын сөзді көрсетіңіз . В ) Диалект . 32 . Кіл , бәдірен , нән сөздері қай топқа жататынын анықтаңыз . А ) Диалект . ",kaz
822,2018-09,at,106,"33 . Грамматикалық тұлғаларында өзгерісі бар диалект сөзді табыңыз . Сен менің айтқанымды тыңлауға тиістісің . В ) Тыңлауға . 34 . Диалект сөздерді көрсетіңіз . А ) Көпшілік , дарбаза . 43 . Бірыңғай диалект сөздерден тұрған қатарды көрсетіңіз . Е ) Шәугім , шаппа , меш . 44 . Кәсіби сөзді табыңыз . В ) Жүрген , үзеңгі , шылбыр . 45 . Диалект сөзді табыңыз . С ) Күләпара , бестақа , пиала . 46 . Кәсіби сөздер қанша салаға бөлінетінін көрсетіңіз . Д ) 2 . 49 . Белгілі мекенде ғана халық пайдаланып , түсінетін сөзді көрсетіңіз . В ) Диалект . 51 . Диалект болатын сөздерді табыңыз . Д ) Жөткіру , сым . 53 . Диалект болатын сөздерді белгілеңіз . Е ) Леген , символ . 54 . Белгілі бір жерде қолданылатын сөйлеу тілін көрсетіңіз . Е ) Диалект . 55 . Түйе шаруашылығына байланысты кәсіби сөздерді табыңыз . С ) Нар , қоспақ , үлкен . ",kaz
823,2016-50,at,104,"56 . Әр түрлі шаруашылыққа , кәсіпке байланысты қолданылатын сөздерді табыңыз . А ) Кәсіби сөздер . 57 . Кәсіби сөздер қатарын табыңыз . В ) Шербек , атауыз . 58 . Бау - бақша шаруашылығына байланысты сөздерді табыңыз . А ) Атыз , құлақ суы . 59 . Қоңсыма келген – Мараттың нағышысының қызы . В ) Қоңсыма . 3 . Араб тілінен енген сөзді табыңыз . В ) Емтихан , кітап , мұғалім . 4 . Орыс тілінен енген сөзді табыңыз . Е ) Жәшік , доға , сот . 5 . Термин қатысқан сөйлемді белгілеңіз . В ) Қатаң дауыссыздар жұптасып келеді . 7 . Халықаралық терминдер тізбегін белгілеңіз . С ) Химия , атом , шахмат . 8 . Басқа тілден енген сөздер қалай аталатынын айтыңыз . А ) Кірме сөздер . 11 . Орыс тілінен енген сөзді көрсетіңіз . Д ) Кереует . 17 . Интернацционалдық терминді табыңыз . Д ) Баскетбол , футбол . ",kaz
824,2016-50,at,105,"21 . Тілімізде бар сөздерді біріктіру арқылы жасалған жаңа термин сөзді23 . Ұлыс , нөкер , жасақ сөздері қай елден келгенін белгілеңіз . В ) Моңғол . 24 . Сіріңке , тәрелке , кәмпит сөздері қай елдікі анықтаңыз . С ) Орыс . 26 . Термин сөздерді табыңыз . А ) Сөз , сөз тіркесі , буын . 29 . Тіл білімі саласынна жататын термин сөзді табыңыз . С ) Сөйлем . 30 . Аударма сөздік бойынша жазылған мына аудармадағы қатені анықтаңыз . Д ) 33 . Математика ғылымының термин сөзін табыңыз . Е ) Абсолюттік шама . 35 . Басқа тілден енген сөзді анықтаңыз . Е ) Мағлұмат . 36 . Фонетика саласына жататын термин сөзді табыңыз . С ) Қысаң . 37 . Архаизм деген не , дұрысын табыңыз . С ) Заттар мен құбылыстардың бұрынғы 38 . Термин көрсетіңіз . Е ) Архипелаг , портрет , үндестік заңы . ",kaz
825,2016-50,at,106,"39 . Басқа тілден енген сөздер қатарын табыңыз . Е ) Геометрия , телефон , ұстаз . 40 . Терминдерді белгілеңіз . С ) Сюжет , тамыр , көбейгіш . 41 . Интернацияналдық термин сөздер қатарын табыңыз . С ) Депутат , биржа , 42 . Кәсіби сөзді көрсетіңіз . Е ) Жылым , күнжара , мұрап . 43 . Басқа тілден енген сөздер қатарын көрсетіңіз . А ) Кірпіш , билет , пальто . 45 . Интернационалдық терминді табыңыз . Е ) Телефон , атом . 46 . Сөмке , тәрелке , кәмпит сөздері қай елдікі , анықтаңыз . А ) Орыс . 47 . Қазақшаға аударылған кірме сөзді көрсетіңіз . Д ) Тікұшақ . 48 . Қазақшаға аударылған кірме сөздерді көрсетіңіз . В ) Ұжым . 49 . Ғылым мен техниканың әрбір саласына байланысты қолданылатын арнаулы 50 . Терминдерге тән белгілерді табыңыз . Е ) Ғылым , техника салаларына 51 . Тіл біліміне қатысты терминдерді анықтаңыз . С ) Ассонас , аллитерация . ",kaz
826,2014-35,at,104,"52 . Тіл біліміне қатысты терминдер . Д ) Сатылы бағыныңқылы сабақтас . 53 . Биология ғылымына тән терминдерді табыңыз . А ) Тамыр , бүршік . Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop ",kaz
827,2014-35,at,120,"Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихыОрыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Махамбет Абай ана және мен тест эволюциясы дамуы мемлекеті қызметі пәні тілі жүйесі Қазақтың көне туралы тарихи Қазақстанның түркі сұрақтары тәрбие Қазақстандағы реферат ҰБТ Алаш тарихынан Ұлы Мемлекеттік Халық педагогикалық батыр шығарма биология тарихы Шәкәрім бойынша қазақ америка нұсқа вариант Ахмет тесттер Қазақстан 2013 слайд мәдениеті негізгі оның ұлттық дайындық Соңғы файлдар Баскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері Профиль ",kaz
828,2014-42,at,102,Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! ХабарландыруІздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Онлайн пайдаланушылар : 2 Қонақтар : 2 Пайдаланушылар : 0 Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сіз де бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат ,kaz
829,2014-42,at,108,"реферат америка Махамбет шығарма слайд қазақ тілі мен Мемлекеттік Ахмет Абай Қазақстан тарихы тест сұрақтары дайындық тарихынан бойынша Қазақтың мәдениеті биология Ұлы даму нұсқа және пәні 2013 ҰБТ қызметі Қазақстанның Қазақстандағы батыр мемлекеті дамуы негізгі педагогикасы ана педагогикалық эволюциясы тарихи Алаш туралы жүйесі тәрбие оның көне ұлттық түркі Халық вариант Соңғы файлдарБаскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері Профиль Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Хабарландыру ",kaz
830,2015-48,at,111,Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеоларОнлайн пайдаланушылар : 11 Қонақтар : 11 Пайдаланушылар : 0 Онлайн пайдаланушылар : 1 Қонақтар : 1 Пайдаланушылар : 0 Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сіз де бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль ,kaz
831,2014-41,at,104,Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеоларИнтернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop ,kaz
832,2014-41,at,135,Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихыОрыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат тілі көне мемлекеті қазақ Алаш биология түркі эволюциясы Халық сұрақтары 2013 америка слайд мен батыр Мемлекеттік нұсқа Абай дайындық даму Махамбет Қазақтың тарихынан мәдениеті ұлттық оның тарихы Шәкәрім педагогикалық педагогикасы Ахмет дамуы бойынша Қазақстандағы тәрбие және реферат Қазақстанның тесттер Қазақстан ана ҰБТ шығарма тест жүйесі негізгі вариант қызметі Ұлы туралы Соңғы файлдар вариант дамуы Абай Алаш және Халық Қазақтың қазақ Мемлекеттік тарихы жүйесі көне тәрбие тесттер тарихынан слайд 2013 Махамбет Ұлы шығарма оның педагогикасы қызметі нұсқа ҰБТ эволюциясы Қазақстандағы педагогикалық реферат тест ана Ахмет тілі пәні дайындық сұрақтары Қазақстан америка мәдениеті биология Қазақстанның бойынша батыр мен даму тарихи ұлттық түркі туралы мемлекеті Соңғы файлдар ,kaz
833,2014-10,at,152,"Баскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері ПрофильСайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Хабарландыру Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Онлайн пайдаланушылар : 3 Қонақтар : 3 Пайдаланушылар : 0 Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сіз де бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! ана тарихы көне дайындық оның америка эволюциясы тәрбие слайд Қазақстандағы педагогикалық және ұлттық Қазақстан Мемлекеттік ҰБТ Абай сұрақтары Қазақтың нұсқа Ұлы тарихынан реферат педагогикасы мәдениеті тест биология жүйесі бойынша батыр Халық даму тарихи шығарма қазақ туралы Махамбет Қазақстанның вариант Ахмет Алаш қызметі мен түркі тесттер тілі пәні 2013 дамуы мемлекеті Соңғы файлдар ",kaz
834,2015-11,at,104,"Онлайн пайдаланушылар : 8 Қонақтар : 8 Пайдаланушылар : 0Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сіз де бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 3001 , 3003 , 3010 вариант нұсқа Пробниктер 3020 вариант нұсқа Пробниктер 3021 , 3022 , 3023 вариант нұсқа Пробниктер 3009 , 3008 , 3006 вариант нұсқа Пробниктер 3018 вариант нұсқа Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар ",kaz
835,2014-23,at,110,Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернетанегізгі бойынша тесттер дамуы тарихынан ұлттық және нұсқа Қазақстанның Махамбет түркі оның тарихи пәні вариант қызметі Қазақстан эволюциясы америка педагогикасы қазақ көне Ұлы ҰБТ сұрақтары мен тәрбие батыр дайындық Алаш тарихы 2013 слайд Абай тест туралы Ахмет мемлекеті Қазақстандағы жүйесі шығарма реферат педагогикалық ана тілі Халық Шәкәрім Мемлекеттік биология Қазақтың Соңғы файлдар мәдениеті 2013 тарихынан мемлекеті көне Қазақстандағы слайд нұсқа тарихи эволюциясы батыр негізгі вариант туралы Шәкәрім Махамбет Ұлы Қазақстан ана Ахмет Мемлекеттік Қазақстанның америка Алаш оның дамуы пәні биология ұлттық қызметі реферат тәрбие Халық педагогикалық тесттер дайындық жүйесі шығарма сұрақтары тілі түркі бойынша тарихы Абай қазақ және тест Қазақтың ҰБТ мен Соңғы файлдар ,kaz
836,2015-14,at,104,Онлайн пайдаланушылар : 4 Қонақтар : 4 Пайдаланушылар : 0Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернета Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сіз де бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар ,kaz
837,2014-49,at,101,"Интернет жылдамдығын тексеру . Проверка скорости интернетаОнлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Баскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері Профиль Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Хабарландыру ",kaz
838,2014-23,at,139,Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеоларОнлайн пайдаланушылар : 16 Қонақтар : 16 Пайдаланушылар : 0 Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Халық Шәкәрім дайындық және негізгі вариант эволюциясы Ұлы Қазақстандағы қызметі оның көне тілі Қазақстанның мемлекеті тест жүйесі биология педагогикалық нұсқа батыр қазақ педагогикасы Қазақстан сұрақтары пәні слайд шығарма дамуы тәрбие тарихынан америка мен Абай ұлттық тесттер Мемлекеттік туралы түркі Махамбет 2013 ҰБТ реферат тарихи ана тарихы бойынша Қазақтың Алаш Ахмет Соңғы файлдар ,kaz
839,2014-23,at,108,"Қазақстандағы америка жүйесі тарихынан қызметі оның дайындық Қазақтың вариант Абай дамуы Халық Ахмет ана тәрбие бойынша қазақ тілі мен және көне тесттер педагогикасы мәдениеті мемлекеті Қазақстанның нұсқа тарихи биология слайд ҰБТ тарихы Алаш шығарма даму Махамбет сұрақтары негізгі 2013 Ұлы батыр ұлттық эволюциясы Қазақстан Мемлекеттік түркі туралы тест реферат педагогикалық Соңғы файлдарБаскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері Профиль Сайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Хабарландыру ",kaz
840,2015-06,at,108,"Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеоларОнлайн пайдаланушылар : 0 Қонақтар : 0 Пайдаланушылар : 0 Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 3001 , 3003 , 3010 вариант нұсқа Пробниктер 3020 вариант нұсқа Пробниктер 3021 , 3022 , 3023 вариант нұсқа Пробниктер 3009 , 3008 , 3006 вариант нұсқа Пробниктер 3018 вариант нұсқа Профиль ",kaz
841,2014-10,at,132,Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеоларЕркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат туралы дамуы тарихы және педагогикалық мәдениеті ҰБТ педагогикасы вариант ана шығарма оның Абай Ұлы көне тілі дайындық түркі бойынша тест сұрақтары биология Қазақстанның реферат Махамбет мемлекеті жүйесі Халық 2013 слайд Қазақстан қызметі батыр Қазақтың Мемлекеттік пәні америка Алаш қазақ мен тарихынан нұсқа эволюциясы тәрбие тесттер ұлттық даму тарихи Қазақстандағы Ахмет Соңғы файлдар ,kaz
842,2014-10,at,104,"Баскалары Результаты конкурса грантов 2013 - 2014 . Грант конкурсының қорытындысы Тесттер Математикадан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Қазақ тарихынан ЕНТ 2013 - ке дайындық тестері Тесттер Русский язык ЕНТ 2013 , тесты для казахских школ Тесттер Қазақ әдебиетінен ЕНТ 2013ке дайындық тестері ПрофильСайттың сізге көмегі тиді ме ? Онда сізде бізге көмектесіңіз ! Сайттағы рекламаларды 1 - 2 рет шертіп жіберсеңіздер болғаны ! Хабарландыру Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Онлайн пайдаланушылар : 0 Қонақтар : 0 Пайдаланушылар : 0 Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 ",kaz
843,2014-41,at,104,биология тарихы эволюциясы Ахмет Қазақтың және жүйесі тесттер бойынша тарихынан педагогикалық тест Қазақстан қызметі батыр америка негізгі 2013 Шәкәрім Ұлы қазақ дамуы Алаш тәрбие ҰБТ реферат нұсқа Абай мәдениеті слайд Қазақстандағы ұлттық ана Халық сұрақтары туралы тілі шығарма көне Мемлекеттік оның даму педагогикасы дайындық мен мемлекеті Қазақстанның Махамбет түркі вариант Соңғы файлдарқазақ сұрақтары дамуы мемлекеті реферат пәні Ұлы тілі жүйесі слайд қызметі эволюциясы дайындық тесттер педагогикалық тарихынан оның Ахмет вариант Абай педагогикасы нұсқа ҰБТ Қазақстан 2013 ана Қазақстандағы Махамбет негізгі тарихи Қазақстанның түркі туралы Мемлекеттік Қазақтың шығарма мен көне тест батыр ұлттық америка биология бойынша Алаш Шәкәрім және тәрбие Халық тарихы Соңғы файлдар ,kaz
844,2015-35,at,108,Онлайн пайдаланушылар : 0 Қонақтар : 0 Пайдаланушылар : 0Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар ,kaz
845,2015-32,at,101,Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар ,kaz
846,2014-35,at,107,Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1 дамуы вариант биология тесттер шығарма оның бойынша педагогикалық тарихы қызметі ана даму Қазақстандағы реферат Қазақтың Мемлекеттік көне педагогикасы тәрбие нұсқа қазақ америка мен Қазақстан Абай эволюциясы Махамбет батыр 2013 жүйесі Шәкәрім Ахмет туралы слайд мәдениеті Алаш негізгі тест сұрақтары ҰБТ түркі тарихынан Халық тілі дайындық Қазақстанның Ұлы мемлекеті ұлттық және Соңғы файлдар Онлайн пайдаланушылар : 0 Қонақтар : 0 Пайдаланушылар : 0 Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 ,kaz
847,2015-22,at,101,Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1Онлайн Видео КВН Клиптер Спорт Фильмдер Онлайн PhotoShop Онлайн ойындар Оқушыларға Тесттер Рэфераттар Кітаптар Слайдтар Тест жауаптары Пробниктер Басқалары Шпорлар Қазақ тілі Қазақ әдебиеті Математика Қазақстан тарихы Дүние жүзі тарихы Орыс тілі Физика География Биология Химия Ағылшын тілі Чат Пробниктер 4055 вариант Пробниктер 7161 7177 вариант Пробниктер 3093 3094 3090 вариант Пробниктер 4022 4038 вариант Пробниктер 4057 4051 вариант Профиль Іздегеніңіз сайтта болмаса осында немесе мини чатта калдыруларыңызға болады ! Соңғы видеолар Еркін Нұржанов & Төреғали Төреәлі - Ботам - ай ( 2013 ) 1 Кенжебек Жанәбілов & Баян Нұрмышева - Махаббат назы ( 2013 ) 1 ,kaz
848,2018-09,at,105,"Айгерім Қалаубаева & Тұрсынбек Қабатов - Аймақтар аламаны ( 2013 ) 1Қазақстан тарихы сұрақ - жауап 2014 - 2015 . 6класс - 11класс . 2 . Алғашқы адамдардың бастапқы кезеңдегі топтасу жүйесі 3 . Алағашқы адамдардың тобырдан кейінгі топтасу жүйесі 4 . Алғашқы адамдардың рулық қауымнан кейінгі қалыптасу жүйесі 5 . Қоғамда алғашқы ірі еңбек бөлінісін туғызған жағдай шаруашылықтың егіншілік пен мал шаруашылығы болып бөлінуі . 7 . Ең ежелгі "" епті адамның "" мөлшермен өмір сүрген мерзімі . 10 . Жер бетінде бұдан 100 - 35 мың жыл бұрын өмір сүрді : 11 . Жер бетінде 40 - 35мың жыл бұрын өмір сүрген адам : 16 . Қазақстан аумағында ең ежелгі адамдардың өмір сүрген аймағы 17 . Қазақстан аумағында өмір сүрген алғашқы адамдардың замандасы 20 . Палеолит дәуіріне жататын еңбек құралдары табылған өңір . 21 . Жамбыл облысынан табылған палеолит дәуірінің бес мыңдай еңбек құралдарының бәрі : ",kaz
849,2018-09,at,101,"23 . Ертедегі адамдардың маймылдар мен жануарлардан басты айырмашылығы . 25 . Ғалымдырдың есептеуінше мұздықтың ери бастаған уақыты 27 . Ежелгі адамдардың жіп орнына пайдаланған заттары 29 . Ерте тас ғасыры тұрақтарының ең көне ескерткіштерінің табылған жері 30 . Екі жағынан да өңделген қарапайым шапқыш тас құрал атауы 1 . Бір қабат өңделген тас құралдың жүзін ұсақ кертік ойықтар жасау арқылы өткірлеу әдісі 2 . Жамбыл обылысындағы 5 мыңға жуық тас құралдар табылған тұрақтар 3 . 1938 ж Өзбекстаннан неандертальдық баланың сүйегі табылған үңгір 5 . Орталық Қазақстан жеріндегі жүзі түзу , кейде қайқы тас пышақ қырғыштыр табылған тұрақ 6 . Орталық Қазақстан жеріндегі кейінгі полеолитке жататын 300 - ге таяу тас қүрал шыққан ең көрнекті көне мекен 7 . Тас дәуірінде ру ішіндегі барлық мәселелер шешілді ",kaz
850,2018-09,at,102,"9 . Мезолит заманының үлкен жаңалығы болып саналатын ұсақ жаңқа тастардан жасалған құралдар атауы11 . Мезолит кезеңіндегі адамдардың негізгі кәсібінің бірі 12 . Қазақстан аумағындағы белгілі мезолиттік тұрақтар саны 13 . Қабырғалары терең көмілген , көлемі 40 - 60 шаршы метр болаты мезолиттік баспана табылған өзен аңғары 14 . Орта тас ғасырындағы балалар тобынан ересектер тобына өту ғұрпы 17 . Алғашқы егіншілердің егін оратын қарапайым құрал атауы . 22 . Неолит дәуірінің Шығыс Қазақстан жеріндегі тұрағы 23 . Неолит дәуірінің Солтүстік Қазақстан жеріндегі тұрағы 24 . Қазақстан жерінде кездесетін неолит тұрақтарының ең көнесі 25 . Неолит дәуірінің Орталық Қазақстан жеріндегі тұрағы 27 . Неолиттік 150 - ге жуық тұрақ , көне кен шығару , жерлеу орындары табылған өңір 28 . Табиғи - климаттық ортаның бүгінгі күнге ұқсас қалыптасқан кезеңі 29 . Қазақстан аумағынан табылған неолиттік тұрақтар саны ",kaz
851,2018-09,at,103,"4 . Адамзат баласының металдан жасалған құралдарды игере бастауы басталған дәуір6 . Тас пен мыстан жасалған еңбек құралы қатар қолданылған кезең 7 . Шаруашылықтағы ең алғашқы ірі қоғамдық еңбек бөлінісі 8 . Солтүстік Қазақстандағы энеолит кезеңінің ерекше ескерткіші 9 . Солтүстік Қазақстан жеріндегі 158 тұрғын үй табылған энеолиттік тұрақ 10 . Жылқы сүйектері өте көп табылған неолиттік тұрақ 11 . Энеолиттік ескерткіштер табылған Маңғыстау жеріндегі елді мекен 13 . Ежелгі адамдардың өз білімдерін суретті хат арқылы хабарлауы 14 . Адамдардың шығу тегін жануарлармен байланыстырудың ғылыми атауы . 15 . Ежелгі адамдардың жерлеу ғұрпында өлген адам үстіне қызыл минерал бояу себу сенімінің ғылыми атауы . 16 . Ежелгі жандардың табиғаттың тылсым әрекеттеріне сиынып , құлшылық ету әрекеті 18 . Археологтардың тапқан сүйек пен мүйізден жасалған мүсіндерінде ең көп кездесетін бейнелер ",kaz
852,2018-09,at,101,"19 . Алғашқы адамдардың табиғатқа тәуелділігінен туған22 . Қола дәуірінде Жезқазған өңірінен 1 млн тоннадай кен өндірілгенін айтқан белгілі ғалым . 23 . Қола дәуірінде 1100 тонна қалайы шығарылған кен орны 24 . Қола дәуірінде кенді қорыту үшін салынған күрделі құрылыстар 25 . Тастан және мыстан жасалған еңбек құралдарын ығыстырған кезең 26 . Қола дәуіріндегі ыдыс жасаудың ең бір өрістеген түрі 28 . Қола дәуірінің ең алғашқы скерткіштері табылған жер . 29 . Солтүстік және Батыс Қазақстандағы зерттелген Андрон мәдениетінің қоныстар саны 30 . Қола дәуіріне жататын Солтүстік Қазақстандағы қоныстар 1 . Қола дәуіріне тән 30 қоныс , 150 оба зерттелген аймақ 3 . Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастаған дәуір 6 . Андроновтықтардың тасқа салынған суреттері табылған жерлер 7 . Андроновтықтардың сүт өнімдері мен етті сақтау тәсілі ",kaz
853,2018-09,at,104,А ) Жердің бетінде салынған тұрақтарда В ) Тыстағы ұраларда С ) Ет пен сүтті кептіріп сақтаған8 . Орталық Қазақстан жеріндегі қола дәуірінің ең соңғы кезең мәдениеті 9 . Беғазы - Дәндібай мәдениетінің хронологиялық ауқымы 11 . Қазақстан жеріндегі қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталған жыл 12 . Қазақстан жеріндегі қола дәуірін түбегейлі зерттеуді бастаған ғалым 13 . Қола дәуірі қоныстарының көбінесе орналасқан жері 15 . Қола дәуірі қауымы ішінде әлеуметтік теңсіздікті тудырған 24 . Ерте темір дәуірінде мал басының көбеюіне байланысты қалыптасқан 25 . Табиғаттың дайын өнімін пайдаланған аңшы - терімшілерден көшпелілердің айырмашылығы 26 . Малды қыста жаюға байланысты қалыптасқан жайылым . 27 . Жылқыны қолға үйретуге байланысты ойлап табылған жаңалық 2 . Жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыған аймақтар 3 . Темір дәуірінде отырықшылық шаруашылық дамыған өңірлер 8 . Сақтар туралы мәлімет беретін жазба мәтіндері сақталған елдер ,kaz
854,2016-50,at,101,"15 . Грек деректеріндегі көшпелілердің тағы да бір атауы16 . Сақтар туралы "" дұшпанға - қатал , досқа - адал "" деп баяндайтын 17 . Сақ әйелдері туралы "" ержүрек келеді , соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмектеседі "" деп баяндайтын грек авторы 18 . Парсы жазбаларында Жетісу , Сырдарияның орта ағысында тұрған сақтар 19 . Парсы жазбаларындағы теңіздің арғы жағындағы сақтар 20 . Сақ - парадарайаларының оңтүстігінде қоныстанған сақтар атауы Теги : 6класс - 11класс , сұрақ - жауап , тарихы , 2014 - 2015 , Қазақстан Қазақстан тарихы сұрақ - жауап 2014 - 2015 . 6класс - 11класс . 1 . Адамзат тарихы дамуының ең алғашқы кезеңі Тас дәуір 2 . Алғашқы адамдардың бастапқы кезеңдегі топтасу жүйесі Тобыр 3 . Алағашқы адамдардың тобырдан кейінгі топтасу жүйесі Рулық 4 . Алғашқы адамдардың рулық қауымнан кейінгі қалыптасу жүйесі тайпа 5 . Қоғамда алғашқы ірі еңбек бөлінісін туғызған жағдай шаруашылықтың егіншілік пен мал шаруашылығы болып бөлінуі . ",kaz
855,2016-50,at,107,"епті адам 7 . Ең ежелгі "" епті адамның "" мөлшермен өмір сүрген мерзімі . 1 млн . 750 мың жыл бұрын 8 . Ең ежелгі адамның еңбек құралы 10 . Жер бетінде бұдан 100 - 35 мың жыл бұрын өмір сүрді : Неандертальдықтар 11 . Жер бетінде 40 - 35мың жыл бұрын өмір сүрген адам : "" Саналы адам "" 12 . Ежелгі адамдардың ең алғашқы кәсібі Терімшілік 13 . Тас дәуірін ( палеолит ) қамтитын кезең б . з . б . 12 - 5 мың жыл 15 . Жаңа тас ғасыры қамтитын кезең б . з . б . 5 - 3 мың жыл 16 . Қазақстан аумағында ең ежелгі адамдардың өмір сүрген аймағы Оңтүстік Қазақстан 17 . Қазақстан аумағында өмір сүрген алғашқы адамдардың замандасы 20 . Палеолит дәуіріне жататын еңбек құралдары табылған өңір . Жамбыл обылысы 21 . Жамбыл облысынан табылған палеолит дәуірінің бес мыңдай еңбек құралдарының бәрі : Неолит 23 . Ертедегі адамдардың маймылдар мен жануарлардан басты айырмашылығы . ",kaz
856,2016-50,at,110,"Еңбек құралдарын 24 . Жер бетінің күрт суый бастауы басталды100 мың жыл бұрын 25 . Ғалымдырдың есептеуінше мұздықтың ери бастаған уақыты 13 мың жыл бұрын 26 . Тас дәуірі адамдарының ине жасаған заты . Үшкір сүйек 27 . Ежелгі адамдардың жіп орнына пайдаланған заттары Неолитте 29 . Ерте тас ғасыры тұрақтарының ең көне ескерткіштерінің табылған жері Шақпақата , Арыстанды 30 . Екі жағынан да өңделген қарапайым шапқыш тас құрал атауы 1 . Бір қабат өңделген тас құралдың жүзін ұсақ кертік ойықтар жасау арқылы өткірлеу әдісі Ретушь әдісі 2 . Жамбыл обылысындағы 5 мыңға жуық тас құралдар табылған тұрақтар Бөріқазған , Шабақты 3 . 1938 ж Өзбекстаннан неандертальдық баланың сүйегі табылған үңгір Тесіктас 4 "" Саналы адам "" сүйегі алғаш рет табылған үңгір Кро - Маньон 5 . Орталық Қазақстан жеріндегі жүзі түзу , кейде қайқы тас пышақ қырғыштыр табылған тұрақ ",kaz
857,2016-50,at,107,"6 . Орталық Қазақстан жеріндегі кейінгі полеолитке жататын 300 - ге таяу тас қүрал шыққан ең көрнекті көне мекенБатпақ 7 . Тас дәуірінде ру ішіндегі барлық мәселелер шешілді Жалпы жиналыста 8 . Мезолиттің хронологиялық шеңбері б . з . д . 12 - 5 мың жылдықтар 9 . Мезолит заманының үлкен жаңалығы болып саналатын ұсақ жаңқа тастардан жасалған құралдар атауы Микролит 10 . Мезолит заманының басты жаңалығының бірі Садақ пен жебенің жасалуы 11 . Мезолит кезеңіндегі адамдардың негізгі кәсібінің бірі 12 . Қазақстан аумағындағы белгілі мезолиттік тұрақтар саны 20 - дан астам 13 . Қабырғалары терең көмілген , көлемі 40 - 60 шаршы метр болаты мезолиттік баспана табылған өзен аңғары Есіл 14 . Орта тас ғасырындағы балалар тобынан ересектер тобына өту ғұрпы Бағыштау ( инициация ) 15 . Егіншіліктің пайда болу мерзімі Терімшіліктің дамуы 17 . Алғашқы егіншілердің егін оратын қарапайым құрал атауы . ",kaz
858,2016-50,at,102,"Мезолит 20 . Алғашқы егіншілік қалыптаса бастаған дәуірб . з . б . 5 - 3 мың жылдықтар 22 . Неолит дәуірінің Шығыс Қазақстан жеріндегі тұрағы Усть - Нарым 23 . Неолит дәуірінің Солтүстік Қазақстан жеріндегі тұрағы Пеньки 24 . Қазақстан жерінде кездесетін неолит тұрақтарының ең көнесі б . з . д . 5 мың жылдыққа тән 25 . Неолит дәуірінің Орталық Қазақстан жеріндегі тұрағы Көзе 27 . Неолиттік 150 - ге жуық тұрақ , көне кен шығару , жерлеу орындары табылған өңір 28 . Табиғи - климаттық ортаның бүгінгі күнге ұқсас қалыптасқан кезеңі Неолит 29 . Қазақстан аумағынан табылған неолиттік тұрақтар саны 500 - ден астам 30 . Неолиттік Сексеуіл тұрағы орналасқан аймақ Қызылорда облысы 1 . Неолит дәуірінің ең үлкен жаңалығының бірі Қыш құмыра жасауды үйрену 2 "" Қыш құмыралар заманы "" деп аталатын дәуір 4 . Адамзат баласының металдан жасалған құралдарды игере бастауы басталған дәуір ",kaz
859,2016-50,at,107,"мыс 6 . Тас пен мыстан жасалған еңбек құралы қатар қолданылған кезеңЭнеолит 7 . Шаруашылықтағы ең алғашқы ірі қоғамдық еңбек бөлінісі Егіншілік пен мал шаруашылығы болып бөліну 8 . Солтүстік Қазақстандағы энеолит кезеңінің ерекше ескерткіші 9 . Солтүстік Қазақстан жеріндегі 158 тұрғын үй табылған энеолиттік тұрақ Ботай 10 . Жылқы сүйектері өте көп табылған неолиттік тұрақ Ботай 11 . Энеолиттік ескерткіштер табылған Маңғыстау жеріндегі елді мекен Энеолит 13 . Ежелгі адамдардың өз білімдерін суретті хат арқылы хабарлауы Пиктография 14 . Адамдардың шығу тегін жануарлармен байланыстырудың ғылыми атауы . 15 . Ежелгі адамдардың жерлеу ғұрпында өлген адам үстіне қызыл минерал бояу себу сенімінің ғылыми атауы . Анимизм 16 . Ежелгі жандардың табиғаттың тылсым әрекеттеріне сиынып , құлшылық ету әрекеті 18 . Археологтардың тапқан сүйек пен мүйізден жасалған мүсіндерінде ең көп кездесетін бейнелер ",kaz
860,2016-50,at,104,"әйелдер бейнесі 19 . Алғашқы адамдардың табиғатқа тәуелділігінен туғанҚұдайға сыйыну 20 . Тұрмыста тұңғыш пайдаланылған металл 22 . Қола дәуірінде Жезқазған өңірінен 1 млн тоннадай кен өндірілгенін айтқан белгілі ғалым . Сатпаев 23 . Қола дәуірінде 1100 тонна қалайы шығарылған кен орны Нарым , Қалба 24 . Қола дәуірінде кенді қорыту үшін салынған күрделі құрылыстар Қазандықтар 25 . Тастан және мыстан жасалған еңбек құралдарын ығыстырған кезең 26 . Қола дәуіріндегі ыдыс жасаудың ең бір өрістеген түрі Көзе құмыралар 2 . Еуразия даласындағы қола дәуірінің мәдениеті 28 . Қола дәуірінің ең алғашқы скерткіштері табылған жер . Андронов 29 . Солтүстік және Батыс Қазақстандағы зерттелген Андрон мәдениетінің қоныстар саны 80 - нен аса 30 . Қола дәуіріне жататын Солтүстік Қазақстандағы қоныстар Петровка , Боголюбов 1 . Қола дәуіріне тән 30 қоныс , 150 оба зерттелген аймақ ",kaz
861,2016-50,at,104,"3 . Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастаған дәуірБатысқа , Оңтүстікке 6 . Андроновтықтардың тасқа салынған суреттері табылған жерлер Таңбалы , Жасыбай , Хантау 7 . Андроновтықтардың сүт өнімдері мен етті сақтау тәсілі А ) Жердің бетінде салынған тұрақтарда В ) Тыстағы ұраларда С ) Ет пен сүтті кептіріп сақтаған 8 . Орталық Қазақстан жеріндегі қола дәуірінің ең соңғы кезең мәдениеті Беғазы - Дәндібай 9 . Беғазы - Дәндібай мәдениетінің хронологиялық ауқымы Жылқы , қой 11 . Қазақстан жеріндегі қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталған жыл 1946 12 . Қазақстан жеріндегі қола дәуірін түбегейлі зерттеуді бастаған ғалым Марғұлан 13 . Қола дәуірі қоныстарының көбінесе орналасқан жері Өзендердің жағасында 14 . Көкшетау жеріндегі қола шалғы табылған қоныс Шағалалы 15 . Қола дәуірі қауымы ішінде әлеуметтік теңсіздікті тудырған Қола дәуірі 17 . Қола дәуірі кезіндегі жоғары дін басылары ",kaz
862,2016-50,at,102,"Абыздар 18 . Қола дәуірі абыздарының негізгі міндеттеріСалт - дәстүрлердің орындалуын қадағалау 19 . Андроновтықтардың мойынға таққан тұмаршалары б . з . б . 8 - 3 ғасырлар 23 . Кейінгі темір дәуір кезеңі аралығы б . з . б . 3 - б . з . 6 ғасыр 24 . Ерте темір дәуірінде мал басының көбеюіне байланысты қалыптасқан Көшпелі мал шаруашылығы 25 . Табиғаттың дайын өнімін пайдаланған аңшы - терімшілерден көшпелілердің айырмашылығы Өнім өндірді 26 . Малды қыста жаюға байланысты қалыптасқан жайылым . 27 . Жылқыны қолға үйретуге байланысты ойлап табылған жаңалық Үзеңгі мен ауыздықты ойлап табу 28 . Көшпелілердің жазда мал жаю орындары Наурыз мейрамы 1 . Таза көшпелі тұрмыс қалыптасқан аймақтар Батыс және Орталық Қазақстан 2 . Жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыған аймақтар Алтай , Жетісу таулы аймақтарында 3 . Темір дәуірінде отырықшылық шаруашылық дамыған өңірлер Кереге 5 . Ерте көшпелілердің баспаналарында пеш орналасты ",kaz
863,2016-50,at,106,"Ортасында 6 . Көшпелілер баспаналарындағы киелі санаған орынОшақ маңы 7 . Киіз үйдің ағаш қаңқасын құрайтын бөлік 8 . Сақтар туралы мәлімет беретін жазба мәтіндері сақталған елдер Грек , парсы авторларының шығармалары 9 . Қазақстан жеріндегі сақ тайпалары туралы жазған Құдіретті еркектер 12 . Иран жазбаларындағы "" сақ "" сөзінің мағынасы Жүйрік атты турлар 13 . Ежелгі грек авторларының сақтарды атауы Азиялық скифтер 14 . Ежелгі грек авторы Герадоттың сақтарды атауы 15 . Грек деректеріндегі көшпелілердің тағы да бір атауы 16 . Сақтар туралы "" дұшпанға - қатал , досқа - адал "" деп баяндайтын грек авторлары 17 . Сақ әйелдері туралы "" ержүрек келеді , соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмектеседі "" деп баяндайтын грек авторы Ктесий 18 . Парсы жазбаларында Жетісу , Сырдарияның орта ағысында тұрған сақтар Сақ - тиграхауда 19 . Парсы жазбаларындағы теңіздің арғы жағындағы сақтар Сақ - парадарайа 20 . Сақ - парадарайаларының оңтүстігінде қоныстанған сақтар атауы ",kaz
864,2016-50,at,118,"Теги : 6класс - 11класс , сұрақ - жауап , тарихы , 2014 - 2015 , ҚазақстанЖайдарман ! Маусымашар 2013 ! - КВН - Видео - www . p 0 rtal . at . ua Жайдарман IX МАУСЫМАШАР 2013 қазақша КВН1 Өзіміздің жігіттер Атырау2 Әбіш серілері Маңғыстау , Онды ауылы3 Абай даңғылы 8 Алматы4 Абзал жандар Ақтөбе5 ҚМУ құрамасы Қостанай6 ҚазҰУ Алматы7 МПТК . КZ Ақтау8 Назар аудар Орал9 Байланыс жігіттері Алматы10 Тараз - 2000 Тараз11 Тұңғыш Астана Қызылорда12 ХҚТУ тарифы Түркістан13 Темір тұлпар Алматы14 Күлкі терапиясы Қарағанды15 Мұнай тамшылары Жаңаөзен16 Медунивер Семей17 Құлсары Атырау , Құлсары18 Жаным Семей19 Алғабасар Жуалы20 Тереңөзек құрамасы Қызылорда облысы21 Байдың балдары Шымкент22 Таңшолпан Қарағанды23 Мардан ұландары Шымкент24 Әдемі Ақтөбе25 Павлодар жастар құрамасы Павлодар26 Көңілді құрылысшылар Ақтөбе Признание в стихах на Казахском языке в любви : - 18 Декабря 2012 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
866,2017-22,at,107,"Признание в любви стихах девушке на казахском языкеҚыздың жігітке сезім білдіруі оңай емес . Бірақ та ештеңе айтпай сезімді іште сақтау оданда қиын . Сезім білдіру үшін бетіне айту керек . Егер бетіне айта алмасаң жасырын хат жаз . Өзіңнің бар ойыңды жаз ол туралы не ойлайсың оны қаншалықты сүйетініңді жаз . Мүмкін ол сонда сені іздер сені қатты көргісі келетін шығар . Признаться в любви очень сложно . Боишься может он ( она ) тебе откажет . Но лучше всего сказать этому человеку все : как ты его ( ее ) любишь и насколько . Как Признание в стихах на Казахском языке в любви : - 18 Декабря 2012 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 16 : 54 Признание в стихах на Казахском языке в любви : есть еще разные перефразировки ( слов - ғашық , махаббат ) ",kaz
868,2017-30,at,128,"Қыздың жігітке сезім білдіруі оңай емес . Бірақ та ештеңе айтпай сезімді іште сақтау оданда қиын . Сезім білдіру үшін бетіне айту керек . Егер бетіне айта алмасаң жасырын хат жаз . Өзіңнің бар ойыңды жаз ол туралы не ойлайсың оны қаншалықты сүйетініңді жаз . Мүмкін ол сонда сені іздер сені қатты көргісі келетін шығар . Признаться в любви очень сложно . Боишься может он ( она ) тебе откажет . Но лучше всего сказать этому человеку все : как ты его ( ее ) любишь и насколько . Как Әйелдердің күні дейді бұл күнді - 8 Марта 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Әйелдердің күні дейді бұл күнді , Бақтар жайнап , сайратады бұлбұлды . Еркек түгел еркелерге берем деп , Қолдарына ұстап апты бір гүлді . Осынау күн - беделі бір өскен күн , Жұрттың бәрін мен өзіме дос көрдім . Қай қияға жұмсаса да баратын , Әйелдерге антын бұзбас әскермін . Ұмытылмай сонау жастық кездегіАйтылады махаббаттың сөздері . Гүлді ерекше ұнатады әйелдер , Гүлдерге ұқсап тұрғаннан соң өздері . Тұманбай Молдағалиев 1 ",kaz
869,2017-22,at,103,"Қой нүктесін ! - 24 Апреля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучшихАқындар бөлімінен ( Стихи ) Қой нүктесін ! Тiрлiктен мына қалып , қалғып барам , Оят менi ! Оят менi , түс көрiп қаңғып барам . Мәңгi ұйықтап теңiзге атқан тастай , Тұңғиыққа , келмеске қарғып барам . Шаршадым ! ентігім енді , басылар ма екен , Жұбат мені ! Жұбат мені , кел де тез қасыңа ал көкем . Ғашығым не етем , бұл түні Ай таратқан , Сәулесіндей мойныңа асыла кетем . Жоқ , бірақ , қажет емес , мүсіркерсің , Аяп мені . Аяп менің , рухымды кішіртерсің . Қысым көрсін деміккен жүрек мейлі , Тәтті , мамық , оятпа , түсін көрсін ! Шағым сол , қайтем оны той біткесін , Жылат мені ! Жылат мені , тұрасың айтып несін ! Қайтып кесін немесе оралмасын , Ертегінің бұл бітпес қой нүктесін ! Қой нүктесін ! Автор : Айманбетов Дәурен . 1 Қой нүктесін ! - 24 Апреля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
870,2016-50,at,162,"Ақындар бөлімінен ( Стихи ) Қой нүктесін ! Тiрлiктен мына қалып , қалғып барам , Оят менi ! Оят менi , түс көрiп қаңғып барам . Мәңгi ұйықтап теңiзге атқан тастай , Тұңғиыққа , келмеске қарғып барам . Шаршадым ! ентігім енді , басылар ма екен , Жұбат мені ! Жұбат мені , кел де тез қасыңа ал көкем . Ғашығым не етем , бұл түні Ай таратқан , Сәулесіндей мойныңа асыла кетем . Жоқ , бірақ , қажет емес , мүсіркерсің , Аяп мені . Аяп менің , рухымды кішіртерсің . Қысым көрсін деміккен жүрек мейлі , Тәтті , мамық , оятпа , түсін көрсін ! Шағым сол , қайтем оны той біткесін , Жылат мені ! Жылат мені , тұрасың айтып несін ! Қайтып кесін немесе оралмасын , Ертегінің бұл бітпес қой нүктесін ! Қой нүктесін ! Автор : Айманбетов Дәурен . 1Кешірмеймін - 23 Мая 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Cтихи на Казахском языкеКешірмеймін ! ( Не прощу ) Сен менi кешiрмегенiң үшiн , Жадыңнан өшiр дегенiң үшiн . Отымды кеш үрлегенiң үшiн , Сол бiр кез есiмде , менiң үшiн , Шоқ кешiп шешiнбегенiң үшiн , Кешірмеймін ! Сен менi сүйе алмағаның үшiн , Құр босқа қиялдағаным үшiн , Бақпын деп жиi алдағаның үшiн , Көгiңе сия алмағаным үшiн , Өзiң деп ұялмағаным үшiн . Кешірмеймін ! Сен менi улағаның үшiн , Жүректi ұрлағанын үшiн , Сенi бос жырлағаным үшiн , Солыңқы гүлдi алаңым үшiн , Сан қулы түрлi амалың үшiн . КЕШIРМЕЙМIН ! Сен менi сұратқаның үшiн , Сұрап ап құлатқаның үшiн , Өзiңдi ұнатқаным үшiн , Жанды үнсiз жылатқаның үшiн , Жек көрем , бiрақ - та тынысым , Тарылып барады , Құрысын . КЕШІР ! авторы : Айманбетов Дәурен 1 ",kaz
871,2017-22,at,101,"Кешірмеймін - 23 Мая 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучшихCтихи на Казахском языкеКешірмеймін ! ( Не прощу ) Сен менi кешiрмегенiң үшiн , Жадыңнан өшiр дегенiң үшiн . Отымды кеш үрлегенiң үшiн , Сол бiр кез есiмде , менiң үшiн , Шоқ кешiп шешiнбегенiң үшiн , Кешірмеймін ! Сен менi сүйе алмағаның үшiн , Құр босқа қиялдағаным үшiн , Бақпын деп жиi алдағаның үшiн , Көгiңе сия алмағаным үшiн , Өзiң деп ұялмағаным үшiн . Кешірмеймін ! Сен менi улағаның үшiн , Жүректi ұрлағанын үшiн , Сенi бос жырлағаным үшiн , Солыңқы гүлдi алаңым үшiн , Сан қулы түрлi амалың үшiн . КЕШIРМЕЙМIН ! Сен менi сұратқаның үшiн , Сұрап ап құлатқаның үшiн , Өзiңдi ұнатқаным үшiн , Жанды үнсiз жылатқаның үшiн , Жек көрем , бiрақ - та тынысым , Тарылып барады , Құрысын . КЕШІР ! авторы : Айманбетов Дәурен 1 признание в стихах на Казахском языке в любви : - 21 Июня 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
872,2017-22,at,116,"00 : 38 признание в стихах на Казахском языке в любви : признание в стихах на Казахском языке в любви : Признание : Қыздың жігітке сезім білдіруі оңай емес . Бірақ та ештеңе айтпай сезімді іште сақтау оданда қиын . Сезім білдіру үшін бетіне айту керек . Егер бетіне айта алмасаң жасырын хат жаз . Өзіңнің бар ойыңды жаз ол туралы не ойлайсың оны қаншалықты сүйетініңді жаз . Мүмкін ол сонда сені іздер сені қатты көргісі келетін шығар . Признаться в любви очень сложно . Боишься может он ( она ) тебе откажет . Но лучше всего сказать этому человеку все : как ты его ( ее ) любишь и Признание : в стишке ) Сүй , жан сәулем тағы да сүй , тағыда ! Признание : Мен қазақпын махаббатым қазақша мен сенi армандаимын жүрегіме сақтаимын тіленбестеи армандаи мен сенi суйемін Жаныма ау Махаббат неге сен соқырсын жүрегімдi жаралап махаббатпен қоштастым ( Достар қате болуы мүмкін ) ",kaz
874,2017-22,at,108,"ешкімге бермеймін ! - Тағдырың қаталдау болса ше ? Мен күлдім ( кекесін : - тағдырдың танытаметесің - Деді ол , Сөзім жоқ . Кенеттен . Айтарға таппадым дерек мен . Сол сұрақ мен . Ерніне жармасып жауабын Беруге кірістім ерінмен . Қалдырған жүрекке тынысын , Салқындау , біресе ып - ыстық . Ешқашан сезбеген бұрын мен , Бір діріл КӨКТЕМНІҢ АЛҒАШҚЫ КҮНІ ЕДІ . - 23 Июня 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших не . Жыр қылып бітпейтін мәңгіге , Сезім - сыр ғашықтар айтатын , Екеуміз . Баяғы әңгіме . Мен оған : - сенбегін , сен ешкімге бермеймін ! - Тағдырың қаталдау болса ше ? Мен күлдім ( кекесін : - тағдырдың танытам етесің - Деді ол , Сөзім жоқ . Кенеттен . Айтарға таппадым дерек мен . Сол сұрақ мен . Ерніне жармасып жауабын Беруге кірістім ерінмен . Қалдырған жүрекке ",kaz
875,2016-50,at,112,"тынысын , Салқындау , біресе ып - ыстық . Ешқашан сезбеген бұрын мен , Бір дірілПеревод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплении - 3 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 22 : 55 Перевод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплении Перевод на казахский язык , о любви по Казахский 1 ) махаббат ; сүйіспеншілікделать с любовью → сүйіспеншілікпен істеуиз любви → сүйгендіктенлюбовь излечивает раны → махаббат жараны айықтырадылюбовь к родине → отанға сүйіспеншілікматеринская любовь → ана махаббатыпо любви → сүйіп1 . 2 ) ( склонность ) сүйіспеншіліклюбовь к книгам → кітапқа деген сүйіспеншіліклюбовь к музыке → музыкаға әуестіклюбовь к родине → отанға деген сүйіспеншіліклюбовь к свободе → ",kaz
876,2017-22,at,107,"бостандыққа деген сүйіспеншіліклюбовь к труду → еңбек сүюлюбовь к чтению → оқуға құмарлықу него большая любовь к музыке → оның музыкаға сүйіспеншілігі зор2 . 3 ) перен . ғашық ; сүйгенэто моя любовь → бұл менің сүйгенім3 . 4 ) ( о совокуплении ) заниматься любовью ( трахаться ) → төсек рақатына бату4 . 1 Перевод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплении - 3 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 22 : 55 Перевод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплении Перевод на казахский язык , о любви по Казахский 1 ) махаббат ; сүйіспеншілікделать с любовью → сүйіспеншілікпен істеуиз любви → сүйгендіктенлюбовь излечивает раны → ",kaz
877,2018-17,at,105,"махаббат жараны айықтырадылюбовь к родине → отанға сүйіспеншілікматеринская любовь → анамахаббатыпо любви → сүйіп1 . 2 ) ( склонность ) сүйіспеншіліклюбовь к книгам → кітапқа деген сүйіспеншіліклюбовь к музыке → музыкаға әуестіклюбовь к родине → отанға деген сүйіспеншіліклюбовь к свободе → бостандыққа деген сүйіспеншіліклюбовь к труду → еңбек сүюлюбовь к чтению → оқуға құмарлықу него большая любовь к музыке → оның музыкаға сүйіспеншілігі зор2 . 3 ) перен . ғашық ; сүйгенэто моя любовь → бұл менің сүйгенім3 . 4 ) ( о совокуплении ) заниматься любовью ( трахаться ) → төсек рақатына бату4 . 1 Перевод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплении - 3 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
878,2015-27,at,104,"Перевод на казахский язык , о любви по Казахский : Махаббат , Сүйіспеншілік , Склонность , Перен , Ғашық , Сүйген , О Совокуплениилюбовь излечивает раны → махаббат жараны айықтырады у него большая любовь к музыке → оның музыкаға сүйіспеншілігі зор заниматься любовью ( трахаться ) → төсек рақатына бату Фразы о Любви на Казахском Языке - 3 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Фразы о Любви на Казахском ЯзыкеҚайғысыз махаббаттың қадірі аз . Перевод : Любовь без страданий — недорого ценится . Отанды сүю — отбасынан басталады . Перевод : Любовь к родине у семейного очага рождается . Ағайынмен алыстан сыйласқан жақсы . Перевод : Родственная любовь лучше всего проявляется издалекаМАХАББАТ – БҰЛ таңдау емес , бұл тағдыр Махаббат - жел сияқты … Сен оны көрмейсің … бірақ сезесің … . Перевод : ",kaz
879,2015-27,at,115,"Махаббаттың иісі қандай ? Оның жеңіл айырылыс түтіні бар … Сәл опасыздық пен ессізбар … Махаббаттың иісі қандай ? Оның сенің және менің иісі ғана бар . Перевод : Чем пахнет любовь ? Немного легким дымом разлуки … Немного изменой и запахом тоски … Чем пахнет любовь ? Только запахом тебя и меня . Любовь не купишь не за какие деньги ! ( потому что оно не продается ) Перевод : Махаббатты еш қандай ақшаға сатып алуға болмайды ! ( өйткені ол сатылмайды ) Самый лучший друг - это мама . своего ребенка . Перевод : Ең жақын дос - бұл Мама ( Ана . Ол ешкашанда қызғанбайды , жамандықты тілемейді . Ал көзіңде Махаббат жанады және мақтаныш өз баласына . Честность - Сүйктілер мен Сүйетіндер — Сақтандар . Если у вас есть другие Фразы о Любви на Казахском Языке пожалуйста пишите в комментарий может быть вы этим шагом поможете другим в поиске нужного материала ! 1 ",kaz
880,2015-48,at,106,"своего ребенка . Перевод : Ең жақын дос - бұл Мама ( Ана . Ол ешкашанда қызғанбайды , жамандықты тілемейді . Ал көзіңде Махаббат жанады және мақтаныш өз баласына . Честность - Сүйктілер мен Сүйетіндер — Сақтандар . Если у вас есть другие Фразы о Любви на Казахском Языке пожалуйста пишите в комментарий может быть вы этим шагом поможете другим в поиске нужного материала ! 1 Фразы о Любви на Казахском ЯзыкеҚайғысыз махаббаттың қадірі аз . Перевод : Любовь без страданий — недорого ценится . Отанды сүю — отбасынан басталады . Перевод : Любовь к родине у семейного очага рождается . Ағайынмен алыстан сыйласқан жақсы . Перевод : Родственная любовь лучше всего проявляется издалекаМАХАББАТ – БҰЛ таңдау емес , бұл тағдыр Махаббат - жел сияқты … Сен оны көрмейсің … бірақ сезесің … . Перевод : Махаббаттың иісі қандай ? Оның жеңіл айырылыс түтіні бар … Сәл опасыздық пен ессіз ",kaz
881,2015-48,at,103,"бар … Махаббаттың иісі қандай ? Оның сенің және менің иісі ғана бар . Перевод : Чем пахнет любовь ? Немного легким дымом разлуки … Немного изменой и запахом тоски … Чем пахнет любовь ? Только запахом тебя и меня . Любовь не купишь не за какие деньги ! ( потому что оно не продается ) Перевод : Махаббатты еш қандай ақшаға сатып алуға болмайды ! ( өйткені ол сатылмайды ) Самый лучший друг - это мама . своего ребенка . Перевод : Ең жақын дос - бұл Мама ( Ана . Ол ешкашанда қызғанбайды , жамандықты тілемейді . Ал көзіңде Махаббат жанады және мақтаныш өз баласына . Честность - Сүйктілер мен Сүйетіндер — Сақтандар . Если у вас есть другие Фразы о Любви на Казахском Языке пожалуйста пишите в комментарий может быть вы этим шагом поможете другим в поиске нужного материала ! 1 ",kaz
882,2017-22,at,104,"Махаббат деген не ? Что такое Любовь на Казахском языке , Махаббат туралы , о Любви на Казахском языке - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших10 : 28 Махаббат деген не ? Что такое Любовь на Казахском языке , Махаббат туралы , о Любви на Казахском языке Махаббат деген не ( Что такое Любовь на Казахском языке ) Махаббат деген не ? ммм , арине , ундемейсiн . Жай гана коздi жумып кулiмдейсiн . Кей кезде суйгенiне ренжiгенде . Сую деген : Ен азап , олiм дейсiн . Бiрак , махаббат олiм де емес , кулу де емес . Кеш батканда кол устасып журу емес . Махаббат ол бал татыган ерiннен сую емес . Суйгенiннiн отына кую емес . Ол мунайса сен гул болып солу емес . Ол каласа жанында кону емес . Сагынып ",kaz
883,2016-50,at,105,"жапырактай солу емес . Суйгенiннiн алдында дарменсiз болып калу емес . Махаббат - деген бір бірін сүйіп өле өлгенше бір бірін сыйлап бағалап өту , сонда ғана шынайы махаббат болады . Махаббат - екеуге қуаныш , ал 3 еуге қызганыш махаббаты бастама бастаган соң тастама , махаббат сегіз әріп бір арман ғашықтардын жүрегінен жаралган ) Махаббат - деген Бірінші Алланы екінші отбасынды үшінші болашақ жарымды мол махаббатпен сүйу деп білемін , Махаббат Алланы Сүю деп . ВЫ можете написать и свой варианты на счет Любви что это такое ? Махаббат дегеніміз не ? 1 Махаббат деген не ? Что такое Любовь на Казахском языке , Махаббат туралы , о Любви на Казахском языке - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
884,2016-50,at,107,"10 : 28 Махаббат деген не ? Что такое Любовь на Казахском языке , Махаббат туралы , о Любви на Казахском языкеМахаббат деген не ( Что такое Любовь на Казахском языке ) Махаббат деген не ? ммм , арине , ундемейсiн . Жай гана коздi жумып кулiмдейсiн . Кей кезде суйгенiне ренжiгенде . Сую деген : Ен азап , олiм дейсiн . Бiрак , махаббат олiм де емес , кулу де емес . Кеш батканда кол устасып журу емес . Махаббат ол бал татыган ерiннен сую емес . Суйгенiннiн отына кую емес . Ол мунайса сен гул болып солу емес . Ол каласа жанында кону емес . Сагынып жапырактай солу емес . Суйгенiннiн алдында дарменсiз болып калу емес . Махаббат - деген бір бірін сүйіп өле өлгенше бір бірін сыйлап бағалап өту , сонда ғана шынайы махаббат болады . ",kaz
885,2016-50,at,107,"Махаббат - екеуге қуаныш , ал 3 еуге қызганыш махаббаты бастама бастаган соң тастама , махаббат сегіз әріп бір арман ғашықтардын жүрегінен жаралган ) Махаббат - деген Бірінші Алланы екінші отбасынды үшінші болашақ жарымды мол махаббатпен сүйу деп білемін , Махаббат Алланы Сүю деп . ВЫ можете написать и свой варианты на счет Любви что это такое ? Махаббат дегеніміз не ? 1 Спам на Казахском языке Қалаған сұрақ қой ( для соц . сетей ) - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 13 : 24 Спам на Казахском языке Қалаған сұрақ қой ( для соц . сетей ) Қалаған сұрақ қой ( Спам на Казахском языке для соц . сетей ) бірге киноға барасын ба ? 20 - Қалын калай озіннің , бәрі жақсы ма ? 21 - Қазiр не iстеп жатырсын ? 22 - Менімен ",kaz
886,2017-22,at,112,"жүресін бе ? 23 - Үй телефоныннын нөмірін бересін бе ? 1Спамы на Казахском языке для социальных сетей - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 18 : 48 Спамы на Казахском языке для социальных сетей Сәлем . Қарап отырғанша күліп отырайық ! Ертен үйленгенде немесе тұрмысқа шыққанда , үйқыдан жарынды қалай оятасын . 1 Бетін сүйіп 2 Аймалап 3 Түр жаным 4 Сүйісіп 5 Бір теуіп 6 Тан атты түр еу 7 Тан нағып атты екен 8 Жата берші қасымда 9 Ұрып 10 Ернін тістеп 11 Белін құшақтап . 12 Еу түр 1 2 3 еу 13 Рота подъем 14 Тез тұр айтпесе кешке қасына жатпай қоямын . 15 Табанынан қытықтаймын . : Смайл ) маган 1сан жибер . сосын достарына тарат . кызык жауаптар аласын 1 ",kaz
887,2016-50,at,103,"Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( на Казахском языке , жумбак , жигит пен кыз ( қазақ тілде ) - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших20 : 02 Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( на Казахском языке , жумбак , жигит пен кыз ( қазақ тілде ) Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( на Жумбак : жигит пен кыз журипти . бир куни жигит , кызга айтады бугин тунги 12 . 00 де шык дейди . Кыз мамам шыгармайды дейди . Онда мени суймейсин дейди жигит , сойтип кыз тунде шыгады . Екеуи кыдырады . сагат тунги 3 болады кыз кетем дейди , уйге апаршы дейди . жигит апармаймын . Колына кагаз берем , оны ашпа , тек саган тиисип , урыскан aдaмгa okытaсын дeйдi . Kыз тakсигe oтырaды . Takсист akшa ",kaz
888,2017-22,at,104,"сурaсa kaгaзды okытaды . жaрaйды aйтkaнын болсын дeп . Aпaрaды , жoлдa kызгa aлkaштaртиiсeдi , oгaн дa kaгaзды okытaды , aлkaштaр keшiрiм сурап keтiп kaлaды , уйгe keлсe мaмaсы aйkaйлaп урсып жaтkaндa kaгaзды okытaды , мaмaсы жaрaйды , жaным жakсы kыдырдын бa дeп koяды , kыз kaгaздa нe бaр дeп okиды , сoсын тaнeртeн мaмaсы kaрaсa , kыз aсылып kaлгaн . Cурak : кaгaздa нe жaзылгaн ? тek 8 aрiптeн шыгатын сoз . Жұмбақты тапсаң мен сенің атыңды 5 кун стс журек койып Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( на Казахском языке , жумбак , жигит пен кыз ( қазақ тілде ) - 4 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 20 : 02 Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( на Казахском языке , жумбак , жигит пен кыз ( қазақ тілде ) ",kaz
889,2017-22,at,103,"Спамы на Казахском языке ( для социальных сетей : Жұмбақ , Жігіт пен Қыз ( наЖумбак : жигит пен кыз журипти . бир куни жигит , кызга айтады бугин тунги 12 . 00 де шык дейди . Кыз мамам шыгармайды дейди . Онда мени суймейсин дейди жигит , сойтип кыз тунде шыгады . Екеуи кыдырады . сагат тунги 3 болады кыз кетем дейди , уйге апаршы дейди . жигит апармаймын . Колына кагаз берем , оны ашпа , тек саган тиисип , урыскан aдaмгa okытaсын дeйдi . Kыз тakсигe oтырaды . Takсист akшa сурaсa kaгaзды okытaды . жaрaйды aйтkaнын болсын дeп . Aпaрaды , жoлдa kызгa aлkaштaр тиiсeдi , oгaн дa kaгaзды okытaды , aлkaштaр keшiрiм сурап keтiп kaлaды , уйгe keлсe мaмaсы aйkaйлaп урсып жaтkaндa kaгaзды okытaды , мaмaсы жaрaйды , жaным жakсы kыдырдын бa дeп koяды , kыз kaгaздa нe бaр дeп okиды , сoсын тaнeртeн мaмaсы kaрaсa , kыз aсылып kaлгaн . Cурak : кaгaздa нe жaзылгaн ? тek 8 aрiптeн шыгатын сoз . ",kaz
890,2016-50,at,105,"Жұмбақты тапсаң мен сенің атыңды 5 кун стс журек койыпСтих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском языке , Стих об Алмате на Казахском языке - 6 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 04 : 03 Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском языке , Стих об Алмате на Казахском языке Алматы , сен бізді ақын еттің ! ( Алматы туралы өлеңдер ) жырсүйер қауым , бүгін біз сіздерге қала күніне байланысты Алматы туралы жазылған жырлардың бірінші бөлімін жариялап отырмыз . Ару қаланың әсемдігі мен тылсымы көп тіршілігі даладан келген қазақ баласын ақын етті . Бұл Алматы балғын шағынан анасының ақ сүтінің иісі аңқып ",kaz
891,2017-30,at,119,"келген студент баланың атасы болып қаталдық та танытты , анасы болып мейірлендіде . Нағыз өмірдің басталған тұсын алғаш Алматыға келіп түсінген ауыл баласы шабытына қамшы басып , жырына мұңын шақты . Алматыны сүйді де , күйді . Алматы қызы мен серісіне ғашық болып , жыр үстіне жыр қосып жатты . Бүгінде олар Алматыдан сәл алыстай қалса , аңқасы кеуіп асыға жететін ақын болды . "" Алматы , сен бізді ақын еттің "" атты қала туралы өлеңдер топтамасының бұл бөлімінде Алматыға келіп ақындық жолын ұштаған , поэзия аспанында қалықтап ұшуға қанаттары қатайып үлгерген ақындардың жыр шумақтарын ұсынбақпыз . Ендеше , Алматының самалы есіп тұрған ақындардың қойын Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском языке , Стих об Алмате на Казахском языке - 6 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших ",kaz
892,2017-30,at,112,"04 : 03 Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском языке , Стих об Алмате на Казахском языкеАлматы , сен бізді ақын еттің ! ( Алматы туралы өлеңдер ) жырсүйер қауым , бүгін біз сіздерге қала күніне байланысты Алматы туралы жазылған жырлардың бірінші бөлімін жариялап отырмыз . Ару қаланың әсемдігі мен тылсымы көп тіршілігі даладан келген қазақ баласын ақын етті . Бұл Алматы балғын шағынан анасының ақ сүтінің иісі аңқып келген студент баланың атасы болып қаталдық та танытты , анасы болып мейірленді де . Нағыз өмірдің басталған тұсын алғаш Алматыға келіп түсінген ауыл баласы шабытына қамшы басып , жырына мұңын шақты . Алматыны сүйді де , күйді . Алматы қызы мен серісіне ғашық болып , жыр үстіне жыр қосып жатты . Бүгінде олар Алматыдан ",kaz
893,2017-34,at,105,"сәл алыстай қалса , аңқасы кеуіп асыға жететін ақын болды . "" Алматы , сен бізді ақын еттің "" атты қала туралыөлеңдер топтамасының бұл бөлімінде Алматыға келіп ақындық жолын ұштаған , поэзия аспанында қалықтап ұшуға қанаттары қатайып үлгерген ақындардың жыр шумақтарын ұсынбақпыз . Ендеше , Алматының самалы есіп тұрған ақындардың қойын Стихи о алмате на казахском , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском - 6 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Стихи о алмате на казахском , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском Алматыда бір өлеңім бар еді ( Алматы туралы өлеңдер ) ",kaz
894,2017-13,at,103,"Алматы . Алатауға арқа сүйеп жатқан ерке Алматы , сен тек қала тұрғындарының жүрегінде ғана емессің ! Өзіңе бауыр басып , сен жаққа елеңдеп жүрген басқа да қазақ баласының көңіліндесің ! Алматыға Ақтөбе мен Атыраудағы ақын қыздарынан келіп жеткен хаттарын оқып бергім келіп тұр . Қайда жүрсе де Алатауын сағынған ақындардың назын тыңда , Алматы ! Стихи о алмате на казахском , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском - 6 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших 04 : 13 Стихи о алмате на казахском , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Город Алматы на Казахском языке , Стих про Алматы на Казахском ",kaz
895,2017-22,at,106,"Алматыда бір өлеңім бар еді ( Алматы туралы өлеңдер ) Алматы . Алатауға арқа сүйеп жатқан ерке Алматы , сен тек қала тұрғындарының жүрегінде ғана емессің ! Өзіңе бауыр басып , сен жаққа елеңдеп жүрген басқа да қазақ баласының көңіліндесің ! Алматыға Ақтөбе мен Атыраудағы ақын қыздарынан келіп жеткен хаттарын оқып бергім келіп тұр . Қайда жүрсе де Алатауын сағынған ақындардың назын тыңда , Алматы ! Стих на Казахском языке ( Ибрая Алтынсарина ) - 11 Июля 2013 - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Вам выучить стихи Ибрая Алтынсарина . Второе объёмное , но учится легко , так как есть повторяющиеся строки . Арық мал жан жолатпас бір жат та жақын таныс болса . Достарың дұшпан түгіл табалайды - Аяғың бір нәрседен шалыс болса . ",kaz
896,2017-22,at,110,"балалар , оқылық , Оқығанды көңілге , Ықыласпен тоқылық ! Әлпештеген ата - ана Қартаятын күн болар . Қартайғанда жабығып , Малболар бұл оқу , Қартайғанда мал тайса – Сүйеу болар бұл оқу . Кел , балалар , оқылық , Оқығанды көңілге , Ықыласпен тоқылық ! Оқу білген таниды Бір жаратқан құдайды , Танымаған құдайды Неғылғанда ұнайды . Шырағым адам болғай деп , Ата - енең жылайды . Баладан балалар , оқылық , Оқығанды көңілге , Ықыласпен тоқылық ! 1 Көзімнің қарасы ( Стих ) - Моё видео - Видео - СМС СБОРНИК Лучшее из лучших Көзімнің қарасы Көңілімнің санасы Бітпейді іштегі Ғашықтық жарасы Қазақтың данасы Жасы үлкен ағасы "" Бар "" демес сендей бір Адамның баласы Жылайын , жырлайын Ағызып көз майын Айтуға келгенде Қалқама сөз дайын Жүректен козғайын Әдептен озбайын Өзі де білмей ме Көп сөйлеп созбайын Абай . ",kaz
897,2018-17,co,54,"Көзімнің қарасы ( Стих ) - Моё видео - Видео - СМС СБОРНИК Лучшее из лучшихКөзімнің қарасы Көңілімнің санасы Бітпейді іштегі Ғашықтық жарасы Қазақтың данасы Жасы үлкен ағасы "" Бар "" демес сендей бір Адамның баласы Жылайын , жырлайын Ағызып көз майын Айтуға келгенде Қалқама сөз дайын Жүректен козғайын Әдептен озбайын Өзі де білмей ме Көп сөйлеп созбайын Абай . ",kaz
898,2018-17,co,123,"Биосфера эволюциясы - реферати та учбові матеріали на um . co . uaБиосфера и человек - самоорганизующиеся целостности Қазіргі биосфераның қалыптасуы ғасырлар бойы орын алған эволюцияның нәтижесі . Биосфера эволюцясы дегеніміз түрлердің және олардың арақатынастарының үздіксіз бір мезгілде өзгеру және бір түрдің түсіп қалып , бұрын болмаған екінші бір түрлердің пайда болу құбылыстары . Биосфера эволюциясы биотадан бұрын болған , химиялық эволюция тіршіліктің пайда болуын дайындаған кезеңнен және дұрысын айтқанда биологиялық эволюциядан тұрады . Қалыптасқан көзқарастарға сәйкес олардың негізгі сатылары төменде келтірілген . Биоталық эволюциядан бұрынғы кезеңнің біртіндеп алмасып отырған сатылары : 1 . Ғаламшар мен оның атмосферасының түзілуі ( шамамен 4 , 5 млрд . жыл бұрын . Алғашқыда пайда болған атмосфераның температурасы жоғары , тез қалпына келетін болған , сутектен , азоттан , су буынан , метаннан , аммиактан , инертті газдардан құрылған , көміртек оксидінің , сутекті цианның , формальдегид пен басқа жай қосылыстардың болуы мүмкін . ",kaz
899,2018-17,co,132,"2 . Күннің сәулелену энергиясы мен атмосфераның біртіндеп сууының нәтижесінде заттектердің абиоталық айналымы пайда болды . Сұйық су пайда болып , гидросфера құралды , су ай - налымы , элементтердің судағы миграциясы мен ерітінділерде бірнеше фазалық химиялық реакциялар жүрді . Автокатализдің арқасында молекулалардың түзілуі меңгеруі орын алған . 3 . Күннің ультракүлгін сәуле энергиясының , радиоактивтіліктің және әртүрлі энергиялык күш нәтижесінде көміртектің , азоттың , сутектің , оттектің жай қосылыстары конденсация мен полимеризация процестеріне түсулері арқылы органикалық қосылыстар түзілген . 4 . Бұл төртінші сатыны антропоген ( терминді академик А . П . Павлов 1922 ж . ұсынған ) сатысы деп атауға болады , себебі Жердің геологиялық тарихының соңғы кезеңі . Осы антропогендік кезеңнің көрнекті оқиғасы эволюцияның басқарушысы саналы адамның пайда болуы ( кезеңнің атауы осыдан шыққан . Адамзат қоғамының пайда болуы мен дамуы техногенезге өте көп мөлшерде заттек пен энергия ағысын тартып , биоталық айналымның тұйықтылығын бұзды , антропогенді экологиялық дағдарыстар туды және эволюцияның негативті факторына айналды . ",kaz
900,2018-17,co,101,"Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ адам пайда болып биосфераға әсерін тигізе бастаған шақтан осы кезеңге дейінгі уақыт аралығында биосфераның өзгеруін бес сатыға бөлуге болады . Бұл сатылар : 1 ) адамзаттың биосфераға әсері әдеттегі биологиялық түр ретінде қана болған ; 2 ) адамзаттың калыптасу кезеңінде экожүйелерді өзгертпейтін бірақ өте қарқынды түрде аңшылық орын алған ; 3 ) табиғи процестердің өзгеруіне байланысты экожүйе де өзгере бастаған ; 4 ) жерді жырту мен ормандарды кесу арқылы табиғатқа зиян келтірілген ; 5 ) биосфераның барлық экологиялық құрауыштары түгелімен әлемдік өзгерістерге ұшыраған . Сонғы саты осыдан шамамен 300 жыл бұрын басталып қазіргі кезге дсйін келе жатыр . Сонымен , адамның іс - әрекетінің әсерімен биосферада болатын негізгі өзгерістер түрлеріне келесі жағдайлар жатады : ",kaz
901,2018-17,co,112," - жердің беткі кабатының құрылымының өзгеруі ( даланы жырту , орманды кесу , мелиорация , жасанды көл мен теңізді құру және жер бетіндегі сулардың режиміне басқа да өзгерістер әкелу , т . б ; - биосфераның құрамын , оны құратын заттектердің балансы мен айналымын өзгерту ( кен қазбаларды жер қойнауынан алу , үйінділер жасау , әртүрлі заттектерді ауа мен су объектілеріне шығарынды ретінде тастау , ылғалдылық айналымын өзгерту ; - кейбір организмдер түрлерін жою арқылы , немесе жануар - лардың жаңа тұқымдары мен өсімдіктердің жаңа сорттарын шығарып , оларды жаңа мекендейтін орындарға ауыстыру арқылы - жер шарының кейбір аудандарындағы және ғаламшар деңгейіндегі энергиялық балансты өзгерту . - Кейбір организмдер түрлерін жою арқылы , немесе жануарлардың жаңа тұқымдары мен өсімдіктердің жаңа сорттарын шығарып , оларды жаңа мекендейтін орындарға ауыстыру арылы биотаға өзгерістер енгізу ; ",kaz
902,2017-34,co,103," - Жер шарының кейбір аудандарындағы және ғаламшар деңгейіндегі энергиялық байлансты өзгерту . 1 . Биосфера және жер бетінде жүріп жатқан процестер 1 . Ж . Ақбасова , Г . Ә . Саинова . Экология . Алматы 2003 ж . Биосфера эволюциясы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Биосфера и человек - самоорганизующиеся целостности Қазіргі биосфераның қалыптасуы ғасырлар бойы орын алған эволюцияның нәтижесі . Биосфера эволюцясы дегеніміз түрлердің және олардың арақатынастарының үздіксіз бір мезгілде өзгеру және бір түрдің түсіп қалып , бұрын болмаған екінші бір түрлердің пайда болу құбылыстары . Биосфера эволюциясы биотадан бұрын болған , химиялық эволюция тіршіліктің пайда болуын дайындаған кезеңнен және дұрысын айтқанда биологиялық эволюциядан тұрады . Қалыптасқан көзқарастарға сәйкес олардың негізгі сатылары төменде келтірілген . ",kaz
903,2017-34,co,115,"Биоталық эволюциядан бұрынғы кезеңнің біртіндеп алмасып отырған сатылары : 1 . Ғаламшар мен оның атмосферасының түзілуі ( шамамен 4 , 5 млрд . жыл бұрын . Алғашқыда пайда болған атмосфераның температурасы жоғары , тез қалпына келетін болған , сутектен , азоттан , су буынан , метаннан , аммиактан , инертті газдардан құрылған , көміртек оксидінің , сутекті цианның , формальдегид пен басқа жай қосылыстардың болуы мүмкін . 2 . Күннің сәулелену энергиясы мен атмосфераның біртіндеп сууының нәтижесінде заттектердің абиоталық айналымы пайда болды . Сұйық су пайда болып , гидросфера құралды , су ай - налымы , элементтердің судағы миграциясы мен ерітінділерде бірнеше фазалық химиялық реакциялар жүрді . Автокатализдің арқасында молекулалардың түзілуі меңгеруі орын алған . 3 . Күннің ультракүлгін сәуле энергиясының , радиоактивтіліктің және әртүрлі энергиялык күш нәтижесінде көміртектің , азоттың , сутектің , оттектің жай қосылыстары конденсация мен полимеризация процестеріне түсулері арқылы органикалық қосылыстар түзілген . ",kaz
904,2017-34,co,101,"4 . Бұл төртінші сатыны антропоген ( терминді академик А . П . Павлов 1922 ж . ұсынған ) сатысы деп атауға болады , себебі Жердің геологиялық тарихының соңғы кезеңі . Осы антропогендік кезеңнің көрнекті оқиғасы эволюцияның басқарушысы саналы адамның пайда болуы ( кезеңнің атауы осыдан шыққан . Адамзат қоғамының пайда болуы мен дамуы техногенезге өте көп мөлшерде заттек пен энергия ағысын тартып , биоталық айналымның тұйықтылығын бұзды , антропогенді экологиялық дағдарыстар туды және эволюцияның негативті факторына айналды . Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ адам пайда болып биосфераға әсерін тигізе бастаған шақтан осы кезеңге дейінгі уақыт аралығында биосфераның өзгеруін бес сатыға бөлуге болады . Бұл сатылар : 1 ) адамзаттың биосфераға әсері әдеттегі биологиялық түр ретінде қана болған ; ",kaz
905,2017-34,co,107,"2 ) адамзаттың калыптасу кезеңінде экожүйелерді өзгертпейтін бірақ өте қарқынды түрде аңшылық орын алған ; 3 ) табиғи процестердің өзгеруіне байланысты экожүйе де өзгере бастаған ; 4 ) жерді жырту мен ормандарды кесу арқылы табиғатқа зиян келтірілген ; 5 ) биосфераның барлық экологиялық құрауыштары түгелімен әлемдік өзгерістерге ұшыраған . Сонғы саты осыдан шамамен 300 жыл бұрын басталып қазіргі кезге дсйін келе жатыр . Сонымен , адамның іс - әрекетінің әсерімен биосферада болатын негізгі өзгерістер түрлеріне келесі жағдайлар жатады : - жердің беткі кабатының құрылымының өзгеруі ( даланы жырту , орманды кесу , мелиорация , жасанды көл мен теңізді құру және жер бетіндегі сулардың режиміне басқа да өзгерістер әкелу , т . б ; - биосфераның құрамын , оны құратын заттектердің балансы мен айналымын өзгерту ( кен қазбаларды жер қойнауынан алу , ",kaz
906,2017-43,co,109,"үйінділер жасау , әртүрлі заттектерді ауа мен су объектілерінешығарынды ретінде тастау , ылғалдылық айналымын өзгерту ; - кейбір организмдер түрлерін жою арқылы , немесе жануар - лардың жаңа тұқымдары мен өсімдіктердің жаңа сорттарын шығарып , оларды жаңа мекендейтін орындарға ауыстыру арқылы - жер шарының кейбір аудандарындағы және ғаламшар деңгейіндегі энергиялық балансты өзгерту . - Кейбір организмдер түрлерін жою арқылы , немесе жануарлардың жаңа тұқымдары мен өсімдіктердің жаңа сорттарын шығарып , оларды жаңа мекендейтін орындарға ауыстыру арылы биотаға өзгерістер енгізу ; - Жер шарының кейбір аудандарындағы және ғаламшар деңгейіндегі энергиялық байлансты өзгерту . 1 . Биосфера және жер бетінде жүріп жатқан процестер 1 . Ж . Ақбасова , Г . Ә . Саинова . Экология . Алматы 2003 ж . Экожүйелердің энергетикасы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
907,2017-43,co,113,"Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . Энергия - материяның барлық түрлерінің өзара әсері мен қозғалысының жалпы сандық өлшемі . Ол табиғат құбылыстарын біріктіреді . Жүйедегі энергияның өзгеру жұмыс орындалған кезде жүреді . Термодинамиканың бірінші заңы - энергияның сақталу заңы - табиғаттағы энергия жоқтан пайда болмайды , жоғалып , кетпейді . Ол тек бір түрден екінші түрге айналады . Ал энергияның мөлшері тұрақты болып қалады . Бұл заңға табиғатта белгілі барлық процестер бағынады . Термодинамиканың екінші заңы бойынша энергияның өзгерісі мен байланысты процестер тек энергия концентрленген түрден таралған күйге өткенде ғана өздігінен жүре алады ( мысалы , ыстық заттың жылуы суық ортада өздігінен таралады . Энергияның қандайда бір бөлігі пайдалануға болмайтын түрде таралғандықтан энергияның өздігінен өзгеруінің тиімділігі барлық уақытта 100 - дан кем болады . ",kaz
908,2018-47,co,143,"Тірі жүйелердің маңызды термодинамикалық сипаттамасы олардың ішкі реттілігінің жоғары дәрежеде болуы . Ол энтропиямен сипатталады ( грек тілінен аударғанда entropia - бұрылу , өзгеріс ) және S әрпімен белгіленеді . Ішкі реттілігі мен ұйымдасуы жоғары жүйелердің энтропиясы төмен , ал керісінше тепе - теңдіктегі жүйелердің энтропия шамасы жоғары болады . Термодинамикалық тұрғыдан экожүйелер қоршаған ортамен үнемі зат және энергиямен алмасып отыратын және осы арқылы ішкі энтропиясын төмендететін , сыртқы энергиясын арттыратын ашық тепе - теңдігі жоқ жүйе болып табылады . Экожүйелердің ұйымдасу заңдары - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . Тақырып . Динамиканың негізгі ұғымдары және жалпы заңдары . Биоценоздардағы тірі ағзалар тек бір - бірімен ғана емес , өлі табиғатпен де тығыз байланысты . Бұл байланыс зат және энергия айналымы арқылы көрінеді . Қоректік заттарда жасуша мен мүшелердің жұмысына қажетті энергия болады . Өсімдіктер күн энергиясын тікелей сіңіріп , оны органикалық қосылыстардың химиялық байланысында қорға жинайды . Кейін ол биоценоздағы қоректік қатынастар арқылы қайта бөлінеді . ",kaz
909,2018-47,co,113,"Тірі ағзалар арқылы жүретін зат пен энергия ағысы өте үлкен . Мысалы , адам өз өмірінде ондаған тонна тамақ пен суды , өкпесі арқылы көптеген миллион литр ауаны пайдаланады . Көптеген ағзалардың қоршаған ортамен өзара әсері одан да интенсивті болады . өсімдіктер өз денесінің әрбір грамын түзу үшін 200 - 800 грамға дейін су жұмсайды . Фитосинтезге қажетті заттарды өсімдіктер топырақтан , судан және ауадан алады . Мұндай жылдамдықпен бейорганикалық табиғаттан тірі заттарға қажетті биогенді элементтердің ағысы жүріп отыратын болса , Жердегі олардың қоры әлдеқашан таусылар еді . Бірақ , биогенді элементтердің үнемі қоршаған ортаға қайтарылып отыруына байланысты , өмір жалғасып келеді . Биоценоздағы түрлердің арасындағы қоректік қатынастардың нәтижесінде өсімдіктер синтездеген органикалық заттар , өсімдіктер қай та пайдалана алатын қосылыстарға дейін ыдырайды . Бұл процесс биологиялық зат алмасу деп аталады . ",kaz
910,2018-47,co,102,"Биоценоз қоршаған орта мен заттық - энергиялық байланыссыз тіршілік ете алмайды . Экожүйеде төмендегі төрт негізгі құрам бөліктер болған жағдайда ғана зат алмасуды қамтамасыз ете алады . Олар - биогенді элементтердің қоры , өндірушілер , консументтер және редуценттер . Тірі ағзалардың қоректену типтері мен энергия өзгерту механизмдері . Қоректену әдісіне байланысты барлық ағзалар автотрофтар және гетеротрофтар болып бөлінеді . Автотрофтар - бейорганикалық заттардың органикалық заттарға айналуын жүзеге асырады ( жасыл өсімдіктер мен кейбір микроорганизмдер . Гетеротрофтар - дайын органикалық заттармен қоректенеді ( жоғары сатыдағы паразит - өсімдіктер , саңырауқұлақтар , кейбір микроорганизмдер , барлық жануарлар мен адам . Аралас қоректену әдісіне тән тірі ағзаларды П . Пфефер миксотрофтар деп атады . Бейорганикалық заттарды органикалық затқа айналдыру механизмі бойынша автотрофтарды фототрофтар мен хемотрофтарға бөледі . ",kaz
911,2017-22,co,112,"Фототрофтар ( фотосинтез ) - жасыл өсімдіктер , көк жасыл балдырлар . Хемотрофтар ( хемосинтез ) - күкірт бактериялары және т . б . Дж . М . Андерсонның қазіргі кездегі жүйеленулеріне сай гетеротрофтарды үш категорияға бөледі : некротрофтар , биотрофтар мен сапротрофтар . Некротрофтар - қоректену объектісін өлтіреді ( адам , жыртқыш . Биотрофтар басқа тірі ағзалар есебінен қоректенетін ағзалар ( паразиттер , қансорғыштар . Сапротрофтар - өлген органикалық затпен қоректенеді . Жерде пайда болған алғашқы ағзалар гетеротрофтар болған , егер автотрофтар пайда болмағанда олар өзін - өзі жойып жіберетін еді . Осы топтардың пайда болуы қарапайым зат алмасудың болуына мүмкіндік берді . Экожүйелердің өнімділігінің заңдары - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . Сырғанау үйкелісінің заңдарыТақырып . Динамиканың негізгі ұғымдары және жалпы заңдары . Экожүйелердің ұйымдасу заңдарыЭкожүйелердің динамикасы мен дамуы . Экожүйелердің энергетикасы ",kaz
912,2017-22,co,104,"Бірлестіктерге тән қасиет - олардың жаңа бимасса жасауға қабілеті болып табылады . Бұл қасиет жүйенің өнімділігі ұғымының негізінде жатыр . Экожүйелердегі органикалық заттың жасалу жылдамдығын - биологиялық өнімділік деп атайды . Тірі ағзалардың денесінің массасы биомасса деп аталады . Экожүйенің биологиялық өнімділігі - бұл олардағы биомассаның жасалу жылдамдығы . Бірінші реттік өнімділік деп бірінші реттік өндірушілердің биомассасының түзілу жылдамдығын атайды . Бұл маңызды көрсеткіш . Себебі ол экожүйенің биотикалық компоненті арқылы өтетін жалпы энергия ағынын , яғни экожүйеде мүмкін болатын тірі ағзалардың санын анықтайды . 100 % күн энергиясын шамамен 1 % - ы ғана хлорофилл сіңіреді де , органикалық молекулалардың синтезіне пайдаланады ( қалған 99 % күн энергиясы шағылысады , жылуға айналып сіңіріледі немесе суды буландыруға жұмсалады . ",kaz
913,2017-22,co,119,"Өсімдіктердің энергияны жинау ( химиялық байланыстар энергиясы түрінде ) жылдамдығын жалпы бірінші реттік өнім деп атайды ( ЖБӨ . Шамамен бұл энергияның 20 % өсімдіктер тыныс алуға және басқа тіршілік қызметіне жұмсайды ( R . Тыныс алу мен басқа да тіршілік процестеріне жұмсалатын энергияны алып тастағанда органикалық заттың жиналу жылдамдығын таза бірінші реттік өнім ( ТБӨ ) деп атайды : Қоректену кезінде ( зат пен энергия ) бір трофтық деңгейден екіншісіне өтеді . Қорытылмаған тамақты жануарлар экскременттерімен сыртқа шығарады . Жануарлар да өсімдіктер тәрізді энергияның бір бөлігін тыныс алу мен басқа да тіршілік процестеріне жұмсайды . Тыныс алу , ас қорыту және экскрецияға кеткен шығыннан басқа қалған энергия өсуге , тіршілігін ұстап тұруға және көбеюге жұмсалады . Гетеротрофты ағзалардың органикалық заттарды жинау жылдамдығын екінші ретті өнім ( ЕӨ ) деп атайды . Екінші реттік өнім барлық трофтық деңгейлерде болады . ",kaz
914,2017-22,co,113,"Консументтердің энергетикалық балансы төменгі сызба бойынша түзіледі : Мұндағы : Р - консументтің рационы , яғни белгілі бір уақытта жейтін тамақ мөлшері , энергия бірлігімен берілген ; R - тыныс алу және басқа тіршілік процестеріне жұмсалатын энергия Н - экскременттер түрінде шығарылған , қорытылмаған тамақтар энергиясы . Қоректік тізбектің әр звеносында энергияның бір бөлігі басқа түрге өтеді . Шамамен бұл шығын қоректену тізбегі арқылы энергияның әрбір берілуі кезінде 90 - ға жуық болады . Егер өсімдік ағзасының бірінші реттік өнімі 1000 Дж болса , оны шөпқоректі жануарлар толық пайдаланса , жануардың денесінде оның бар болғаны 10 Дж , егер жыртқышты басқа жыртқыш жесе , онда оның үлесіне тек 1 Дж тиеді . Жасыл өсімдіктер жинаған энергия тізбек бойымен біртіндеп кемиді . Сондықтан қоректік тізбекте әдетте 4 - 5 звенодан ғана тұрады . ",kaz
915,2017-22,co,110,"Тыныс алу мен басқа да тіршілік процестеріне жұмсалған энергия детритофагтар мен редуценттерге беріледі де , экожүйеден тыс шығарылмайды . Детриттік тізбектер өлі ағзалар мен өсімдіктердің өлген бөліктерінен басталады . Тікелей детритке және редуценттердің қоректік тізбегіне өтетін таза бірінші реттік өнімнің үлесі әр түрлі экожүйелерде әр түрлі болады . Орман экожүйесінде бірінші реттік өнімнің басым бөлігі жайылымдық детриттік тізбекке өтеді . Теңіз экожүйелері мен интенсивті пайдаланылатын жайылымдарды бірінші реттік өнімнің жартысынан астамын жайылымдық қоректік тізбекке беріледі . Детриттік тізбектер күрделірек және нашар зерттелген . Бірақ энергия ағыны жөнінен олардың маңызы жайылымдық тізбектерден де жоғары . Қоректік тізбектердің әр түрлі нүктесінде энергетикалық ағыстың шамасының қатынасын экологиялық тиімділік деп атайды . Экожүйелердің динамикасы мен дамуы . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
916,2017-22,co,103,"Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . Популяциялар санының динамикасыЭкожүйелердің ұйымдасу заңдарыЭкожүйелердің өнімділігінің заңдарыЭкожүйелердің энергетикасыКез - келген экожүйе динамикалық болып табылады . Онда үнемі оның негізгі компоненттерінің тіршілік әрекеттері мен күйі , популяциялардың арақатынасы өзгеріске ұшырап отырады . Экожүйелерге тән ерекшелік олардың тәуліктік , маусымдық және көпжылдық динамикасының болуы . Тәуліктік динамика . Әрбір биоценозда тіршілігінің белсенділігі тәуліктің әр түрлі уақытына сәйкес келетін ағзалар тобы болады . Біреулері түңгі уақытта белсенді , ал күндіз тығылып жатады . Басқалары түнде пассивті . Олай болса , экожүйенің жеке популяциялық арақатынасы мен құрамында периодты өзгерістер болып тұрады . Тәуліктік динамиканы тек жануарлар ғана емес , өсімдіктер де қамтамасыз етеді . Тәуліктік ырғақтар барлық белдеулердің , тропиктерден тундраға дейінгі бірлестіктерінде байқалады . ",kaz
917,2017-22,co,126,"Экожүйелердегі тәуліктік өзгерістерде неғұрлым күн мен түн кезіндегі температура , ылғалдылық және басқа факторлардың айырмашылығы көп болса , соғұрлым күштірек көрінеді . Мысалы , тәуліктік миграциялар , әсіресе теңіз планктонына тән . Каспий теңізінің зоо және фитопланктонының өкілдері күндіз 100 - 350 м тереңдікте болса , түнде беткі қабаттарға қарай көтеріледі . Маусымдық динамика . Тек белсенділік күйінің өзгеруі ғана емес , көбею циклі , маусымдық миграциялар және т . б . байланысты жеке түрлердің сандық арақатынасы өзгеруі арқылы көрінеді . Жыл мезгілінің ауысуы өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік қызметіне әсер етеді ( гүлдеу кезеңі , жеміс беру , белсенді өсу , жапырақ түсіру , өсімдіктердің қыстық тыныштық күйі , жануарлардың қысқы және жазғы ұйқыға кетуі , миграциясы . Маусымдық динамикаға экожүйенің белдеулік құрылымы да ұшырайды ; жылдың белгілі бір маусымында өсімдіктердің жекелеген белдеулері толық жойылып кетуі мүмкін . Мысалы , бір жылдық өсімдіктерден тұратын шөптесін белдеу . Маусымдық өзгерістерді төменде көрсетілген кестедегі үлгімен бақылауға болады . ",kaz
918,2017-22,co,103,"Көпжылдық динамика . Кез - келген экожүйенің өміріндегі қалыпты құбылыс . Ол жылдар бойынша бірлестікке әсер ететін климаттық және басқа да сыртқы факторлардың өзгеруіне байланысты болады . Сонымен қатар , көпжылдық , периодтылық эдификатор ( латын тілінен аударғанда edificator - құрылысшы ) өсімдіктердің тіршілік циклінің көпжылдық периодтылығына , жануарлар мен өсімдіктер үшін патогенді микроорганизмдердің жаппай көбеюіне қайталануына және т . б . байланысты болуы мүмкін . Экологиялық сукцессиялар . Бірлестіктердің құрылымы белгілі бір уақыт барысында біртіндеп қалыптасады . Мысалы , вулканнан кейінгі аралдағы бірлестіктің даму моделін қарастырайық . Ағаштар мен бұталар жалаңаш , жартасты жыныста өсе алмайды . Себебі , оларға қажет топырақ жоқ . Ал балдырлар мұндай территорияларға қоныстанып , пионерлік бірлестіктер түзуге қабілетті . Ағзалардың біртіндеп жиналуы мен тау жыныстарының эрозияға ұшырауынан топырақ қабаты түзіледі . ",kaz
919,2017-22,co,128,"Жалаңаш тау жынысы немесе топырағы жоқ беттің ( мысалы , құм , бұрынғы мұздықтың орны ) қоныстануынан басталатын сукцессия типін - бірінші реттік деп атайды . Екінші реттік сукцессия өсімдіктері аз , бұрын тірі ағзалардың әсеріне ұшыраған және органикалық заты бар жерде басталады . Мысалы , кесілген орман , күйген жер , тастап кеткен егіс танабы . Бұл жердегі топырақта тұқымдар , споралар вегетативтік көбею мүшелері сақталуы мүмкін . Олар сукцессияға әсер етеді . Алғаш рет сукцессия ілімін жасаған 1916 жылы Клементс болды . Ол Солтүстік Америка бірлестіктерін зерттей отырып , климакстық бірлестіктің құрамын анықтайтын негізгі фактор , климат екендігі туралы қорытындыға келді . Клементс бойынша берілген климаттық жағдайда тек бір климакстық бірлестік тіршілік ете алады ( моноклимакс концепциясы . Қазіргі кезде полимакс концепциясы ұсынылған . Бұл концепция бойынша климакс барлық физикалық факторлардың әсерінен қалыптасады . Ал ол факторлардың біреуі немесе бірнешеуі басым болуы мүмкін ( дренаж , топырақ , өрт және т . б . ",kaz
920,2017-22,co,115,"Нағыз құрлықтың климакстық бірлестігіне жапырақ түсіретін ормандар жатады . Бірінші ретті өнімнің көп бөлігі ағаш белдеуінде түзіледі , ал интенсивті ыдырау топырақ деңгейінде жүреді . Орман бірлестігінің негізгі ерекшелігі оның белдеулерге бөлінуі болып табылады . Бір биогеоценоздың екіншісіне өтуі бірден болмауы да мүмкін . Барлық уақытта экотон деп аталатын аралық белдеу болады ( мысалы , тоған мен құрлық экожүйесінің арасында батпақты кеңістік , бұталар орман мен даланы бөліп тұрады және т . б . шекаралық белдеу үлкен болуы да мүмкін , бірақ ол шектесін жатқан экожүйелерден жіңішке болады . Әдетте экотонды бірлестіктердің едәуір түрлері , кейде тек экотонға тән түрлер кіруі мүмкін . Олардың кейбіреулерінің популяцияларының тығыздығы және түрлердің саны шекаралас жатқан экожүйелерден де артық болады . Бірлестіктер шекарасындағы тірі ағзалардың тығыздығы мен алуан түрлілігінің арту тенденциясын шекаралық эффект деп атайды . ",kaz
921,2017-22,co,132,"Экожүйелердің гомеостазы . Экожүйелер тек энергия ағыны мен зат айналымымен ғана емес , сонымен қатар дамыған ақпарат байланыстарымен сипатталады . Олар жүйенің барлық бөліктерін байланыстырады да оны біртұтас бүтін ретінде басқарады . Олай болса экожүйелердің кибернетикалық табиғаты бар . Экожүйенің тұрақтылық дәрежесі қоршаған ортаның әсер ету дәрежесіне және ішкі басқару механизмдерінің тиімділігіне байланысты болады . Сыртқы ортаның әсері тоқтағаннан соң жүйенің өзінің қалыпты күйін жылдам қалпына келуі кері теріс байланыстың әсерімен анықталады . Егер оң кері болса , ал теріс кері байланыс - оны кемітеді . Бұл тәуелділік Шателье - Браун принципінен көрінеді : жүйені тұрақты тепе - теңдік күйінен шығаратын сыртқы әсерден тепе - теңдік сыртқы әсердің эффекті әлсірейтін бағытқа қарай ығысады . Экожүйенің өзінің тепе - теңдігін ұстауға қабілеті мен өздігінен реттеуін гомеостаз деп атайды . Гомеостаздың негізінде теріс кері байланыс принципі жатыр . Осы байланыстың әсерінен қоректік заттардың қорға жиналуы мен бөлініп шығуы , органикалық қосылыстардың өндірілуі мен ыдырау процестері реттеледі . ",kaz
922,2017-22,co,125,"Экожүйенің гомеостазын ұстап тұруының белгілі бір шегі болады . Мысалы , ауыл шаруашылығында өнімділіктің артуын көбіне енгізілетін тыңайтқыштардың мөлшерімен байланыстырады . Бірақ , кейде тыңайтқыштардың мөлшері кері байланыс әсерінің жоғары шегінен шығып кетеді . Осының нәтижесінде агроценозда егістіктің деграциясына әкелетін қайтымсыз өзгерістер болуы мүмкін . Тыңайтқыштарды шектен тыс пайдалану топырақтың эрозиясы мен сортаңдауына әкеліп соқтырады . Табиғатта заттар ( биогеохимиялық ) айналым . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Отын және түтiн газдар құрамындағы улы заттарХимиялық заттар Экожүйедегі органикалық заттектердің синтезі мен ыдырауына сүйенген биогенді элементтердің айналымын заттектердің биоталык , айналымы деп атайды . Биогенді элементтерден басқа биоталық айналымға биотаға өте қажетті минералды және әртүрлі көптеген қосылыстар да тартылады . Сондықтан , тіршілікпен тығыз байланысты , негізінен көміртек , су , азот , фосфор , күкірт және биогенді катиондар сияқты химиялық заттектердің алмасу циклдерінен тұратын биологиялық ( биоталық ) айналымның бөлігін биогеохимиялык , айналым деп атайды . ",kaz
923,2019-04,co,111,"Ал айналымның тұйықсыздану шамасы төменгі формула арқылы анықталады : Бұл шамаларды басқаша жолмен де табуға болады , ол үшін тепе - теңдіктің сақталатын мерзімі ( Т ) мен қалпына келу процесі толық тоқталғанда заттек массаларының сарқылатын уақытын салыстыру арқылы ( Δ Т ) бағалау қолданылады . Осы кезеңде биосферадағы көміртектің жалпы массасы шамамен 4000 Гт . Оның 1000 Гт биомасса үлесіне жатады . Биосферадағы жылдық нетто - биоөнімнің мөлшері көміртекпен есептегенде 90 - 100 Гт . Осы мөлшерде көміртек дем алу және ыдырау ( деструкция ) процестерінде де бөлініп отырады . Сонымен , көміртекпен есептегенде биосфера биомассасынын жаңару мерзімі 10 жылды құрайды . Попередня 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 Наступна Атмосфераны ластанудан қорғау жолдары . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
924,2019-04,co,161,"Атмосфераның жерге жақын қабатында зиянды шығарулардың өзгеруі . Атмосфера маңызды сарқылмайтын экологиялық ресурс екені ақиқат . Қаншалықты сарқылмайтын болса да біз бұл ресурсты тиімді пайдаланып , қорғай білуіміз қажет . Таза күйінде біздің тіршілігімізге өте қажетті айырбасқа жатпайтын ресурс . Ауаның тазалығымен адам баласының денсаулығы байланысты . Ауаның тазалығы өсімдіктер мен жануарлар әлеміне де , бізді қоршаған басқа да объектілерге қажет . Мысалы , ауа таза болмаса металдардан және басқа материалдардан жасалған конструкциялар , үйлер , ғимараттар коррозия тағы басқа процестерге ұшырап зақымдалады , тез ескіріп істен шығады . Осыған байланысты атмосфераның барлық кабаттарындағы энергия мен ауаның химиялық құрамын сақтауды қамтамасыз ететін шараларды жүзеге асырып , қорғап отыру әр өндірістің міндеті . Зиянды заттектердің ауадағы мөлшерін азайтудың ең тиімді жолдарының бірі қалдықсыз немесе аз қалдықты өндірістерді және технологиялық процестерді іске қосу , ауа тазалайтын істегі қондырғылардың тиімділігін арттыру , ауаны жарым - жартылай рециркуляциялау арқылы тұйықты ауа айналымдарын енгізу . Осы уақытқа дейін ауаға тасталатын зиянды шығарындылардың көлемін азайту үшін негізгі әдіс газ тазалау жүйесін енгізу болып саналады . Әсіресе жаңадан қолданылуға бағытталған өнеркәсіп агрегаттары шаң және газ ұстайтын кұралдармен жабдықталғаны дұрыс . ",kaz
925,2017-22,co,130,"Зиянды қоспаларды ұстау және залалсыздандыру тәсілдеріне және газ тазалайтын құралдардың конструкцияларына қарай газ тазалау техникасы әралуан болып келеді . Әдістер мен технологиялық және желдеткіштік газды шығарындылардың топтастырылуы 8 . 1 - ші суретте келтірілген . Атмосфераны ластанудан қорғау жолдары . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Атмосфера маңызды сарқылмайтын экологиялық ресурс екені ақиқат . Қаншалықты сарқылмайтын болса да біз бұл ресурсты тиімді пайдаланып , қорғай білуіміз қажет . Таза күйінде біздің тіршілігімізге өте қажетті айырбасқа жатпайтын ресурс . Ауаның тазалығымен адам баласының денсаулығы байланысты . Ауаның тазалығы өсімдіктер мен жануарлар әлеміне де , бізді қоршаған басқа да объектілерге қажет . Мысалы , ауа таза болмаса металдардан және басқа материалдардан жасалған конструкциялар , үйлер , ғимараттар коррозия тағы басқа процестерге ұшырап зақымдалады , тез ескіріп істен шығады . Осыған байланысты атмосфераның барлық кабаттарындағы энергия мен ауаның химиялық құрамын сақтауды қамтамасыз ететін шараларды жүзеге асырып , қорғап отыру әр өндірістің міндеті . ",kaz
926,2017-22,co,111,"Зиянды заттектердің ауадағы мөлшерін азайтудың ең тиімді жолдарының бірі қалдықсыз немесе аз қалдықты өндірістерді және технологиялық процестерді іске қосу , ауа тазалайтын істегі қондырғылардың тиімділігін арттыру , ауаны жарым - жартылай рециркуляциялау арқылы тұйықты ауа айналымдарын енгізу . Осы уақытқа дейін ауаға тасталатын зиянды шығарындылардың көлемін азайту үшін негізгі әдіс газ тазалау жүйесін енгізу болып саналады . Әсіресе жаңадан қолданылуға бағытталған өнеркәсіп агрегаттары шаң және газ ұстайтын кұралдармен жабдықталғаны дұрыс . Зиянды қоспаларды ұстау және залалсыздандыру тәсілдеріне және газ тазалайтын құралдардың конструкцияларына қарай газ тазалау техникасы әралуан болып келеді . Әдістер мен технологиялық және желдеткіштік газды шығарындылардың топтастырылуы 8 . 1 - ші суретте келтірілген . Попередня 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 Наступна ",kaz
927,2017-22,co,105,"Сурет . Өнеркәсіп шығарындыларын тазалауға арналған әдістер мен аппараттарды топтастыру - реферати та учбові матеріали на um . co . uaСурет . Өнеркәсіп шығарындыларын тазалауға арналған әдістер мен аппараттарды топтастыру Ақаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістеріАзот тотықтары шығарындыларын есептеуАйлық балаларға арналған жаттығулар кешеніАйлық балаларға арналған жаттығулар кешеніАтмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру . Басқару әдістеріДененің ауырлық центрінің координаталарын анықтау әдістері Аэрозольды ( шаң тұман ) ұстайтын жүйелердің топтастырылуы оларда жүретін процестердің ерекшеліктеріне негізделген . Ауаны тазалауға арналған құралдар 4 негізгі топқа : кұрғақ және ылғалды шаң ұстағыштарға ; маталы сүзгіштерге және электрсүзгіштерге бөлінеді . Шаңның түріне , оның физикалық - химиялық қасиетіне , дисперсиялық құрамы мен жалпы ауадағы мөлшеріне , шығарындының температурасына , қажетті тазалау дәрежесінің деңгейіне байланысты осы құралдардың ішінен белгілі бір үлгісі таңдалады . ",kaz
928,2017-22,co,127,"Құрғақ шаң ұстағыш аппараттарында қалқыма бөлшектерді тұндыру ( ұстау ) әртүрлі механизмдерге ; гравтациялық ( салмақ күші әсерінен ) инерциялык , сыртқа тепкіш және сүзгіштік негізделген . Ылғалды шаңұстағыштарда қалқыма бөлшектер сұйықтармен , көбінесе сумен түйістіру арқылы тұндырылады . Электрлік тазалау әдісі жоғары қуатты электр майданында газды иондандырып , зарядталған шаң бөлшектерін электрсүзгіштердің электродтарында тұндыруға негізделген . Газды оның құрамындағы газ және бу тәрізді қоспалардан айыру үшін абсорбция , адсорбция , қатализдік және термиялық әдістер кеңінен қолданылады . Экологиялық тұрғыдан қарайтын болсақ , тазалайтын құралдардың негізгі маңызды көрсеткіші тазалаудың нәтижелілігі : бұл жерде Сқ және Сш - газдағы тазалауға дейінгі және тазалаудан кейінгі қоспалардың массалық мөлшері . Тазалау аппараттарының ең маңызды сипаттамасы болып аэро - динамикалық қарсылық шамасы ( газ ағымының кірердегі және шығардағы қысымдарының арасындағы айырмашылығы ) саналады . Тазалау сапалығы , электр энергиясының шығыны , газ тазалайтын агрегаттарды істетуге жұмсалатын қаржы көлемі және т . б . осы көрсеткішке тікелей байланысты . ",kaz
929,2017-22,co,102,"Газды шаңнан тазалағанда есепке алынатын шаңның физикалық - химиялық сипаттамаларына жататын көрсеткіштер : оның тығыздығы , фракциялық құрамы , адгезиялық қасиеті , дымқыл тартқыштығы , сулануы , электрлік қасиеті , өзінен - өзі жану және жарғыштық қоспалар түзу қабілеттілігі . Шаңды кұрғақ әдіспен ұстау үшін шаңтұндырғыш камералар , инерциялык шаңұстағыштар , жапқыш ( жалюзиялық , ) аппараттар , циклондар , ротациялык және құйын тәрізді щаңұстағыштар , сүзгіштер және электрсүзгіштер қолданылады . Газды дымқылды әдіспен шаңнан тазалау үшін қолданылатын жабдықтарға Вентури скрубберлері , көбік аппараттары , бүріккіштік ( форсункалық ) скрубберлер және т . б . жатады . 8 - ші суреттерде кеңінен қолданылатын шаңды құрғақ және ылғалды әдістермен тазалауға арналған кейбір жабдықтардың үлгілері келтірілген . Б - инерциялык шаңұстағыш : 1 - сыртқы корпусы , 2 - шымылдық ; Г - циклон : 1 - сыртқы корпусы , 2 - ластанған газ шығатын келте құбыр , ",kaz
930,2017-22,co,137,"3 - тазаланған газ шығатын құбыр , 4 - шаң жинайтын шанап . Газ шығарындыларын шеберлі түрде тазалау мақсатында әр түрлі сүзгіштер түрі қолданылады . Сүзгіш элементтер ретінде жұқа маталардан бастап металдан немесе керамикадан жасалған тесілген ( перфорацияланған ) материалдар пайдаланылады . Ең кенінен қолданылатын матадан жасалған қолқапты сүзгіш . Оның пайдаланғаннан кейін сүзгіштік қабілетін орнына келтіру үшін қолғапты әлсін - әлсін сілкіп және желдетіп отырады . Қолғапты сүзгіштердің тазалау нәтижелілігі 99 - ке дейін болады . Ылғалды сүзгіштердің майда дисперсті шаңдарды тазалау нәтижелілігі өте жоғары , бұл әдіспен ыстық және жарылғыш қауіптілікке тән газдарды тазалауға болады . Газ шығарындыларын кышқылдың , сілтінің , майлар мен басқа сұйыктықтардың тұманынан тазалау үшін ылғалды электр - сүзгіштер және талшықты немесе торлы тұманұстағыш сүзгіштер қолданылады . Ылғалды электрсүзгіштердің тазалау принципі құрғақ электрсүзгіште жүретін процестерге ұқсас келеді . Теріс зарядталған бөлшектер электр тоғының әсерінен тұндыратын электродтарға жылжыйды , ал оң зарядталған бөлшектердің шамалы бөлігі негізгі ( корондаған ) электродқа барып тұнады . Талшықты сүзгіштерде ұсталған тұман сұйықтыққа айналып отырады . ",kaz
931,2017-22,co,144,"Адсорбциялық тәсілдерде адсорбентер көмегімен газды қоспалардан кейбір компоненттерді бөліп алады ( 8 . 4 - ші сурет . Термиялық тәсілдерде оттектің катысуымен және газды қоспаның температурасының жоғары болуына байланысты тотығу процесі жүру нәтижесінде улы компоненттер улылығы төмен түрге айналады . Бұл әдістер көп көлемді және жоғары концентрациялы ластағыштары бар шығарынды газдарды оңай тотығатын улы қоспалардан айыру үшін қолданылады . Өнеркәсіптік шығарындыларды тазалау үшін үш негізгі термонейтралдау жолдары пайдаланылады . Оларға жалында тікелей жағу , термиялық тотығу және каталитикалық жағу жатады . Көп сатылық тазалау және залалсыздандыру процесі шығарынды газдардың құрамы күрделі , сонымен қатар ондағы улы заттектердің көлемі өте жоғары болғанда жоғарыда қарастырылған әр түрлі әдістер мен аппараттарды қолдану арқылы жүзеге асырылады . Зиянды шығарындылардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін төмендету үшін жоспарланып атқарылған шаралардың маңызы өте зор . Бұларды қарастырғанда ластанған ауаның адам организмінде туғызатын қолайсыз жағдайларды болдырмауға бағытталатынын ескерген орынды . Попередня 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Наступна ",kaz
932,2018-17,co,102,"Гидросфера туралы негізгі мәліметтер . - реферати та учбові матеріали на um . co . uaсулары , атмосфера ( булы дымқыл ) және оларда тіршілік ететін тірі организмдермен тығыз байланыста . Гидросфераның жалпы көлемі 1455 млн км3 ( 4 - ші кесте . 4 - ші кесте . Су массасының гидросферадағы таралуы ( М . И . Львович , 1984 ) Гидросфера бөлігі Көлем , мың км3 Жалпы көлемнің % мөлшері Тұщы су қорының үлкен мөлшері негізінде өзендерде болады , олардың ішінде ең ұзын Нил және Амазонка өзендері . Нилдың ұзындығы 6670 км , Амазонканыкі - 6437 км . Ресей өзендерінің ішінде ең ұзын өзенге Обь жатады , егерде оның үзындығын Ертістің басталған жерінен есептесек 5410 км тең болады . Су ресурстарының маңызы . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
933,2018-17,co,108,"Су физикалық , химиялық тұрғыдан қарағанда ең күрделі заттың біріне жатады . Оны таза күйінде алу өте қиын . Таза су барлық уақытга жеңіл су ( Н2О ) мен аз мөлшерде ауыр және аса ауыр судан тұрады . Басқа заттармен салыстырғанда судың өте көп аномалиялық ( ауытқулық ) қасиеттері бар . 1 . 0оС ден 4 оС дейін қыздырғанда судың көлемі көбеймейді , керісінше азаяды , ең максималды тығыздық мағынасы су 2 . Басқа денелердей емес , су көлемі қатқанда сығылысудың орнына үлкейіп , оның тығыздығы төмендейді . 3 . Қысым көтерілгенде судың қату температурасы көтерілмейді , ол салыстырғанда судың сыбағалы жылылық сыйымдылығы өте 5 . Диэлектрлік тұрақтылығы өте жоғары болғандығына байла - нысты судың еріткіштік және диссоциалау қасиеті басқа 6 . Сұйықтықтардың ішінде судың беттік керуінің шамасы ең ",kaz
934,2018-17,co,105,"7 . Булану кезінде жылу сіңіріледі , ал будан конденсациялану менАуытқулықтың болу себебінің бірі оның құрылысының ерекшілікгігінде және су молекулаларының бір - бірімен күшті байланысатындығында . Жер бетіндегі барлық тіршіліктің суға байланыстылығының негізі осы ауытқулықтың болуы . Су табиғатта үш агрегатты күйде : сұйық , қатты және газ тәрізді түрде бола алатын жалғыз зат болып саналады . Табиғаттағы барлық биогеохимиялық , биофизикалық процестер судың қатысуымен жүреді десек қателеспейміз . Академик А . Карпинский су туралы былай деген "" Су - ең бағалы байлық . Су - тек минералды шикізат . Ол тек өнеркәсіп пен ауылшаруашылығын дамытушы ғана емес , сонымен бірге өмір жоқ жерге тіршілік сыйлайтын ыстық қан . 5 - кесте . Өсімдіктер мен жануарлар ағзаларындағы судың мөлшері , массалық % ( Кубанцев Б . С , 1973 ) ",kaz
935,2018-17,co,162,"Судың тағы да бір маңызы мынада . Атмосферада негізінде су булы және тамшы түрі мен мұз кристалдары ретінде болады . Ауаның температурасы неғұрлым жоғарылаған сайын су буының мөлшері де кебейіп отырады . Су күн сәулесінің жер бетіне өтуіне айтарлықтай кедергі жасамағанымен , жерден шығатын жылуды жібермейді , яғни ол планетадағы жылу балансын реттеп отырушы да . Судың жылуға төзімділігі жоғары болғандықтан , жазда гидросфера жылуды жинап қыста оны қайтарып беріп , жердің климатын жұмсартып отырады . Судың ең негізгі қасиеті ол тіршілік ортасы және барлық организмдердің тіршілігіне қажетті оттектің көзі . Негізінде биосфераның барлық органикалық заттектері фотосинтез процесінің нәтижесінде түзіледі , ал бұл процестің жүруіне күн энергиясы және көмір қышқыл газымен қатар , су міндетті түрде қажет . Біздің планетадағы бүкіл тіршілік осы фотосинтез процесінде бөлінетін оттекке тікелей байланысты . Ауадағы оттектің 60 % - тін түзіп , жаңартып отыратын мұхит пен теңіз суларындағы өсімдіктер . Мұхит суы өсімдіктермен қатар , көптеген әр түрлі микроорганизмдердің , тірі жәндіктердің өмір сүру ортасы . Барлық мұхит пен теңіз суларының беткі аймағында ( 80 м дейін ) жайғасқан ағзалар үш топқа : планктон , нектон және бентос деп бөлінеді . ",kaz
936,2018-47,co,105,"Сулы ортада әртүрлі патогенді микроорганизмдердің ұзақ сақталатыны және табиғи суда өсіп - өнетіні белгілі жағдай ( 6 - ші кесте . Су ресурстарының маңызы . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Су физикалық , химиялық тұрғыдан қарағанда ең күрделі заттың біріне жатады . Оны таза күйінде алу өте қиын . Таза су барлық уақытга жеңіл су ( Н2О ) мен аз мөлшерде ауыр және аса ауыр судан тұрады . Басқа заттармен салыстырғанда судың өте көп аномалиялық ( ауытқулық ) қасиеттері бар . 1 . 0оС ден 4 оС дейін қыздырғанда судың көлемі көбеймейді , керісінше азаяды , ең максималды тығыздық мағынасы су 2 . Басқа денелердей емес , су көлемі қатқанда сығылысудың орнына үлкейіп , оның тығыздығы төмендейді . 3 . Қысым көтерілгенде судың қату температурасы көтерілмейді , ол ",kaz
937,2018-47,co,120,"салыстырғанда судың сыбағалы жылылық сыйымдылығы өте5 . Диэлектрлік тұрақтылығы өте жоғары болғандығына байла - нысты судың еріткіштік және диссоциалау қасиеті басқа 6 . Сұйықтықтардың ішінде судың беттік керуінің шамасы ең 7 . Булану кезінде жылу сіңіріледі , ал будан конденсациялану мен Ауытқулықтың болу себебінің бірі оның құрылысының ерекшілікгігінде және су молекулаларының бір - бірімен күшті байланысатындығында . Жер бетіндегі барлық тіршіліктің суға байланыстылығының негізі осы ауытқулықтың болуы . Су табиғатта үш агрегатты күйде : сұйық , қатты және газ тәрізді түрде бола алатын жалғыз зат болып саналады . Табиғаттағы барлық биогеохимиялық , биофизикалық процестер судың қатысуымен жүреді десек қателеспейміз . Академик А . Карпинский су туралы былай деген "" Су - ең бағалы байлық . Су - тек минералды шикізат . Ол тек өнеркәсіп пен ауылшаруашылығын дамытушы ғана емес , сонымен бірге өмір жоқ жерге тіршілік сыйлайтын ыстық қан . ",kaz
938,2018-47,co,175,"5 - кесте . Өсімдіктер мен жануарлар ағзаларындағы судың мөлшері , массалық % ( Кубанцев Б . С , 1973 ) Судың тағы да бір маңызы мынада . Атмосферада негізінде су булы және тамшы түрі мен мұз кристалдары ретінде болады . Ауаның температурасы неғұрлым жоғарылаған сайын су буының мөлшері де кебейіп отырады . Су күн сәулесінің жер бетіне өтуіне айтарлықтай кедергі жасамағанымен , жерден шығатын жылуды жібермейді , яғни ол планетадағы жылу балансын реттеп отырушы да . Судың жылуға төзімділігі жоғары болғандықтан , жазда гидросфера жылуды жинап қыста оны қайтарып беріп , жердің климатын жұмсартып отырады . Судың ең негізгі қасиеті ол тіршілік ортасы және барлық организмдердің тіршілігіне қажетті оттектің көзі . Негізінде биосфераның барлық органикалық заттектері фотосинтез процесінің нәтижесінде түзіледі , ал бұл процестің жүруіне күн энергиясы және көмір қышқыл газымен қатар , су міндетті түрде қажет . Біздің планетадағы бүкіл тіршілік осы фотосинтез процесінде бөлінетін оттекке тікелей байланысты . Ауадағы оттектің 60 % - тін түзіп , жаңартып отыратын мұхит пен теңіз суларындағы өсімдіктер . Мұхит суы өсімдіктермен қатар , көптеген әр түрлі микроорганизмдердің , тірі жәндіктердің өмір сүру ортасы . Барлық мұхит пен теңіз суларының беткі аймағында ( 80 м дейін ) жайғасқан ағзалар үш топқа : планктон , нектон және бентос деп бөлінеді . ",kaz
939,2017-22,co,130,"Сулы ортада әртүрлі патогенді микроорганизмдердің ұзақ сақталатыны және табиғи суда өсіп - өнетіні белгілі жағдай ( 6 - ші кесте . Ақаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ағза және тіршілік ету жағдайыАзақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіАна сүтінің биологиялық және химиялық ережелеріАтмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру . Аударыңыздар және мазмұндаңыз . Байланыстар және олардың реакциялары Ақаба су деп бұрын өндірісте , тұрмыста немесе ауыл шаруашылығында пайдаланылған , сондай - ақ қандай да бір лас аймақ , оның ішінде елді мекен ( өнеркәсіптік , ауылшаруашылықтық , коммуналдық - тұрмыстық , нөсер , тағы баска ағындылар ) арқылы өткен су . Былайша айтқанда адамның тұрмыста және өндірістік іс - әркетінде пайдаланылғаннан кейін шыкқан су . Ақаба су гетерогенді күрделі жүйе болып саналады , оның құрамында болатын органикалық және минералды қоспалар ерімейтін , коллоидты және еритін түрде кездеседі . Құрамы мен пайда болған түріне байланысты ақаба сулар үш негізгі категорияға : шаруашылық - тұрмыстық , өндірістік және атмосфералық болып бөлінеді . ",kaz
940,2017-22,co,115,"Табиғатты , қоршаған ортаны ластанудан қорғау мен табиғи ресурс ретінде тиімді пайдалану мақсатында қайтарылып қолдану үшін ақаба су құрамындағы ластағыш заттардың түрі мен мөлшеріне қарай әртүрлі әдіспен тазаланылады . Бұларға механикалық ( тұндыру , сүзу , флотация , физикалық - химиялық , химиялық , биологиялық және түйдектелген әдістер жатады ( 9 . 4 - ші сурет . Механикалық әдісте ақаба судағы ірі және ұсақ түйірлі тез тұнатын бөлшектерді өздігімен тұндырып немесе оларды және қалқып шығатын заттектерді тұндырғыш сүзгіш , құмұстағыш арқылы өткізіп , немесе әртүрлі конструкциялық техника құралдарын ( торларды , електерді , гидроциклондарды , т . б ) қолданып , ал беттік ластағыштарды - мұнайұстағыш , май мен смола аулағыш жабдықтар мен материалдарды пайдалану арқылы жояды . 10 - сурет . Өнеркәсіп ақаба суларын тазалайтын әдістердің топтастырылуы . Сонғы кезде ақаба суды май тәрізді заттардан тазалауға жиі пайдаланылып жүрген материалға май сіңіргіштік қабілеті жоғары пенополиуретан жатады . ",kaz
941,2017-22,co,118,"Ақаба судың улылығын азайтуға кеңінен тұндырғыштар немесе тұндырғыш шұңқырлар ( алап немесе құйғын ) пайдаланылады . Тұндырғыш ғимараттарында ақаба сулардан түпке тұнатын не қалқыма салынды және майлы заттектер гравитациялық жіктеу негізінде бөлінеді . Арналу мақсатына қарай тұндырғыштар бірінші реттік және екінші реттік болып бөлінеді . Бірінші реттік тұндырғыштар ақаба суларды биологиялық тазарту ғимараттарына дейін , екінші реттіктері одан кейін орнатылады . Құрылымына байланысты олар горизонталдық , вертикалдық , радикалдық және диагоналдық болып сараланады . Вертикалдық және диагоналдық тұндырғыштар тәулікте өнімділігі 10 - 15 мың текше метрге дейінгі , ал горизонталдық 10 - 15 мың текше метр , радиалдық тұндырғыштар тәуліктік өнімділігі 20 мың текше метрден астам тазарту станцияларында қолданылады . Коммуналдық шаруашылықтан шыққан сұйық қалдықтарды механикалық әдісті қолдану арқылы ерімейтін қоспалардың 60 - тей мөлшерінен тазалауға болады , ал кейбір өндірістік сулар бұл әдіспен 95 - ке дейін тазаланады . ",kaz
942,2017-22,co,111,"Химиялық әдісте ластағыштардың физикалық - химиялык қасиеттерін ескере отырып , оларды химиялық агентгерді қолдану арқылы жояды . Химиялық тазалауда қолданылатын негізгі әдістерге : нейтралдау , тотықтыру және тотықсыздандыру жолдары жатады . Нейтралдаупроцесін кұрамында қышқылы немесе сілтісі бар ақаба суының рН мағынасын 6 , 5 - 8 , 5 аралыққа келтіру мақсатында қолданады . Нейтралдау үшін қышқылды ақаба суымен сілтілі ақаба суын араластыруға , реагенттер қосуға , ақаба суын нейтралдау қасиеті бар сүзгіш материалдар арқылы жіберуге болады . Сүзгіш материал ретінде әк , мрамор және доломит қолданылады . Бұл әдіспен , әдетте , құрамында әр түрлі минералды қышқылдары бар ақаба сулары тазаланады . Сілтілі суларды нейтралдау мақсатында құрамында СО2 , SO2 , NО2 оксидтері бар түтінді газдарды жіберу әдісі меңгерілуде , бұл жағдайдың қолайлылығы екінші жағынан газды тастандылардың құрамындағы зиянны заттардан құтылу мәселесі де шешіледі . ",kaz
943,2017-22,co,136,"Тотықтандырупроцесі ақаба суындағы улы қоспаларды ( цианидтерді , мышьяктің еритін қосылыстарын және т . б ) басқа жолмен шығару қолайсыз немесе мүмкін емес болғанда ғана қолданылады . Ақаба суды тазалау үшін тотықтырғыш ретінде газ тәрізді немесе сұйылтылған хлор , ауа оттегі , озон , гипохлорит , сутек тотығы , калий перманганаты және басқа реагенттер пайдаланылады . Озондауақаба суын мұнай өнімдерінен , фенолдан , күкіртті сутектен , цианидтерден және басқа да қоспалардан тазалауға қолданылады . Күшті тотықтырғыш болғандықтан озонның сулы ерітінділердегі органикалық заттектерді және басқа қоспаларды ыдырататын қабілеті өте жоғары . Сонымен бірге суды озондағанда оның жағымсыз иісі , дәмі , бояуы жойылып , залалсызданады . Хлорлау әдісімен салыстырғанда озондау әдісінің артықшылығы бар , біріншіден , озонды тікелей су тазалайтын жерде озонаторларды орнатып , ауа оттегінен электр тоғын ажырату процесін пайдалану арқылы алуға болады . Екіншіден , хлорлау бірқатар жағдайларда ауыз суда зиянды заттектердің , соның ішінде мутагендер мен канцерогендер ( мыс , диоксиннің ) түзілуіне апарып соғуы мүмкін , сондықтан оның орнына озондау әдісінің қолданылғаны қолайлы . ",kaz
944,2017-22,co,106,"Ағынды судағы ластағыштардан құтылу үшін іс жүзіңде пайдаланылатын физикалық - химиялықәдістерге - каогуляция , флотация , электролиттік ірілендіру , су буымен айдау , сорбция , экстракция , гиперфильтрация , эвапорация , десорбция , дезодорация , дегазация , электрохимиялық тәсілдер ( электролиз , электро - каогуляция , электрофлотация , электродиализ , ультрадыбыспен суды өндеу , т . б . жатады . Бұл әдістер қатарымен жүретін физикалық және химиялық процестерге негізделген . Механикалық және физикалық - химиялық әдістер ақаба суларын тазалаудың алғашқы кезеңі , осыдан кейін олар биологиялык тазалауға жөнелтіледі . Биологияллықжолмен ақаба суын тазалау үшін ластағыштарды ыдырататын , өздерінің қорректенуіне , өсуіне және көбеюіне пайдаланатын микроорганизмдер немесе оларды өз бойына сіңіретін өсімдіктер ( биосүзбелер ретінде қалың өскен қамыс , қоға , т . б ) қолданылады . Биологиялық тазалауға қатысатын организмдерге әр түрлі бактериялар , балдырлар , саңырауқұлақтар , ең төмен сатыдағы жәндіктер , құрттар және басқалар жатады . ",kaz
945,2017-22,co,159,"Микроорганизмдердің қатысуымен екі процес - тотығу ( аэробты ) және тотықсыздану ( анаэробты ) жүреді . Аэробты процестерге активті лайда немесе биопленкада өсетін микроорганизмдер суда еріген оттекті пайдаланады . Олардың тіршілігіне оттектің тұрақты құйылуы мен 20 - 30 ° С шамасындағы температура қажет . Анаэробты тазалау процесі оттектің кіруінсіз өтеді , бұл жерде жүретін негізгі процесс - лайдың ащуы . Осы әдістер ақаба суларда көп мөлшерде органикалық заттектер болғанда және тұнбаларды залалсыздандыруға қолданылады . Ақаба судың биологиялық тазалануын табиғи жағдайда ( суландырылатын жерде , биологиялық тоғандарда ) және әртүрлі конструкциялық жасанды құрылыстарда - биосүзгіштерде , аэротенкалар мен окситенкаларда жүргізугё болады . Өндірістік ақаба сулардың биологиялык тазалауын негізінде жылдамдығы жоғары болғанына байланысты жасанды жағдайда жүргізеді . Биосүзгілерде ақаба су кесекті материалдардан құрылған қабат арқылы сүзілінеді . Кесекті сүзгіш ретінде кеңінен ұсақталған тас , ірі құм , шлак , керамзит , пластмасса , металл торы және басқа материалдар қолданылады , олардың бетінде түзілетін биологиялык қабықша қабат активті лайда жүретін функцияны орындайды . Бұл беткі қабықша қабат ақаба судағы органикалық заттектерді адсорбциялайды да және өндейді де . Биосүзгіштің тотықтырғыштық қуатын жоғарылату мақсатында сүзбелеу процесінің бағытына қарама - қайшы қысымдағы ауа жіберіледі . ",kaz
946,2017-22,co,107,"Ақаба суды биологиялық процеспен тазалағанда массасы көп мөлшердегі тұнба шығады , оны утилдеу , не залалсыздандыру , немесе аулақтандыру қажет . Осы мақсатта активті лайды тығыздаудан , сусыздандырудан , термиялық және басқа да өңдеуден өткізеді . Залалсыздандырғаннан кейін тұнбаны органоминералдық тыңайтқыш немесе кейбір материалдарға қосымша компонент ретінде пайдалануға жатады . Активті лайды рекуперациялайтын технологиялар жасалған , олардың көмегімен белокты - витаминді өнімдерді , азық ашытқыларды және құрама азық өнеркәсіптеріне қажетті техникалық витаминдерді алуға болады . Ақаба суды биологиялық әдіспен тазалағанда ауру тудыратын бактериялардың 91 - 98 - ті ғана жойылады , сондықтан тазаланған ақаба суларды су қоймаларына жіберудің алдында залалсыздандыру қажет . Ақаба суды заласыздандыру үшін кеңінен қолданылатын әдістің бірі газ тәріздес хлормен немесе хлорлы әк ертіндісімен хлорлау . Бұл процесте екі сатылы реакция жүреді : ",kaz
947,2017-22,co,111,"Реакция нәтижесінде бос атом күйінде түзілген оттек бактерия клеткаларының протоплазмасына кіретін заттектерді тотықтырады , соның саладарынан бактериялар жойылады . Дизентерияның , обаның және іш сүзегінің бациллалары хлордың әсеріне өте сезімтал келеді . Ақаба суларды хлорлы әкпен дизенфекциялағавда жүретін реакциялар газ тәріздес хлормен дизенфекциялағандағы процестей . Хлорлау әдісін қолданғанда бактериялардың өніп - өсуінен басқа органикалық заттектердің қышқылдануы да токтатылады , каогуляция процесі жеделтетіледі және иіс азаяды . Механикалық тазалау жолын қолдану немесе өздігінен табиғи түрде тазалану арқылы ақаба судан бөлінген құрамында минералды және органикалық қатты заттекттері бар тұнбалар жергілікті ауылшаруашылық және орман дақылдарының тыңайтқышы ретінде пайдаланылуымен қатар , биогаз алуға да жарамды . Ал ортақ канализациядан шыққан ақаба судың құрамында алуан түрлі улы заттектер кездесетініне байланысты олардан шыкқан тұнбалар тыңайтқыш ретінде қолдануға жатпайды . ",kaz
948,2017-22,co,106,"Кейбір өндірістерден тасталатын ақаба сулардың температуралары табиғи ортанікінен анағұрлым жоғары болғандықтан оның тигізетін зияндық әсеріне де назар аударылады . Жылы ақаба сулар суаттардағы судың температурасын көтереді , бұл жағдайда суда еріген оттектің мөлшері күрт төмендейді , ал ол өзіндігінен тазалану процесінің тежеленуіне әкеп соғады . Орын алған қолайсыз әсер судағы өсімдіктер мен балықтардың тіршілік жағдайларына нұсқан келтіреді , себебі судың жаппай гүлденуі , балдырлардың қаптауы басталады , яғни жылулық ластану эвтрофтану процесінің жүруіне жағдай жасап , көптеген уытты ластағыштардың пайда болуына себебін тигізеді . Биологиялық тазалау әдісі суды тұзсыздандыра алмайтынына байланысты , бұл тазалау әдісінен кейін судағы тұздардан құтылу үшін арнайы оларды бөліп шығаратын тазалау әдістері қолданылады . Бұларға дистилляция ( булау , қатыру ( мұздату , мембрандық , ионалмасу әдістері жатады . ",kaz
949,2017-39,co,103,"Дистилляция кеңінен қолданылатын және жақсы меңгерілген әдістің бірі . Буландыру қондырғылары арқылы тәулігіне 15 - 30 мың м3 суды тазалаудан өткізуге болады . Қазақстанда ең қуатты буландыру қондырғысы Ақтау қаласының атом энергетика кәсіпорынында ( тез нейтронды реактор ) болған . Қатыру әдісінде тұзды суды баяу түрде салқындату арқылы тұзсыз мұз кристалдарын алады . Дистилляция әдісімен салыстырғанда қатыру процесі энергетикалык , технологиялық , конструкциялық тұрғыдан алғанда тиімді . Литосфераның құрылысы , құрамы және қасиеті . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Атмосфераға антропогенді әсердің ықпалы . Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы . Жер қабатының үстінгі қабатын топырақ дейді . Топырақ - ол аналық жыныстардың , ауа райының , өсімдіктер мен жануарлардың , жергілікті жер бедерінің күрделі өзара әрекеттестігі нәтижесінде қалыптасқан жаратылыстық - тарихи дене . ",kaz
950,2017-39,co,127,"Топырақтың ең маңызды қасиеттерінің бірі оның құнарлығы , яғни өсімдіктерді органикалық және минералды қоректі заттектермен қамтамасыз ету қабілеті . Топырақ құнарлығы оның физикалық және химиялық қасиеттеріне байланысты келеді . Топырақ үш фазадан : қатты , сұйық және газ тәрізді заттектерден тұратын орта . Ол ауа райының , өсімдіктердің , жануарлардың , микроорганизмдердің , бастапқы жыныстардың күрделі өзара әрекеті нәтижесінде түзіледі , дамиды және дербес табиғи түзілу болып табылады . Топырақтану ғылымының негізін көрнекті орыс ғалымы В . В . Докучаев ( 1846 - 1903 ж . ж ) қалады . Ол бірінші рет "" топырақ "" және "" топырақ құрылымы "" ұғымдарының анықтамасын берді , топырақ түзілу процесінің мәнін ашты және басты ерекше қасиеттерін тапты . В . В . Докучаев топырақ түзілу процесінің бес факторға байланысты екенін анықтады . Оларға бастапқы жыныстар , ауа райы , жер бедері және уақыт , өсімдіктер мен жануарлар жатады . Кейін ғылыми зерттеулердің нәтижесіне байланысты бұларға су ( топырақ суы , жерасты суы ) және адамның шаруашалық әрекеті қосылды . ",kaz
951,2017-39,co,137,"Топырақтағы заттектердің миграциясы мен трансформациясына байланысты топырақ құрылымы бірнеше қабаттарға , немесе горизонттарға ( жиектерге ) дараланады . Қабаттардың арақатысы мен байлығы топырақ түріне байланысты . Ең жоғарғы органикалық заттектердің шіруінен пайда болған өнімінен тұратын қабат ең негізгі кұнарлығы жоғары горизонт болып саналады . Оны гумусты немесе қарашірінді деп атайды , құрылымы қиыршықты - түйірлі болады . Гумус немесе қарашірік жиынтығы деп крахмал , целлюлоза , белок қосылыстарын ыдырататын микроорганизмдер әсерінен пайда болған өсімдіктекті мен жануартекті қалдықтарды айтады . Топырақ құнарлығы негізінде осы өсімдіктекті және жануартекті қалдықтардың биохимиялық ыдырауынан түзілген қарақоңыр түсті гумусқа байланысты . Қарашірінді негізінде гуминнен , гуминқышқылынан және фульвоқышқылынан , сонымен қатар белоктардан , көмірсуларынан , майлардан , шайырлардан , лигниннен және т . б . тұрады . Гумус жинақталған үстіңгі құнарлы кабаттың қалыңдығы көбіне 20 см - ден аспайды . Климаттық , гидрологиялық , топырақтың физикалык - химиялық қасиеттеріне байланысты кейбір жағдайларда 80 - 100 см тереңдікте де кездеседі . Жоғарғы қабаттың құнарлығын сақтау үшін және өсімдіктердің тиімді пайдалануына осы қабат келесі қасиеттер жиынтығына ие болуы керек : ",kaz
952,2017-30,co,109," - құрамында өсімдіктер сіңіре алатын түрдегі қоректік элементтер ( азот , фосфор , калий , микроэлементтер ) жеткілікті деңгейде ұсталуы ; - өсімдік пен топырақ жануарларының тіршілігіне қажетті мөлшерде оттегінің болуы ; - қолайлы су - ауа режимі мен өсімдік тамырларының қоректік заттектерді және ылғалдықты жақсы өткізетін физикалық құрылымының ( механикалық төзімділігі , суға төзімділігі , т . б ) болуы . Попередня 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Наступна Литосфераның құрылысы , құрамы және қасиеті . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ағза және тіршілік ету жағдайыАқаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістеріАзақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіАна сүтінің биологиялық және химиялық ережелеріАтмосфераға антропогенді әсердің ықпалы . Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы . Аударыңыздар және мазмұндаңыз . Байланыстар және олардың реакциялары ",kaz
953,2017-30,co,114,"Жер қабатының үстінгі қабатын топырақ дейді . Топырақ - ол аналық жыныстардың , ауа райының , өсімдіктер мен жануарлардың , жергілікті жер бедерінің күрделі өзара әрекеттестігі нәтижесінде қалыптасқан жаратылыстық - тарихи дене . Топырақтың ең маңызды қасиеттерінің бірі оның құнарлығы , яғни өсімдіктерді органикалық және минералды қоректі заттектермен қамтамасыз ету қабілеті . Топырақ құнарлығы оның физикалық және химиялық қасиеттеріне байланысты келеді . Топырақ үш фазадан : қатты , сұйық және газ тәрізді заттектерден тұратын орта . Ол ауа райының , өсімдіктердің , жануарлардың , микроорганизмдердің , бастапқы жыныстардың күрделі өзара әрекеті нәтижесінде түзіледі , дамиды және дербес табиғи түзілу болып табылады . Топырақтану ғылымының негізін көрнекті орыс ғалымы В . В . Докучаев ( 1846 - 1903 ж . ж ) қалады . Ол бірінші рет "" топырақ "" және "" топырақ құрылымы "" ұғымдарының анықтамасын берді , топырақ түзілу процесінің мәнін ашты және басты ерекше қасиеттерін тапты . ",kaz
954,2017-30,co,105,"В . В . Докучаев топырақ түзілу процесінің бес факторға байланысты екенін анықтады . Оларға бастапқы жыныстар , ауа райы , жер бедері және уақыт , өсімдіктер мен жануарлар жатады . Кейін ғылыми зерттеулердің нәтижесіне байланысты бұларға су ( топырақ суы , жерасты суы ) және адамның шаруашалық әрекеті қосылды . Топырақтағы заттектердің миграциясы мен трансформациясына байланысты топырақ құрылымы бірнеше қабаттарға , немесе горизонттарға ( жиектерге ) дараланады . Қабаттардың арақатысы мен байлығы топырақ түріне байланысты . Ең жоғарғы органикалық заттектердің шіруінен пайда болған өнімінен тұратын қабат ең негізгі кұнарлығы жоғары горизонт болып саналады . Оны гумусты немесе қарашірінді деп атайды , құрылымы қиыршықты - түйірлі болады . Гумус немесе қарашірік жиынтығы деп крахмал , целлюлоза , белок қосылыстарын ыдырататын микроорганизмдер әсерінен пайда болған өсімдіктекті мен жануартекті қалдықтарды айтады . ",kaz
955,2017-30,co,133,"Топырақ құнарлығы негізінде осы өсімдіктекті және жануартекті қалдықтардың биохимиялық ыдырауынан түзілген қарақоңыр түсті гумусқа байланысты . Қарашірінді негізінде гуминнен , гуминқышқылынан және фульвоқышқылынан , сонымен қатар белоктардан , көмірсуларынан , майлардан , шайырлардан , лигниннен және т . б . тұрады . Гумус жинақталған үстіңгі құнарлы кабаттың қалыңдығы көбіне 20 см - ден аспайды . Климаттық , гидрологиялық , топырақтың физикалык - химиялық қасиеттеріне байланысты кейбір жағдайларда 80 - 100 см тереңдікте де кездеседі . Жоғарғы қабаттың құнарлығын сақтау үшін және өсімдіктердің тиімді пайдалануына осы қабат келесі қасиеттер жиынтығына ие болуы керек : - құрамында өсімдіктер сіңіре алатын түрдегі қоректік элементтер ( азот , фосфор , калий , микроэлементтер ) жеткілікті деңгейде ұсталуы ; - өсімдік пен топырақ жануарларының тіршілігіне қажетті мөлшерде оттегінің болуы ; - қолайлы су - ауа режимі мен өсімдік тамырларының қоректік заттектерді және ылғалдықты жақсы өткізетін физикалық құрылымының ( механикалық төзімділігі , суға төзімділігі , т . б ) болуы . Попередня 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Наступна ",kaz
956,2017-22,co,109,"Мониторинг жүйесін топтастыру - реферати та учбові матеріали на um . co . uaАқаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістеріАтмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру . Гемодинамический мониторингГлава 11 . Мониторинг как научно обоснованное изучение педагогического процессаГлава 12 . Диагностика в системе мониторингаГлава 13 . Прогностический характер мониторингаЖазықтықтағы кез келген күштер жүйесінің тепе - теңдік шарттары Экологиялық мониторинг үш сатыдан тұрады : жағдайды бақылау , бағалау және болатын өзгерістерді болжау . Мониторинг схемасы 12 . 1 - ші суретте келтірілген . Мониторинг объектілеріне атмосфера , атмосфералық жауын - шашын , құрғақ жердің беткі сулары , мұхит пен теңіздер , жер асты сулары , криосфера ( климаттық жүйені құрушылар ) жатады . Бақылау объектілері келесі түрлерге бөлінеді : атмосфералық , ауалық гидросфералық ( жиынтықты түрде гидрометеорологиялық , топырақтық . Климаттық мониторинг : сейсмикалық , ионосферлық , Күн магнитометриялық , биологиялық , өсімдіктер , жануарлар , тұрғындар денсаулығының мониторингі және т . с . ",kaz
957,2017-22,co,104,"Мониторинг жүйесі факторларға , көздерге және әсер ауқымына байланысты да топтастырылады . Әсер факторларының мониторингі - әртүрлі химиялық ластағыштардың ( ингредиенттік мониторинг , түрлі - түрлі табиғи және физикалық факторлар әсерлерінің ( электр магнитті сәулелену , күн радиациясы , шу , діріл ) мониторингі . Ластағыш көздердің мониторингі - нүктелі стационарлы көздер ( зауыттардың мұржалары , жылжымалы ( көлік , кеңістік ( қалалар , химиялық заттектер өндірілетін егістік жерлер ) көздер . Әсер аумағана байланысты мониторинг кеңістік және уақытша мониторингтерге бөлінеді . Мәліметтерді ортақтастыру сипаттамасына қарай мынадай мониторинг жүйелерін құрайды : - ғаламдық ( биосфералық ) - халықаралық ынтымақтастық негізінде Жер биосферасындағы әлемдік құбылыстар мен процестерді зерттеу арқылы назарға ұстап , экстремалды қолайсыз жағдайлардың болуы туралы уақытылы ескерту жасап отыру ; - базалық ( фондық ) - жалпы биосфералык , табиғи құбылыстарды бақылау ; ",kaz
958,2017-22,co,106," - ұлттық - бір мемлекеттің шегінде арнайы құрылған органдар арқылы жүргізілетін мониторинг - аймақтық , - халық шаруашылығын қарқынды игеру барысында ірі - ірі аудандардың көлемінде құбылыстар мен процестерді зерттеу арқылы бақылау ; - жергілікті ( локалды ) - елді мекендерде , өнеркәсіп орталықтарында , кәсіпорындарда қоршаған ортаның сапалық өзгеруіне бақылау жүргізу ; - импактылық - ерекше қауіпті зоналар мен жердегі аймақтық және жергілікті антропогендік әсерлердің мониторингі . Дүние жүзінің 140 елі қатысатын қоршаған орта мониторингінің ғаламдық жүйесі 1970 ж . құрылған . Бұл жүйенің мақсаты : - қоршаған ортаның жай - күйінің халықаралық мониторингі мен бағалануын өткізуді үйлестіру және оған жәрдемдесу ; - мониторингтің жаңа станцияларын құруда көмек көрсету ; - атмосфера мен климаттың жай - күйі , қоршаған ортаның ластануы туралы мәліметтерді жинау және тарату . ",kaz
959,2017-22,co,151,"Ғаламдық жүйенің негізгі атқаратын міндетіне геоақпараттық жүйелердің технологиялар негізінде жерді пайдалану , климат , әлеуметтік - экономикалық даму жөніндегі көптеген мәліметтерді біріктіру мен ақпаратты ресурстарды басқару жөнінде кеңестік қызмет көрсету жатады . Ғаламдык мониторинг Жердің барлық табиғи жүйесінің қазіргі жағдайын бағалауға мүмкіндік беріп отыр . Әлемнің әр аймағында бақылауды 40 - қа жуық құрлықтағы және 10 - ның үстіндегі мұхиттың базалық станциялар жүргізеді . Олардың кейбірі биосфералық қорықтарда орналасқан . Локалды мониторингті жүзеге асыратындар тұрақты , жылжымалы немесе шырақ астындағы тексеру орындары . Осындай жүйелер көбіне Қазақстанның ірі қалаларында . Мысалы , Алматы қаласында атмосфералық ауаның мониторингі 6 - 7 орында жүргізіледі . Мониторинг жүйесін қолданылатын тәсілдерге ( физикалык - химиялық және биологиялық көрсеткіштердің мониторингі , аралық мониторингі ) сүйене отырып топтастыруға да болады . Химиялық мониторинг - атмосфераның , жауын - шашынның , жер беті мен жер асты суларының , мұхит пен теңіз суларының , топырақтың , түпті тұнбалардың , өсімдіктердің , жануарлардың химиялық құрамдарын ( табиғи және антропогендік жолмен пайда болған ) бақылайтын және химиялық ластағыш заттардың таралуын тексеретін жүйе . Химиялық мониторинггің негізгі ең басты міндеті қоршаған ортаның өте улы заттектермен нақтылы ластану деңгейін анықтау . ",kaz
960,2017-22,co,142,"Физикалық мониторинг - қоршаған ортаға физикалык процестер мен құбылыстардың ( су тасқыны , жанартау атылыстары , жердің сілкінуі , құрғақшылық , топырақ эрозиясы және т . с ) тигізетін әсерін бақылау жүйесі . Биологиялық мониторинг - биоиндикаторлар көмегімен жүргізілетін мониторинг ( яғни ортаның өзгеруін , ағзалардың күйі мен жүріс - тұрысына қарап пішіп - кеседі . Экобиохимиялық , мониторинг - қоршаған ортаның екі құрам бөлігін ( химиялық және биологиялық ) бақылауға негізделген мониторинг . Дистанциялық ( аралық ) мониторинг - зерттейтін объектілерді барлауға және тәжірибелік мәліметтерді тіркеп жазып алуға арналған радиометриялық қондырғылармен қамтылған ұшқыш аппараттар қолданылған авиациялық космостық мониторинг . Топтасгыру принципіне қарай әртүрлі мониторинг жүйелері бар . Олардың ішінде түрлі қажетке ең жарамды болып саналатын қоршаған ортаның құрама ( комплексті ) экологиялық мониторингі . Қоршаған ортаның құрама экологиялық , мониторингі - бұл қоршаған табиғи орта объектілерінің ластану деңгейіне баға беруге және адам мен басқа да тірі ағзалардың денсаулығына зиян тигізетін өте қиын жағдайдың тууы туралы ескертуге арналған бақылау жүйесін ұйымдастыру . Ол жергілікті ( локалды , аймақты және фондық болып бөлінеді . ",kaz
961,2017-22,co,110,"Қоршаған ортаның құрама экологиялық мониторингі мынадай түрде атқарылады - бақылау объекгісіне информациялық модель құрастыру ; - бақылау объектісінің жағдайын бағалау және оның информациялық моделін ұқсастыру ; - бақылаудағы объектінің жағдайының өзгеруіне болжам жасау ; - мәліметтерді қолдануға ыңғайлы түрде дайындап қолданушьшарға тапсыру . Құрама экологиялық мониторингтің мақсаты жинақталып алынған мәліметтерді негізге алып : 1 ) адам тіршілік ететін ортаның және экожүйелердің жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер мен функционалдық бүтіндігінің сақталуына баға беру , яғни экологиялық нормативтердің сақталуын бағалау ; 2 ) осы көрсеткіштердің өзгеруі себептерін анықтау және осы өзгерістердің тигізетін зардабын бағалау , сонымен қатар тіршілік ортаға және экожүйе жағдайына диагностика жасап , көрсеткіштерді түзетуге қажетті шараларды белгілеу ; 3 ) зиян тигізілмей тұрып , қолайсыз жағдайлардың болмауын алдын - ала ескертетін шараларды анықтап , солармен қамтамасыз ету . ",kaz
962,2017-22,co,106,"Қазақстанда бірнеше ведомствалық мониторинг жүйелері қызмет атқарады , мысалы , қоршаған ортанының ластануын анықтайтын гидрометеорологиялық торап , яғни гидрометеорология жөніндегі мемлекеттік комитет жүйесіне енетін барлық обсерваториялар , бекеттер , құрылыстағы , көліктегі бақылау пунктері мен тұрақтар жиынтығы , жылжымалы және тұрақты лабораториялар , инспекциялық қызмет орындары және басқалар . Экологиялық мониторинг жүйесі арқылы алынған мәліметтер дұрыс қолданылса , табиғатты тиімді пайдаланатын жолдарды тауып іске асыруға болады . Қазіргі кезде Қазақстанда экомониторингтің бірлестірілген жүйесінің жоқтығы экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты әр түрлі басқару органдардың қызметін біраз қиындатып отыр . Адам мен қоршаған ортаның экологиялық қауіпсіздік деңгейін көтеруге су объектілерінің , топырақтың , атмосфералық ауаның , жануарлар мен өсімдіктер әлемінің , т . б . объектілердің мониторинг жүйесін дамытуға және жақсартуға бағытталған зерттеу жұмыстарының маңызы зор . ",kaz
963,2017-22,co,128,"Мониторинг зерттеулерінің негізгі бағытына қоршаған орта сапасына баға беру жатады . Қоршаған орта сапасы - адам организмінің физиологиялық қажеттілігіне табиғи жағдайдың сәйкестілігі . Ол өмір сүру ұзақтығымен , денсаулық өлшемімен және белгіленген тұрғындар тобы үшін қалыпты аурулардың деңгейімен сипатталатын адам өмірінің қажеттілігіне сәйкес орта дәрежесі . Көптеген ағзалардың таралу аймағы қатаң белгіленген табиғи жағдайлармен шектеледі . Адам кез - келген табиғи жағдайда өмір сүруге қабілетті . Ол табиғи жағдайларға тек қана физикалық жағынан ғана емес , сондай - ақ сол табиғат жағдайларына ыңғайлы тұрмыстық заттектер көмегімен де бейімделеді . Экологиялық мониторингтің бірлестірілген жүйесін ұйымдастырған кезде оның құрамына кіргізуге қажетті негізгі элементтер мен тақырыптық мәліметтер 12 . 2 - ші суреттерде келтірілген . Сонымен бірлестірілген экологиялық мониторингтің болуы экологиялық ережелер мен нормаларды сақтауға бағытталған талаптарды күшейтумен қатар , белгілі жүйелердің нақтылы қауіпсіздігіне аналитикалық болжам жасау арқылы қорғау шаралары жүйесін іске асыруға және экологиялық қауіп - қатерлілікті төмендетуге мүмкіндік туғызады . ",kaz
964,2017-34,co,105,"16 - ші сурет . Бірлестірілген экологиялық жүйенің құрылымы . Экологиялық аттестация және төлқұжат - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Аттестация государственных служащих и перемещение по службе Аттестация как управленческая деятельность и фактор профессионального роста педагогов Аттестация на право получения квалификационного аттестата аудитора и основания его аннулирования Экологиялық аттестация жөне төлқұжаттау объектілердің ( территориялар , территориялық - өндірістік жүйелер және шаруашылық объектілер ) табиғатты қорғауға бағытталған іс - әрекетіне құжаттарға сүйене отырып экологиялық - экономикалық сипаттама беру болып табылады . Осы мақсатта кәсіпорындарға ( өндірістік бірлестіктерге , территорияларға арналған экологиялық құжаттар үлгілері мен төлқұжаттандыруды жүргізу әдісі жасалған ( Т . А , Акимова , В . В . Хаскин , 1994 . Экологиялық төлқұжат - объектілердің немесе өнеркәсіп кәсіпорындарының нормативті - техникалық құжатының жаңа түрі . Кәсіпорынның экологиялық төлқұжатында көрсетілетін мәліметтер : ",kaz
965,2017-34,co,106," - пайдаланылатын ресурстардың ( шикізаттың , отынның , энергияның ) сандық және сапалық сипаттамалары - қоршаған ортаға тасталатын шығарындылардың ( төгінділердің , - кәсіпорында қолданылатын технологияларды шетелдік және отандық жақсы технологиялармен салыстырудың нәтижелері . Экологиялық төлқұжатта берілетін мәліметтер табиғатты қорғауға бағытталған мынадай мәселелерді шешуге арналған : - шығарылатын зиянды заттектердің ( төгінді , қалдықтар ) және өнімнің қоршаған орта мен тұрғындар денсаулығына тигізетін әсерін бағалауға және табиғатты пайдалануға төленетін төлемнің - қоршаған ортаға тасталатын зиянды заттектерге негізделіп кәсіпорын үшін шекті рауалы шығарынды ( төгінді ) нормасын - кәсіпорынның табиғатты қорғау шараларын жобалауға және - кәсіпорынды қайта құруға арналған жобаларды сараптауға ; - кәсіпорынның коршаған табиғи ортаны қорғауға , ұтымды пайдалануға бағытталған зандарды сақтауын бақылауға ; - табиғи және материалдық ресурстарды , энергияны және ",kaz
966,2017-34,co,109," "" Бұзылған жерді рекулътивациялау мен топырақтың бұзылған қабатын алу "" бөлімі статистикалық есептілік мәліметтер негізінде толтырылады . Бұл тікелей тау - кен өндіру өнеркәсіптеріне және кәсіпорынды салғанға , қайтадан жақсартып жөндегенге қатысты . Жылына бұзылатын жөне қалпына келтірілетін жердің жалпы ауданы , оның ішінде ауылшаруашылығына , жайылымға , орман егуге , су қоймаларын ұйымдастыруға және басқа мақсаттарға пайдаланылған мөлшері көрсетіледі "" Кәіпорын көлігі "" деген бөлімде көлік және олардың , есептеу арқылы анықталған , жылына қоршаған ортаға шығаратын негізгі зиянды компоненттері туралы мәліметтер келтіріледі . "" Шығарынды , төгінді , қоршаған ортада зиянды заттектері бар қалдықтарды орналастыру үшін төленетін төлем "" деген бөлімді қоршаған ортаны әртүрлі зиянды заттектердің түрімен ластағанда алынатын істегі төлем көлеміне сәйкестіріп дайындайды . Кәсіпорын құрастырған экологиялық төлқұжат жергілікті табиғатты қорғау органдарының талабына қарай сараптауға жіберілуі мүмкін . ",kaz
967,2017-34,co,102,"Экологиялық төлқұжат шаруашылық объектілерді экологиялық аттестациядан өткізуге мүмкіндік береді , оған сүйене отырып кәсіпорынның шекті рауалы техногендік жүктеме және территорияның техногендік сыйымдылық талаптарына сәйкестігін анықтауға болады . Территорияның экологиялық төлқұжаты дегеніміз табиғи жүйенің , әлеуметтік - демографиялық құрылымның , табиғаттық және өндірістік негізінде территорияның экологиялық төлқұжаты әкімшілік аудандар территориясына арналған , бірақ та оны басқа территориялық құрылымдарға да пайдалануға болады . Бұл төлқұжат бірнеше мыңдаған әртүрлі бағыттағы көрсеткіштерді келесі бөлімдер арқылы қамтиды : - территория туралы жалпы мәліметтер ( әкімшілік жағдайы және бөлінуі , тұрғындар , елді мекендер , жерге орналастырушылық ; - табиғи жағдайлар ( географиялық сипаттама , геологиялық құрылыс , жер бетінің көрінісі ( ландшафт , ауа райы , жер беті мен жер асты сулары , топырақ , өсімдік жамылғысы , жануарлар әлемі ; ",kaz
968,2018-09,co,117,"1 . Экологиялық мониторингке түсінік және оның міндеттері1 . Ж . Ақбасова , Г . Ә . Саинова . Экология . Алматы 2003 . Попередня 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Наступна Экологиялық аттестация және төлқұжат - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Аттестация государственных служащих и перемещение по службе Аттестация как управленческая деятельность и фактор профессионального роста педагогов Аттестация на право получения квалификационного аттестата аудитора и основания его аннулирования Экологиялық аттестация жөне төлқұжаттау объектілердің ( территориялар , территориялық - өндірістік жүйелер және шаруашылық объектілер ) табиғатты қорғауға бағытталған іс - әрекетіне құжаттарға сүйене отырып экологиялық - экономикалық сипаттама беру болып табылады . Осы мақсатта кәсіпорындарға ( өндірістік бірлестіктерге , территорияларға арналған экологиялық құжаттар үлгілері мен төлқұжаттандыруды жүргізу әдісі жасалған ( Т . А , Акимова , В . В . Хаскин , 1994 . ",kaz
969,2018-09,co,103,"Экологиялық төлқұжат - объектілердің немесе өнеркәсіп кәсіпорындарының нормативті - техникалық құжатының жаңа түрі . Кәсіпорынның экологиялық төлқұжатында көрсетілетін мәліметтер : - пайдаланылатын ресурстардың ( шикізаттың , отынның , энергияның ) сандық және сапалық сипаттамалары ; - қоршаған ортаға тасталатын шығарындылардың ( төгінділердің , - кәсіпорында қолданылатын технологияларды шетелдік және отандық жақсы технологиялармен салыстырудың нәтижелері . Экологиялық төлқұжатта берілетін мәліметтер табиғатты қорғауға бағытталған мынадай мәселелерді шешуге арналған : - шығарылатын зиянды заттектердің ( төгінді , қалдықтар ) және өнімнің қоршаған орта мен тұрғындар денсаулығына тигізетін әсерін бағалауға және табиғатты пайдалануға төленетін төлемнің - қоршаған ортаға тасталатын зиянды заттектерге негізделіп кәсіпорын үшін шекті рауалы шығарынды ( төгінді ) нормасын - кәсіпорынның табиғатты қорғау шараларын жобалауға және - кәсіпорынды қайта құруға арналған жобаларды сараптауға ; ",kaz
970,2018-09,co,115," - кәсіпорынның коршаған табиғи ортаны қорғауға , ұтымдыпайдалануға бағытталған зандарды сақтауын бақылауға ; - табиғи және материалдық ресурстарды , энергияны және "" Бұзылған жерді рекулътивациялау мен топырақтың бұзылған қабатын алу "" бөлімі статистикалық есептілік мәліметтер негізінде толтырылады . Бұл тікелей тау - кен өндіру өнеркәсіптеріне және кәсіпорынды салғанға , қайтадан жақсартып жөндегенге қатысты . Жылына бұзылатын жөне қалпына келтірілетін жердің жалпы ауданы , оның ішінде ауылшаруашылығына , жайылымға , орман егуге , су қоймаларын ұйымдастыруға және басқа мақсаттарға пайдаланылған мөлшері көрсетіледі . "" Кәіпорын көлігі "" деген бөлімде көлік және олардың , есептеу арқылы анықталған , жылына қоршаған ортаға шығаратын негізгі зиянды компоненттері туралы мәліметтер келтіріледі . "" Шығарынды , төгінді , қоршаған ортада зиянды заттектері бар қалдықтарды орналастыру үшін төленетін төлем "" деген бөлімді қоршаған ортаны әртүрлі зиянды заттектердің түрімен ластағанда алынатын істегі төлем көлеміне сәйкестіріп дайындайды . ",kaz
971,2018-09,co,115,"Кәсіпорын құрастырған экологиялық төлқұжат жергілікті табиғатты қорғау органдарының талабына қарай сараптауға жіберілуі мүмкін . Экологиялық төлқұжат шаруашылық объектілерді экологиялық аттестациядан өткізуге мүмкіндік береді , оған сүйене отырып кәсіпорынның шекті рауалы техногендік жүктеме және территорияның техногендік сыйымдылық талаптарына сәйкестігін анықтауға болады . Территорияның экологиялық төлқұжаты дегеніміз табиғи жүйенің , әлеуметтік - демографиялық құрылымның , табиғаттық және өндірістік негізінде территорияның экологиялық төлқұжаты әкімшілік аудандар территориясына арналған , бірақ та оны басқа территориялық құрылымдарға да пайдалануға болады . Бұл төлқұжат бірнеше мыңдаған әртүрлі бағыттағы көрсеткіштерді келесі бөлімдер арқылы қамтиды : - территория туралы жалпы мәліметтер ( әкімшілік жағдайы және бөлінуі , тұрғындар , елді мекендер , жерге орналастырушылық ; - табиғи жағдайлар ( географиялық сипаттама , геологиялық құрылыс , жер бетінің көрінісі ( ландшафт , ауа райы , жер беті мен жер асты сулары , топырақ , өсімдік жамылғысы , жануарлар әлемі ; ",kaz
972,2017-22,co,106,"1 . Экологиялық мониторингке түсінік және оның міндеттері1 . Ж . Ақбасова , Г . Ә . Саинова . Экология . Алматы 2003 . Попередня 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Наступна Тұрақты даму түсінігі - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . ЛЕКЦИЯ . Тұрақты коэффициентті сызықты біртексіз теңдеулерді интегралдауМаркетинг түсінігі , оның қызметі және принциптеріТұрақты даму жөніндегі Б ¥¥ комиссиясы жасаған тұрақтыТұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялары бар қалалардың тәжірибелеріТұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялары бар қалалардың тәжірибелері Тұрақты даму тұжырымдамасының пайда болуы : экономикалық өсу , кедейшіліктің артуы , өмір сүру , өзара байланысты дағдарыстар секілді негізгі төрт принциптерге негізделеді . ",kaz
973,2017-22,co,140,"Әлемде жылдық өндіру көлемі Еуропаның барлық тарихын - дағы тұтынудың жалпы көлеміне тең . Экономикалық өсу қар - қыны жылына 3 пайызды құрайды . Тірі заттардың өнімділігінің өсу қарқыны жылына 1 пайыз . Осы қарқын сақталса , онда 50 жылдан кейін дағдарыстық жағдай сипат алуы мүмкін . Одан әрі келісілмеген экономикалық өсу Жердегі барлық тіршілік пен өркендеуді қатерге толтырады . Әрбір 40 жыл сайын Жер бетіндегі халық саны артып отыр . Егер қазір 6 , 9 млрдқа жуық халық бар деп есептелсе , Б ¥¥ мәліметтері бойынша 2040 жылы халықтың өсуі 12 млрд жетеді деп күтілуде . Оның ішінде 10 млрд әлсіз дамыған елдерде , 2 млрд дамыған елдерде . Кедейшілік мәселелері күрделеніп отыр . Кедейшіліктің артуы барысында қоршаған ортадағы жүктеме артады , яғни кедей адам орманды кесуге мәжбүр болады : себебі тамақ жеу , жанұясын асырау және т . б . факторлар ықпал етеді . Бұл өз кезегінде экономикалық өсуді шектейді . Сондықтан экономикалық және эколо - гия бір тізбектегі бай және кедей адамдарды байланыстырады . ",kaz
974,2017-22,co,111,"Өмір сүру . Экономикалық өсу қоршаған табиғи орта жағдайын төмендету мәселесін тудырды : СО2 мөлшерінің артуынан климаттың өзгеруі , атмосфералық ауаның бұзылуы адам үшін апатты жағдайды туындатуда . Сонымен қатар , ауаның ластануы , орманның жойылуы , су қоймаларының токсинді қалдықтармен ластануы , биоалуандылықтың азаюы , ядролық соғыстың қауіптілігі , планетадағы тірі заттардың физикалық жойылуы және т . б . Жалпы осы теріс әсерлер табиғи орта қуаттылығын азайтады . Бұл ресурстардың өнімділігін төмендетуге , экономикалық базис пен экономикалық жағдайды төмендетуге алып келеді . Өзара байланысты дағдарыстар . Экономикалық өсу табиғи ортаны бұзады , ал экологиялық тозу экономиканы төмендетеді . Бұл іргелі байланыстар 80 - жылдардың ортасында ғана байқалды . Яғни экономика мен экология арасында қарама - қайшылықтар пайда болды . Егер бұрын қоршаған ортадағы экономикалық өсудің салдары жайында айтылса қазіргі таңда экологиялық қысым жағдайы қызу талқылануда . ",kaz
975,2017-22,co,112,"Бұрынғы кезде экономикалық өзара тәуелді елдердің өсуі орын алса , ал қазір экологиялық өзара тәуелді елдердің жедел дамуы байқалуда . Экология және экономика бір - бірімен : жергілікті , аймақтық , ұлттық , ғаламдық деңгейде байланысып жатыр . Егер ресурстық база тозуға ұшыраса , онда даму жүзеге аса алмайды . Таза экологиялық немесе экономикалық мәселе болуы мүмкін емес , адамды қоршаған табиғи ортаның жалпыға ортақ мәселесі бар . Сондықтан : мемлекеттік , қоғамдық және жеке меншіктің халық шаруашылығында , өркендеген тауарлы - нарықтық экономикада өзара үйлесу ; өндірушілер мен сатушылар арасындағы еркін бәсеке және демонополизациялау ; ауылшаруашылық және өнеркәсіптік өнімдерді өндіру , планетаның барлық тұрғындарының өмірлік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жеткілікті деңгейде мәдени игіліктермен қамтамасыз ету ; халықтың пайдалы іс - әрекеттерін тұрақтандырудың тиімді құралдары . табиғат пен қоғамның , адам мен биосфераның коэволюциясын , олардың арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз ету , ",kaz
976,2017-22,co,106,"қазіргі ғана емес , болашақ ұрпақтың негізгі өмірлік қажеттіліктерін қанағаттандырудың мүмкін қажеттіліктерін сақтау ; табиғи ресурстарды тиімді пайдаланудың әдістерін тәжірибелік жүзеге асыру және теориялық жасау ; ноосфералық дамудың экологиялық қауіпсіздігін қамтама - сыз ету ; биотехнологияның дамуы арқылы қалдықсыз технология мен аз қалдықты технологияны дамыту , органикалық отынды жағуға негізделген энергетикадан энер - гияның жаңартылатын көздерін пайдаланатын баламалы энергия көздеріне өту ( Күн , жел , су биомасса энергиялары ; табиғатты қорғаудың әкімшілік , экономикалық , құқықтык әдістерін жетілдіру , биосфераның түрлік алуандылығын тұрақты сақтауды қам - тамасыз ету ; халық , әсіресе , жастар арасында жүйелік экологиялық - тәрбиелік жұмыстар , яғни азаматтардың табиғатқа деген ұтымды қатынастарын сақтау ; экологиялық - адамгершілік кодекс талаптарын сақтау және жасау . мектепке дейінгі және мектептерде жалпы орта білім беру , балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу ; ",kaz
977,2017-22,co,108,"әлем үшін күрес , жаңа әлемдік соғыстар мен аймақтық жан - жалдардың алдын алу , барлық мәселелерді бейбіт жолмен шешу ; өнеркәсіп , ауыл шаруашылығы , мәдениет , пен ғылым сала - сындағы біржақты және көпжақты іскерлік байланыстарды қамтамасыз ету ; экономикалық дамудың әртүрлі аспектілері әлсіз дамыған елдерге жан - жақты көмек беру , әлемдік және табиғат қорғау іс әрекеттеріне Б ¥¥ - ның бел - сенді қатысуы . ғылым мен техниканың дамуының жоғары деңгейі және оны тәжірибеде жүзеге асыру ; табиғи және қоғамдық ғылымдар арасындағы айырмашылықты жою және біртұтас әлеуметтік - табиғи ғылыми теория ретінде қалыптастыру ; ақпарат құралдары мен халықтық білім берудің кең таралуы және әділеттілігі ; барлық халық шаруашылығы мен мәдениетті кибернетикалау және ақпараттандыру ; идеологиялық жұмыстарда электрондық құралдарды жаппай пайдалану , соның ішінде тұрақты даму стратегиялық табыстарын насихаттау ; ",kaz
978,2017-34,co,160,"заттық - энергетикалық ресурс алдында ақпараттық ресурс - тардың бағыттылық орнын жылжыту ; адамдардың ғылыми көзқарастарын жетілдіру , тұрмыстан тыс қалу саналарын жою . 2002 жылы Тұрақты даму жөніндегі Бүкіләлемдік Саммитте Жер планетасының өмірлік қамтамасыз ету жүйесін сақтауда негізгі адамзаттық қажеттіліктерді ұзақ мерзімді қанағаттандыру үшін әлемнің барлық мемлекеттері тұрақты даму идеяларына көшуі қажет деп қорытындылады . Әлем елдерінің тұрақты дамуға өтуінің негізгі алғышарттары . Тұрақты дамудың негізгі үш аспектілері және олардың өзара байланыстары . Попередня 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 Наступна Лекция № 14 - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Қазақстан Республикасының тұрақты даму тұжырымдамасына өтуінің негізгі ережелері Адамның экономикалық және т . б . қызметтерінің негізі болып табылатын табиғат ресурстарының шектеулілігі , қоршаған ортаның ластануы секілді мәселелерге арналған ғылыми жұмыстар ХХ ғасырдың 60 - шы жылдарынан кейін пайда бола бастады . Осыған байланысты Жердегі ғаламдық үрдістерді зерттеуге бағытталған жобалы зерттеулер институтының халықаралық федерациясы ( ЖЗИХФ , Рим клубы , Жүйелік талдаудың ха - лықаралық институты , КСРО - да жүйелік зерттеулердің бүкілодақтық институты секілді халықаралық үкіметтік емес ұйымдардың пайда болуына алып келді . ",kaz
979,2017-34,co,107,"1983 жылы желтоқсан айында Б ¥¥ Бас хатшысының қол - дауы бойынша қоршаған орта және даму жөніндегі халықаралық комиссия ( ҚОДХК ) құрылды . Оның басшысы болып Норвегияның премьерминистрі Гро Харлем Брундтланд сайланды . Табиғат пен қоғам арасындағы қатынастардағы ғаламдық мәселелерге талдау жасау . Әлемдік қауымдастық алдына қойылатын мақсаттарды қалыптастыру . Ғаламдық мәселелерді шешу стратегиясы мен тұжырым дамасын ұсыну . Соңғы жүзжылдықта өмір тіршілігін қамтамасыз ететін адам мен планета арасындағы өзара қарым - қатынастар түбірімен өзгеріп , Жердегі өмір мен өркендеуге қауіп төнді . Соңғы жүзжылдықта тұтыну қарқыны , экономикалық өсу жылдам қарқынмен өсе бастады . Өндіріске қаншама ресурстар тартылды . Табиғи орта мүмкіндігімен келіспей өскен экономикалық өсу планета мен адам баласының ұзақ уақыт бойы өмір сүрмеуіне негіз қалайтын тенденцияның пайда болуына айналды . ",kaz
980,2017-34,co,135,"Экономикалық өсу табиғи ортаны бұзып , экологиялық дағдарысқа алып келеді , бұл өз кезегінде экономикалық өсуді қысқартады және т . б . ҚОДХК - ның тұрақты дамуға өтудегі алдына қойған міндеттеріне : Шешім қабылдау үрдісіндегі экологиялық және эконо - микалық аспектілерді интеграциялау кіреді . Брундтланд комиссиясы екі негізгі категорияға : өмір сүруге қажетті мүмкіндіктері мен қажеттіліктер түсінігі шектеу түсінігіне назар аудару қажеттілігіне тоқталып өтті . Үшінші сала - Тұрақты даму саласы , оның шеңберінде адам мен табиғаттың үйлесімді өзара байланысы қарастырылады . Мұнда кедейшілік пен тұтыну арасындағы шек қойылып , адамзаттың ұзақ әрі қолайлы өмір сүруіне негіз қалайды . Сигналды жетілдіру . Адамның материалдық игілігінің деңгейін бақылап , тереңнен зерттеу қажет . Үкімет пен қоғамға қоршаған ортаның жағдайы және экономикалық өсу туралы жедел әрі тұрақты ақпараттандыру . Өнім құнына қоршаған ортамен байланысты ұтымды шығындарды қосып , Ж ¥ Ө секілді экономикалық көрсеткіштерді қайта қарастыру , яғни табиғи капитал табысы мен тозуы , игілікпен тұтыну көлемі , пайдамен шығындарды араластырмас үшін қажет . ",kaz
981,2017-34,co,154,"Пікір айту уақытын қысқарту . Қоршаған ортаға артық жүктеме туралы сигналдарды белсенді іздеу керек . Мәселе пайда болған жағдайда , оны шешу жолдарын алдын ала жоспарлау керек ( мүмкіндігінше , оның пайда болуын алдын ала болжамдауды үйрену керек ) оны тиімді шешудің институциональдық және техникалық құралдары дайын болуы керек . Әрбір адамнан сынмен ойлауды , икемділікті , саналылықты , физикалық және әлеуметтік жүйені қайта құруға қабілетті болуды талап етеді . Осы сатыда компьютерлік үлгілеу , жалпы жүйелік ойлау көмекке келеді . Жаңартылмайтын ресурстарды пайдалануды төменгіденгейге жеткізу . Пайдалы қазбалар , грунтты сулар және минералдар жоғары тиімділікпен пайдалануы керек , екінші рет қайта өңдеп , ал ерікті түрде жаңартылатын ресурстарға өту жағдайында оларды тұтынуды қысқарту керек . Жанартылатын ресурстардын бұзылуынын алдын алу . Топырақ құнарлылығы , жерүсті және жерасты сулары , орман , балық , жабайы жануарлар секілді барлық тірі ағзалар қорғалып , мүмкіндігінше қайта қалпына келуі керек . Бұл ресурстарды тұтыну қарқыны өзін - өзі қайта қалпына келу қарқынынан аспауы шарт . Мұндай әдіс ресурстарды шамадан тыс пайдаланған жағдайда экономикалық тұрақтандырғыштар немесе қатаң айыппұлдар және қалпына келтіру қарқыны туралы ақпараттарды талап етеді . ",kaz
982,2017-34,co,168,"Жоғары тиімділікке жету техникалық ұтымды және экономикалық тиімді . Егер де біздер өз мақсатымыз ретінде қазіргі және болашақ ұрпаққа қауіп - қатер әкелмейтін бүгінгі өмір сүруді қамтамасыз ету үшін жоғары тиімділік қажет . 6 . Физикалық капитал менхалық санынын артуын баяулату жэне қысқарту . Жоғарыда аталған көрсеткіштерге жетудің ұтымды шектері бар . Сондықтан бұл критерийдің маңызы жоғары . Онда институциональдық және философиялық өзгерістер , әлеуметтік жаңалықтарды қарас - тырады . Ол өнеркәсіптік өндірістің көлемі мен халық санының тұрақты көрсеткіштерін анықтауды талап етеді . Мұнда өсу идеясына емес , анықталған даму идеясы мақсатына шақыру керек . Тұрақты даму тұжырымдамасы : экономикалық , әлеуметтік , экологиялық сияқты үш негізгі кеңістіктің бірігуінің нәтижесінде пайда болды . Әлеуметтік кеңістік . Тұрақты дамудың әлеуметтік көзқарасы адамға бағытталған және әлеуметтік , мәдени жүйелердің тұрақтылығын сақтауға бағытталған . Бұл әдістің маңызды аспектісі игіліктерді әділдікпен бөлу . Тұрақты дамуға жету үшін қазіргі қоғам тарихи тәжірибені ескеретін шешім қабылдаудың тиімді жүйелерін құруы қажет . Адам дамуының тұжырымдамасы шеңберінде адам дамудың нысаны емес , субъектісі болып та - былады . Тұрақты даму тұжырымдамасы бойынша , адам өзінің өмірінде қалыптасатын салаларға ғана емес , дұрыс шешім қабылдау үрдісі мен оны жүзеге асыруға , орындалуын бақылауға да қатысуы керек . ",kaz
983,2017-34,co,115,"Экологиялық кеңістік . Экологиялық көзқарас тұрғысынан тұрақты даму биологиялық және физикалық табиғи жүйелердің біртұтастығын қамтамасыз етуі керек . Мұнда экожүйенің өмірлік қабілеттілігінің маңызы зор . Табиғи ресурстардың деграда - циялануы , қоршаған ортаның ластануы , биологиялық алуандылықты жоғалту экологиялық жүйелердің қайта қалпына келу мүмкіншілігін жояды . Тұрақты дамуды қамтамасыз ету үшін халықтың барлық бөлігі өзінің физикалық және рухани қабілеттіліктерін дамытуға құқығы бар . Сондықтан тұрақты даму тұжырымдамасында халықтың барлық бөлігін осы тұжырымдаманы жүзеге асыруға шақырады . Сонымен бірге , әлемде кеңінен орын алған жасы , жынысы , ұлттық белгілері бойынша шектеулерді жоюға барлық күшті салу тұрақты дамуға өтудің алғышарты болып табылады . Табиғи ортаның бұзылуы мен ластануынан көбіне әйелдер мен балалар зардап шегеді , сондықтан да бала мен әйел қорғау туралы халықаралық келісімдердің орындалуына барлық мүмкіндіктерді беруге шақырады ( Рио - 92 . ",kaz
984,2017-34,co,164,"Тұжырымдаманың маңызды кезеңі тұтыну құрылымын өзгерту , яғни мұнда басты рөлді тұтынушылар атқарады . Эколо - гиялық таза өнім және экологиялық таза ортада мекен етуде тұтынушылар құқығын қолдау әлемдік қауымдастықтағы стандарттарға сәйкес болуы керек . Тұрақты даму идеясы адам құқығын нығайтуды , қазіргі және болашақ ұрпақтың табиғатпен үйлесімді байланысқа түсуіне негіз қалайды . Әлемде тұрақты даму индикаторлары мен критерийлерін жасау жолында Б ¥¥ , Әлемдік Банк , мемлекеттердің экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымдары ( ЭЫД ¥ , Еуропалық Комиссия , Қоршаған орта мәселелері жөніндегі Ғылыми комитет секілді жетекші халықаралық ұйымдармен белсенді жұмыстар атқарылды . Дегенмен , тұрақты даму индикаторларын жасау ісі әлі де толық аяқталмағанмен де , индикаторлар ғаламдық , аймақтық , ұлттық , Жергілікті , салалық және жеке тұрғын пункттері мен кәсіпорындарды да қамтиды . Тұрақты даму индикаторларын жа - сау кешенді және ақпараттың көп бөлігін қажет ететін , қымбат бағаланатын үрдіс . Жүйеге енген индикаторларды көптеген елдерде статистикалық мәліметтердің жоқтығына байланысты пайдалану қиындық тудырады . Индикатор деп экономикалық , экологиялық және әлеуметтік жағдайлар мен өзгерістер туралы талқылауға мүмкіндік беретін көрсеткіштерді айтады . Индикаторлармен қатар тәжірибе жүзінде индекстер жасалынып , қолданылады . Индекс - бірнеше басқа индикаторлар мен мәліметтерге негізделіп , өлшенетін индикаторлар . ",kaz
985,2017-34,co,107,"Индикатор қоршаған табиғи ортаның жағдайы мен ондағы құбылыстар туралы сипаттайды . Бүгінгі шешім қабылдауда болашаққа қатысты ақпараттардың маңыздылығы жоғары . Жасалып жатқан индикаторлар болашақ жайында ақпараттар алуға мүмкіндік береді . Мысалы , қандай да бір шараны ұйымдастыру барысында біздер ауа райына назар аударамыз : яғни болашақ ауа райының индикаторы болып табылатын барометрге қараймыз , ауа қысымын өлшейміз . Болмаса , инвесторлар үшін нарықтағы акцияның ертеңгі бағасын анықтау . Болашақтың индикаторлары Күнделікті шешімдерді қабылдауда міндетті болып табылады , бірақ олардың да өздеріне тән кемшіліктері , жетілдірілмеген тұстары бар . Индикаторлар сандық бағалаудағы тікелей шешімдерді негіздеу үшін пайдаланылады . Индикаторлар өзгерістерді айқындауға мүмкіндік береді . Индикаторларды пайдалану табиғат пайдаланудағы кемшіліктерді айқындауға мүмкіндік береді . Индикаторлар пайдаланушылардың әртүрлі категорияларына ақпараттардың жеткілікті қол жеткізуіне мүмкіндік береді . ",kaz
986,2017-22,co,134,"Индикаторлар ғылыми - техникалық ақпараттар алмасуын жеңілдетеді . Шешімдерді жоспарлау және қолдауда индикаторлар коммуникативті қызмет атқарады . Мысалы , индикаторлар қоршаған ортаның жағдайы туралы қоғамдық топтарға хабарлап , белгілі шешім қабылдау қажеттілігін көрсетеді . Әлемдік тәжірибеде тұрақты даму индикаторларын жасау құрылымында екі әдістің бар екендігін көрсетеді : Индикаторлар жүйесін құру , оның әрқайсысы тұрақты дамудың жеке аспектілерін көрсетеді . Жалпы жүйе шеңберінде келесі көрсеткіштер бөлінеді : 2 ) Интегральды индикаторларды құру әлеуметтік - экономикалық даму тұрақтылығының деңгейі туралы талдауға мүмкіндік береді . Интегральды индикатор көрсеткіштерді : экологиялық сияқты үш тобы негізінде жүзеге асырылады . Тұрақты даму жөніндегі Б ¥¥ комиссиясы жасаған тұрақты - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Тұрақты даму жөніндегі Б ¥¥ комиссиясы жасаған тұрақты Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . ЛЕКЦИЯ . Тұрақты коэффициентті сызықты біртексіз теңдеулерді интегралдауТұрақты даму түсінігіТұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялары бар қалалардың тәжірибелеріТұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялары бар қалалардың тәжірибелеріТұрақты дамудың тұжырымдамасы ",kaz
987,2017-22,co,125,"тұрақты дамудың әлеуметтік аспектілерінің индикаторалры ; тұрақты дамудың экономикалық аспектілерінің индикаторлары ; тұрақты дамудың экологиялық аспектілерінің индикаторлары ( су , құрлық , атмосфера , және басқа да табиғат ресурстары мен қалдықтарды қосқанда ; тұрақты дамудың институциональдық аспектілерінің индикаторлары ( саясатты жоспарлау және бағдарламалау , ғылыми жобала ; халықаралық - құқықтық құралдар , ақпараттық қамтамасыз ету , халықтың негізгі топтарының рөлін күшейту ) сияқты төрт негізгі топтарға бөлінген . Индикаторлар мақсаттық бағыттылығы бойынша үш категорияға бөлінген : жылжымалы күш индикаторы , мұнда тұрақты дамуға ықпал ететін үрдістер , адамдық іс - әрекеттер сипатталады ; ағымдық жағдайдағы индикаторлар , мұнда тұрақты дамудағы әртүрлі аспектілердің ағымдық жағдайы сипатталады ; реакциялық индикатор - ағымдық жағдайды өзгертуге бағытталған саяси және басқа да құралдарды ( әдіс - тәсілдер ) жүзеге асыруға мүмкіндік береді . Стратегиялық шешімдерді қабылдауцдағы жинақталған қорытындыларды алу мүмкіндігі тұрақты дамудың интегрлі көрсет - кіштеркіштерін жасау мен қолдануды талап етеді . Бұл тұрақтылықтың деңгейін жалпы бағалауға толық мүмкіндік беруі мүмкін . ",kaz
988,2017-22,co,106,"Мұндай көрсеткіштердің ішінде келесіге тоқталып өтейік . Ең алдымен , Д . Медоуздың ғаламдық даму алгоритмін атап өтуге болады . Көрсетілген формула табиғат пен қоғамның өзара әрекеттесуінің принципті аспектілерінің маңыздылығын бейнелейді , параметрлерді өзгерту арқылы табиғаттағы қоғамның тіршілік формаларын өзгертуге , табиғаттың мүмкін шарттарының шектерін таңдау үшін кеңістікті бейнелейді . Интегралды көрсеткіштердің ішінде экологиялық тұрақтылық көрсеткішін атап өтуге болады . Оны Йель және Колум - бия университеттерінің мамандары 2001 жылы ойлап тапқан . Индекс мәндері 5 үлкен бөлімге бөлінеді , 22 индикатор бойынша есептеледі . Әр индикатор 2 - 5 өзгермелі орташа мәндердің есептеулерімен анықталады . Барлығы 67 өзгермелі мән берілген . Басқа көрсеткіштер ретінде табиғи ортаға келетін қысымды ( экологиялық іздер ) атап өтуге болады . Ол аумақ секілді ресурстың тұрақты даму мәндерін анықтайды . ",kaz
989,2017-22,co,148,"Осы индикатор көмегімен халықтың азық - түлікті тұтынуы мен теңіз аумағы және Жердің биологиялық өнімділігі аумағы эквивалентілігі өлшенеді . Дамыған елдерде тұратын орташа тұтынушының экологиялық ізі табысы төмен елдерге қарағанда , 4 есеге артып отыр . Экологиялық ізді есептеу әдісі ассимилляциялық үдерістер мен табиғи ресурстардың әлуетті қорлары көзқарасы тұрғысынан табиғатқа келетін нақты қысымды салыстыруға мүмкіндік береді . Қазіргі уақытта жеке есептеулермен планетадағы халықтың қысымы әлуеттік мүмкіндіктен 30 пайызға артып отыр . Де генмен , басқа зерттеулер көрсеткендей , ғаламдық ауқымда мүмкін экологиялық іздердің шектерін нақты есептеу үшін планетаның табиғи сыйымдылығына қатысты білім жоқ . Интерглі көрсеткіштердің ішінде халықаралық қолданысқа кеңінен енген және тиімді қолданылатын көрсеткішке адам дамуы индексін жатқызуға болады . Бұл көрсеткіш Б ¥¥ даму бағ - дарламсы аясында жүзеге асырылады . Маңызды құрамдас адам дамуының көрсеткіштерін сипаттайды : халықтың сауаттылығы , жан басына шаққандағы ЖІӨ көлемінің есептеу , өмір ұзақтығы . Аталған үш құрамдас көрсеткіштер арнаулы формула көмегімен жалпы есептеулерге енгізіледі , нәтижесінде адам дамуының интегрлі индексі алынады , ол шамамен , ең жоғары 1 , 0 дамыған және ",kaz
990,2017-22,co,108,"00 жалпы кестеде төменде тұратын мемлекеттерді сипаттайды . Тұрақты дамудың индикаторларының тұрақтылығы ол аумақтық басқару үшін билік органдарымен жоспарланатын басқару шешімдерінің нақты типтеріне негізделген ғылыми жасаулар мен негіздемелердің интеграциясын қамтамасыз етеді . Ғылыми негізделген және нақты индикаторлар ды таңдаудан алға қойылған мақсатқа жету тиімділігі тәуелді болады . Қазақстан Республикасының тұрақты даму тұжырымдамасына өтуінің негізгі ережелері Қоршаған ортаның жағдайы кез келген мемлекеттің дамуындағы алдыңғы қатарлы мәселелердің бірі болуы тиіс . Яғни , экономика мен экология арасында теңдікті қалыптастыра алмаған мемлекеттің болашағы да бұлыңғыр болатыны сөзсіз . Өйткені бүгін экономикалық көрсеткіштерді арттырамыз деп , нәтижесінде экономиканың салдарынан келетін залалды жою үшін он , тіпті , жүз есе артық қаржы жұмсауға әкеп соғатын мы - салдарды адамзаттың даму тарихынан келтіруге болады . ",kaz
991,2017-22,co,163,"2030 жылға дейінгі даму стратегиясының мақсаттарына қол жеткізуде тұрақты даму тұжырымдамасы негізгі рөлді атқара - ды . Оған қоса , тұрақты даму тұжырымдамасы әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елдерінің қатарына енуге де жағдай жасайды . Қазақстан Республикасы Еуропа мен Азия арасын эконо - микалық , саяси , мәдени тұрғыдан байланыстыратын негізгі көпір болғандықтан , Еуразия құрлығының экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды рөлді атқарады . Дегенмен ре - спублика шеңберіндегі экологиялық мәселелер еліміздің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге біршама қиындықтар туғыздырып отырғаны белгілі ( ҚР экологиялық мәселелері қарастырылған . Әлемдегі болып жатқан қоршаған орта мен адамзат арасын - дағы шиеленістің артуына байланысты адамның қоғамдағы әлеуметтік түр ретінде ғана емес , биологиялық түр ретінде жойы - лып кету қаупі төніп тұр . Сол себепті , қоршаған орта мен адамзат баласының өзара байланысуын үйлесімді тұрғыдан қамтамасыз ету үшін әлем елдері бірлесіп маңызды шешімдерді қабылдау қажет . Осындай маңызды шешімдердің қатарына тұрақты даму тұжырымдамасы жатады . Қазақстан Республикасы үшін тұрақты даму тұжырымдамасының маңызы өте зор . тұрақты даму тұжырымдамасы республиканың әлеуметтік , экологиялық , экономикалық , саяси дамуына оңтайлы түрде ықпал ете отырып , әлемнің бәсекеге қабілетті , дамыған елдерінің қатарына қосылуға мүмкіндік береді . ",kaz
992,2017-22,co,125,"Рейтингте Қазақстан өмір сүру деңгейі бойынша 79 - орында , ал Ресей - 65 - орын . ҚР өмір сүру сапасы бойынша әлемнің дамыған елдерінен артта қалып отыр . Өмір сүру сапасы өмір сүру ұзақтығымен , әлеуметтік деңгейімен , табиғи қоршаған ортаның жай - күйімен анықталады . Қоғам , табиғат және адам халықаралық университетінің ( Дубна , Ресей ) өмір сүру сапасы индексі бойынша рейтинг көшбасшысы Норвегияның коэффициенті - 3 , 83 , Ресей Қазақстанда халықтың денсаулық жағдайы мен адамдардың өмір сүруінің ұзақтығы басқа елдердің көрсеткіштерімен салыс - тырғанда , елеулі түрде артта қалып отыр . Бірақ , 2005 жылмен салыстырғанда , халықтың өмір сүруінің орташа ұзақтығы 2008 жылы 5 % артып , 67 , 11 жасты құраса , ал Жапонияда бұл көрсеткіш 80 жасқа жақындайды . Республикада өлім деңгейі 2007 жылы салыстырғанда 5 - ға төмендеді . Бүгінде бұл көрсеткіш мың адамға шаққанда 9 , 74 . Со - нымен қатар елде АҚТҚ инфекциясы артқаны байқалады , 2008 жылы 18 % құрады . ",kaz
993,2017-22,co,120,"Дүниежүзілік банктің деректері бойынша , табиғи капиталдың тозуы мен жойылуын ескеретін шынайы жинақтау индексі ( ШЖИ ) Қазақстан Республикасында - 25 , 5 - ті құрайды , ал Ресей Федерациясы үшін - 4 , 4 , Норвегия + 14 , 8 , АҚШ + 4 , 4 . Қазақстан адам әлеуетінің даму индексі ( АӘДИ ) бойынша 2007 жылғы елдер рейтингінде ( 0 . 804 ) 82 - орынға ие . 2024 жылға дейін Қазақстан Республикасы өмір сүру сапасы деңгейі бойынша әлемдегі барынша бәсекеге қабілетті және дамыған елдердің қатарында орнығу үшін ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыру , өмір сүру жасын ұзарту , экологиялық Тұрақтылық индексінің өсуін қамтамасыз ету қажет . Қазақстан Республикасында халықтың орналасу тығыздығы төмен , 193 мемлекеттің ішінде 182 - орында ( 5 , 6 . Республика аумағының басым бөлігінде шаруашылық жүргізуге едәуір қиыншылықтар туғызды және бірқатар аймақтарды халықты орналастыру мүмкіндігі жоқ . Осыған қарамастан , халықтың саны белгілі деңгейде ұстап тұру да тұрақты даму тұжырымдасының басты міндеттерінің бірі . ",kaz
994,2017-22,co,113,"Халық санын арттыру біздің республикадағы көрсеткіш бойынша 2024 жылға қарай 18 миллион тұрғынға қол жеткізу деп көрсетілсе , Б ¥¥ - ның мәліметтері бойынша 2050 жылы Қазақстан осы көрсеткішке қол жеткізу керек дееп көрсетіледі . Ол үшін табиғи өсім көрсеткішін 1000 адамға шаққанда 12 , 68 - ге ( қазіргі кездегі 8 , 0 - ге қарағанда , өмір сүрудің орташа ұзақтығын 73 жасқа дейін жеткізу , туу көрсеткішін 1000 адамға шаққанда кем дегенде 22 адам деңгейінде ұстап тұру талап етіледі . Ерлердің және әйелдердің өмір сүруінің орташа ұзақтығындағы алшақтық қазіргі 11 жылдан 7 , 5 жылға азаюға тиіс . Бұл көрсеткіштер біздің еліміздің алға жылжу қажеттілігін көрсетеді . 2020 жылға дейін Қазақстандағы өмір сапасы деңгейі бойынша алдыңғы қатарлы дамыған елдер қатарына қосылу үшін , тұрақтылықққа қол жеткізу үшін ең алдымен түбегейлі міндеттерді шешу керек : ",kaz
995,2017-22,co,109,"экологиялық тұрақтылық индексінің артуын қамтамасыз ету . 2013 жыл мен 2018 жылдар аралығында РТП - ЭИР көрсет - кіштері 43 пайыздан төмен болмауы керек , ал одан шығу ЭИР 53 тең болуы керек . Б ¥ л жаңартылмайтын табиғи ресурстарды пайдаланудың орнына тиімді технология есесбінен артуы мүмкін . Қазақстандағы өмір сүру ұзақтығын 2024 жылға қарай 73 ұзарту көзделінуде , әйел мен ер адам арасындағы өмір ұзақтығындағы алшақтық қазіргі таңда 11 жылды құраса , 2024 жылы 7 , 5 жылға кеміту көрсетіуде . Осы жағдайда тұрақты дамудың маңызды критерийі болып халық табылады . Халық саның оңтайлы мақсаттық деңгейі 2024 жылға қарай 18 млн адамға жету көзделінген . Бұл мақсатқа жету үшін халықтың табиғи өсімін 1000 адамға шаққанда , 12 , 68 көтеру керек ал қазір бұл көрсеткіш - 8 , 0 . ",kaz
996,2017-22,co,130,"Экологиялық тұрақтылық индексінің артуы экологиялық та - лаптарды арттыру көмегімен , қоршаған ортаға келетін антропогенді қысымды төмендету есебінен 2024 жылы 88 баллға дейін жеткізу көзделінген . ҚР Тұрақты даму тұжырымдамасына көшу кезең - кезеңмен жүзеге асырылады . Әр кезеңде атқарылатын іс - әрекеттер параметрлері де қатар көрсетілген . Тұрақты дамуға өту : дайындық кезеңіне бірінші , екінші және үшінші кезеңдерге бөлінеді . Дайындық кезеңі ( 2007 - 2009 жылдар ) - Тұрақты даму принциптерін қоғамдық және саяси іс әрекеттердің барлық салаларына ендіру , экономиканы әртараптандыру , технологиялық алға жылжуды жүзеге асыруға қажетті жағдайларды жасау . Бірінші кезең ( 2010 - 2012 жылдар ) - ҚР - ның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіруді қамтамасыз етуге негізделген . Екінші кезең ( 2013 - 2018 жылдар ) - өмір сүру сапасы деңгейі бойынша әлемдік дамудағы көшбасшылар арасындағы еліміздің жағдайын нығайту , табиғи ресурстарды орынсыз пайдалану салдарынан болатын шығындарды айтарлықтай қысқарту , елдің экологиялық Тұрақтылығының жоғары деңгейін қамтамасыз ету . ",kaz
997,2017-22,co,105,"Үшінші кезең ( 2019 - 2024 жылдар ) - Тұрақты дамудың қабылданған халықаралық өлшемдеріне қол жеткізу . ҚР Тұрақты дамуға көшу тұжырымдамасы оңтайлы бекітілген параметрлерді есептеуді , математикалық үлгілеуді , мәліметер базасын қалыптастыруды қосатын ғылыми әдістемелер негізінде жасалынған . Тұрақты дамудың негізгі принциптері мен көрсеткіштерін атаңыз ? Тұрақты даму барысында қандай индикаторлар есепке алынады ? ТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРА ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ . БИОСФЕРА ЭВОЛЮЦИЯСЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРА ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ . БИОСФЕРА ЭВОЛЮЦИЯСЫ БиосфераБиосфераБиосфера и ее границыБиосфера и человек - самоорганизующиеся целостностиБиосфера как саморегулирующаяся системаБиосфера эволюциясыБиосфера эволюциясы Сабақтың мақсаты : Биосфера адам өміртің тіршілік ортасы . Биосфераның экологиялъщ жағдайы . Студенттерге биосфераның түрацтылызы туралы мағлұмат беру . 2 . Биосфераның энергетикасы . Биосфераның құрылысы және шекаралары . ",kaz
998,2017-22,co,107,"3 . В . И . Вернадскийдің ноосфера туралы ілімі , тұрақты даму тұжырымдамасын қалыптастырудағы бағыттаушы ролі . Биосфера - ұғымын алғаш рет ғылымға ХІХ ғасырда француз ғалымы Ж . Б . Ламарк , ал кейін термин ретінде австриялық ғалым Э . Зюсс ( 1879 ) жылы енгізді . Академик В . И . Вернадскийдің биосфера жөніндегі негізгі идеялары ХХ ғасырдың барысында қалыптаса бастады . Биосфера негізгі тірі және өлі заттардың бір - бірімен өзара әсері болып табылатын аймағы . Ол , тірі органимздер биосфераның функциясы және онымен материалдық энергетикалық жағынан тығыз байланысты , әрі оны анықтаушы үлкен геологиялық күш болып табылады деп жазды . В . И . Вернадскийдің ілімнің негізі болып саналатын түсінік бойынша , биосфера тірі организмдер мекендеген және планетадағы тірі заттар әсерінен сапалы өзгерістерге ұшыраған Жердің қабықшасы . ",kaz
999,2017-22,co,106,"1 . алғашқы кезең биосфераның қалыптасуы мен дамуының бастапқы кезеңі ; 2 . биотехносфера , бұл кезеңде биосферадағы адамзат қоғамының іс - әрекеті негізгі фактор болды . 3 . ноосфера ақыл - ой сферасы . Бұл терминді алғаш рет 1927 жылы француз математигі және философы Э . Леруа ұсынды . Биосфераның ең төменгі шекарасы құрлық бетінен 3 км тереңдікте және теңіз түбінен 0 , 5 км төменгі қабатта орналасқан . Атмосфера космос кеңістігімен шектесіп жатқан біздің планетамыздың ең жеңіл қабаты . Атмосфера арқылы Жер мен космос арасында зат алмасу процесі жүзеге асады . Жер атмосферасының негізгі құрам бөліктері азот , оттегі , аргон , көмірқышқыл газы . Атмосфераның маңызды компоненттерінің бірі озон . Оның түзілуі және ыдырауы бүкіл тірі организмдерге зиянды әсер ететін Күннің ультракүлгін сәулелерінің сіңірілуіне байланысты . ",kaz
1000,2017-22,co,159,"Стратосферадан кейін 50 км биіктікте мезосфера қабаты орналасқан , температура одан әрі қарай төмендеп , 80 км биіктікте 70 ° С - қа түседі . Мезосферадан жоғары белгілі шекарасы жоқ термосфера орналасқан , онда 500 - 600 км биіктікте температура + 1600 ° С жетеді . Атмосфера қабаттарындағы ауа биіктіктеген сайын сұйылып , қысым төмендейді . Ең соңында жерден ең алыста 800 - 1600 км қашықтықта экосфера орналасқан . Биосферадағы су айналымы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жаңа туған баланың бас айналымын өлшеуСурет Оттек айналымыТақырып . Кәсіпорын капиталының ( қорларының ) айналымы және толық айналымыТақырып . Кәсіпорын капиталының ( қорларының ) айналымы . Ші сурет . Көміртек айналымы Гидросфера - біздің планетамыздың аса маңызды құрам бөліктернің бірі . Гидросфераға күн энергиясы мен гравитациялық күштер әсерінен қозғалысқа түсетін және бір күйден екінші күйге өте алатын барлық су түрлері жатады . Гидросфера Жердің басқа элементтері - атмосфера мен литосферамен тығыз байланысты . Атмосфералық қалдықтар шөгінді жыныстар арқылы өтіп , жер асты суларын құрайды . Табиғи сулардың 94 % Бүкіл әлемдік мұхиттын үлесіне тиеді . Су әлемінде алғашқы тіршілік нышаны байқалғаннан бері гидросфера қабығы планетаның бүкіл тыныс тіршілігін реттеудегі роль атқарып келеді . ",kaz
1001,2018-47,co,103,"Су - әлемнің ең үлкен байлығы . Бірақ біздің планетамыздағы тұщы судың қоры санаулы ғана . Таза судың жетіспеушілігі жер шарының көптеген аудандарындағы өткір мәселелердің бірі болып отыр . Жер бетілік немесе континентальды сулар , Бүкіл әлемдік мұхит сулары және жер астылық сулар болып үшке бөлінеді . Попередня 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 Наступна ТАҚЫРЫБЫ : ҚАУЫМДАСТЫҚТАР ЭКОЛОГИЯСЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ТАҚЫРЫБЫ : ҚАЛДЫҚТАРДЫ ТАЗАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІ ТАҚЫРЫБЫ : ӘЛЕУМЕТТІК ЭКОЛОГИЯ . АДАМНЫҢ ОРНЫҚТЫ ДАМУЫНЫҢ АСПЕКТІЛЕРІ ТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРА ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ . БИОСФЕРА ЭВОЛЮЦИЯСЫ ТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРАДАҒЫ ТҰРАҚСЫЗДЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ АНТРОПОГЕНДІК ФАКТОРЛАРЫ ТАҚЫРЫБЫ : ДАРА ОРГАНИЗМДЕР ЭКОЛОГИЯСЫ - АУТЭКОЛОГИЯ ",kaz
1002,2018-47,co,108,"Сабақтың мақсаты : Синэкология . Экожүйедегі энергия агынымен , қоретік тізбектермен және оныц гоместазымен танысады . Биоценоз , биогеоценоз және экожүйелер туралы түсініктер Биологиялық түрлердің өзара қатынасының моделі . Экожүйе және экожүйенің биологиялық өнімділігі . Биоценоздың құрылымы . Негізгі биогендік элементтердің экожүйедегі айналымы . Синэкология - көп түрлі қауымдастықтар мен экожүйелер экологиясы . Табиғатта әр түрге жататын популяциялар бірігіп қауымдастық немесе биоценоз түзеді . Экологиялық жүйе - құрамына белгілі территориядағы барлық организмдер кіретін және оның қоршаған ортамен қарым - қатынасы нәтижесінде энергия ағыны белгілі трофикалық құрылымды , түрлердің көп түрлілігі мен жүйе ішіндегі заттар айналымын түзетін , үздіксіз өзгеріп отыратын кезкелген құрылым болып саналады . Экожүйенің биотикалық бөлігі екі негізгі компоненттен тұрады : 1 ) күн энергиясын сіңіріп , жай минералды заттардан күрделі қосылыстар түзетін автотрофты компонет ; ",kaz
1003,2018-47,co,104,"2 ) күрделі органикалық қосылыстарды ыдыратып , жай заттарға ыдыратын гетеротрофты организмдер . Экотоп - жансыз бөлігі болса , биоценоз - тірі бөлігі . Биоценоз ( грекше биос - өмір , ценоз - жалпы , ортақ ) бірдей жағдайларында бірге тіршілік ететін өсімдіктер , жануарлар және микроорганизмдер популяцияларының жиынтығы . Биоценоз ұғымын 1877 жылы неміс зоологы Карл Мебиус ұсынды . Биоценоздың құрамдас бөліктері : микробиоценоз , зооценоз , микоценоз , микробиоценоз . б ) органикалық қосындылар : қарашірік , лигнин , целлюлоза . в ) абиотикалық факторлар : жел , температура , дымқылдық . Экожүйелердің түр құрамы - дегеніміз белгілі бір табиғи қауымдастықты мекендеген тірі организмдер түрлерінің жиынтығы . Сан жағынан көп түрлер доминантты деп аталады . Экожүйелерде доминантты түрлермен қатар эдификатор түрлер құраушылар тобы кездеседі . Экожүйенің өзін - өзі сақтау және реттей алу қасиеті гомеостаз деп аталады . ",kaz
1004,2018-47,co,108,"Биоценоздағы организмдердің қарым - қатынасы . Биоценоздағы түр іші және түр аралық қатынастарды орыс зоологы В . Н . Беклемишев төрт түрге бөлді . Трофикалық ( қоректік ) байланыстар : бір түр басқа тірі особьтармен , өлекселермен немесе олардың соңғы өнімдерімен қоректенуі . Топикалық байланыстар : бір түрдің тіршілігі әсерінен ортаның физикалық немесе химиялық өзгеруін айтады . Форикалық байланыстар : бір түрдің басқа түр арқылы таралуы . Фабрикалық байланыстар : организмдердің өз інін , өз ұясын саларда басқа түрлердің өлі қалдықтарын пайдалануы . Экологиялық қуыс - ұғымын ғылымға зоолог Дж . Гринелл биоценоздағы түрдің ролін анықтау үшін енгізді . Экологиялық қуыс түрдің тіршілік етуі үшін , қауымдастықтағы басқа түрлермен байланыстарын қоса алғанда , оның тіршілік етуіне қажетті факторлар комплексі . Экологиялық пирамида немесе Элтон пирамидасы . Экологиялық пирамиданың негізгі үш типі бар : ",kaz
1005,2017-22,co,144,"Сандық пирамида - организмдердің жеке сандық көрсеткіштерін айқындайды . Энергия пирамидасы - энергия ағымының қуатын немесе жылу энергиясын анықтайды . Сурет 19 . Экологиялық пирамида немесе Элтон пирамидасы . Биогенді заттар организмдердің тіршілік әрекеттерінің нәтижесінде түзілген химиялық қосылыстар . Биогенді зат газдар , таскөмір , мұнай , торф , ізбестер . Биогенді айналымның негізгі көзі Жер бетінде жасыл өсімдіктердің пайда болып , фотосинтез құбылысы басталғаннан бастау алады . ТАҚЫРЫБЫ : ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ - ДЭМЭКОЛОГИЯ . ТҮР . ТҮРДІҢ КРИТЕРИЙЛЕРІ ЖӘНЕ ПОПУЛЯЦИЯ ҚҰРЫЛЫМЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ТАҚЫРЫБЫ : ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ - ДЭМЭКОЛОГИЯ . ТҮР . ТҮРДІҢ КРИТЕРИЙЛЕРІ ЖӘНЕ ПОПУЛЯЦИЯ ҚҰРЫЛЫМЫ Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар , биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты . БІЛІМДІ БАҒАЛАУ ЕРЕЖЕСІ ЖӘНЕ КРИТЕРИЛЕРІВид , его критерии и структура . Популяция - структурная единица вида и элементарная единица эволюции . Способы видообразования . Микроэволюция . Вклад социальной и биологической компонент в общую смертность в историческом времени и в разных популяцияхЗӘР БөЛУ ЖӘНЕ ЗӘР ШЫҒАРУ МүШЕЛЕР АУРУЛАРЫЛЕРДІҢ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ БАҚЫЛАУМеры по регуляции численности в различных популяциях ( Дж . Харрисон , 1979 ) ",kaz
1006,2017-22,co,138,"Сабақтың мақсаты : Популяция және оның құрылымы , популяциялық модельдер , организмдер мен популяция саны , статистикалық және динамикалық сипаттамасын түсіндіру . Әрбір жеке түрдің өзіне тән таралу аймағы болады . Олардың сол аймақтағы тобы , сан мөлшері әр түрлі болуы мүмкін . Популяцияның сан мөлшерінің аз немесе көп болуы түрдің шығу тегіне , тарихына , ареалдың көлеміне т . б . көптеген себептерге байланысты . Популяциялардың кеңістікте таралу типтері : біртекті , кездейсоқ , топтық . Популяция ішінде үнемі тіршілік үшін күрес , басқа туыстық топтармен мүмкіндігінше шектелген формалар тіршілік етеді . Олар бір - бірінен - жергілікті , экологиялық , географиялық популяциялар деп бөлінеді . Популяцияларды осылайша жіктеу Н . П . Наумов жүйесіне негізделеді . Популяция - биологиялық бірлік ретінде өзінің белгілі құрылымы , қасиеті және атқаратын функциялары арқылы ерекшелінеді . Популяция құрылымы ондағы особьтар санымен және кеңістікте таралуымен сипатталады . Ал , популяцияның функциясы басқа биологиялық жүйелермен ұқсас келеді . Популяцияға тән қасиеттерге өсу , даму , көбею , орта жағдайларының өзгерісіне бейімділігі , генетикалық шығу тегі , экологиялық жағдайлары жатады . ",kaz
1007,2017-22,co,103,"Элементар ( жергілікті ) популяция - табиғаты бірдей кішігірім аумақтарды мекендейтін бір түрге жататын особьтар жиынтығы . Элементар популяциялардың табиғаттағы саны , даму эволюциясы мен ұзақтығы биоценоздың күрделі немесе қарапайымдылығына , бірегейлігіне байланысты болады . Экологиялық популяция - жергілікті популяциялардың жиынтығы негізінде қалыптасады . Олар негізінде түр ішіндегі топтар болғандықтан белгілі бір биоценозда тіршілік етуге беімделген . Мәселен кәдімгі ақ тиін көптеген ормандарда кең тараған . Популяцияның саны дегеніміз - белгілі бір көлемдегі немесе аумақтағы особьтардың жалпы саны . Организмдердің саны тұрақты болмайды . Оның аз немесе көп болуы особьтардың өсімталдығы мен шығынына ( өліміне ) байланысты . - Популяцияларды сипаттайтын қасиеттердің бірі - оның жастық құрылымы . Жалпы популяциялардың өсімталдығы мен шығыны олардың жас ерекшеліктеріне тәуелді болады . ",kaz
1008,2017-22,co,102," - Көптеген популяциялар жас және жыныстық жағынан біркелкі болмайды . Организмдердің жас ерекшеліктері , олардың ұзақтығы минуттардан басталып ұзақ жылдарға созылады . Популяцияларға қатысты организмдердің предпродуктивті , репродуктивті және пострепродуктивті экологиялық топтарын ажыратады - Популяциялардың жыныстық ерекшеліктері де сан алуан . Кейбір организмдер жұптасып тіршілік етуге бейімделген . Оларға аққу , ләйлек , бұлдырық т . б . жатады . Енді біреулері топтасып , колония , үйір , тобыр , табын құрып тіршілік етеді . Мұндай популяцияларда особьтардың жыныстық жағынан тепе - теңдігі бұзылып аталығы немесе аналығы басым болады . Популяцияның саны негізінен бір - біріне қарама қарсы екі құбылыспен анықталады - туу және өлім . Популяцияның жалпы саны маусымдық , көпжылдық периодты емес өзгерістерге ұшырап отырады . Популяция санының осындай өзгерістері оның санының динамикасы деп аталады . ",kaz
1009,2017-22,co,134,"азық мөлшерінің жеткілікті болуы популяция санының артуына әкеледі , бірақ өсудің максимальды шамасына азық шектеуші фактор болады . Азық қорының жетіспеуі популяция санының кемуіне әкеледі ; популяция санының артуы немесе кемуі мекен ету ортасы үшін бірнеше популяцияның бәсекелестігі ; жыртқышпен , жемтік паразитпен күрделі өзара қатынас ; абиотикалық факторлар популяция санының өзгерісіне әсер етеді ; 3 . Популяция гомеостаз және тығыздығы дегеніміз не ? 4 . Популяциялардың жыныстық ерекшеліктерін айт . Попередня 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 Наступна ТАҚЫРЫБЫ : ТҰРАҚТЫ ДАМУ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ . ТҰРАҚТЫ ДАМУ КОНЦЕПЦИЯСЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ТАҚЫРЫБЫ : ТҰРАҚТЫ ДАМУ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ . ТҰРАҚТЫ ДАМУ КОНЦЕПЦИЯСЫ ТАҚЫРЫБЫ : ҚАЛДЫҚТАРДЫ ТАЗАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІТАҚЫРЫБЫ : ҚАУЫМДАСТЫҚТАР ЭКОЛОГИЯСЫТАҚЫРЫБЫ : ӘЛЕУМЕТТІК ЭКОЛОГИЯ . АДАМНЫҢ ОРНЫҚТЫ ДАМУЫНЫҢ АСПЕКТІЛЕРІТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРА ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ . БИОСФЕРА ЭВОЛЮЦИЯСЫТАҚЫРЫБЫ : БИОСФЕРАДАҒЫ ТҰРАҚСЫЗДЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ АНТРОПОГЕНДІК ФАКТОРЛАРЫТАҚЫРЫБЫ : ДАРА ОРГАНИЗМДЕР ЭКОЛОГИЯСЫ - АУТЭКОЛОГИЯТАҚЫРЫБЫ : МЕНЕДЖМЕНТ ТЕОРИЯСЫ МЕН ПРАКТИКАСЫНЫҢ ДАМУЫ ",kaz
1010,2017-22,co,118,"Сабақтың мақсаты : Студенттерге қоғамның тұрақты дамуы , адамның орнықты даму концепциясының аспектілері туралы білім беру . Студенттердің қоршаған ортаға көзқарастарын толықтыру . Ой - өрісін дамыту . 1 . Адамның орнықты дамуының экологиялық аспектілері . Глобальді модельдеу . 2 . Экологиялық факторлардың адам дамуына ықпалы . ҚР 2004 - 2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасы туралы . Адам дамуы - Адам өмірінің барлық аспектерінде анағұрлым кең ауқымдағы таңдаумен адамдарды қамтамасыз ету үдерісі , олардың ең бастылары ұзақ және салауатты өмір сүру , білім алу және лайықты тұрмыс деңгейі үшін қажетті мүмкіндікке қол жеткізу . Адамзат өзінің өскелең қажеттіліктері мен оларды биосфераның есебінен қамтамасыз етуге қабілетсіздігінің арасындағы қарама қайшылықтары мен бетпе - бет кездесті . Осы қарама қайшылықты адамзат тіршілігінің мүмкіндігі мен одан әрі орнықты дамуын кепілдей отырып , өзінің табиғи негізін бүлдірмейтін өркениетті дамуға көшу жолында шешу идеясы туындады . ",kaz
1011,2017-22,co,109,"Кері ықпал да , экологиялық тозу мен ресурстардың экономикалық дамуы арасындағы кері байланыс та зерттелген емес . Осындай экономиканың мақсаттық қызметін И . В . Мичуриннің мына сөздерімен анықтауға болады : "" Табиғаттан рақым күтуге болмайды , біздің міндетіміз оны тартып алу . Орнықты дамудың басты бағдарларының бірі - адамдардың тұрмыс сапасын арттыру . Орнықты даму түжырымдамасының аясында дәстүрлі сандық экономикалық критерийлердің ( ЖҰӨ , жан басына шаққандағы табыс және т . с . с ) жеткіліксіз екендігі шүбәсіз , даму бағдарлары ретінде мүлде жаңа сапалық интегралды критерийлер шығару қажет . Тұрмыс сапасы белгілі бір межеге дейін өсетін , содан соң тұрақты болатын адамның , отбасының әл - ауқатын қамтиды . Тұрмыс сапасына өзге критерий қоршаған ортаға антропогендік күш - салмақтарды азайту ықпал жасайды . Орнықты даму үлгісіне көшу бағдарламасы келесі принциптерге негізделетін сияқты көрінеді : ",kaz
1012,2017-22,co,101,"Экономиканы , өндірісті экологияландыру . Қазақстан үшін бұл ел экономикасының дамуындағы басымдықтардың алмасуын білдіреді . Білім дамуының осы заманғы деңгейінде қаншалықты мүмкін болғанынша , басымдық шаруашылықтың табиғи және ресурс үнемдейтін салаларын және "" экологиялық таза "" технологияларды дамытуға берілуі тиіс . Дұрысы , азырақ өндірген жақсы , оның есесіне өнім жоғары сапалы болады , қоғам қажеттіліктеріне анағұрлым сай келеді және қоршаған орта үшін аз залалын тигізу арқылы алынады . Келесі принцип - табиғат пайдалануды саралау . Көбіне өндіруші өнеркәсіптің дамуына сыңаржақ бағдарлану табиғи ортаның жай - күйіне де , сондай - ақ халықтың денсаулығына да келеңсіз әсерін тигізіп , әрі экономиканың орнықтылығын төмендетеді . Қалдықтарды міндетті түрде пайдаға асыру және бұзылған экожүйелерді жөндеу - кез келген өндірістің экологиялық қауіпсіздігінің негізі . ",kaz
1013,2017-22,co,107,"Жалпы әлеуметтік жүйені дамыту мен жетілдіруде басымдық білімді , медицинаны , мәдениетті , ғылымды қосқанда , гуманитарлық аспекттерге берілуі тиіс . Нақ солар түпкі есепте қоғамның тән , адамгершілік және рухани саулықтарын анықтайды және тұрмыс сапасын қалыптастырады . Әрине , әр адам , әлеуметтік немесе этникалық топ өздері қалайтын тұрмыс салтын , мәдени дәстүрін дамытуға арналған құқықпен қамтамасыз етілуі тиіс . Ең соңында , қоғамның орнықты дамуы өз мүшелерінің психологиялық жайлылығынсыз , олардың дүниемен және өзара үйлесімінсіз мүмкін емес . Алда түрған міндеттердің көпшілігі адамдардың адамгершілік сезіміне негізделген ерік жігерлерінсіз , орнықты даму қажеттіліктерін жете сезінусіз тек экономикалық , заңнамалық , әкімшілік шаралармен ғана шешілмейді . Адам өзінің жаратылысы бойынша идеологиясыз өмір сүре алмайды , идеология қоғамды құрылымдайды , біріктіреді . ҚР - ның 2004 - 2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы . ",kaz
1014,2017-22,co,115,"ҚР - ның экологиялық қауіпсіздігінің жай күйі мен проблемаларыТұрақты даму - табиғаттағы заттардың айналымын сақтаудың басты факторы ретінде , тіршіліктің алуантүрлілігін азайтпауды , қоғам мен табиғи ортаны құрайтын , әр түрлі деңгейдегі әлеуметтік экожүйенің динамикалық тепе - теңдігін бұзбауды көздейді . Орнықты даму ( ағылшынша - қуатталатын даму ) - қоғамның адамның өмір сүру жағдайлары жақсарып , ал қоршаған ортаға әсер адамзаттың жұмыс істеуінің табиғи негізі бүлінбейтіндей күйдегі биосфера сыйымдылығының шектерінде қалатын дамуы . Идеалды модель - реалды шындықты зерттеуге бағытталған және оның прототипке қарағанда абстрактілігі басымырақ . Заттъщ модель - идеалды модель негізінде жасақталады және ол интерпретация модельдеріне жатады , өйткені мұнда прототипке қарағанда нақтылық басым . Масштабты модель - түтас бір ұрпақтың өмірі ұзақтығына қарағанда үлкен уақыт интервалына қатысты адмзаттың іс - әрекетінің салдарын өте анықтау кезінде қажет модель . ",kaz
1015,2017-43,co,145,"Натуралды модель - масштабты үлкен территориялардағы жекеленген , оқшауланған процестерді зерттеуге қолданады . Қоршаған орта мен қоғам арасындағы қарым - қатынасты оптимизациялау үшін , өзара байланысты көптеген айнымалы модельдер де қажет болады . Оның үстіне , тек бөлек процестерді қосу арқылы ғана емес , сонымен қатар олардың арасындағы өзара байланысын да есепке алу компьютерлік модельдеу арқылы жүргізіледі . 2 . Адамның орнықты дамуының экологиялық аспекттері қандай ? Микроорганизмдердің клеткалық массасының құрамы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Микроорганизмдердің қоректенуінің ғылыми принциптері . Ашытқылар мен бактериялардың өсу жылдамдығы ауыл шаруашылығындағы ең өнімді дақылдарға қарағанда 500 есеге жуық , ал ірі мүйізді малдың жақсы тұқымдарына қарағанда 100 есе көп . 1 м3 қоректік ортада 1 сағ өсіріп 3 кг - ға жуық жемдік ашытқыларды алуға болады . Ал 1 тәулікте 1 м3 аппараттан 30 кг - ға жуық ақуыздар алуға болады . Ақуыздың осындай массасын бұршақтан алу үшін 18 га осы дақылдың егістігі , ал бір тәулікте жануар ақуыздың осындай массасын алу үшін 100 сиыр асырау қажет . ",kaz
1016,2019-04,co,129,"Клетканы агрегаттың ішінде қоректік заттармен қамтамасыз етуі қиынға соғады . Осыған орай клетканың өсуі және культураны өндіру төмендейді . Сол үшін ферментациялық ортаны интенситі араластыру өте маңызды . Сонымен қатар , ферментаторда іркелкі зонаның тасымалдаушымен бірге болған жөн . Ол тасымалдаушы қоректік заттарды аз - аздан клеткаға тасымалдайды . Микроорганизмдердің клеткалық массасының құрамы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Микроорганизмдердің қоректенуінің ғылыми принциптері . Ашытқылар мен бактериялардың өсу жылдамдығы ауыл шаруашылығындағы ең өнімді дақылдарға қарағанда 500 есеге жуық , ал ірі мүйізді малдың жақсы тұқымдарына қарағанда 100 есе көп . 1 м3 қоректік ортада 1 сағ өсіріп 3 кг - ға жуық жемдік ашытқыларды алуға болады . Ал 1 тәулікте 1 м3 аппараттан 30 кг - ға жуық ақуыздар алуға болады . Ақуыздың осындай массасын бұршақтан алу үшін 18 га осы дақылдың егістігі , ал бір тәулікте жануар ақуыздың осындай массасын алу үшін 100 сиыр асырау қажет . ",kaz
1017,2017-22,co,136,"Клетканы агрегаттың ішінде қоректік заттармен қамтамасыз етуі қиынға соғады . Осыған орай клетканың өсуі және культураны өндіру төмендейді . Сол үшін ферментациялық ортаны интенситі араластыру өте маңызды . Сонымен қатар , ферментаторда іркелкі зонаның тасымалдаушымен бірге болған жөн . Ол тасымалдаушы қоректік заттарды аз - аздан клеткаға тасымалдайды . Микробиологиялық процестердің кинетикасы . Қоректік орталарды дайындауға арналған жабдықтар . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Микробиологиялық процестердің кинетикасы . Қоректік орталарды дайындауға арналған жабдықтар . Айлық балаларға арналған жаттығулар кешеніАйлық балаларға арналған жаттығулар кешеніЕтіс формасын қайталауға арналған лексика - грамматикалық жаттығуларМикробиологиялық аппараттарға ауыстырудың жалпы заңдылықтары . Микробиологиялық өндірістің негізгі технологияларыСан есімдерді қайталауға арналған лексика - грамматикалық тапсырмаларСурет . Өнеркәсіп шығарындыларын тазалауға арналған әдістер мен аппараттарды топтастыру Микробиологиялық синтезді қымбат өнімдерді алуға , яғни аталған өнімді химиялық жолмен алу мүмкін болмаған жағдайда немесе экономикалық жағынан тиімсіз болған кезде қолданады . Мысалы , фермент , бактериялы препараттар алу , ақуыз , антибоитик , кейбір дәруменнің түрлерін тек қана микробиологиялық синтез жолымен алуға болады . ",kaz
1018,2017-22,co,104,"Тамақ өндірісінде микроорганизмдерді наубайхана өндірісінде қамырды ашытуға , ашыту өндірістерінде - шарап , сыра , тамақтық спирт , лимон қышқылын , сүт және сірке қышқылын , ашытқы , өнімдерді ұзақ уақыт сақтауға сонымен қатар ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу кезінде пайдаланады . Ашытқы өндірісі көп мөлшерде биомасса алуға негізделген . Ашытқыны сонымен қатар кейбір органикалық қышқылдарды алуға қышқыл ортада микроорганизмдерді түптік әдіс жолымен ферментациялауды қолданады . Түптік өсіру кезінде жоғары дәрежелі асептика талап етілмейді , себебі бөтен микрофлораның өсу мумкіндігі төмен . Микробиология өндірісінде қолданылатын қоректік орталар көпқұрамды болып келеді . Олар клеткалар құрайтын барлық элементтерден ( көміртегі , сутегі , оттегі , азот , фосфор , серий , калий , кальций , магний , темір және микроэлементтер , сонымен қатар өңделетін затпен дайын өнім арасында қажетті элеметтер болуы тиіс . ",kaz
1019,2017-22,co,107,"Микроорганизмдердің өсуіне қажетті көміртегі көзі ретінде құрамында көміртегі бар әртүрлі қосылыстар пайдаланады . Көп жағдайларла өндірістік ферментациялық қоректік орталарды жартылай фабрикаттардан , ауылшаруашылық өнімдерінің қалдықтарынан , тамақтық және гидролиздік өндірісте минералдық тұздарды қосу арқылы дайындайды . Микробиологиялық өндірісте қоректік орта ретінде меласса ( қант қызылша өндірісінің қалдығы , жүгері экстракты , кебек , ашытқы автолизаты қолданылады . Амин қышқылдарымен антибиотиктердің биосинтезі негізінен әртүрлі минералдық тұз және қант құрамды мелассалы ортада жүргізіледі . Ферметті препараттар биосинтезінде шикізат ретінде крахмал және құрамында ақуызы бар субстраттар қолданылады . Ферментаторда микроорганизмдерді өсіру процесі төмендегідей фазалар болған жағдайда жүреді : сұйық ( ашыту сұйықтығы - құрамында көміртегі көзі бар және қоректік еріген тұздар бар субстраттар ; қатты ( биомасса продуценттері ) және газтәріздес ( газ - газ тәріздес субстрат көзі , мысалы оттегі . ",kaz
1020,2017-22,co,112,"Микроорганизм клеткалары ферментаторда өсіру сұйығында қалқып жүреді немесе клетка түрінде жиналады . Қоректік орталар және өсіру сұйықтықтардың құрамында қант , спирт және әр түрлі концентрацияда басқа да құрамдастар болады . Бұл көптеген микроорганизмдердің өсуін қиындатады . Кейбір жағдайларда өзінің тіршілік етуіне оттегіні қажет етпейтін анаэробты микроорганизмдерді пайдаланады . Себебі , анаэробты түрде өсіру кезінде бөтен микрофлораның өсуі қиындайды . Осыған байланысты көп мөлшердегі сұйық пен ыдысты залалсыздандыру , оны нығыздау , ауаны тазалауға аса көңіл аударылмайды . Дайын өнімді бөлу сепараторларда сұйық күйінде іске асырылады . Ажыратылған өнімді шашырату арқылы кептіретін қондырғыларда кептіреді . Бактериялы препараттармен физиологиялық белсенді заттар , мысалы антибоитик , ферментті препараттар , тыңайтқыш , дәрумен , амин қышқылдары , гормоналды препараттар алуда ферментация және технологиялық процестің басқа да кезеңдерінде басқа микрофлораның түсіп кетпеуіне аса көңіл аударылады . ",kaz
1021,2017-22,co,126,"Бөтен микрофлора жұмысшы ортаға өсіру сұйығымен , ферментаторға берілетін ауамен , немесе ферментатордың ішкі бөлігі дұрыс залалсыздандырылмаған немесе нығыздалмаған жағдайда кіреді . Биохимиялық процестері үздікті , жартылай үздіксіз және үздіксіз аппараттарда іске асырады . Барлық биохимиялық процестреді мынадай топтарға жіктеуге болады : Микроорганизм биомассасын немесе олардың құрамдастарын алу мақсатында культивациялау ( өсіру ; Метоболизм өнімдерінің биосинтезі . Бұған тамақтық сірке және лимон қышқылы , амин қышқылы , антибиотик және басқалар . Кейбір қоспаларды ажырату . Мысалы мұнайды парафинсіздендіру , ағын суларды тазарту . Микроорганизмдер биокатализатордың ролін атқаратын процестерде , мысалы гормоналды препараттар өндірісінде ; Өндірістің технологиялық сызбасы : залалсыз ортада себу материалын дайындау , қоректік ортаны залалсыздандыру және дайындау , ферментация , өнімді бөлу және кептіру . Себу ( посевной ) материалын залалсыздандырылған қоректік ортамен толтырылған және ауамен қамтамасыз етілетін инокуляторға салады . Инокулятордағы орта механикалық араластырғышпен араластырылып ауамен қамтамасыз етіліп тұрады . Температура мен қышқылдық рН ортаны қажетті мөлшерде ұстап отырады . ",kaz
1022,2017-22,co,138,"Инокуляторда өсірілген себу материалын ферментаторға құяды . Ферментаторды және басқада қажетті жабдықтарды залалсыздандырып нығыздылыққа тексереді . Ферментаторға залалсыздандырылған және 25 - 35 оС температураға дейін салқындатылған қоректік ортаны құйып , аэрация жасау жүйеімен араластыру құрылғысын іске қосады , содан кейін себу материалын коректік орта көлемінің 10 - 15 % пайызындай мөлшерінде қосады . Көп тоннажды өндірістерде биохимиялық синтез өнімі болып табылатын - ақуызды - дәруменді концентраттар ауыл шаруашылық жануарларының жеміне құармында ақуызы бар қоспа ретінде қолданылады . Ақуызды дәруменді концентрат құрамында амин қышқылдары , дәрумендер , липидтер және ақуызды дәруменді концентраттың тамақтық құндылығын анықтайтын белсенді заттар болады . Қоректік орталарды дайындау микробтық синтез өндірісінде негізгі этаптардың бірі болып саналады . Қоректік орталардың физико - химиялық қасиеттеріне байланысты , олардың құрамдастарын суда берілген рН пен температура белгілі мөлшерде араластырады немесе суспензиялайды . Полисахаридтерді моносахаридке дейін , қрахмал құрамды орталарды жоғары температурада қайнатады . Ерітіндімен суспензия компоненттерін бірге немесе бөлек дайындайды , көп жағдайда қойылтылған түрде және оларды микроорганизмдерді культивирлеу алдында қосады . ",kaz
1023,2018-47,co,102,"Қоректік орталарды дайындау процесі кезінде технология талаптарына сәйкес оларды оқшаулайды , оқшаулау мынадай кезеңдерден тұрады : нейтралдау ; тұндыру ; сүзу ; салқындату ; микроорганизмдердің өмір сүруіне кері әсерін тигізетін құрамдастарды жою ; ортаны биологиялық белсенді заттармен байыту . Аминқышқылдарын , антибиотик , ферменттерді және басқада ақырғы өнімдерді алу өндірісінде таза культурамен инокулятты алу кезінде қоректік ортамен ауаны тазалау процестеріне аса жоғары көңіл бөлінеді . Қоректік ортамен ауаны дайындауға әртүрлі жабдықтар қолданылады , оларға : гидролиз аппараттары , бейтараптандырғыштар , араластырғышты аппараттар , заласыздандырғыштар , тұндырғыштар , сүзгілер , жылуалмастырғыштар және басқалар қолданылады . 1 2 3 4 5 6 Микробиологиялық процестердің кинетикасы . Қоректік орталарды дайындауға арналған жабдықтар . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Микробиологиялық процестердің кинетикасы . Қоректік орталарды дайындауға арналған жабдықтар . ",kaz
1024,2018-47,co,136,"Етіс формасын қайталауға арналған лексика - грамматикалық жаттығуларМикробиологиялық аппараттарға ауыстырудың жалпы заңдылықтары . Микробиологиялық өндірістің негізгі технологиялары Сан есімдерді қайталауға арналған лексика - грамматикалық тапсырмалар Сурет . Өнеркәсіп шығарындыларын тазалауға арналған әдістер мен аппараттарды топтастыру Микробиологиялық синтезді қымбат өнімдерді алуға , яғни аталған өнімді химиялық жолмен алу мүмкін болмаған жағдайда немесе экономикалық жағынан тиімсіз болған кезде қолданады . Мысалы , фермент , бактериялы препараттар алу , ақуыз , антибоитик , кейбір дәруменнің түрлерін тек қана микробиологиялық синтез жолымен алуға болады . Тамақ өндірісінде микроорганизмдерді наубайхана өндірісінде қамырды ашытуға , ашыту өндірістерінде - шарап , сыра , тамақтық спирт , лимон қышқылын , сүт және сірке қышқылын , ашытқы , өнімдерді ұзақ уақыт сақтауға сонымен қатар ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу кезінде пайдаланады . Ашытқы өндірісі көп мөлшерде биомасса алуға негізделген . Ашытқыны сонымен қатар кейбір органикалық қышқылдарды алуға қышқыл ортада микроорганизмдерді түптік әдіс жолымен ферментациялауды қолданады . Түптік өсіру кезінде жоғары дәрежелі асептика талап етілмейді , себебі бөтен микрофлораның өсу мумкіндігі төмен . ",kaz
1025,2018-47,co,110,"Микробиология өндірісінде қолданылатын қоректік орталар көпқұрамды болып келеді . Олар клеткалар құрайтын барлық элементтерден ( көміртегі , сутегі , оттегі , азот , фосфор , серий , калий , кальций , магний , темір және микроэлементтер , сонымен қатар өңделетін затпен дайын өнім арасында қажетті элеметтер болуы тиіс . Микроорганизмдердің өсуіне қажетті көміртегі көзі ретінде құрамында көміртегі бар әртүрлі қосылыстар пайдаланады . Көп жағдайларла өндірістік ферментациялық қоректік орталарды жартылай фабрикаттардан , ауылшаруашылық өнімдерінің қалдықтарынан , тамақтық және гидролиздік өндірісте минералдық тұздарды қосу арқылы дайындайды . Микробиологиялық өндірісте қоректік орта ретінде меласса ( қант қызылша өндірісінің қалдығы , жүгері экстракты , кебек , ашытқы автолизаты қолданылады . Амин қышқылдарымен антибиотиктердің биосинтезі негізінен әртүрлі минералдық тұз және қант құрамды мелассалы ортада жүргізіледі . Ферметті препараттар биосинтезінде шикізат ретінде крахмал және құрамында ақуызы бар субстраттар қолданылады . ",kaz
1026,2018-47,co,115,"Ферментаторда микроорганизмдерді өсіру процесі төмендегідей фазалар болған жағдайда жүреді : сұйық ( ашыту сұйықтығы - құрамында көміртегі көзі бар және қоректік еріген тұздар бар субстраттар ; қатты ( биомасса продуценттері ) және газтәріздес ( газ - газ тәріздес субстрат көзі , мысалы оттегі . Микроорганизм клеткалары ферментаторда өсіру сұйығында қалқып жүреді немесе клетка түрінде жиналады . Қоректік орталар және өсіру сұйықтықтардың құрамында қант , спирт және әр түрлі концентрацияда басқа да құрамдастар болады . Бұл көптеген микроорганизмдердің өсуін қиындатады . Кейбір жағдайларда өзінің тіршілік етуіне оттегіні қажет етпейтін анаэробты микроорганизмдерді пайдаланады . Себебі , анаэробты түрде өсіру кезінде бөтен микрофлораның өсуі қиындайды . Осыған байланысты көп мөлшердегі сұйық пен ыдысты залалсыздандыру , оны нығыздау , ауаны тазалауға аса көңіл аударылмайды . Дайын өнімді бөлу сепараторларда сұйық күйінде іске асырылады . Ажыратылған өнімді шашырату арқылы кептіретін қондырғыларда кептіреді . ",kaz
1027,2018-47,co,107,"Бактериялы препараттармен физиологиялық белсенді заттар , мысалы антибоитик , ферментті препараттар , тыңайтқыш , дәрумен , амин қышқылдары , гормоналды препараттар алуда ферментация және технологиялық процестің басқа да кезеңдерінде басқа микрофлораның түсіп кетпеуіне аса көңіл аударылады . Бөтен микрофлора жұмысшы ортаға өсіру сұйығымен , ферментаторға берілетін ауамен , немесе ферментатордың ішкі бөлігі дұрыс залалсыздандырылмаған немесе нығыздалмаған жағдайда кіреді . Биохимиялық процестері үздікті , жартылай үздіксіз және үздіксіз аппараттарда іске асырады . Барлық биохимиялық процестреді мынадай топтарға жіктеуге болады : Микроорганизм биомассасын немесе олардың құрамдастарын алу мақсатында культивациялау ( өсіру ; Метоболизм өнімдерінің биосинтезі . Бұған тамақтық сірке және лимон қышқылы , амин қышқылы , антибиотик және басқалар . Кейбір қоспаларды ажырату . Мысалы мұнайды парафинсіздендіру , ағын суларды тазарту . Микроорганизмдер биокатализатордың ролін атқаратын процестерде , мысалы гормоналды препараттар өндірісінде ; ",kaz
1028,2018-47,co,133,"Өндірістің технологиялық сызбасы : залалсыз ортада себу материалын дайындау , қоректік ортаны залалсыздандыру және дайындау , ферментация , өнімді бөлу және кептіру . Себу ( посевной ) материалын залалсыздандырылған қоректік ортамен толтырылған және ауамен қамтамасыз етілетін инокуляторға салады . Инокулятордағы орта механикалық араластырғышпен араластырылып ауамен қамтамасыз етіліп тұрады . Температура мен қышқылдық рН ортаны қажетті мөлшерде ұстап отырады . Инокуляторда өсірілген себу материалын ферментаторға құяды . Ферментаторды және басқада қажетті жабдықтарды залалсыздандырып нығыздылыққа тексереді . Ферментаторға залалсыздандырылған және 25 - 35 оС температураға дейін салқындатылған қоректік ортаны құйып , аэрация жасау жүйеімен араластыру құрылғысын іске қосады , содан кейін себу материалын коректік орта көлемінің 10 - 15 % пайызындай мөлшерінде қосады . Көп тоннажды өндірістерде биохимиялық синтез өнімі болып табылатын - ақуызды - дәруменді концентраттар ауыл шаруашылық жануарларының жеміне құармында ақуызы бар қоспа ретінде қолданылады . Ақуызды дәруменді концентрат құрамында амин қышқылдары , дәрумендер , липидтер және ақуызды дәруменді концентраттың тамақтық құндылығын анықтайтын белсенді заттар болады . ",kaz
1029,2018-47,co,108,"Қоректік орталарды дайындау микробтық синтез өндірісінде негізгі этаптардың бірі болып саналады . Қоректік орталардың физико - химиялық қасиеттеріне байланысты , олардың құрамдастарын суда берілген рН пен температура белгілі мөлшерде араластырады немесе суспензиялайды . Полисахаридтерді моносахаридке дейін , қрахмал құрамды орталарды жоғары температурада қайнатады . Ерітіндімен суспензия компоненттерін бірге немесе бөлек дайындайды , көп жағдайда қойылтылған түрде және оларды микроорганизмдерді культивирлеу алдында қосады . Қоректік орталарды дайындау процесі кезінде технология талаптарына сәйкес оларды оқшаулайды , оқшаулау мынадай кезеңдерден тұрады : нейтралдау ; тұндыру ; сүзу ; салқындату ; микроорганизмдердің өмір сүруіне кері әсерін тигізетін құрамдастарды жою ; ортаны биологиялық белсенді заттармен байыту . Аминқышқылдарын , антибиотик , ферменттерді және басқада ақырғы өнімдерді алу өндірісінде таза культурамен инокулятты алу кезінде қоректік ортамен ауаны тазалау процестеріне аса жоғары көңіл бөлінеді . ",kaz
1030,2018-51,co,110,"Қоректік ортамен ауаны дайындауға әртүрлі жабдықтар қолданылады , оларға : гидролиз аппараттары , бейтараптандырғыштар , араластырғышты аппараттар , заласыздандырғыштар , тұндырғыштар , сүзгілер , жылуалмастырғыштар және басқалар қолданылады . Жанұяны жоспарлау - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Соңғы он жыл көлемінде денсаулықты сақтау , әсіресе , әйел адамның бала туу қызметін сақтау мәселелері әр түрлі мамандықтағы дәрігерлердің жалпы ортақ жұмысына айналды . Денсаулықтың жалпы негізгі параметрлеріне : дұрыс тамақтану , спорт және дене шынықтырумен айналысу , ағзаға зиянды әсер ететін әдеттерден аулақ болу , көңіл - күйді жоғары ұстау , әр түрлі жұқпалы аурулардан сақтана білу , тұқым қуалайтын ауруларды болдырмау , қолайлы экологиялық ортада өмір сүру жатады . Осының бәрі салауатты өмір сүрудің негізгі шарттары болып табылады . 2 . 19 жасқа дейінгі және 35 жастан кейінгі жүктілік пен босанудың алдын алу . ",kaz
1031,2018-51,co,115,"3 . Босану арасындағы аралық кем дегенде 3 жылдан аспауы керек . 4 . Экстрагенитальді жыныс мүшесінен тыс аурулары бар жоғарғы қауіпті топ әйелдерінде жасанды түсікті болдырмау , оның алдын алу . Сонымен , жанұяны жоспарлау - дүниеге тек қана үмітті баланың туылуын , сонымен қатар әйелдің бала туу қызметін бақылауды қамтамасыз ету болып табылады . Адамзаттың дамуы денсаулықты сақтау және қорғау , жанұяны жоспарлау , экономикалық прогресті дамыту деген ұғымды білдіреді . Жанұяны жоспарлап , ретсіз , үміттенбеген жүктілікті болдырмау үшін әрбір әйел жүктіліктен қалай қорғанудың , яғни , жүктіліктен сақтанудың жолдарын білгені абзал . Жүктіліктен сақтану жолдары . Адамзат ерте уақыттан бері бала туу қызметін бақылауға тырысқан . Әйелдің етеккір қызметін реттеу механизмі : бас ми қабығынан , гипоталамус , гипофиз , аналық без және жатырдан тұрады . Қазіргі уақытта ерлі - зайыптылар жүктіліктен сақтану заттарын өздері таңдайды . ",kaz
1032,2017-22,co,118,"Жүктіліктен сақтану заттарының түрін , салыну уақытын дәрігер шешеді . Тығындарды салардан бұрын гинекологиялық тексеру жүргізіледі , онда жатырдың орналасуы анықталады . Тығындарды салуға болмайтын қарсы көрсеткіштер : Тығын етеккірдің соңғы күні немесе етеккір цикілінің 5 - 7 күндері өзінің арнайы шприці мен өткізгішімен асептика және антисептика жағдайында емханада салынады . Тығындардың көбінің қолдану уақыты 3 жылдан 5 жылға дейін . Тығын етеккірдің 2 - 3 күндері арнайы ілмекпен алынып тасталады . Тығынды салғаннан кейін асқынулардың алдын алу және тығынның дұрыс салғандығын бақылау жүргізу үшін УДТ жүргізіліп отырады . Бұл тексеруді 1 айдан соң , сосын әр 3 ай сайын өткізіліп отырады . Жатырішілік тығындардың тиімділігі әйел жасына , медицина қызметкерлерінің тығынды әйел денсаулығына сәйкестеп , таңдай білуіне , босану процесінің өту ерекшеліктеріне , бала санына , әйел денсаулығына , салған адамның тәжірибелік дағдысына , білімнің тереңдігіне тығыз байланысты болады . ",kaz
1033,2017-22,co,112,"Құрамы мен қолданылу әдістеріне сәйкес гормонды препараттардың 5 негізгі түрі бар : 1 . Эстроген және гестаген компоненттерінен тұратын қосарланған препараттар . 3 . Гестагеннің немесе эстрогеннің үлкен дозасынан тұратын жыныс қатынасынан кейін қолданылатын препараттар . Кестені қолдану тәсілі . Әйелдің етеккір циклі 28 күнде қайталатын тұрады делік . Сондықтан кестеден 28 күндік етеккір циклін табамыз . Оның тұсында ұрықтанбайтын бірінші мерзім 8 күн , яғни , етеккір келген күннен бастап 9 - шы күнге дейін жыныс қатынасы болса да , ұрықтану процесі жүрмейді . Одан кейінгі 8 күн ұрықтанатын күндер . Демек , бұл күндері жыныс қатынасында болмаған дұрыс , болмаса жүктіліктен сақтану әдістерін қолдану қажет . Ызметшілерді тексеру - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Акушерлік тексеру әдістеріНәрестелерді клиникалық тексеруТексерудің қосымша әдістеріЫнаптық тексеру алдындағы сыртқы жыныс мүшелерін өңдеу ",kaz
1034,2017-22,co,134,"Науқасты қызметшілермен байланыста болдырмау мақсатында жұмысқа орналасу кезінде мамандармен тексеру мәліметтері және тапсырылған анализ нәтижелері көрсетілетін санитарлық паспорт ( медициналық кітапша ) басталады . Қаралу қолданыстағы бұйрықпен қарастырылғандай жүйелілікте қайталанады . Бұнымен қатар , қызметшілерді күнделікті тексеру журналы болады . Онда көрсетілген ауысым қызметкерлерінің жұмысқа келген кездегі денсаулық жағдайы белгіленеді ( дене температурасы , респираторлық аурулардың болуы , терідегі іріңді жаралар , т . б . Босану стационарына жұмысқа келген қызметшілер жуынып , киімдерін , аяқ киімдерін ауыстырып , таза халат , бас киім киюлері керек , ал тұмау індеті кезінде - әр 2 сағат сайын бет перделерді ауыстырып отырулары қажет . Жаңа туған нәрестелер бөлімшесінің медбикелері , акушерлері өз бөлімшелерінің халаттарымен шығуға құқықты емес . І және ІІ босану бөлімшелерінің жұмыс тәртіптері әр түрлі . ІІ босану бөлімшесінде жүктілер мен босанушылар арасындағы қарым - қатынас рұқсат етілмейді . Обсервациялық бөлімшедегі әйелдер ортақ дәретханамен , гигиена бөлмесімен , асхана , демалыс бөлмесімен қолдана алмайды , себебі бір босанушыдан басқа босанушыларға жұқпа таралуы мүмкін . ",kaz
1035,2017-22,co,139,"Босанудан кейінгі кезеңнің немесе жүктілік кезеңнің қандай да болсын асқынған ағымында әйел физиологиялық бөлімшеден обсервациялық бөлімшеге ауыстырылуы керек . Нәрестеде асқыну анықталған кезде , ол нәрестелер патологиясы бөлімшесіне ауыстырылады . Босану және босанудан кейінгі кезеңде жұқпалы асқынулардың пайда болуын және таралуын ескертетін нормативтерді сақтау дені сау ұрпақ әкелуге және ана мен бала өлім - жітімін азайтуға қызмет етеді . Әйелдің жыныс мүшелері сыртқы және ішкі болып екіге бөлінеді . Сыртқы жыныс мүшелері : қасаға , үлкен және кіші жыныс ернеулері , шүрті , қынап сағасы , Бартолин бездері , қыздық перде , несепағардың сыртқы үрпісі және бұтаралық ( сурет 1 . Қасаға екі шаттың арасында , құрсақтың төменгі жағында орналасқан томпақтау үш бұрышты түкті бөлік . Үлкен және кіші жыныс ернеулері - қасағаның төменгі жағына қатаралас орналасқан . Үлкен жыныс ернеулерінде Бартолин бездері мен қан тамырлары , жүйке жүйелері бар . Бұл бездерден қынапты үнемі дымқылдандырып тұратын сұйық зат бөлініп тұрады . Жыныс сезімі шүртіге жинақталған , оған көптеген қан тамырлары келеді . ",kaz
1036,2017-22,co,112,"Қынап сағасы - алдыңғы жағынан шүртімен , артқы және төменгі жағынан үлкен жыныс ернеулерімен , жақтаудың ішкі жағынан кіші жыныс ернеулерімен қоршалған кеңістік . Қынап сағасының түбін қыздық құрайды . Қыздық - қынаптың ішкі жарғақ сияқты кілегей қабығы , оның ортасында бір немесе бірнеше тесік болады . Одан етеккір келген кезде қан ағады . Ал жыныс қатынасы кезінде қыздық бұзылады . Сонымен қатар қыздық ішкі және сыртқы жыныс ағзаларының шекарасы есебінде . Бұтаралақ деп ұлкен жыныс ернеуінің жабысқан жері мен тік ішектің сыртқы тесігінің аралығын айтады . Ол - тері , шандыр және бұлшық еттен тұрады . Акушерлік тәжірибеде алдыңғы аралықтың маңызы зор , себебі босану кезінде оның көкеттері созылып жыртылуы мүмкін . Ішкі жыныс мүшелеріне : қынап , жатыр , жатырдың қосалқы бөліктері , аналық бездер жатады ( сурет 2 . ",kaz
1037,2017-22,co,112,"Қышқылдық реакция қорғаныштық , физиологиялық барьер қалыптастырады , сондықтан сыртқы ортадан келген патогенді микроорганизмдердің дамуына кедергі жасайды . Бұл процесс қынаптық өзара тазартылу деп аталады . Микрофлораның мінездемесіне қарай қынаптық тазалықтың 4 дәрежесін ажыратады : І дәреже - ортасы қышқыл , құрамында тек қана таяқшалар және бөлек эпителиалды жасушалар . ІІ дәреже - таяқшалар азаяды , аз көлемді де сапрофиттер , бөлек кокктар , бірлікті лейкоциттер , реакциясы қышқыл болып қалады . ІІІ дәреже - көп көлемде лейкоциттер , кокктар және т . б . түрлі бактериялар . Реакция қышқылдан сілтігі ауысады . IV дәреже - қынап таяқшалары жоқ , ал құрамында әртүрлі микрофлора табылады ( кокктар , ішек таяқшалары , трихомонадтар және т . б ) көп көлемде лейкоциттер . І және ІІ дәреже қалыпты болып саналады , ал ІІІ және IV дәрежеде патологиялық процестердің дамуына жағдай жасалады . ",kaz
1038,2017-22,co,106,"Жатыр өзегі ( isthmus ) - бұл жатыр денесі мен мойнының аралығындағы диаметр 1 см жіңішке өзекше . Жүктіліктің соңғы айларында одан жатырдың төменгі сегменті пайда болады , бұл оның ең жұқа бөлігі , осыған байланысты босану кезеңдерінде жыртылуы мүмкін . Жатыр мойыны ( cervix uteri . Жатырдың мойын бөлігі қынап пен жатыр денесінің арасында орналасқан , ұзындығы 3 - 4 см . Мойынның жіңішке қуыс түтігі мойын өзегі деп аталады . Оның жоғарғы жағындағы тесігін жатырдың ішкі мойын тесігі , ал төменгі қынапқа жалғасқан жерін сыртқы мойын тесігі дейді . Жатырдың сыртқы мойын тесігі тұңғыш босанған әйелдерде дөңгелек , ал босанып жүрген әйелдерде ұзынша саңылау түрінде болады . Әдетте , жатыр жамбас қуысында денесімен алға еңкейіп , жатыр мойынымен доғал бұрыш құрайды ( anteflexio - versio . ",kaz
1039,2017-22,co,111,"Ұрық жолдары негізі үш бөліктен тұрады : жатыр бөлігі ( жатырмен ұштасқан жері , орта мойынша бөлігі , шеткі кең салпыншақ бөлігі . Аналық без ( оvarium ) - жатырдың екі жағында , жатыр түтіктерінің артына орналасқан жұп ағза . Мұны ішкі секреция бездері деп атайды . Мұнда түзілген эстроген , прогестерон гормондары тікелей қанға өтеді , сонымен бірге бұл бездерде ұрық клеткалары да түзіледі . Әйел жыныс мүшелерінің қанмен қамтамассыздандыру , иннервациясы Жыныс органдары қан және лимфа тамырларымен өте жақсы қамтамассыздандырылған . Жыныс органдарын ең басты қанмен қамтамассыздандыратын ол жатыр мен аналық без артериялары , олардың соңғы бөлімдері өзара анастамозданады . Жыныс органдарының барлық артериялары аттас тамырлармен қатар келеді . Жыныс органдарынан шығатын лимфа тамырлары лимфаны шат , мықын , бел , сегізкөз артерияларына және де басқа да лимфа түйіндеріне апарады . ",kaz
1040,2017-22,co,111,"Жыныс органдарының иннервациясына симпатикалық және парасимпатикалық жүйке жүйесімен жұлын , ми жүйкелері жатады . Жыныс органдарының жүйке аяқталулары интерорецепторларға жатады , ал қозуды ішкі ағзалардан қабылдап , оны жүйке талшықтары және жоғары жатқан жүйке жүйесінің орталықтарына жеткізеді . Бұл орталықтар әр түрлі деңгейде орналасады : жұлын - миында , ми қыртысының астында және бас ми қыртысынжа . Жыныс ағзаларының жұмысына жоғарға жүйке орталықтары әсер етеді . Попередня 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Наступна ІІІ ТАРАУ . ӘЙЕЛ ЖАМБАС СҮЙЕГІНІҢ АНАТОМИЯСЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua І ТАРАУ . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА АКУШЕРЛІК - ГИНЕКОЛОГИЯЛЫҚ КӨМЕКТІҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫІҮ ТАРАУ . ЖҮКТІЛІК ФИЗИОЛОГИЯСЫІХ ТАРАУ . БОСАНУДЫ ЖАНСЫЗДАНДЫРУЙел жамбас қуысының ерлер жамбас қуысынан айырмашылығыКіші жамбас қуысыКіші жамбас қуысындағы жыныс мүшелерінің қабынуы ",kaz
1041,2017-22,co,149,"Босану жолдарының негізін жамбас қуысы құрайды . Жамбас қуысы екі бөлімнен тұрады . Жоғарғы - үлкен , төменгі - кіші жамбас қуыстары . Үлкен және кіші жамбас шекарасы екі жағынан мықын сүйек сызығымен , алдынан қасаға сүйегінің қырымен , артынан сегізкөздің негізімен өтеді . Екі жамбас , сегізкөз , құйымшақ сүйектерінен құралған ( 4 сурет . Жамбас үш сүйектен тұрады : 1 ) мықын ; 2 ) шат ; 3 ) шонданай сүйектері . 16 жасқа дейін бұл сүйектер өзара шеміршекпен бекіген . Мықын сүйегінің ішкі беті ойыс және тегіс , ал сырты бұдырлы келеді . Мықын сүйектері қалындау жерімен сегізкөз мүйісімен байланасып , екі жақта да құлақ қалқаны тәрізді буын құрайды . Шонданай сүйегінің ( оs ischii ) денесі және екі бұтағы бар . Денесі жамбастың ұршық ойысының төменгі жағын жасауға қатысады . Жоғарғы бұтағы денеден төмен қарай түсіп , шонданай бұдырын ( tuber ischiadicum ) жасайды , төменгі бұтағының артқы бетінде орналасқан дөңес жағын шонданай өскіні ( spuna ischiadicum ) дейді . Төменгі бұтақ жоғарғы көтеріліп , шат сүйегінің төменгі бұтағымен қосылады . Сонымен бірге оның жоғарғы бұтақтарымен қосылып , жамбастың тесігін құрайды . ",kaz
1042,2017-22,co,152,"Шат сүйегі ( os pudis ) жамбас қуысының алдыңғы жағын құрайды . Екі қасаға өзара қосылып , шат симфизін ( sуmphуsis pudica ) құрайды . Мұндағы саңылау тәріздес қуыс ішінде сұйықтық болады . Сондықтан бұл буын жартылай буынға жатады . Шат сүйегінің жоғарғы жағы қасағалық қыр жасап , алдыңғы бетінде қасағалық дөңеске ( tubtrculum pudicum ) жалғасады . Бұл сүйектің төменгі бұталары қосыла отырып шат сүйегінің иінін немесе бұрыштамасын жасайды . Оның босану кезеңінде маңызы зор . Сегізкөз ( оs sacrum ) сүйегі өзара тұтасқан бес омыртқадан тұрады , омыртқалардың көлемі төменге қарай кішірейеді , осыған байланысты сегізкөз пішіні кесілген үшбұрышқа ұқсайды . Сегізкөздің бірінші омыртқасы Ү бел омыртқамен қосылса , бесінші омыртқасы құйымшаққа жалғасады да , сегізкөз - құйымшақ буынын жасайды . Сегізкөздің бел омыртқамен жалғасқан жерін негізгі деп атайды , осы сүйектің ортаңғы жерінде сегізкөз мүйісі ( promontorium ) бар . Сегізкөз омыртқаларының жалғанған жерінің алдыңғы бетінде көлденең өтетін төрт сызық бар , осы сызықтарды бойлай , жұптасып сегіз тесігі орналасқан . Осыған байланысты бұл сүйекті сегізкөз деп атайды . Сегізкөз екі жағынан мықын сүйектерімен байланасып , сегізкөз - мықын буынын құрайды , бұл қозғалмайтын жұп буын . ",kaz
1043,2017-22,co,173,"Құйымшақ ( os coccygic . Сүйек төрт - бес омыртқаның тұтасып , бірігуінен пайда болған , мұнда тек омыртқа денелері сақталған . Ер адам жамбасымен салыстырылғанда , әйел жамбасының жыныстық ерекшеліктері бар . Әйелдердің жамбас қуысы кең , сүйектері жұқалау , тегіс болып келеді . Ер адамның жамбасы тар , құйымшақ мүйісі ілгері шығынқы , ал мықын сүйектері бір - біріне жақын орналасқан . Әйел жамбасының мықын , шонданай сүйектері бір - бірінен алшақ орналасқан . Сондықтан ішкі жамбас қуысының жоғарғы кіру және төменгі шығу ернеулері ерлердікіне қарағанда кең болады . Шат сүйегінің иіні ерлерге қарағанда әйелдерде кең болып келеді . Осы аталған ерекшеліктердің босану кезінде маңызды зор . Үлкен жамбас қуысы Үлкен жамбас қуысы кіші жамбас қуысымен салыстырғанда кең және көлемді . Оның қуысы екі жағынан мықын сүйегінің ойыс беттерімен , артқы жағы Ү бел омыртқамен шектеліп жатады . Бұл қуыстың алдыңғы ашық жері құрсақ қуысының алдыңғы бетін шектейтін бұлшықеттер мен тері арқылы жабылып тұрады . Үлкен қуыстың өлшемдерін оңай алуға және сол арқылы кіші қуыс өлшемдерін болжауға болады . Жамбас қуысы өлшемдерін арнаулы жамбас өлшегішімен бөлімдерге бөлінген . Екі ұшы түйме тәрізді дөңгелек . Жамбас қуысы өлшемдерін анықтау үшін жүкті әйел қатты тақта үстіне екі аяғын созып арқасымен жатады ( 10 сурет . ",kaz
1044,2017-22,co,104,"Үлкен жамбас қуысының төрт өлшемі бар : үш көлденең және бір тік өлшемі : 2 . Distantia cristarum - мықын сүйегі қырларының нүктелік аралығы ( 28 - 29 см . Ол үшін өлшегіштің түймелерін мықын сүйегі қырының сыртқы бетімен жылжытып , оның ең алшақ нүктелерінің арасын өлшейді . 3 . Distantia trochanterica - ұршық аралығы . Ортан жіліктің жамбас ойысында орналасқан ұршықтардың арасы . Ол шамамен - 30 - 31 см . 4 . Conjugata externa - сыртқы коньюгата немесе жамбастың сыртқы тік өлшемі . Бұл өлшемді анықтау үшін әйел қырынан жатып , астыңғы аяғын бүгіп , үстіңгі аяғын созуы керек . Өлшегіштің бір түймесін шаттың сыртқы жоғарғы қырының ортасына , екінші ұшын сегіз көз үсті ойығына орналастырады . Сыртқы коньюгата қалыпты жағдайда - 20 - 21см . ",kaz
1045,2017-22,co,173,"Сыртқы коньюгата өлшемін білудің маңызы зор , өйткені бұл арқылы кіші жамбас қуысының кіреберісіндегі - ішкі тік өлшемді ( conjugata vera ) анықтауға болады . Мысалы , сыртқы тік өлшем 20 см болғанда , одан 9 см - ді алып тастаса , ішкі тік өлшем 11 см - ге тең болады . Диагональдық коньюгата ( с . d ) деп шат сүйегінің төменгі қырынан сегізкөздің ең шығыңқы мүйісіне дейінгі аралықты айтады . Бұның тура өлшемін білу үшін , әйел қынабын зерттеу керек , екінші және үшінші саусақтарды қынапқа енгізе отырып , ІҮ - Ү саусақтарды бүгеді , І - ші үлкен саусақты шат сүйегінің үстіне орналастырады . Қынапқа енген саусақты мүйістің ұшына жеткізіп , ал алақанның үстіңгі қырын қасағаның төменгі қырына тірейді . Содан кейін қынаптағы үшінші саусақ аралығымен алқанның шат сүйегіне түйіскен жерін жамбас өлшеуішімен өлшейді . Бұл аралық 12 , 5 - 13 см тең . Кіші жамбас қуысының ішкі тік өлшемін анықтау үшін , диагональды конъюгатадан 1 , 5 - 2 см алып тастайды . Үлкен жамбас қуысы сүйегінің жоғарғы өлшем мөлшерлері кем болған жағдайда , оның шығаберісінің тік өлшемін анықтауға тура келеді . Ол үшін өлшегіштің бір түймесін қасағаның төменгі қырының ортасына қойып , екінші ұшын құйымшақтың ұшына тірейді . Осы алынған мөлшерде 1 , 5 см алып тастасақ , жамбас қуысының шығаберісінің тік өлшемі шығады . ",kaz
1046,2017-22,co,107,"Жамбас қуысының шығаберісінің көлденең өлшемі өлшегіштің айқас бұтақшасымен анықтайды , шонданай төмпешіктерінің айқас бұтақшасымен анықтайды , шонданай төмпекшіктерінің аралығынан алынған мөлшерге 1 - 1 , 5 см қосады . Сонымен қатар , қасаға бұрышының алшақтығын анықтаудың маңызы зор , қалыпты жағдайда ол 90 - 100º . Шат бұрышын өлшеу үшін әйел аяғын бүгіп , ішіне қарай жиырып , шалқасынан жатады . Екі басбармақ шат және шонданай сүйектерінің төменгі бұтақтарына қатты тіреледі , үлкен екі саусақтың түйіскен ұшын қасаға сүйегінің төменгі қырына тірейді , саусақтардың көрініс арқылы шат бұрышының көлемін шамалауға болады . 1 . Бір жақ мықын сүйегінің алдыңғы жоғарғы өсінділерінен , екінші жақ мықын сүйегінің артқы жоғарғы өсінділеріне дейін және керісінше өлшейді . 2 . Симфиздің жоғарғы қырынан , оң және сол жақ артқы жоғарғы өсінділеріне дейінгі арақашықтықты өлшейді . ",kaz
1047,2017-22,co,149,"3 . Сегізкөз ойығынан мықын сүйегінің оң және сол жақ алдыңғы - жоғарғы сүйек өсінділеріне дейінгі аралық . Бір жамбастың қиғаш өлшемдерін екінші жамбастың өлшемдерімен салыстырады , егер айырмашылығы 1 см асса , ол жамбас ассиметриясын көрсетеді . Жамбас сүйектерінің қалың - жұқалағын анықтау үшін жүкті әйелдің білезігін өлшейді , орта шамамен ол 14 см тең ; бұл Соловьев индексі . Егер Соловьев индексі 14 см артық болса , онда жамбас сүйегінің қалыңдығынан оның қуысы тарылады , ал 14 см кем болса , жұқалығына байланысты оның қуысы кеңиді . Жамбас қуысы өлшемдерін анықтаған кезде ерекше көңіл бөлетін жер - Михаэлис ( сегізкөз ) ромбасы . Сегізкөз сүйегінің артқы бетінің жоғарғы бұрышы Ү бел - омыртқа мен сегізкөздің орталық қыры арқылы құралған . Бүйір бұрыштары мықын сүйегінің артқы жоғарғы өсінділеріне сай келеді . Төменгі бұрышы құйымшақтың ұшына жетеді . Ал жоғарғы және сыртқы жағынан ромба арқаның үлкен бұлшық еттермен , төменгі және сыртқы жағынан құйрық бұлшықеттердің қырымен шектелген . Попередня 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Наступна ",kaz
1048,2017-22,co,125,"Кіші жамбас қуысы - реферати та учбові матеріали на um . co . uaЖатыр қуысын қыруІІІ ТАРАУ . ӘЙЕЛ ЖАМБАС СҮЙЕГІНІҢ АНАТОМИЯСЫЙел жамбас қуысының ерлер жамбас қуысынан айырмашылығыКіші жамбас қуысындағы жыныс мүшелерінің қабынуыКіші жамбас клетчаткасыНәресте жамбаспен жатқанда тартып туғызу Кіші жамбас қуысы - айналысы сүйектермен , үсті кіреберіс , асты шығаберіс жазықтықтарымен қоршалған кеңістік . Бұл төрт жазықтыққа бөлінеді ( 13 сурет . 1 . Жамбас қуысына кіреберіс жазықтық алдынан - симфиздің жоғарғы және шат сүйегінің жоғарғы ішкі жиектерімен , бүйірінен мықын сүйегінің доғал сызығымен , артынан - сегізкөз мүйісімен шектеледі . Жамбас қуысының кіреберіс жазықтығында 3 өлшем бар : тік көлденең және екі қиғаш өлшемдері . Тік өлшемі - сегізкөз мүйісінен симфиздің ішкі бетінің ең шығыңқы жеріне дейінгі аралық . Бұл нағыз немесе акушерлік конъюгата , 11 см тең ( conjngata vena ) тағы анатомиялық конъюагата бар , ол акушерлік конъюгатадан 0 , 3 - 0 , 5 см артық . ",kaz
1049,2017-22,co,115,"Көлденең өлшемі - мықын сүйектерінің доғал сызықтарының ең алшақ жатқан нүктелерінің аралығы , шамамен - 13 - 13 , 5 см . 12 сурет . Кіші жамбас кіреберіс жазықтығының өлшемдері . 2 . Жамбас қуысының кең бөлігінің жазықтығы төмендегідей шектелген : алдынан симфиздің ішкі бетінің ортасымен , бүйірінен ұршық ойығының ортасымен , артынан ІІ - ІІІ сегізкөз омыртқаларының жалғасқан жері . Жамбастың бұл бөлігінің тік және көлденең өлшемдері бар . Тік өлшемі - сегізкөздің ІІ , ІІІ омыртқаларының қосылған жерінен симфиздің ішкі бетінің ортасына дейін , ол 12 , 5 см . Көлденең өлшемі - ұршық ойыстарының арасы , 12 , 5 см - ге тең . Көлденең өлшемі шанданай сүйектері қырының арақашықтығымен өлшенеді , ол - 10 , 5 см . 4 . Жамбастың шығаберіс жазықтығы төмендегідей шектелген : алдынан - симфиздің төменгі жиегі , бүйірінен шонданай төмпешіктері , артынан құйымшақ ұшы . Бұл жерде де тік және көлденең өлшемдер бар . ",kaz
1050,2017-22,co,101,"Жоғарыда айтылған жамбас қуыстарынан басқа , оның параллелді жазықтықтарын ажыратады ( 15 - сурет . Бірінші - үстіңгі жазықтық , шекаралық сызықтың үстімен өтеді . Сол себептен оны шекаралық жазықтық деп атайды . Екінші - негізгі ( басты ) жазықтық , симфиздің төменгі жиегінің деңгейінде бірінші жазықтыққа параллель жатады . Бұны негізгі деп атайтын себебі , нәресте басы осы жерден өткеннен кейін айтарлықтай кедергілерге ұшырамайды . Үшінші - спинальды жазықтық , бірінші және екінші жазықтыққа параллель , шонданай сүйектерінің өсінділерінің бағытына сәйкес келеді . Бұрыш үлкейген жағдайда ( 60 ° асса , нәресте басының жамбас қуысына енуі ұзаққа созылып , босану кезеңдері асқынуы мүмкін . Попередня 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 Наступна ",kaz
1051,2017-22,co,115,"Жүктілік мерзімін анықтау - реферати та учбові матеріали на um . co . uaАурулары кезіндегі жүктілікГемолитикалық ауруды анықтауДененің ауырлық центрінің координаталарын анықтау әдістеріЖүктілік кезінде болатын критериялар , гипертензияларЖүктілік патологиясыЖүктілік пен босану кезеңдерінің ерекшеліктері Жүктілік мерзімін анықтаған кезде , әйелден алған барлық мәліметтерді ( соңғыетеккірі , нәрестенің тұңғыш қимылын , т . б , арнайы акушерлік зерттеулерді ескереді . Акушерлік тәжірибеде жүктілік мезгілін апта және акушерлік аймен анықтайды . Бір акушерлік ай төрт аптаға немесе 28 күнге тең . Жүктіліктің және босанудың мерзімін анықтауда , жатыр деңгейін , нәрестенің бас өлшемдерін білудің маңызы зор . 3 - 4 айлық мерзімнен бастап жатыр биіктігін анықтауға болады . 1 . Акушерлік 4 айда ( 16 апта ) жатыр түбі қасаға мен кіндік арасында қасағадан 6 см жоғары 2 . Акушерлік 5 айда ( 20 апта ) жатыр түбі кіндіктен екі елі төмен , қасағадан 12 см жоғары . ",kaz
1052,2017-22,co,153,"3 . Акушерлік 6 айда ( 24 апта ) жатыр түбі кіндік деңгейінде , қасағадан 20 см жоғары . 4 . Акушерлік 7 айда ( 28 апта ) жатыр түбі кіндіктен екі - үш елі жоғары , қасағадан 24 см жоғары . 5 . Акушерлік 8 айда ( 32 апта ) жатыр түбі кіндік пен семсер тәрізді өскіннің ортасында , қасағадан 28 - 30 см жоғары , іштің шеңбері 8 - 85 см 6 . Акушерлік 9 айда ( 36 апта ) жатыр түбі семсер тәрізді өскін мен қабырға доғасы деңгейінде , қасағадан 34 - 36 см жоғары , бұл жатыр түбінің ең жоғарғы биік деңгейі , іштің шеңбері 90 см . 7 . Акушерлік 10 айдың аяғында ( 40 апта ) жатыр түбі сегіз ай кезіндегі деңгейге қайта түсіп , іштің шеңбері 95 - 98 см болады . Жатыр түбі 8 - 10 айларда бір деңгейде тұрғанда , оның мезгілін іштің айнала шеңберінің өлшемі бойынша ажыратады . 10 ай аяғында жатыр түбі төмен түсіп , жүкті әйелдің тыныс алуы жеңілденеді . Жүктіліктің екінші жартысында іштің аумағын , жатырдың деңгейін сантиметрлік лентамен өлшейді . Ол үшін лентаны алдынан кіндік үстіне , ал артынан белдің ортаңғы аймағына орайды . ",kaz
1053,2017-22,co,106,"Жүктіліктің соңғы айларында оның болжамды мерзімін Скульский формуласы арқылы анықтауға болады : Х - жүктіліктің мерзімі ; L - жатырдағы жетілген ұрықтың ұзындығы ; С - бастың тік өлшемі . Қазіргі жағдайда жүктілік мерзімін УДТ арқылы анықтайды . ҮІІ ТАРАУ . ЖҮКТІ ӘЙЕЛДЕРДІҢ ГИГИЕНАЛЫҚПопередня 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 Наступна Босану кезеңдерінің қалыпты ағысы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Бақылау және босануды жүргізуБосану ерекшеліктеріБОСАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ ЖАРАҚАТТАНУЛАРБосанудың бірінші кезеңінде әйелді күту және бақылауЖүктілік пен босану кезеңдерінің ерекшеліктеріЖүктілікті және босануды жүргізу Босанудың басы жүйелі толғақпен басталады . Бұл толғақтың алдында бірнеше сағат бұрын дайындық кезеңі болады , ол қалыпты жағдайда алты сағатқа созылады . ",kaz
1054,2017-22,co,108,"Прелиминарлық дайындық кезеңі деп жатырдың қозу қабілетінің артып , әлсін - әлсін жатырдың жүйесіз , ретсіз жиырылып , сирек толғақтың басталуы , жатыр мойнының қысқарып ( 1 - 2 см - ге дейін , жұмсарып , жамбас қуысының орталық бағытына сәйкес келіп , мойын өзегінің ашылып , жетілуі . Бұл кезең әйелдің мазасын алмайды , ұйқысын бұзбайды . Сөйітіп , жүйесіз сирек толғақ біртіндеп жүйелі босану толғағына көшеді . Босану кезеңдерінің қалыпты жағдайда өтуі үшін мынандай шарттар қажет : 1 . Жыныс мүшелерінің дұрыс дамып жетілуі және босану жолдарының дайындығы ; 3 . Нәресте салмағының орташа болып , оның жатырда дұрыс орналасуы . Попередня 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Наступна Босанудың бірінші кезеңінде әйелді күту және бақылау - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1055,2017-22,co,148,"Босанудың бірінші кезеңінде әйелді күту және бақылауӘйел босанудың бірінші кезеңін босану алдындағы бөлмедегі төсекте өткізеді : оған тұруға тек қана судың бүтіндігінде және нәрестенің жақын жатқан бөлігі кіші жамбас қуысына енгенде ғана рұқсат етіледі . Медицина қызметкері босану алды бөлмесінде үздіксіз болып , босанушылардың жалпы жағдайын , көңіл - күйін бақылап , тері және кілегей қабаттарының түсін , көру қабілетін , бас ауруын қадағалап отыруы керек . Акушер босанушы әйелге зор көңіл бөліп , дәрігердің тағайындауларын уақытында орындап , босану кезеңінің дұрыс өтуіне сенімді болуды арттыру сияқты өздерінің босану алдындағы жұмыстарын дұрыс атқаруы керек . Акушер әйелдің жалпы жағдайын бақылау барысында әр 2 сағат сайын оның қан қысымын өлшейді , тамыр соғысын анықтайды , дене қызуын өлшейді , босанудың бірінші кезеңінде босану ағымын бақылайды . Босану ағымының күштілігі толғақтың жалғасуымен , оның күшімен және ұзақтылығымен анықталады . Оны келесі түрде анықтауға болады : акушер оң қолын жатыр түбіне орналастырады . Секундомермен толғақтың ұзақтығын және арасындағы үзілісті анықтайды . Толғақ қолға жатырдың жиырылуы ретінде , ал үзіліс - босауы ретінде сезіледі . ",kaz
1056,2017-22,co,128,"Үшінші және төртінші акушерлік сыртқы тексеру арқылы акушер нәрестенің жақын жатқан бөлігінің кіші жамбасқа ену қатынасын байқайды . Туу өзегіндегі нәресте басының қозғалысы босану ағымының қарқынына , жатыр мойнының ашылу дәрежесіне , қағанақ суының уақытында ағуына байланысты болады . Босанудың бірінші кезеңінде қағанақ қабының бүтіндігінде бас босаңсымайды , негізінде тар жамбастың кіреберіс қуысынан төмен тұрады . Босану өзектеріне қарай қозғалуды нәресте басы босанудың екінші кезеңінде - жатыр өзегінің толық ашылып , қағанақ суы кеткеннен кейінгі шығу кезеңінде бастайды . Жатыр өзегінің ашылу дәрежесін , жақын орналасқан бөлігінің биіктігін анықтау үшін қынаптық тексеру өткізу керек . Оны арнайы жабдықталған тексеру бөлмесінде өткізеді . Қынаптық тексеру кезінде инфекцияның кіру қаупін азайту үшін қынаптық тексеруді 2 рет қана жүргізеді . Бірінші қынаптық тексеру әйел босану алдындағы бөлмеге келгенде , ал екінші тексеру - қағанақ суы кеткеннен кейін жүргізіледі . Патологиялық босануларда ғана қосымша тексерулер өткізіледі . ",kaz
1057,2017-22,co,122,"Егер дәрігер нәрестенің гипоксияға ұшырағанын нақтылайтын болса , ұрықтың жағдайын жақсарту үшін акушер оның белгілеген тағайындауларын ( оттегі ингаляциясы , көктамырға 40 % глюкоза ерітіндісінің 40 мл , 5 % аскорбин қышқылының 4 мл , 100 мл кокарбоксилаза , 1 % сигетин ерітіндісінің 4 мл ) мұқият орындауы керек . Босану ағымының дұрыс өтуіне қуық жұмысының да тигізетін әсері бар . Әйел қуығын әр 2 - 3 сағат сайын босатып отыруы керек . Толы қуық босану ағымына кері әсерін тигізеді . Егер де әйел өздігінен қуығын босата алмаса , қуыққа катетер қою арқылы ( жасанды зәр шығару ) босатады ( 39 сурет . 1 . Бастың жамбас қуысының кіреберіс жазықтығынан жоғарғы қондырылуы : бас қозғалмалы немесе жамбас қуысына тіреледі . Қынаптық зерттеуде : шат жігі сегізкөз мүйісі , шекара сызығы анықталады , жамбас қуысы бос , ал төбе жігі жамбас қуысының көлденең өлшемінде , кіші және үлкен еңбектер бірдей деңгейде орналасады . ",kaz
1058,2017-22,co,124,"2 . Жамбас қуысының кіреберіс жазықтығында бастың кіші сегментімен орналасуы : бас өзінің үлкен шеңберімен кіреберіс жазықтығынан жоғарғы тұрады , қозғалмайды . Қынаптық зерттеуде : шаттың ішкі беті мен сегізкөздің ішкі ойысы бос , сегізкөз мүйісіне тек бүгілген саусақпен жетуге болады . Төбе жігі аздап қиғаш өлшемінде тұрады . 3 . Жамбастың кіреберіс жазықтығында бастың үлкен сегментімен орналасуы : бас өзінің үлкен шеңберімен жамбас қуысының кіреберіс жазықтығында тұрады . Қынаптық зерттеуде : бас шат жігі мен сегізкөздің жоғарғы үштен бір бөлігін жауып тұрады , сегізкөз мүйісі анықталмайды . Кіші еңбек үлкен еңбектен төмен тұрады . Ал төбе жігі қиғаш өлшемде . 4 . Бас жамбас қуысының кең бөлігінде : шаттың жоғарғы жағынан бастың бөлігі шамалы анықталады . Қынаптық зерттеуде : шат жігінің ішкі бетінің үштен екі бөлігі және сегізкөз ойысының жоғарғы жағы бас сүйегімен қалқаланған . Шонданай өсінділері анықталады , ал төбе жігі қиғаш өлшемде тұрады . ",kaz
1059,2017-22,co,127,"5 . Бас жамбас қуысының тар бөлігінде : шаттың жоғарғы жағынан бас анықталмайды . Қынаптық зерттеуде шат жігінің ішкі беті түгел , сегізкөз ойысының үштен екі бөлігі бас сүйегімен қалқаланған . Шонданай өсінділері шамалы анықталады . Ал төбе жігі қиғаш өлшемде тұрғанмен тік өлшемге жақындау . 6 . Бас жамбастың шығаберіс жазықтығында : сегіз көз ойысы толығымен баспен қалқаланған , сүйек өсінділері анықталмайды , ал төбе жігі шығаберіс жазықтығының тік өлшемінде тұрады . 40 сурет . Нәресте басының жамбас қуысының жазықтарына қатынасы : а - бастың жамбастың кіреберіс жазықтығында орнығуы б - жамбастың кіреберіс жазықтығында бастың кіші сегментімен орнығуы в - жамбастың кіреберіс жазықтығында бастың үлкен сегментімен орнығуы Нәресте өмірге келу үшін жамбас қуысы мен жыныс ернеуінен өтуі керек . Бұл жол төрт жазықтықтан тұрады . Олардың әрқайсысының өзіндік өлшемдері , табиғи ерекшеліктері болғандықтан , әр жазықтықта нәрестенің басы , денесі икемділіп , әр түрлі қимыл жасайды . ",kaz
1060,2017-34,co,156,"Босану жолдарынан өткенде нәрестенің жасайтын қимылдарының , әсіресе , бас қимылының жиынтығын босану биомеханизмі дейді . Бастың шүйде сүйегімен туылу екі түрге бөлінеді , оның жиілігі - 96 . Босану механизмі орындалу үшін төмендегідей жағдайлар қажет : 2 . Диафрагманың ( көк еттің ) және құрсақ еттерінің жиырылуы ; 4 . Нәрестенің бас өлшемі мен жамбас қуысы өлшемдерінің сәйкес келуі ; Попередня 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 Наступна Акушерлік операциялар барысындағы жансыздандыру - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Акушерліктегі әр түрлі манипуляцияларға қажетті құралдар жиынтығының тізімі . Босанудың бірінші кезеңінде медбике - анестезист жансыздандыруға белсенді қатысып , дәрігер - анестезиологпен бірге үлкен және кіші операцияларда жансыздандыру жасай білуі керек . Кіші акушерлік операцияларға акушерлік қысқыштар салу , босанудан кейінгі жатырды қолмен тексеру , плацентаны қолмен босатып , бала жолдасын туғызу , босану кезінде жыртылған аралықты қалпына келтіру жұмыстары жатады . Үлкен акушерлік операция дегеніміз бұл - ішті кесумен байланысты операциялар : кесар тілігі немесе босану кезінде жыртылған жатырды немесе босанудан кейінгі гипотониялық қан кетуге байланысты жатырды алып тастау . ",kaz
1061,2017-34,co,153,"Кіші акушерлік операцияларды жансыздандыру барысында акушерлік анестезиологияның өзінділігін ескеру қажет . Мысалы , акушерлік қысқыш салу операциясын жансыздандыру кезінде анестезист анестезияның нәресте мен жатырдың жиырылу жұмысына кері әсерін тигізбеуі тиіс . Акушерлік операцияларда жергілікті анестезиямен бірге жалпы анестезия да қолданылады . 0 , 25 % новокаин ерітіндісі ретіндегі жергілікті анестезия аралықтың , жыныс еріндерінің , қынап қабырғаларының жыртылуында қолданылады . Кіші акушерлік операцияларды жасау үшін көбіне науқастың есін сөндіру арқылы жалпы анестезияны ( наркоз ) қолданады . Бұнда ингаляциялық және ингаляциялық емес анальгетиктер қолданылады . Ингаляциялық наркоз көміртегі тотығы - фторотан қосындыларымен жүзеге асырылады . Наркоз тереңдігінің жеткіліксіздігінен көміртегі тотығы жеке анестетик ретінде қолданылмайды , тек анағұрлым күштірек қосылыс түрінде ғана ( фторотан , трихлорэтилен және т . б ) пайдаланылады . Ингаляциялық емес анестезия тәсілдері үшін қазіргі акушерлік анестезиологияда қысқа ( тиопентал - натрий ) және ультрақысқа ( сомбревин ) мерзімді анестетиктер қолданылады . Сонымен қатар медбике - анестезист көк тамырға жасалатын анестезия түрлерін қолдану кезінде асқынулардың даму қаупін ескеруі қажет . Мысалы , анестетик жылдам енгізілгенде немесе босанушы әйелдің оған сезімталдылығы жоғары болса , тыныс алу қысылып , қан қысымы артып , тіпті жүрек тоқтап қалуы мүмкін . ",kaz
1062,2017-34,co,137,"Осы асқынулар туындаған жағдайда шұғыл көмек ( реанимация ) көрсетілуі қажет . Медбике - анестезист дәрігер - анестезиолог болмаған жағдайда өз бетімен жалпы анестезияның қандай да болсын бір тәсілдерін өткізуге құқығы жоқ екенін есте сақтағаны дұрыс . Асқыну туындаған жағдайда дәрігер - анестезист өкпені жасанды желдетіп , кардиотоникалық және т . б . заттарды енгізеді . Ал медбике осы реанимациялық шараларды өткізуге дәрігерге белсенді көмек көрсетеді . Қандай да болсын акушерлік операция кезіндегі анестезия тәсілі мен анестетик түрлерін таңдау сұрағы дәрігер - анестезист және акушер - гинекологпен бірге қабылданады және ол хирургиялық араласу сипатына , босанатын немесе босанған әйел жағдайының ауырлығына , босану үйінің техникалық жабдықталуына байланысты болады . Медбике - анестезисттің кіші акушерлік операцияларды жансыздандыруда белгілі бір міндеттемелері бар : наркоз аппараты мен анестетик заттарды дайындайды , наркоз аппаратына газ баллондарын қосады , наркоз аппаратының флакондарын сұйық анестетиктермен толтырады , көк тамырға анестезия жасау кезінде дәрігер нұсқауы бойынша шприцті қажетті анестетикпен толтырып , көк тамырға енгізеді , әйелдің қан қысымы , тамыр соғысы және жалпы жағдайын бақылап отырады . ",kaz
1063,2017-34,co,109,"Үлкен акушерлік операцияларды орындау барысында медбике - анестезисттің жұмысы әр түрлі және күрделі . Кесар тілігі операциясы қазіргі кезде үйлестірілген эндотрахеальді наркоз көмегімен жасалады . Эндотрахеальді наркоз ағзаның өмірлік маңызды функцияларын басқаруға және операцияны оның минималды тереңдігінде өткізуге болатындығына байланысты жалпы анестезияның анағұрлым жетілген тәсілдерінің бірі болып саналады . Эндотрахеальді наркоздың бұл қасиеттері әсіресе кесар тілігі операциясында өте маңызды , өйткені қатты әсер ететін есірткі заттарының аз ғана мөлшерін енгізу мүмкіндігі нәресте гипоксиясының және есірткілік депрессиясының алдын алуға жағдай жасайды . Эндотрахеальді наркозды жүргізуде келесі кезеңдерді айыруға болады : премедикация , сұйытылған наркоз , кеңірдек интубациясы , негізгі наркоз және кеңірдек экстубациясы . Операция аяқталғаннан соң науқас өздігінен тыныс алуы қалыптасқаннан және жоғалтқан қан көлемі толыққаннан кейін қарқынды терапия палатасына ауыстырылады . ",kaz
1064,2017-34,co,123,"Босанғаннан кейінгі кезең деп - жүктілік пен босану кезіндегі әйел ағзасындағы өзгеріске ұшыраған ағзалардың бұрынғы қалпына келуін айтады . Бұл кезең бала жолдасы түскеннен кейін басталады ( 6 - 8 жұма . Босанғаннан кейінгі кезеңдегі ана жас босанған әйел деп атайды . Бұл кезең ерте және кеш кезең деп бөлінеді . Ерте кезең деп - алғашқы 2 - 4 сағат шамасын айтады , бұл мезетте ана босанған бөлмеде , дәрігерлердің қарауында болады . Жүкті кезде өзгеріске көп ұшырайтын ағзалардың бірі - жатыр . Босанғанға дейін ол өсіп , кіндік түбінен жоғары көтеріледі . Ал босанғаннан кейін бірітіндеп кішірейіп , бұрынғы өз қалпына келеді . Босанғаннан кейін бірден жатырдың салмағы 1000г болып , жатыр түбі кіндік шекарасында тұрады , өлшегіш зонтпен өлшегенде ұзындығы 15 - 20 см - ге таяу болады . Босанғаннан кейінгі ерте кезеңде босанған әйелдің жатыр мойнын , қынабын тексеріп қарайды . Егер жыртылған жері болса , тігеді . ",kaz
1065,2017-34,co,136,"Сонымен қатар осы кезеңде әйелдің жалпы жағдайын , тамыр соғуын , қан қысымын өлшеп , жатыр жағдайын бақылап , әрбір 15 минут сайын жатырды уқалап отыру қажет . Бұл кезеңде жатырдан шамалы қан ( 250 - 300 мл ) бөлінеді . 1 қосымша . Жатыр жиырылуымен бірге бездердің түбіндегі бөлімдерінің эпителийі және эндометрийдің базальді қабатының өсуі арқасында жатырдың кілегей қабығының қалпына келуі жүреді . Кілегейдің регенерациясы жараланған жатыр бетінің жазылу процесі болып табылады . Жараланған жатыр бетінің жазылуы кезінде лейкоциттер көптеп жиналып , жатырға және басқа да жыныс мүшелеріне микроптардың енуіне кедергі жасайды . Жатырдың ішкі ( жаралық ) бетінің эпителизациясы 10 - күні , эндометрийдің толық қалпына келуі босанудан кейінгі 20 - күні аяқталады . Жатыр инволюциясының жылдамдығы бірқатар себептерге байланысты : әйелдің жалпы жағдайына , әйелдің жас шамасына , босану сипатына , төспен тамақтандыруына , т . б . Жатыр инволюциясы әлсіз және көп босанған әйелдерде , бірінші рет босанатын кәрі әйелдерде , патологиялық босанулардан кейін баяу өтеді ; төс сүтімен емізетін әйелдерде емізбейтіндерге қарағанда жатыр жылдамырақ жиырылады . ",kaz
1066,2017-34,co,108,"Қазіргі уақытта жатыр инволюциясын бақылау УДТ арқылы жүргізіледі . Босанғаннан кейін 10 - 12 сағатта жатыр мойны өзгере бастайды , тек үшінші күні ғана оның өзегі 2 см дейін кішірейіп , 10 - күні өз қалпына келеді . 2 - 3 жұмада жатырдың өзегі түгел қалыптасып , саңылау ғана қалады . Әйел босанғаннан кейінгі алғашқы күндері жатырдан қан аралас сұйықтық ( үш күндей , содан кейін қанды сарысу ағады . Тек үшінші жұманың соңында жатырдан сұйықтықтың бөлінуі тоқталады . Қалыпты жағдайда жас босанған әйелдің жалпы жағдайы өзгермейді , ыстығы көтерілмейді , тамыр соғысы шамалы төмендеп , қан қысымы бірінші , екінші күндері төмендейді , жатырдан бөлінген сұйықтық өз күндеріне сәйкес келеді , ал емшек бездері жеткілікті сүт бөледі . Осы жоғарыда аталған қалыпты жағдайға қарамастан , кейде жас босанған әйелдің ыстығы көтеріледі . ",kaz
1067,2017-34,co,125,"Әдетте , дене ыстығы екі рет көтерілуі мүмкін . Бірінші рет босанған мезгілден бастап 12 сағатқа дейін , бұл босанған кездегі әйел ағзасындағы көптеген өзгерістерге байланысты болады . Ал екінші рет 3 - 4 - күндері байқалады , ол сүт бездерінің ұлғаюына және осы күндері инфекцияның қынаптан жатырға қарай өтуіне байланысты болады , яғни , жатырдың инфекцияға қарсы қорғаныс реакциясы . Бұл - физиологиялық құбылыс . 2 қосымша . Босанғаннан кейінгі кезеңде бүйрек жұмысы әдетте қалыпты болады , бірақ зәр бөлінудің қиындауы қуық қызметінің бұзылуымен байланысады . Әйелдер көптеген жағдайларда қуық толық болғанымен , дәретке отыру сезімін сезінбейді . Босанғаннан кейінгі кезеңде жиі ішек атониясына байланысты іш қату байқалады . Қажетті жағдайда ананың қаны мен зәрі тексеріліп тұрады . Босанғаннан кейінгі алғашқы тәуілікте жыныс мүшелерінің ернеулері мен қынап ептеп ауырғандай болады . Ал жатырдың біртіндеп жиырылуына байланысты іштің төменгі жағы 3 - 4 күндей толғақ тәрізденіп , бүріп ауырады . ",kaz
1068,2017-34,co,107,"Жүктілік , босану кезеңі асқынбаған әйел әдетте 7 - 8 күннен кейін перзентханадан шығады . Сонымен , босанған әйелдің ішкі - сыртқы жыныс мүшелері тек екі айдан кейін ғана қалпына келеді . Босанғаннан кейінгі кезеңнің дұрыс өтуі жүктілік кезеңі мен толғақтың қалыпты өтуіне байланысты . Жүктілік кезеңі асқынбаған жағдайда босану кезеңі де асқынбайды . Босанғаннан кейінгі кезеңде ана гигиеналық шарттарды қатаң сақтауы тиіс . Перзентханада ана ауру жұқтырып алмауы үшін барлық шараларды қолданады , атап айтқанда , бұл жерде әйелдің жыныс мүшелері күніне бірнеше рет жуылып , іш киімдері мен төсек орындары әр үш күн сайын ауыстырылады , жататын бөлмесі күн сайын тазартылады . Дене қызуы күніне екі рет өлшенеді , егер бұл кезең асқынып , дене ыстығы 37 , 5 - тен жоғары көтерілсе , әйелді обсервация бөліміне ауыстырады . ",kaz
1069,2017-22,co,131,"Попередня 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 НаступнаБосанғаннан кейінгі кезеңді жүргізу - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Бақылау және босануды жүргізуБала жолдасының бөліну кезеңін жүргізуБосанғаннан кейінгі кезеңдегі қан шығыныЖүктілікті және босануды жүргізуКөп ұрықты жүктілік кезінде босануды жүргізуНәресте жамбаспен орналасқан кезде жүктілікті жүргізу Босанғаннан кейінгі кезең қалыпты жүргенде босанған әйелді сау деп санауға болады . Дегенмен ол жыныс мүшелерінің дұрыс инволюциясына , жараланған жыныс жолдарының тез жазылуына және ағзаның қалыпты жұмыс істеуіне жағымды әсер ететін ерекше тәртіпті қажет етеді . Босанған әйел күтімін ұйымдастыру барысында асептика және антисептика ережелерін сақтаудың маңызы зор . Жатырдың жараланған беті , кіші жараланулар , босану жолдарының жұмсақ тіндерінің ажырауы инфекцияның кіру жолдары болып табылады . Сондай - ақ сүт бездері ұштарының жарылуы да қауіпті . Бұл жолмен енген жұқпалар сүт безінің қабынуы маститті тудырады . ",kaz
1070,2017-22,co,178,"Сондықтан босанғаннан кейінгі кезеңде палатаның , төсек - орынның және барлық күту құралдарының қатаң тазалығы ерекше маңызды . Әйелдің жыныс мүшелерімен және сүт бездерімен қатынаста болатын барлық құралдар , материалдар және күту заттары залалсыз болуы қажет . Босанған әйелге күтім жүргізер алдында медициналық қызметкер қолы жақсылап жуылып , дезинфекциялануы шарт . Медициналық қызметкер мен босанған әйелдің жеке бас гигиена ережелері қатаң сақталуы міндетті . Босанғаннан кейінгі кезең ағымы дұрыс өтуі үшін босанған әйелге тыныш жағдай жасалғаны дұрыс . Сондықтан , әйелге қалыпты ұйқы жағдайы жасалып , уайым , жағымсыз , теріс эмоциялардан аулақ ұсталынады . Дұрыс тамақтану , қуық пен ішек жұмысын реттеу , белсенді қозғалыстар жасалу да үлкен маңызға ие . Босанған әйелдер жататын бөлмелер жағдайы . Босанған әйелдердің бөлмелері жарық және кең болуы керек . Әрбір әйел төсегіне 8 м2 аудан бөлінуі тиіс . Бөлмелерді тәулігіне 2 реттен кем емес ылғалды тазалап , көп рет желдетіп отырады . Әрбір 5 - 6 күннен кейін бөлмелер босатылып ( босанған әйелдер шыққаннан кейін , мұқият жуып - жиналып , қабырғалары , едендері , жиһаздары дезинфекцияланады . Босанған әр әйел шыққаннан кейін төсек - орын мен клеенка сумен және дезинфекциялаушы ерітіндімен жуылып , матрац , жастық пен жамылғылар бір тәуліктен кем емес желдетеді . Температурасы жоғарылап , безгегі ұстаған босанған әйелдер перзентханадан шыққаннан кейін олардың төсек жабдықтары дезинфекцияланады . ",kaz
1071,2017-22,co,104,"Босану бөлмесінен ауыстырылған босанған әйелді таза төсек - орынға жатқызады . Босанған әйелдің төсегі келесі ретпен дайындалады . Матрац үстіне ақ жайма жайылып , оның бір бөлігінің ортасында клеенка салынады . Клеенка үстінен тәулігіне 2 реттен кем емес ылғалды тазалықтан кейін ауыстырылып отыратын жаялық ( шамамен 1 х1 м ) төселеді . Қалған төсек және дене киімдері ластану жиілігіне байланысты ауыстырылады . Жуылған төсек жабдықтары мен дене киімдері автоклавқа салынады . Әрбір төсек жанында қайнатылған жеке дәрет ыдысы болуы керек , олар әйелдің әр қолданысынан кейін сумен және дезинфекциялаушы ерітіндімен ( деохлор ) жуылады . Босанудан кейінгі ауырсынған толғақ кезінде ішке , ректальді және парентеральді түрде ауырсынуды басатын дәрілер тағайындайды . Жатырдың баяу инволюциясы ( субинволюция ) кезінде оның жиырылуын күшейтетін заттар беріледі . ",kaz
1072,2017-22,co,123,"Жатырдың дұрыс инволюциясына қуық пен ішектің уақытында босауы тікелей әсер етеді . Қиындаған зәр бөлу кезінде босанған әйелдің жамбасының астына жылытылған дәрет ыдысы қойылады . Зәрді рефлекторлы жолмен шақыртуға да болады ( су ағынын жіберу және т . б . Егер бұл көмектеспесе , қуыққа катетеризация жасалынды , оны барлық асептика және антисептика ережелерін сақтай отырып ( катетерді қайнату , қолды жуу , уретра аймағын әлсіз дезинфекциялық ерітіндімен жуу ) орындайды . Қуықтың катетеризациясы дизуретикалық бұзылыстарды , бұрын болған қабыну процестерінің өршуін тудыратынын естен шығармаған жөн . Іш қатқан кезде босанудан кейін 3 - күні тазалау клизмасын немесе іш өткізетін дәрілерді тағайындайды . Үлкен ауырсынатын геморроидальді түйіндер болғанда аралыққа мұзды мұйық қою ( мұзды мұйықты заласыз жаялықпен орау ) немесе геморроидальді балауыздар қою ұсынылады . Босану физиологиялық түрде өтсе , босанғаннан кейінгі кезең белсенді жүргізіледі : 6 сағаттан кейін тұруға болады , баланы отырып емізуге рұқсат етіледі . ",kaz
1073,2017-43,co,120,"Аралық жыртылғанда әйелге босанудан кейін алғашқы тәуліктің соңында тұрып , жүруге болады , тазалау клизмасын жасағаннан кейін 5 - тәулікте тігістерін алады . Тамақтануы . Дені сау әйел ерекше диетаны қажет етпейді . Босанғаннан кейінгі алғашқы күндері жоғары каллориялы , жеңіл қорытылатын тамақ беріледі . 3 - күннен бастап жалпы үстел тағайындалады . Дәрумендерге бай көкөніс , жидектер беріліп , ащы тағамдарды , шұжық , ішімдікті пайдалануға тыйым салынады . Попередня 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 Наступна ХІІ ТАРАУ . НӘРЕСТЕНІҢ ЖАМБАСПЕН ЖАТУЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Нәресте жамбаспен орналасқан кезде жүктілікті жүргізу Нәресте жамбаспен жатқан кезде босану қалыпты жағдайда өтуі мүмкін , бірақ , көбіне нәресте тұншығып не өлі туады . Жамбаспен жату жүктілер арасында 2 - 3 , 5 , олардың мезгілінен бұрын босануы өз мезгілінде босанғандармен салыстырғанда 1 , 5 - 2 есе көп . ",kaz
1074,2017-43,co,113,"Нәрестенің құйрықпен жатуының өзі таза құйрықпен ( толық емес ) және аралас құйрықпен жатуы ( толық ) деп екі топқа бөлінеді . Таза құйрықпен жатқанда , жамбас қуысының кіреберіс жазықтығында нәрестенің тек құйрығы орнығады , екі аяғы ( жамбас - сан буынында бүгіліп , тізе буынында жазылған ) тұлға бойында созылып жатады . Толық аралас құйрықпен жатқанда , жамбас қуысының кіреберіс жазықтығына нәрестенің құйрығы аяқтарымен бірге келеді ( жамбас - сан , тізе буындарында бүгілген . Нәресте жамбас қуысында тек аяқпен де келеді ( толық және жартылай . Толық түрінде , жамбас қуысында нәрестенің екі аяғы да жамбас - сан тізе буындарында сәл жазылып жатады . Жартылай түрінде , жамбас қуысында нәрестенің тек бір аяғы тұла бойына созылып жатады . Қағанақ суының көптігі ; егіз жүктілік ; жамбас қуысының тарлығы ; нәресте салмағының және басының ірілігі ; жатырдың жиырылу қасиетінің төмендеуі ; жатыр ісіктері . ",kaz
1075,2017-43,co,136,"Нәрестенің жамбаспен жатуын анықтау кезінде сыртқы , ішкі акушерлік зерттеулердің тәсілдеріне сүйенеді . Біріншіден , бұндай жағдайда жатыр деңгейі жоғары тұрады , себебі нәрестенің жамбасы басына қарағанда көлемді болуына байланысты жамбас қуысының кіреберісіне толық қондырылмайды . Сыртқы зерттеу кезінде Леопольд тәсілдерін қолданып , жамбас белдеуіне жақын , нәрестенің көлемді , жұмсақ , шамалы қозғалмалы бөлігі анықталады . Ал жатыр түбінде оның дөңгелек , тығыз , қозғалмалы басы анықталады . Нәрестенің жүрек соғысы кіндік деңгейінде немесе одан сәл жоғарыда естіледі . Қынаптық зерттеу кезінде құйрықаралық сызық ( linea intertrochanterica ) жамбас қуысының бір қиғаш өлшемдеріне сәйкес келеді , нәрестенің сегізкөз , құйымшақ сүйектерін де анықтауға болады ( таза құйрықпен жатқанда . Ал аралас құйрықпен жатқан кезде оның қасында жатқан өкшені де анықтайды . Нәресте құйрықпен орналасқанда , көбінесе оны бетпен шатастырады . Сондықтан , сегізкөз , құйымшақ және өкшені табу қажет . Ал нәресте бетпен жатқан жағдайда , қас жиегін , мұрын түбін анықтау қажет . Нәрестенің жамбаспен жатуын анықтау қиындаса , қосымша ультрадыбыстық , амниоскопиялық зерттеулер жүргізіледі . ",kaz
1076,2017-34,co,152,"Ерте гестоздар - реферати та учбові матеріали на um . co . uaЕрте гестоздар жүктіліктің алғашқы айларында пайда болады . Жүкті әйелдің құсуы . Бұл жиі кезедеседі . Әйелдердің 80 - 85 % жүктілік кезінде таңертеңгі мезгілде жүрегі айнып , анда - санда құсатын болады , бірақ жалпы жағдайы өзгермейді . Бұл гестозға жатпайды , тек жүктіліктің бір белгісі болып есептеледі . Ал гестоз кезінде әйел тәулігіне бірнеше рет жүрегі айнып , лоқсып , құсып , тәбеті төмендеп , жалпы жағдайы нашарлайды . Клиникалық белгілеріне байланысты үш түрге бөлінеді : 1 ) жеңіл ; 2 ) орташа ; 3 ) ауыр . Жеңіл түрінде күніне 3 - 4 рет құсады ( көбіне тамақ ішкеннен кейін . Тамақ ішу қабілеті сақталады , кейде ащы - тұщы тағамдарды сүйсініп жейді . Жалпы жағдайы өзгермейді . Орташа түрінде әйел тәулігіне 10 және одан да көп рет құсады , жүрегі айнып , тамақ ішуі нашарлайды , ал ішсе , жедел құсып тастап отырады . Содан әлсіреп , жүдей бастайды . Сонымен бірге жүйке жүйесінде , зат және көмір сутегінің алмасуында өзгеріс болып , кетоацидоз пайда болады . Дене қызуы көтеріліп , жүрек пен тамыр соғуы жиілейді . Уақытында дұрыстап емделмесе , келесі ең ауыр түріне көшеді . ",kaz
1077,2017-34,co,103,"Емдеу жолдары . Гестозды , әсіресе , орташа , ауыр түрлерін тек емханада емдеу керек . Емі жан - жақты болуы қажет . 1 . Жүйке жүйесінің жұмысын қалыпқа келтіру үшін бром , кофеин дәрілерін береді , электроанальгезия , электроұйқы , психотерапия қолданады . 2 . Құсықты басатын аминазин , спленин , дроперидол дәрілерін қолданады . 3 . Ағзаның улануына қарсы қажетті мөлшерде сұйықтықтар құйылады . Науқастың ауыр жағдайы кезінде тәулігіне 2500 - 3000 мл дейін сұйықтықты ақырындап , тамшылатып көк тамырға жіберу керек . Оларға гемодез , полиглюкин , реополиглюкин , глюкоза , аскорбин қышқылы , желатиноль , белок препараттары жатады , кейде гемоглобин азайғанда , қан кұю қажет . Физиотерапиялық әдістерді де қолданады : кальций , броммен мойынға электрофорез жасау , эндоназалдық гальванизация және витаминдер беріледі . Егер ем қонбай , әйелдің жағдайы , қан , зәр анализдері нашарласа , жүктілікті үзу белгіленеді . ",kaz
1078,2017-34,co,129,"Сілекей ағу . Бұл дерт жеке немесе құсумен бірге кездеседі . Кейде әйелден тәулігіне бір литрден көп сілекей ағады . Аузы , ерні кебірсіп , тілінеді , тәбеті төмендейді , әйел қатты жүдейді . Бұл жағдайда да құсу кезінде қолданылатын ем тағайындалады . Жүкті әйелдің дерматозы әйел денесінің әр жері , әсіресе , сыртқы мүшелері , қолы , аяғы , кеуде терісі қышып , қасынғаннан қотырлар пайда болады . Кейде денеде эритема , болмаса экземаға ұқсас бөртулер шығады . Дененің қышуы әйелдің мазасын алады , түнімен дұрыс ұйықтатпайды . Емдеу жолдары . Кофеин , бром дәрілері беріледі . Десенсебилизациялайтын дәрілерді , дәруменнің көптеген түрлерін қолданады . Жүкті әйелдің сары ауруы . Бұл ауруды әсіресе басқа көп аурулардан ( инфекциялық гепатит , өт аурулары , мерез , безгек , т . б ) айырып , анықтап алу қажет . Кейде бұл ауру құсықпен не болмаса кеш гестоздармен бірлесіп кездеседі . Қалай да болмасын , жүкті әйелдің сарғаюы өте қауіпті белгі болып есептеледі , бұл жағдайда әйелді бірден емханаға жатқызу керек . ",kaz
1079,2018-47,co,102,"Бауырдың сарғайып солуы . Бұл ауру жеке , көбіне құсудың асқынған түрлерімен қосылып кездеседі . Жасушалардағы алмасу процестерінің бұзылуына байланысты бауыр кішірейіп , сола бастайды . Әйел сарғайып кетеді , жағдайы күрт нашарлап , жүйкесі қозып , бауыр комасынан өліп кетуі де ықтимал . Сондықтан , тез арада жүктілікті үзу керек . Бұл ауруды кейбір ғалымдар әйел ағзасында көптеген дәрумендердің жетіспеушілігіне байланысты деп болжайды . Емдеу жолдары . Ол үшін дәрумен құрамдарын қолданады . Әсіресе , Д дәруменін ( 15 - 20 тамшыдан күніне 3 рет , балық майын ( 1 қасықтан күнінен 3 рет , УФО және фосфор - кальциі бар дәрілер мен тағамдарды жиі қолдану қажет . Жүктіліктің мезгілсіз үзілуінің жиілігі , негізгі себептері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жүктіліктің мезгілсіз үзілуінің жиілігі , негізгі себептері ",kaz
1080,2018-47,co,110,"Амортизацияны есептеу үшін негізгі құралдардың қызмет ету ұзақтығы қайтадан қарастырыла ма ? Жүктіліктің мезгілсіз үзілуі ең жиі кездесетін акушерлік асқынулардың бірі . Бұл асқыну перинаталдық ауру мен өлім көрсеткіштерінің жоғарылауының негізгі себепшісі . Жиілігі 13 - 30 % аралығында . Жүктіліктің мезгілсіз үзілуі деп - ұрықтанғаннан бастап 37 аптаға дейін әр түрлі себептермен өз мезгіліне жетпеуін айтады . Жүктіліктің мезгілсіз үзілуінің бірнеше түрлері бар . Егер жүктілік 28 - аптаға дейін үзілсе , оны өздігінен түсік тастау ( аборт ) дейді . Жүктіліктің 12 - аптаға дейін үзілуін өздігінен ерте түсік тастау , ал 13 - аптадан 27 - аптаға дейін үзілуін өздігінен кеш түсік тастау дейді . Егер түсік тастау қатарынан екі және одан да көп қайталанса , оны әдетті түсік дейді . Арнайы емханада әйелдің өз еркімен жүктілігін үзуін жасанды медициналық түсік тастау дейді . ",kaz
1081,2018-47,co,125,"Емханадан тыс , антисанитарлық жағдайда жатыр қуысына әр түрлі заттарды немесе түрлі ерітінділерді жіберу арқылы жүктілікті үзуді криминалды түсік тастау дейді . Жүктіліктің мезгілсіз үзілуінің себептерін анықтау үшін әйелден жалпы мәлімет алып , клиникалық , қынаптық зерттеулер жүргізеді . Жүктіліктің үзілу дәрежесіне қарай түсік тастау бірнеше сатыдан тұрады : түсік қаупі , басталған түсік , босану жолындағы түсік , шала түсік , толық түсік . 1 . Түсік тастау қаупінің негізгі белгілері әйелдің белі және ішінің төменгі жағы ауырады , жыныс мүшелерінен қан ақпайды , себебі жатырдағы ұрық жатырдың шырышты қабығынан бөлінбеген , жатыр мойны жабық , кейде шамалы ғана жұмсарып , қысқаруы мүмкін . Жатырдың көлемі жүктілік мерзімімен сәйкес келеді . 2 . Басталған түсікте әйелдің ішінің төменгі жағы толғақ кезіндегідей қатты ауырып , жыныс мүшелерінен қан ағады . Жатырдағы ұрық бірте - бірте жартылай шырышты қабықтан бөлініп , жатыр мойны ашылуы мүмкін . Жатыр көлемі жүктілік мерзімімен сәйкес келеді . ",kaz
1082,2018-47,co,139,"3 . Босану жолындағы түсікте әйелдің іші толғақ сияқты қатты ауырып , жатыр мойны ашылып қан көп кетеді , себебі ұрық бөліктері мойын қуысында қалады . 4 . Шала түсікте әйелдің іші толғақ кезіндегідей қатты ауырып , жатыр мойны ашылып , қан кетеді . Бұл жағдайда жатырдың көлемі жүктілік мерзіміне сәйкес келмейді , себебі жатыр қуысында ұрық қалдықтары жартылай ғана қалады . 5 . Толық түсікте ұрық тұтас жатырдың қуысынан шығып , жатырдың көк еттері жиырылып , қан кетуі тоқталады . Түсік тастағаннан кейін жатыр қуысына немесе басқа жыныс мүшелеріне инфекция енсе , дене ыстығы көтеріліп , қаны улануы мүмкін . Емдеу жолдары . Жүктіліктің түсік қаупінде әйелді бірден емханаға жатқызады . Онда төсекте жату ережесін сақтап , жүйке жүйесінің қозуын басатын дәрілер ( триоксазин , валериана , седуксен , дәрумендер , гормондар ( туринал , прогестерон , қан тамырларының түйілуіне қарсы ( но - шпа , магний сульфаты , баралгин ) дәрілерді , нәрестенің қысылуы мен тұншығуына қарсы Николай үштігін , АТФ , кокарбоксилазаны , реополиглюкинді кеңінен қолданады . Сонымен қатар алупент пен партусистенді тамшылатып көк тамырға жібереді . ",kaz
1083,2017-43,co,112,"Ал түсіктің басқа түрлерінде жүктілікті сақтауға болмайды , тездетіп жатыр қуысын қырып , ұрық қалдықтарынан толық тазартады . Содан кейін жатырдың жиырылуын жылдамдату үшін окситоцин , метил - эргометрин , эрготал дәрілер , т . б . қолданады . Түсіктен кейінгі инфекциялық асқынудың алдын алу үшін антибиотиктер салады , ал әйел қансыраған жағдайда міндетті түрде қан құяды . Емдеу ұзақтығы екі жұма . Емдеу толық болуы үшін мезгілсіз үзілген жүктіліктің негізгі себебін анықтау қажет . Ол үшін ерте түсік тастаған , жүктіліктері мезгілсіз үзілген әйелдер тобын әйелдер кеңес орнында бала көтермей тұрып , күні бұрын зерттеудің маңызы зор . Попередня 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 Наступна ХХІ ТАРАУ . НӘРЕСТЕНІҢ КӨЛДЕНЕҢ ЖӘНЕ ҚИҒАШ ОРНАЛАСУЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1084,2018-51,co,103,"Босану күшінің әсерінен көлденең ( қиғаш ) орналасқан нәресте жатырдың тым созылған төменгі сегментіне түседі ; нәрестенің омыртқасы , әсіресе , мойын бөлігінде қатты майысады , иығы жамбасқа тіреліп , қынапқа түскен қолы ісініп , көгере бастайды . 85 суретНәрестенің қозғалыссыз болуы , иықтың жамбасқа кірігуі , төмен түскен қолының ісініп , көгеруі көлденең орналасудың асқынған белгісі болып табылады . 88 сурет . Көлденең орналасудың асқынған белгісі өте қауіпті асқыну болып саналады дер кезінде көмек көрсетілмесе , жатыр жыртылып , ана мен бала өлім аузында болады . Попередня 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 Наступна ХХІ ТАРАУ . НӘРЕСТЕНІҢ КӨЛДЕНЕҢ ЖӘНЕ ҚИҒАШ ОРНАЛАСУЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1085,2017-22,co,137,"Босану күшінің әсерінен көлденең ( қиғаш ) орналасқан нәресте жатырдың тым созылған төменгі сегментіне түседі ; нәрестенің омыртқасы , әсіресе , мойын бөлігінде қатты майысады , иығы жамбасқа тіреліп , қынапқа түскен қолы ісініп , көгере бастайды . 85 суретНәрестенің қозғалыссыз болуы , иықтың жамбасқа кірігуі , төмен түскен қолының ісініп , көгеруі көлденең орналасудың асқынған белгісі болып табылады . 88 сурет . Көлденең орналасудың асқынған белгісі өте қауіпті асқыну болып саналады дер кезінде көмек көрсетілмесе , жатыр жыртылып , ана мен бала өлім аузында болады . Попередня 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 Наступна Геморрагиялық шок - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Әйел ағзасында қан шығынына қарсы пайда болған патологиялық өзгерістерді геморрагиялық шок дейді . Бұл өзгеріс қан көлемінің кенет азаюынан , маңызды мүшелер мен жүйелер қызметінің бұзылуынан пайда болады . Бұл құбылыстың негізгі себебінің бірі - қан көлемінің қан тамырларының мөлшеріне сәйкес келмеуі . ",kaz
1086,2017-22,co,108,"Қан шығынына қарсы әйел ағзасындағы реакция екі түрлі : физиологиялық және патологиялық . Физиологиялық қан шығыны дене салмағының 0 , 5 % ( 250 - 350 мл ) болып есептеледі . Мұндай қан шығыны кезінде әйел ағзасында ешқандай өзгерістер болмайды . Егер әйелде анемия болса физиологиялық қан шығыны дене салмағының 0 , 3 % құрайды . Ал , патологиялық қан шығыны дене салмағының 0 , 5 - 0 , 8 % аралығында . Бұл мөлшердегі қан шығынында әйел ағзасы әр түрлі реакциялар береді . Патологиялық қан шығыны компенсациялы және декомпенсациялы болып екіге бөлінеді . Компенсациялы қан шығынының мөлшері орташа есеппен бүкіл қан көлемінің ( ҚК ) 10 % ( 450 - 500 мл ) болып есептелінеді . Әйел ағзасы бұндай қан шығынын тез уақытта өзінің бейімделу қабілеттерімен жөндейді . 1 . Қан тамырларының түйілуі , бұл бейімдеуші қабілет ағзада қан қысымын көпке дейін ұстап тұрады . ",kaz
1087,2017-22,co,105,"2 . Ұлпалардағы , деподағы ( бауыр , көк бауыр , жатыр көк еттері , т . б ) қандар және ұлпааралық сұйықтықтар тез қан тамырларына ауысып , қан көлемін толтыруға көмектеседі . 3 . Жүрек соғуы жиіленіп , оның минуттік көлемі үлкейеді , осыған байланысты жүрек жұмысы да артады . 4 . Жоғарғы жүйке жүйесінің , гипоталамус - гипофиздің , бүйрек безінің қызметтері күшейеді . Осы жоғарыда айтылған бейімдеуші қабілеттері ағзаның гемостазын сақтап қалады . Сонымен компенсаторлық қан шығынында әйел ағзасы айтарлықтай өзгеріске ұшырамайды . Қан қысымы , тамыр соғысы өзгермейді . Егер қан шығынының мөлшері айналымдағы қан көлемінен 10 % артық болса , оны декомпенсациялық қан шығыны дейді . Бұл жағдайда ағза өзінің компенсаторлық бейімдеуші қабілеттерін сақтай алмайды . Әйел ағзасында әр түрлі патологиялық құбылыстар , сонымен қатар геморрагиялық шоқтың белгілері пайда болады . ",kaz
1088,2017-34,co,126,"Геморрагиялық шок үш сатыдан тұрады , олардың белгілері төмендегі кестеде көрсетілген . Әйелдің жалпы жағдайы өте ауыр , есінен танып , дене терілері өте қатты бозарады , дене ыстығы төмендейді . Қан қысымы с . б . б . 60 - 70 мм . Тамыр соғысы минутына 130 - 140 дейін әлсірейді . Әйелдің зәрі азаяды ( олигурия . Әйел ес - түсінен айырылады . Қан қысымы , тамыр соғысы анықталмайды . Жүрек қағысы әлсіреп , дем алуы төмендейді зәрі тоқталады ( анурия . Жатырдың жыртылуы , жиілігі , себептері , жіктелуі - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жүктіліктің мезгілсіз үзілуінің жиілігі , негізгі себептері Жиілігі , қажеттілігі ( тұрақты , тұрақсыз , шарты , жансыздандыруы Ананың босану жолдарындағы жұмсақ тіндер босану кезінде едәуір керіліп , созылады . Осының салдарынан аралық , қынап , жатыр мойны жарақаттанады . Әдетте ол бірінші тәулікте жазылып кетеді . Кейбір жағдайларда босану жолы ұлпаларының шектен тыс созылуы салдарынан акушерлік операциялардан кейін аралық , қынап , жатыр мойны және жатырдың өзі де жыртылуы мүмкін . ",kaz
1089,2017-34,co,121,"Жатырдың жыртылуы ана өміріне өте қауіпті , ауыр жарақаттың бірі . Оның жиілігі жалпы босанған әйелдер арасында 0 , 05 - 0 , 1 % құрайды . И . Ф . Жорданияның мәліметі бойынша ( 1960 ) 1000 әйелге шамамен алғанда бір жатыр жыртылуы келеді . Әсіресе кесар тілігінен кейін және көп босанған әйелдердің жатыры он есе жиі жыртылады . Жатырдың жыртылуы жүктілік және босану кезінде болады , көбіне босану кезеңдерінде жиі кездеседі . Жатырдың жыртылуында қан шығыны артып , геморрагиялық шок жиі кездеседі , осыған байланысты әйелге жедел жәрдем көрсету өте қиынға соғады , бірден хирургиялық көмек қажет . 1 . 1875 жылғы Бандельдің механикалық теориясы бойынша жамбас қуысы мен нәрестенің бас өлшемдерінің сәйкес келмеуінен жатырдың жиырылуы бұзылып , оның төменгі сегментінің қатты созылуына байланысты ол жұқаланып , жыртылады . Бұл жағдай жамбас қуысы өлшемдерінің тарлығында , баланың ірілігінде , көлденең немесе қиғаш жатқанда , басы шалқая орналасқанда кездеседі . ",kaz
1090,2017-34,co,130,"Жыртылу көлеміне қарай толық жыртылу ( барлық қабаты ) және жартылай жыртылу болып бөлінеді . Орнына қарай түбінің , денесінің , төменгі сегментінің жыртылуы және жатыр мойнының ІІІ дәрежелі жыртылуы болады . 4 . Кесар тілігінен кейінгі тыртықтың ажырауы болады . Жатырдың жыртылу қаупі . Бұласқынуда жатыр жыртылмайды , оның қабырғалары сау , клиникалық белгілері механикалық теорияға сай келеді . 2 . Жатырдың сырт пішіні ұзынша , түбі бір жағына қарай қисаяды , төменгі сегмент жұқаланып , созылып ауырады . 3 . Контракциялық сақина өте жоғары қисық орналасады ( кіндікте . 5 . Жатыр мойны , қынапаралық сыртқы жыныс мүшелері домбығып ісініп кетеді . 8 . Нәрестенің жүрек соғысы және жалпы жағдайы нашарлайды . Егер өз мезгілінде көмек көрсетілмесе , ол келесі түріне көшеді . Жатырдың жыртылуы . Бұл асқынуда айқайлап жатқан әйел тынышталып қалады , толғақ бірден тоқтайды , босану жолдарынан қан кетеді , нәрестенің жүрек соғысы естілмейді , геморрагиялық шоктың белгілері пайда болады . Жатырдың пішіні өзгеріп , нәресте іштің перде қуысында анықталады . ",kaz
1091,2018-47,co,127,"Попередня 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 НаступнаЖыртылу ерекшеліктері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Дәрілік заттардың жүкті әйелдер мен ұрыққа әсер ету ерекшеліктері Бұл ана мен бала өміріне өте қатерлі . Оның жиілігі соңғы жылдары артуда , себебі әйелді кесар тілігі арқылы босандыру көрсеткіші жоғары . Белгілері : іштің төменгі жағы ауырады , тыртықтың орны қолмен ұстағанда ауырсынады . Жүктілік кезеңі жүктіліктің ара қашықтығына , операциядан кейінгі кезеңнің ағысына байланысты . Осы кезеңде жүктіліктің үзілу қаупі мен нәрестенің жүрек соғысының нашарлауы жиі кездеседі . Кесар тілігінен кейінгі тыртықты зерттеу үшін УДТ - мен жатырдағы плацентаның орнын анықтайды . Дәрігерлік амал - кесар тілігі . Кейбір жағдайларда кесар тілігінен кейінгі 2 - жүктілікте әйелдің өзін босандырады . Кесар тілігінен кейінгі жүктілікте әйелді 3 - 4 жұма бұрын босану үйіне жатқызып , клиникалық тексеруден өткізеді . ",kaz
1092,2018-47,co,122,"Себептері : 1 . Жасы келген жүкті әйелдер ( 30 - дан асқан , бұтаралығы бірнеше рет жыртылған , бұтаралығы өте жоғары әйелдер . 2 . Нәресте басының дұрыс орналаспауы ( шалқақ , үлкен бас . 3 . Акушерлік операция ( қысқаш салу . 4 . Жедел босану . 5 . Босану әрекетін дұрыс жүргізбеу . Аралықтың жыртылуындағы белгілері : аралық көгеріп , ісініп , терісі түссізденеді , мұндайда аралықты кесу керек . ІІ . Жамбас қуысы түбінің көк еттері жыртылады , мұны жартылай жыртылу дейді . ІІІ . Толық жыртылуы , бұл жағдайда тік ішек те қоса жыртылады . Жарақаттың сирек кездесетін түріне аралық орталығының жыртылуы жатады . Ол аралық орталығының жыртылуымен сипатталады . Бұл кезде нәресте жыныс қуысынан емес , аралық орталығында түзілген қуыстан туылады . Жыныс жолдарының жұмсақ ұлпаларының , сонымен қатар аралықтың жыртылуы инфекцияның кіруімен қауіпті болып саналады . Сондай - ақ аралықтың кішкене болса да жыртылуы жыныс мүшелерінің төмен түсуіне және шығып қалуына жағдай жасайды . ",kaz
1093,2018-47,co,185,"Аралықтың қандай да болсын жыртылуына тігіс салынуы керек . Аралық жыртылуын тігу . Аралыққа тігісті бала жолдасы туғаннан кейін салады . Жыртылу мен тігу арасындағы уақыт неғұрлым ұзақ болса , солғұрлым жараның инфекциялану қаупі жоғары болады . Бала жолдасы туғанға дейін аралықты тігу ұсынылмайды , себебі ол кезеңнің қалай өтетіні белгісіз ( жатырға қолды енгізу мүмкіншілігін ескеру қажет . Аралық асептиканың барлық ережелерін сақтай отырып тігіледі : операциялық алаң мен операция жасаушының қолы қажетті ережелерге сәйкес өңделеді . Өздігінен жұмыс жасайтын акушерге бірінші және екінші дәрежелі жыртылуға тігіс салу рұқсат етіледі ; үшінші дәрежелі жыртылуды тек дәрігердің өзі салады . Тігіс салу кезде босанған әйелдің жамбас аймағы кереуеттің шетінде орналасады , аяқтары тізе және жамбас - сан буындарында бүгіліп , іш қуысына қарай тартылады және жазылады . Тігіс салудың алдында айналар көмегімен жараны ашып , жарақаттану дәрежесін анықтайды . Егер акушер жалғыз жұмыс істесе , сол қолымен жараны ашып , оң қолымен жараны құрғатып , тігістер салады . Қолайлы болу үшін қынап қабырғасында орналасқан жараның жоғары бұрышына кетгут жібімен бір тігісін салып , жіптің соңын қысқышпен ұстатып , жоғары қарай тартып қояды . Содан кейін қынап кілегейінің аралық терісіне өту аймағындағы жара шеттеріне екі қысқаштар салады ; тігіс пен екі қысқаштар көмегімен жараны ашып , тампонмен құрғатып , жыртылу сипатын анықтайды . Жараның салбыраған бөліктерін кеседі . ",kaz
1094,2018-47,co,118,"Бірінші дәрежелі жыртылу кезінде қынаптың кілегей бетіне кетгут тігісін салады , сосын аралық терісіне жібек жіптерден тігіс салады . Тігістер арасында 1 см алшақтық болу керек . Инені жаралы беттің астынан өткізеді . Кері жағдайда қалып қойған саңылауларға қан жиналып , жазылуды тежейді . Байлаған кезде жара шеттері бір - біріне тығыз жабысуы тиіс . Аралықтың екінші дәрежелі жыртылуының тігіс салу тәртібі келесідей . Алғашында жараның жоғары бұрышына I дәрежедегідей тігіс салады , содан соң бірнеше терең кетгут тігістермен аралықтың жыртылған бұлшық еттерін бір - біріне қосады ( бұл тігістер теріге де , кілегейге де салынбауы тиіс . Осыдан кейін қынаптың кілегей қабатына ернеулердің артқы бітескен жеріне дейін кетгут жіптерін салады . Соңғы тігісті жоғары тартады , бұл аралық терісін тігуге қолайлы жағдай жасайды . Аралық терісіне жібек жіптерін салып , олардың соңдарын кеседі . Тігілген жараны йодпен өңдейді . ",kaz
1095,2018-47,co,157,"Үшінші дәрежелі жыртылу кезінде әуелі тік ішектің бұзылған қабырғаларын тігеді , содан соң жыртылған сфинктердің шеттерін тауып , оларды тігістермен біріктіреді . Одан кейінгі тігістерді екінші дәрежелі аралық жыртылуындағыдай етіп салады . Операциядан кейінгі күтім . Аралықтың жыртылуы кезіндегі күтім жара бетін таза күйінде сақтауға бағытталған . Жараға залалсыз мәрлі таңғыштын салып , оны әрбір 3 - 4 сағат сайын ауыстырып тұрады ( таңғышты салмауға да болады . Босанған әйел жуыну кезінде тігістер маңайын жумайды , оларды тек залалсыз тампонмен құрғатып , 5 % йод тұңбасымен немесе бриллиант жасылымен өңдейді . Әрбір кіші дәреттен кейін сыртқы жыныс мүшелердің қосымша тазалап , тігістер маңайын құрғатып отырады . III дәрежелі жыртылу кезінде антибактериалды терапия тағайындаған жөн . Диета : тәтті шай , шырындар , сорпа және жеңіл қорытылатын тағамдар . 4 тәулік бойы үлкен дәрет болмауы керек . 4 - ші тәуліктен кейін тазалау клизмасын кояды немесе іш өткізетін дәрілер береді . Аралықтың терісіндегі жібек тігістерді 5 - 6 тәулікте алады . Босанған әйелге тұруға тігісті алғаннан кейін бірнеше сағаттан соң ғана рұқсат етіледі . Аралықтың жарақаттану дәрежесіне байланысты әйелге босану үйінен шыққаннан кейін біршама уақыт отыруға тыйым салынады . ",kaz
1096,2018-47,co,116,"Клитор және жыныс еріндері аумағындағы жыртылуы едәуір қан кетумен қатар жүреді ; клитордың үңгірлі денесінің жыртылуы көп кан кетуді тудырады . Барлық жыртылуларды тігеді ; клитор аумағына тігіс салу кезінде байқаусызда тігіс салынбауы үшін уретраға металдан жасалған катетер енгізеді . Қынаптың жыртылуы . Қынаптың жыртылуы әр түрлі жағдайларға байланысты болады : оның қабырғаларының жеткіліксіз созылуында , инфантилизмде , оперативті босануларда , нәресте басы ірі болғанда , т . б . Жыртылулар жиі қынаптың төменгі үшінші жартысында байқалады , олар әдетте аралықтың жыртылуымен бірге жүреді . Қынапқа тігісті кетгут жіптерімен салады . Қынаптың төменгі үшінші бөлігін оның қабырғаларын сол қол саусақтарымен жаза отырып , тігуге болады . Жатыр мойнының жыртылуы . Тұңғыш босанғандарда 28 , босанып жүрген әйелдерде - 2 , 5 . 104 сурет Себептері : 1 . Жатыр мойнының қабынуы , жарақаттануы ( ЭКС - тен кейін . 2 . Жамбас қуысының тарлығында , жылдам босанғанда , акушерлік операцияларда . ",kaz
1097,2017-43,co,117,"Негізінде , мұндай ажырау акушерлік операциялар кезінде , жамбас қуысының тарлығында кездеседі . Белгісі : босанғаннан кейінгі 2 - 3 - күні қасаға үсті қолмен басқанда қатты ауырады . Қуық - жыныс және ішек - қынап жыланкөзі жамбас қуысы тарлығында босану ұзаққа созылғанда , акушерлік операцияларда кездеседі . Клиникалық белгілері зәр шығарудың бұзылуы , үлкен дәреттің қынап арқылы шығуы . Попередня 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 Наступна Тарау Жалпы рецептура - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ағзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз Фармакологияның бір басты саласына фармацияжатады , зерттейтін саласына фармацевтикалық химия , фармакогнозия , әртүрлі түрдегі препараттарды дайындау технологиясы және рецепт жазу кіреді . Фармацевтік химия - бұл дәрілік заттардың химиялық құрлысы мен қасиетін , сонымен қатар препараттардың емдік ықпалын алу үшін биологиялық маңызды зататрды зерттейтін ғылым . ",kaz
1098,2017-43,co,116,"Фармакогнозия - табиғи өсімдік , жануарлар мен минералды өнімдердің биологиялық белсенділігін , яғни алғашқы өндеулерден алынған дәрілерді зерттейтін ғылымның саласы . Рецептура - бұл дәрілік түрдің рецептте жазылу ережесі туралы фармация бөлімі . Рецептура дәрігерлік және фармацевтік болады . Дәрігерлік рецептура , препаратты алу үшін дәрігердің дәріханаға жүгіну мақсатына тағайындалған . Фармацевтік рецептура , технолог - фармацевт үшін фармакопия негізінде зауыттарда препараттарды дайындау . Фармакопея - дәрілік препараттарды дайындаудың және олардың міндетті түрде белсенділігі анықталумен болатын бірыңғайландырылған ережелері бар арнайы кітап . Онда препараттың сапасын анықтайтын стандарттар жиынтығы мен нормалар келтірілген . Сонымен қатар физико - химиялық қасиеттері мен улы және күшті әсер ететін заттар мен басқа да көрсеткіштердің балалар үшін бір реттік және тәуліктік мөлшері кесте түрінде берілген . Мемлекеттік фармакопия ретінде РФ Х және ХІ ( 1 және 2 том ) фармакопиясы қолданылады . ",kaz
1099,2017-43,co,115,"Дәрі - дәрмектерді рецептте жазудың бірнеше түрлері бар : 1 . Официнальды немесе ресми ( латын тілінде officina - дәріхана ) өндірісте шығарылатын , тұрақты құрамы бар , фармакопея мақалаларында келтірілген дәрілік заттар . 2 . Магистральды ( латын тілінде magister - оқытушы ) дәрігердің нұсқауы бойынша жасалатын дәрілер . 1 . Қарапайым , емдік әсері бар бір препарат жазылады . Дәріхана - дегеніміз тез бұзылатын қарапайым дәрілерді ( ерітінділер , қайнатпа , тұндырма , тұндырма ж . т . б ) дайындайтын , сонымен қатар фармацевтикалық өндірістерде дайындалған дайын дәрілік препараттарды сақтау мен науқастарға дәріні босататын медициналық мекеме . Сол сияқты , дәріхана халықты санитарлық және гигиеналық нәрселермен , танатын материалдармен және басқа да медицина тауарларымен қамтамасыз етеді . Дәрілерді мөлшерлеу . Дәрі - дәрмектер негізінен белгілі бір ғана өзіне тиісті мөлшермен дайындалып , жіберіліп отырады . Сондықтан , дәрілер әр түрлі қолдануға ыңғайлы белгі көрсеткіштік мөлшерлерімен дайындалады . ",kaz
1100,2017-43,co,116,"1 ) рецептте 1 грамм дәрінің салмақтық саны 1 , 0 ( грамм ) - 1000 мг ( миллиграмм . Дәрілердің шоғырлауы ( топтаулы түрде тұратын заттарды айтады , бұларды үш тәсілмен белгілейді . 2 ) Қатынастық мөлшер - дәрілік заттың салмағын 1 граммда алады , кез келген көлемде ( 1 : 10 , 1 : 100 , 1 : 1000 . Мысалы , 200 мл суда 1 : 10 емен қабығының қайнатпасы , яғни 200 мл - де 20 г бар . 3 ) Салмақтық - көлем қатынаста ( мысалы , 20 , 0 - 200 ml , яғни 200 мл - де 20г дәрілік зат бар . 1 . Химиялық , мысалы фенотиазин туындысы - хлорпромазин немесе метилксантин - кофеин және басқалары . 2 . Фармакологиялық , ағзаның мүшелер мен жүйелеріне әсер ететін заттар . Мысалы , жүрек қан - тамырларына әсер ететін дәрілер , бұған кіретін бөлімдерге : аритмияға қарсы , кардиотропты және басқалары , сонымен қатар нысана нүктелері . Мысалы , кальций түтікшелерінің тежегіштері және басқалары жатады . ",kaz
1101,2017-43,co,105,"3 . Фармакотерапевтикалық , көбінесе дәрігерлік тәжірибеде қолданылады . Мысалы , асқазан мен он екі елі ішектің ойық жараларын емдеу үшін қолданылатын дәрілер және т . б . Дәрілерді қолдануға ыңғайлы болу үшін және шикі заттарға дұрыс қолайлы түрдің берілуімен , қалыптасқан ресми түрінде шығарылатын дәрілік түрлер болады . Сондықтан жалпы дәрілердің 5 түрі болады : 1 . Қатты дәрілік түрлер : ұнтақ , таблетка , драже , капсула және т . б . 2 . Жұмсақ дәрілік түрлер : май , паста , балауыз және т . б 3 . Сұйық дәрілік түрлер : ерітінді , эмульсия , суспензия , тұнба , қайнатпа , тұндырма , сығынды , микстура , экстракт , линимент және т . б . 4 . Егуге арналған дәрілік түрлер : ампула мен флакондарда шығарылатын сұйық және ұнтақ түріндегі дәрілер . 5 . Басқада дәрілік түрлер : баллондағы аэрозольды , көз қапшықтары және т . б . ",kaz
1102,2019-04,co,109,"Тарау Жалпы рецептура - реферати та учбові матеріали на um . co . uaАғзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз Фармакологияның бір басты саласына фармацияжатады , зерттейтін саласына фармацевтикалық химия , фармакогнозия , әртүрлі түрдегі препараттарды дайындау технологиясы және рецепт жазу кіреді . Фармацевтік химия - бұл дәрілік заттардың химиялық құрлысы мен қасиетін , сонымен қатар препараттардың емдік ықпалын алу үшін биологиялық маңызды зататрды зерттейтін ғылым . Фармакогнозия - табиғи өсімдік , жануарлар мен минералды өнімдердің биологиялық белсенділігін , яғни алғашқы өндеулерден алынған дәрілерді зерттейтін ғылымның саласы . Рецептура - бұл дәрілік түрдің рецептте жазылу ережесі туралы фармация бөлімі . Рецептура дәрігерлік және фармацевтік болады . Дәрігерлік рецептура , препаратты алу үшін дәрігердің дәріханаға жүгіну мақсатына тағайындалған . Фармацевтік рецептура , технолог - фармацевт үшін фармакопия негізінде зауыттарда препараттарды дайындау . ",kaz
1103,2019-04,co,101,"Фармакопея - дәрілік препараттарды дайындаудың және олардың міндетті түрде белсенділігі анықталумен болатын бірыңғайландырылған ережелері бар арнайы кітап . Онда препараттың сапасын анықтайтын стандарттар жиынтығы мен нормалар келтірілген . Сонымен қатар физико - химиялық қасиеттері мен улы және күшті әсер ететін заттар мен басқа да көрсеткіштердің балалар үшін бір реттік және тәуліктік мөлшері кесте түрінде берілген . Мемлекеттік фармакопия ретінде РФ Х және ХІ ( 1 және 2 том ) фармакопиясы қолданылады . Дәрі - дәрмектерді рецептте жазудың бірнеше түрлері бар : 1 . Официнальды немесе ресми ( латын тілінде officina - дәріхана ) өндірісте шығарылатын , тұрақты құрамы бар , фармакопея мақалаларында келтірілген дәрілік заттар . 2 . Магистральды ( латын тілінде magister - оқытушы ) дәрігердің нұсқауы бойынша жасалатын дәрілер . ",kaz
1104,2019-04,co,102,"1 . Қарапайым , емдік әсері бар бір препарат жазылады . Дәріхана - дегеніміз тез бұзылатын қарапайым дәрілерді ( ерітінділер , қайнатпа , тұндырма , тұндырма ж . т . б ) дайындайтын , сонымен қатар фармацевтикалық өндірістерде дайындалған дайын дәрілік препараттарды сақтау мен науқастарға дәріні босататын медициналық мекеме . Сол сияқты , дәріхана халықты санитарлық және гигиеналық нәрселермен , танатын материалдармен және басқа да медицина тауарларымен қамтамасыз етеді . Дәрілерді мөлшерлеу . Дәрі - дәрмектер негізінен белгілі бір ғана өзіне тиісті мөлшермен дайындалып , жіберіліп отырады . Сондықтан , дәрілер әр түрлі қолдануға ыңғайлы белгі көрсеткіштік мөлшерлерімен дайындалады . 1 ) рецептте 1 грамм дәрінің салмақтық саны 1 , 0 ( грамм ) - 1000 мг ( миллиграмм . Дәрілердің шоғырлауы ( топтаулы түрде тұратын заттарды айтады , бұларды үш тәсілмен белгілейді . ",kaz
1105,2019-04,co,113,"2 ) Қатынастық мөлшер - дәрілік заттың салмағын 1 граммда алады , кез келген көлемде ( 1 : 10 , 1 : 100 , 1 : 1000 . Мысалы , 200 мл суда 1 : 10 емен қабығының қайнатпасы , яғни 200 мл - де 20 г бар . 3 ) Салмақтық - көлем қатынаста ( мысалы , 20 , 0 - 200 ml , яғни 200 мл - де 20г дәрілік зат бар . 1 . Химиялық , мысалы фенотиазин туындысы - хлорпромазин немесе метилксантин - кофеин және басқалары . 2 . Фармакологиялық , ағзаның мүшелер мен жүйелеріне әсер ететін заттар . Мысалы , жүрек қан - тамырларына әсер ететін дәрілер , бұған кіретін бөлімдерге : аритмияға қарсы , кардиотропты және басқалары , сонымен қатар нысана нүктелері . Мысалы , кальций түтікшелерінің тежегіштері және басқалары жатады . 3 . Фармакотерапевтикалық , көбінесе дәрігерлік тәжірибеде қолданылады . Мысалы , асқазан мен он екі елі ішектің ойық жараларын емдеу үшін қолданылатын дәрілер және т . б . ",kaz
1106,2017-22,co,101,"Дәрілерді қолдануға ыңғайлы болу үшін және шикі заттарға дұрыс қолайлы түрдің берілуімен , қалыптасқан ресми түрінде шығарылатын дәрілік түрлер болады . Сондықтан жалпы дәрілердің 5 түрі болады : 1 . Қатты дәрілік түрлер : ұнтақ , таблетка , драже , капсула және т . б . 2 . Жұмсақ дәрілік түрлер : май , паста , балауыз және т . б 3 . Сұйық дәрілік түрлер : ерітінді , эмульсия , суспензия , тұнба , қайнатпа , тұндырма , сығынды , микстура , экстракт , линимент және т . б . 4 . Егуге арналған дәрілік түрлер : ампула мен флакондарда шығарылатын сұйық және ұнтақ түріндегі дәрілер . 5 . Басқада дәрілік түрлер : баллондағы аэрозольды , көз қапшықтары және т . б . Холинорецепторларға ( холинергиялық ) әсер ететін дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Холинорецепторларға ( холинергиялық ) әсер ететін дәрілер ",kaz
1107,2017-22,co,185,"Сурет 4 . 1 . Соматикалық және вегетативті жүйке жүйесінің жалпы кестесіПарасимпатикалық жүйке жүйесінің эфференттік жолы екі нейроналды орталықтан шығады - краниальды және сакральды бөлімдерден . Краниальды ядролар орталық және сопақша ми құрамындағы бас - ми жүйкелеріндегі - ІІІ , VІІ , ІХ , Х жұптарында орналасқан . Парасимпатикалық жүйке жүйесінің сакральды вегетативті нейрондары өз бастауларын жұлын миының төменгі бөліміндегі бүйір мүйізінің сұр заттарынан басталады . Осы орталықтардан тораптарға ( ганглиге ) ұзын торап алды талшықтар кетеді . Ал парасимпатикалық тораптардың өзі тікелей мүшелерде орналасқан және олардан қысқа тораптан кейінгі талшықтар шығады ( Сурет 4 . 2 . Симпатикалық жүйке жүйесінің орталығы жұлын миының тораколюмбальды бөлімінің бүйір мүйізінің сұр затында орналасқан . Симпатикалық жүйке жүйесінің тораптары жұлын миының жүйке бағанасынан шыққаннан кейін орналасқан және оларды екі жақты паравертебральды тораптар деп атайды , бірақ олар үшін медиатор ацетилхолин болып келеді . Симпатикалық жүйке жүйесінің тораптар алдындағы талшықтары қысқа , ал тораптардан кейінгі талшықтары ұзын және мүшелерде аяқталады , олардың медиаторы норадреналин болып келеді . Симпатикалық жүйке жүйесінің қосымша медиаторына адреналин жатады , ол бүйрек үсті безінің милы қабатында , күйзелістік жағдайларда қанға бөлінеді . Ішкі мүшелердің иннервациясында басқа да биологиялық белсенді заттар қатысады - дофаминергиялық , серотонинергиялық және пуринергиялық , сонымен қатар Р субстанциясы , нейропептид V және VІР ( вазоактивті интесинальді пептид ) және азот тотығы . ",kaz
1108,2017-22,co,107,"Холинергиялық жүйке құрылымы фармакологиялық заттарға және уларға бірдей сезімтал емес . Осыған байланысты холинергиялық синапстар және рецепторлар М ( шыбын қырғыш саңырауқұлақтардың мускарин уларына сезімтал ) және Н ( темекі жапырағының никотиніне ) болып бөлінеді . Мускарин сезгіш холинорецепторларға ( одан әрі М - холинорецепторлар ) - парасимпатикалық жүйке ұштарының вегетативті тораптар нейрондарындағы парасимпатикалық жүйке талшықтарының ұштарындағы эффекторлы мүшелердің постсинапстық жасуша мембранасы , сонымен қатар орталық жүйке жүйесіндегі , атап айтқанда бас ми қыртысы мен ретикулярлы формациясы жатады . М - холинорецепторлардың әр түрлі орналасуына байланысты гетерогенділігі белгіленген , олар заттарға сезімталдығының әр түрлі болуымен көрінеді . Сондықтан рецепторлардың 5 түрін бөледі : М1 - холинорецепторлар ( вегетативті ганглиде және орталық жүйке жүйесінде , М3 - холинорецепторлар ( тегіс бұлшық еттерде , көбінесе эндокринді бездерде , М4 - холинорецепторлар ( жүректе , өкпе альвеоласының қабырғасында , орталық жүйке жүйесінде ) ",kaz
1109,2017-22,co,107,"М5 - холинорецепторлар ( орталық жүйке жүйесінде , сілекей бездерінде , нұрлы қабықшасында , қанның мононуклеарлы жасушаларында . М - холинорецепторларын қоздырғанда келесі әсерлер дамиды : - кірпікше бұлшық еттерінің жиырылуы , миоз , көз ішілік қысымның төмендеуі , - жас , асқазанның сілекейі мен ұйқы безінің секрециясын белсендіреді , - бронх пен қуықтың тегіс салалы бұлшықеттерінің жиырылуы , - брадикардия , жүрек лақтырысының төмендеуі , гипотензия , Никотинсезімтал холинорецепторларға ( одан әрі Н - холинорецепторлар ) барлық симпатикалық және парасимпатикалық жүйке жүйесіндегі , бүйрек үсті безінің милы қыртысындағы , синокаротидті аймақтағы , қаңқа бұлшықетінің пластинка ұшындағы және орталық жүйке жүйесіндегі ( нейрогипофизде немесе гипофиздің артқы бөлігіндегі ) торап алдындағы талшық ұштарындағы торапты нейрондар жатады . Н - холинорецепторлар қозған кезде ұштардағы пластинкада және тораптарда потенциал әсері туындайды , тыныс алу және тамырларды қозғау орталықтарын белсендіреді , катехоламиндерді босатып шығарады . ",kaz
1110,2017-22,co,177,"1 . Синапс алдындағы талшықта синтезделуі мен жиналуы2 . Синаптикалық саңылауға медиатордың бөлініп шығу механизмінің қосылуы 3 . Синапстан кейінгі мембрана рецепторымен медиатордың әрекеттесуі 4 . Синапстан кейінгі мембрананың белсендірілген рецепторларының жасуша алмасуымен және қызметімен ұштасу механизмінің қосылуы 5 . Медиатордың ферменттік әсерсізденуі немесе оның синапс алдындағы ұштарға қайта сіңірілуі және жасушаның бастапқы қалпына келуі . 1 . Синапс алдындағы талшықта медиатордың синтезі мен жиналуы жүреді . АХ синтезі үшін холинацетилаза ферментінің белсенділігі мен үлкен мөлшерде холиннің аминоқышқылы қажет . Холиннің жоғарылауы жұмыс импульсінің келуінен басталады және холинацетилазаның қатысуымен медиатор синтезделінеді . Ретикулада синтезделінетін медиатор ақуызбен , АТФ - пен қосылады - аталған компоненттер медиатордың ферменттермен бұзылуынан қорғаушы болып келеді . 2 . Синапс алдындағы мембраналарда өзектер болады , оларға ішкі жағынан қайтымды медиатормен күлбірлер келеді . Жұмыс импульсі келгеннен кейін , жасуша ішіне Nа иондары кіреді , олар өзімен бірге К иондарын кіргізеді . Жасуша ішіне түскеннен кейін К иондары кальмодулин ақуызымен ұсталады және жасушаның жиырылатын элементтеріндегі ферменттерге әкелінеді . Бұл ферментке Са - тәуелді АТФ - аза ( фосфатаза ) жатады . Са әсерінен фермент белсенділігі артады , ал бұл ферменттің қызметі АТФ өзгеруіне әкеледі . АТФ өзгеруі кезінде энергия бөлінеді , ол актинді және миозинді жіптердің жиырылуына жұмсалады , күлбірлер жиырылып , медиатор синапстық саңылауға бөлінеді . ",kaz
1111,2017-22,co,143,"3 . Синапстан кейінгі мембранада медиаторларға сезімтал рецепторлар бар . Бұл әрекеттесу электр күшіне негізделген : синапстан кейінгі мембранаға түсетін медиатордың оң қуаты бар ( катионды басы . Рецептор карбонильді ақуыздан және теріс қуаты бар анионды орталықтан тұрады . Импульс берілген кезде медиатор мен рецептор бір - бірімен өзара орналасады және әртүрлі қуаттары болғандықтан бір - бірімен әрекеттеседі . 4 . Медиатор мен рецептор арасында әрекеттесу болғаннан кейін , жұмыс істейтін мүшелер жағынан жауап жүреді , сол бірдей медиатордың әсері кезінде , бұл реакция оң немесе теріс болуы мүмкін . Мысалы , АХ бірден ішек перистальтикасын қоздыруы мен іштің өтуіне әкеледі , яғни бірдей медиатор әртүрлі ықпал туғызуы мүмкін . Егер жауап беру реакциясының күшеюі болса - Nа , Са енуі жүреді , жасуша ішілік белсенділік жоғарылайды . Са - жасушада алмасу үрдісінің биокатализаторы . Тежелу кезінде жасушада СІ үшін өзекшелер ашылады және жасуша ішіне СІ кіреді , үйексіздену орынына әсіре үйексіздену дамиды - импульстің берілу мүмкіндігінің болмауы , бір мезгілде Nа және Са жасушадан шығаратын насостар қосылады . ",kaz
1112,2017-43,co,107,"5 . АХ 75 % синапстық саңылаудан кетеді және ацетилхолинэстеразамен ( АХЭ ) бұзылмайды , ол қанда бұзылады ( бутирилхолинэстераза ) - бұл медиатордың қысқа әсер етуін түсіндіреді . БХЭ жеткіліксіздігі кезінде кейбір дәрілік заттардың әсер ұзақ болып келеді ( мысалы , дитилин . Сурет 4 . 4 . Жүйке импульсінің берілуі мен ацетилхолиннің холинергиялық синапстағы метаболизм сызбасы . Холинергиялық жүйеге әсер ететін заттар белсендіргіш және тежегіш болып бөлінеді . Осыған байланысты олар келесі топтарға жіктеледі : 1 . М - және Н - холиномиметиктер - ( антихолинэстеразды дәрілер ) 5 . Холинолитиктер ( ганглиотежегіштер және миорелаксанттар ) ІІ бөлім . Орталық жүйке жүйесіне әсер ететін дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ІІ бөлім . Орталық жүйке жүйесіне әсер ететін дәрілер Атмосфераға антропогенді әсердің ықпалы . Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы . ",kaz
1113,2017-43,co,141,"Орталық жүйке жүйесінде синапстардағы қозулардың берілуі бір нейроннан екіншісіне нейромедиаторлар арқылы өткізіледі , олар сыртқы және ішкі дабыл әсерінен пресинаптикалық ұштардан бөлініп шығады . Нейромедиаторлар нейроналды жасушалардың мембраналарында орналасқан және ионды түтікшелермен , ферменттермен және басқа да белсенді орталықтармен байланысқан өзіндік рецепторларға әсер етеді , бұл кезде нейрондардың қызмет әрекеттері өзгереді . Орталық жүйке жүйесіндегі синаптикалық өткізулерге қатысатын негізгі нейромедиаторларға - дофамин , серотонин , пуриндер , норадреналин , ацетилхолин , аминқышқылдары ( ГАМҚ - гаммааминомай қышқылы , пептидтер мен басқа да заттар жатады . Ацетилхолинбиогенді аминдерге жатады және химиялық құрылысы бойынша төрттік аммоний қосылыс болып саналады ; ағзада ацетилхолинэстераза мен сарысулық холинэстераза әсерінен жеңіл түрде ыдырап , холин мен сірке қышқылын түзейді . Ол орталық және шеткері жүйке жүйелерінің м - және н - холинергиялық синапстарының жүйкелік қоздыру медиаторы болып табылады , үлкен шоғырларда синапстар маңында тұрақты деполяризация тудырып , қозу берілуін тежейді . Мидың түрлі бөліктеріндегі жүйкелік қозулардың берілуіне ат салысады : аз шоғырымда синаптикалық берілісті жеңілдетеді , үлкен шоғырымда керісінше оларды тежейді . ",kaz
1114,2017-43,co,159,"Пурин деп аннелирленген пиримидиндік және имидазолдық сақиналардан құралатын , гетероциклдік жүйені атаймыз . Пурин туындыларының мәні оларға пиримидиндік азот негіздері - урацил , тимин мен цитозинге де тән фрагменттердің нуклеин қышқылдары құрамына енуінде . Мұнымен қоса , пуриннің кейбір туындылары алкалоидтар . Пуриндердің физиологиялық белсенділігінің жүзеге асырылуы нейроналдық және эффекторлық постсинаптикалық мембраналардың жасушаларында орналасқан рецепторлармен жанама түрде өткізіледі . Бұл рецепторлар пуриндік немесе аденозиндік деген атауға ие болған . Олардың жіктелуі аденозин мен оның үйлестеріне деген түрлі сезімталдығымен ерекшеленеді . Аденозин мен оның туындылары пурин рецепторларына қатысты агонисттер , ал метилксантиндер ( кофеин т . б ) - антагонистер болып табылады . γ - Аминомай қышқылы ( ГАМҚ ) биогенді заттарға жатады . ОЖЖ болады және мидағы нейромедиаторлық және метаболикалық үдерістерге қатысады . ГАМҚ рецепторларының лигандалары психика мен орталық жүйке жүйесі бұзылуларының әртүрлерін емдеуге арналған болашағы бар заттар ретінде қарастырылады , мұндай аурулар қатарына Паркинсон және Альцгеймер аурулары , ұйқы бұзылулары ( ұйқысыздық , нарколепсия , қояншық аурулары жатады . ГАМҚ орталық тежелу үдерістеріне қатысатын негізгі нейромедиаторлар болып табылады . ГАМҚ әсерінен мидың энергетикалық үдерістері белсендіріледі , ұлпалардың тыныс алу белсенділігі жоғарылайды , мидың глюкозаны өтелдеуі жақсарады , қанмен қамтылуы артады . ",kaz
1115,2017-43,co,102,"Бұл олигопептидтердің әр түрлері эндорфиндер мен энкефалиндер атауына ие болды . Опиоидтық рецепторлардың лигандалары көптеген шеткері мүшелерде , ұлпаларда және биологиялық сұйықтықтарда да анықталған . Опиоидтердің гипоталамус пен гипофизде , қанның сары суында , жұлын сұйықтығында , асқазан - ішек торабында , өкпеде , репродуктивтік жүйе мүшелерінде , иммунокомпетентті ұлпаларда тіптен теріде болуы көрсетілінген . Эндорфиндермен қатар экзорфиндер немесе ас қорытылуы кезінде айқындалатын параопиоидтар - опиоидтік пептидтер деп аталатын заттар да анықталған . Қазіргі уақытта опиоидтік рецепторлар мен олардың эндогендік лигандалары сүт қоректілердің , сонымен қатар , қарапайымдыларға дейінгі төменгі жіктемедегі жануарлардың барлық дерлік мүшелері мен ұлпаларында анықталған . Қазіргі уақытта энкефалиндердің ( метионин - энкефалин мен лейцин - энкефалин ) негізгі көздері ағзада басым түрде бүйрек үсті бездерінде шоғырланатын проэнкефалин А болатыны анықталған . ",kaz
1116,2017-34,co,106,"Көптеген физиологиялық белсенді заттар нейромодуляторлық ықпал ( аденозин , АТФ т . б ) рөлінде синаптикалық берілу механизмі түрінде медиатор синтезіне ( левадоп , сонымен қатар , тиісті рецепторларды ынталандыру ( наркотикалық анальгетиктер , бензодиазепиндер ) және басқа үдерістерге қатысуы мүмкін . Орталық жүйке жүйесіне әсер ететін дәрілік заттарды шартты түрде келесі топтарға бөлуге болады : 1 ) Жалпы медиаторлық әсердегі заттар ( дофаминдік , серотониндік және пуринергиялық рецепторлар ; 2 ) Наркозға арналған заттар мен этил спирті ( жалпы әсер ; 3 ) ГАМҚ - рецепторларына әсер ететін заттар ( ұйықтататын , тырысуға қарсы және паркинсонға қарсы заттар ; 6 Тарау . Жалпы медиаторлық әсері дәрілер ( дофаминді , серотонинді және пкринергиялық рецепторлар ) Йықтататын дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ұйықтататын дәрілер - ішке қабылдағанда қалыпты ұйқының туындауына әкелетін , әртүрлі топтардағы дәрілер . ",kaz
1117,2017-34,co,116,"Қазіргі уақытта осы мақсатпен әртүрлі фармацевтикалық топтарға жататын ( транквилизаторлар , тыныштандыратын дәрілер , гистаминге қарсы , оксибутират натрия ж . т . б ) дәрілік препараттар қолданылады . Көптеген дәрілік препараттар ( люминал , нитразепам ж . т . б ) әртүрлі дәрежеде қанағаттанарлық ұйқыны қамтамасыз ететін жүйке жүйесінің қозуын төмендетеді . Замануй бензодиазепин қатарындағы ( нитразепам ж . т . б ) ұйықтатқыш дәрілер барбитураттармен салыстырғанда бір қатар артықшылықтары бар . Бірақ , ұйқыны туғызу сипаты бойынша және жанама әсерлері бойынша олар физиологиялық талаптарға толық жауап бермейді . Ұйықтатқыш белсенділігі бар препараттар өздерінің әсер ету принципі мен химиялық құрылымы бойынша жіктеледі : 1 . ГАМҚА рецепторларының агонисттері ( бензодиазепинді ; 2 . Наркотикалық типті әсер ететін ұйықтатқыш дәрілер : Сурет . 8 . 1 . 1 . Ұйықтатқыш дәрілердің әсер ету механизмі Сонымен қатар , ұйықтатқыш дәрілердің жаңа химиялық топтары да пайда болды ( зопиклон , золпидем . Ертеден келе жатқан әйгілі ұйықтатқыш дәрілерден бромизовал ( бромурал ) қолданылады . ",kaz
1118,2017-34,co,142,"Гистаминге қарсы дәрілер Н3 гистаминді рецепторларды тежейді . Гистамин - бұл ұйықтамайтын нейромедиатордың көзі болып келеді және осыған сәйкес гистаминді рецепторларды тежеуі тыныштандыратын ықпал туғызады . Гистаминге қарсы дәрілер барбитураттар сияқты ұйқының құрылымын бұзады . Егер барбитураттар хемотәуелді түтікшелердің ашылу кезеңін ұзартса , бензодиазепиндер ашылу жиілігін жоғарылатады . Лкен тырысу ұстамаларында қолданылатын дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Фенитоин ( Phenytoinum , дифенин . Фенитоин қояншыққа қарсы , тырысуға қарсы , аритмияға қарсы және миорелаксациялық әсер көрсетеді . Парциальды және жалпыланыс ( айқын тыныштандыратын және ұйықтататын ықпалы жоқ ) талмары кезіндегі көрінетін тырысуға қарсы белсенділікке ие . Орталық жүйке жүйесіне белсендіргіш әсер көрсетеді . Жасуша мембранасында кальций - фосфолипидтік әрекеттесуі өзгереді және калий мен кальцийдің белсенді тасымалдауын азайтады , жүйке ұштарында нейромедиаторлық аминқышқылдарының ( глутамат , аспартат ) лақтырысын тежейді , ол тырысуға қарсы ықпалды қамтамасыз етеді . Глутаматты рецепторларды басу қабілетіне ие . Аритмияға қарсы белсенділігі жүрекке орталық адренергиялық әсерді төмендету арқылы жүзеге асырылады , олардың калий иондары үшін өткізгіштігін жоғарылату кезінде кардиомиоциттердің мембранасын тұрақтандырады . ",kaz
1119,2017-34,co,139,"Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық , бауыр және бүйрек қызметтерінің бұзылыстары , жүрек жеткіліксіздігі , кахексия , порфирия . Жанама әсерлері . Бастың айналуы , қозу , дірілдеу , атаксия , нистагм , қызба , жүрек айнуы , құсу , дәнекер тіндерінің өзгерістері ( бет келбетінің дөрекіленуі , Дюпюитрен контрактурасы , терінің аллергиялық реакциясы ( бөртпелер , қышыма ; ұзақ қолданғанда ( әсіресе балаларда ) - диспепсия , иектің гиперплазиясы , остеопатия , гипокальцемия , мегалобласты қаназдық , сирек - лимфоаденопатия , гирсутизм . Барбитуратар ОЖЖ - не талдамсыз тежегіш әсер көрсетед . Олар бас миының қыртысында сенсорлы аймақты басады , қозғалу белсенділігін төмендетеді және ұйқыны шақырады , тыныштандыратын ықпал және ұйқы туғызады . Тыныштандыратын - ұйықтатқыш әсері бас діңгегінің өрлеуші ретикулярлы формациясын белсендіруші жасуша белсенділігін , таламус ядросын тежеуімен , осы құрылымның бас миы қыртысымен әрекеттесуімен тежейді . Барбитураттардың туғызған ұйқы құрылысы бойынша физиологиялық ұйқыдан ерекшелінеді , себебі тез ұйқы фазасы ( парадоксальды ) қысқарады және баяу ұйқының 3 және 4 сатысы азайады . Ұйықтатқыш ықпалы 0 , 5 - 1 сағ . ( сирек - кеш ) дамиды , 6 - 8 сағатқа созылады ( 12 сағатқа дейін ) және 2 аптадан соң төмендейді қабылдағаннан кейін . ",kaz
1120,2017-34,co,109,"Тырысуға қарсы әсері ГАМҚергиялық жүйені белсендірумен , потенциалға тәуелді натрий түтікшелеріне әсерімен , сонымен қатар глутаматтың белсенділігін басумен байланысты . Фенобарбитал эпилептогенді ошақтағы нейрондардың қозуын төмендетеді және импульстардың туындауы мен таралуына кедергі жасайды . Ол нейрондардың қайталанатын жоғары жиілік разрядтарын тежейді ( натрий иондарының ағымына әсер ету салдарынан . Аз мөлшерде тыныштандыратын әсер көрсетеді және нейровегетативті бұзылыстар кезінде басқа дәрілермен біріктіріліп қолданғанда ( спазмолитикалық , тамырларды кеңейтетін ) тиімді болады . Фенобарбитал бауырдың микросомальды ферменттерінің индукциясын туғызады . 3 - 5 күннен артық қолданған кезде барбитураттар өзінің биотрансформациясын белсендіреді ( ферментативті реакциялар жылдамдығы 10 - 12 есе жоғарылайды . Шығарылу түрі . 15 мг таблеткада N . 30 . және 15 мг көпіретін таблеткалар N . 20 . Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық ( сонымен қатар үшциклді антидепрессанттарға , Атривентрикулярлы өткізгіштік бұзылғанда , миелосупрессия немесе анамнезенде жедел порфирия . ",kaz
1121,2017-34,co,125,"Жанама әсерлері . Бастың айналуы , қозу , елестер , депрессия , басқыншылық көріністер , психоздың белсенуі , бастың ауыруы , диплопия , аккомодацияның бұзылуы , көз бұршағның бұлғырлануы , нистагм , конъюнктивит , құлақтың шулауы , дәмнің өзгеруі , сөйлеудің бұзылуы , тәуелсіз қозғалыстар , шеткі невриттер , парестезия , бұлшықет әлсіздігі және парез симптомдар , AV тежелу , тоқыраулы жүрек жеткіліксіздігі , гипер немесе гипотензия , тромбоэмболия , бүйрек дисфункциясы , интерстициальды нефрит , лоқсу , құсу , бауыр ферменттері деңгейінің жоғарылауы , сарыауру , гепатит , остеомаляция , жыныстық қатынас бұзылыстары , шамалы лейкопения , тромбоцитопения , қан түзілуінің бұзылыстары , гипонатремия , эксфолиативті дерматит , анафилактикалық реакциялар . Шығарылу түрі . 100 және 200 мг таблеткада N . 50 , 100 ; 200 және 400 мг ретард таблеткалар N . 30 , 50 ; 2 % шырын 100 мл сауытта . Вальпроат натрия ( Valproatі natrium , ацедипрол , апилепсин , депакин , конвулекс . Вальпроат натрий - ГАМК - трансфераза баяулатқыштарына жатады , ОЖЖ - де ГАМҚ мөлшерін жоғарылатады , осыған байланысты қозудың табалдырығы төмендейді және бас миының моторлы аймағының тырысуға дайындық деңгейі төмендейді . ",kaz
1122,2017-34,co,121,"Жанама әсерлері . Лоқсу , құсу , іш өту , асқазанның ауыруы басқа да диспептикалық бұзылыстар , тәбеттің жоғарылауы немесе төмендеуі , бауыр мен ұйқы безі қызметінің бұзылысы , панкреатит . Естің бұзылысы , қалшыю , депрессия , шаршау сезімі , әлсіздік , елестер , тромбоцитопения , гематомамия , қан кетулер ж . т . б , гипофибриногенемия , лейкопения , эозинофилия , қаназдық , аллергиялық реакциялар , эритематозды көріністер , алапес , энурез . Шығарылу түрі . 300 мг таблеткада ; 150 , 300 және 600 мг ішекте ерігіш таблеткалар N . 100 ; 200 , 300 және 500 мг ретард таблеткада N . 10 , 50 , 100 ; 150 , 300 және 500 мг капсулада N . 10 ; 5 % шырын 100 және 250 мг , 5 , 7 % - 150 мл , 6 % - 250 мл сауыттағы ерітінді балаларға арналған ; 30 % 60 және 100 мл сауыттағы ішке қолдануға арналған ерітінді ; 400 мг лиофилизирленген ұнтақ сауыттағы егуге арналған ерітінді ; 10 % 5 мл егуге арналған ампуладғы ерітінді . ",kaz
1123,2017-34,co,110,"Рецепт үлгісі . Rp : Sol . Valproate sodii 6 % - 250 mlЛамотриджин ( Lamotriginum , ламиктал . Ламотриджин нейроналды мембрананың пресинаптикалық потенциалға тәуелді Na - түткішелеріне әсер етіп , тұрақтандырушы әсер көрсетеді , глутамин қышқылының патологиялық босап шығуын тежейді ( қояншық ұстамасы кезінде маңызды рөлді атқаратын аминқышқылы , сонымен қатар глутаматпен шақырылған деполяризацияны тежейді . Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық , жүктілік , емшекпен емізу , жас балалар ( 2 жасқа дейін . Жанама әсерлері . Бастың ауыруы , қалжыраудың жоғарылауыы , бастың айналуы , ұйқышылдық немесе ұйқысздық , тітіркенушілік , басқыншылық , дірілдеу , мазасыздану , естің шатасуы , диплопия , көру қабілетінің анық болмауы , конъюнктивит , тепе - теңдік бұзылыстары , лейкопения , тромбоцитопения , лоқсу , құсу , тері бөртпелері , гематологиялық бұзылыстар , қаназдық , бауыр қызметінің бұзылыстары . Шығарылу түрі . 25 , 50 және 100 мг таблеткалар N . 10 , 30 , және 5 , 25 және 100 мг N . 30 . ",kaz
1124,2017-34,co,122,"S . 1 таблеткадан күніне 2 - 3 реттен тамақтану кезінде . Топирамат ( Topiramatum , топамакс . Топирамат натрий түтікшелерін тежейді және нейрон мембранасының ұзақ уақыт деполяризациялануы бейнесінде қайталанатын потенциалдар пайда болуын тежеп , тоқтатады . ГАМК - рецепторларының белсену жиілігін жоғарылатады , нейрон ішіне ГАМК - индуцирленген хлор иондары легінің бөлінуін жоғарылатады , ГАМКергиялық беріліс жиілігін күшейтеді . Глутаматтық рецепторлардың белсенуіне кедергі келтіріп , қоздырушы глутаматергиялық нейротрансмиссияны күйзеліске ұшыратады . Карбоангидразаның кейбір изоферменттерінің белсенділігін азайтады . Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық . Қолдануға қойылатын шектеу көрсеткіші : жүктілік , емізу , балалық жас ( 2 жасқа дейінгі балаларға қолдану қауіпсіздігі мен қолдану тиімділігі анықталмаған . Жанама әсерлері . Жылдамшаршап - шалдығу , атаксия , ойлау қабілеті мен назар аудару бұзылыстары , ден қою қабілетінің бұзылуы , эмоционалдық тұрақсыздық , есінен адасу , бас айналуы , парестезия , гиперстезия , ұйқышылдық . Дене салмағының азаюы , іштің ауырсынуы , қалшылдап тоңу , лейкопения , диспноэ , домбығу , мұрыннан қан кету , нефролитиаз , гематурия , пиурия , тиннит , дисменорея , либидо әлсіреуі , бедеулік . ",kaz
1125,2017-34,co,138,"Шығарылу түрі . 25 , 50 , 100 , 200 , 300 және 400 мг таблеткалар мен 15 , 25 және 50 мг капсулалар N . 7 , 10 , 14 , 28 . Вигабатрин ( Vigabatrinum , сабрил . Вигабатрин қайтарымсыз ГАМК трансаминазаны баяулатады , оның мидағы мөлшерін жоғарылатады . Ықпал ұзақтығы ГАМК - трансаминаза ресинтезінің қарқындылығымен айқындалады . Парциалды қояншық ұстамаларының жиілігін 50 % және одан көп шамаға азайтады , бұған әдеттегі қояншыққа қарсы терапия рефрактерлігін қосу керек , сонымен қатар , шеттелмейтін дамыуы баяулаған тарылулар ықшамдайды . Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық , психоздық реакциялар , соның ішінде анамнездік , миоклоникалық дірілдеп - қалшылдаулар , бүйрек қызметінің бұзылуы , жүктілік , емізу , егде жастағыларға . Жанама әсерлері . Бас ауыруы , айналуы , нервоздық , депрессия , есте сақтау қабілетінің бұзылуы , диплопия және көру қабілетінің бұзылыстары , агрессия , атаксия , дезориентация , ұйқысыздық , назар мен ден қою шоғырымының төмендеуі , ажитация , мазасыздық , эмоционалдық тұрақсыздық , тітіркендіргіштік , дірілдеу , нистагм , жүріп тұруының , сөйлеуінің бұзылуы , қояншық ұстамалардың жиілеуі , психоз , іштің ауырсынулары , іш қатуы , лоқсу , құсу , гиперсаливация , гемоглобин деңгейінің төмендеуі ( ұзақ уақыт ем қабылдағанда , дене салмағының ұлғаюы . ",kaz
1126,2017-34,co,114,"Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық ( соның ішінде барбитураттарға , бауыр - бүйрек жеткіліксіздігі , қаныаздық , лейкопения , жүктілік , емізу кезеңі . Бензобарбитал ( Benzobarbitalum , бензонал . Бензобарбитал - дірілдеп - қалшылдауға қарсы , ұйықтататын және тыныштандыратын әсері бар дәрілік зат . ОЖЖ - не ГАМКергиялық тежегіш әсерлерді күшейтеді , әсіресе таламустағы , бекітілген нейрондар деңгейінде ми діңгегінің ретикулярлы формациясының өрлеуші белсендіргіштеріне . Жүйке талшықтары мембраналарының натрий иондарына өткізгіштігін төмендете отырып , эпиошақтан импульстер таралуын азайтады . Кері көрсеткіштері . Жоғары сезімталдық , порфирия , қаназдық , бронх демікпесі , тыныс алу жеткіліксіздігі , бауыр мен бүйрек қызметінің жеткіліксіздігі , қант диабеті , гипертиреоз , бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі , гиперкинездер , депрессиялық күйлер ( өзін өзі өлтіру талпыныстар . Жанама әсерлері . Дәрігеүйренушілік , тәуелділік , бас ауыру синдромы , бауыр , бүйрек қызметтерінің бұзылуы , тыныс алудың күйзеліске ұшырауы , бронхоспазм , гипотония , тромбоцитопения , қаназдық , тромбофлебит , бас айналуы , әлсіздік , жабырқау көңіл күйі , жарықтан қорқу , гипорефлексия , аллергиялық реакциялар . ",kaz
1127,2018-47,co,128,"Шығарылу түрі . Балаларға 50 мг , ересектерге 100 мг таблеткалар N . 50 . Ағзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ағзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз IV этап ( с середины XX в . по настоящее время ) психология как наука , изучающая факты , закономерности и механизмы психики Агенты , стадии и механизмы политической социализации Ауыру рецепторлары тітіркену кезінде ( ноцицепторлар ) ауыру сезімі пайда болады . Бұл афференттік жүйке талшықтарының ұштары теріде , шырышты қабатта , бұлшықеттерде және ішкі мүшелерде орналасқан . Ауыру импулстарының берілуінде медиатор ауырулары үлкен рөл ойнайды ( ағзада синтезделінетін пептидтер : 1 . Ноцицептор ( б R ) → 2 . Афференттік жүйке талшығы → 3 . Жұлын миының артқы мүйізі ( бекітілген нейрондар ) → 4 . Сопақша ми → 5 . Ортаңғы ми → 6 . Ретикулярлы формация → 7 . Гипоталамус → 8 . Таламус → 9 . Лимбикалық жүйе → 10 . Бас миының қыртысы . ",kaz
1128,2017-39,co,143,"Попередня 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 НаступнаАғзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ағзадағы ауыруды жалпыландыратын және басатын механиз IV этап ( с середины XX в . по настоящее время ) психология как наука , изучающая факты , закономерности и механизмы психики V . Механизм реализации Национальной стратегии противодействия коррупции Агенты , стадии и механизмы политической социализации Ауыру рецепторлары тітіркену кезінде ( ноцицепторлар ) ауыру сезімі пайда болады . Бұл афференттік жүйке талшықтарының ұштары теріде , шырышты қабатта , бұлшықеттерде және ішкі мүшелерде орналасқан . Ауыру импулстарының берілуінде медиатор ауырулары үлкен рөл ойнайды ( ағзада синтезделінетін пептидтер : 1 . Ноцицептор ( б R ) → 2 . Афференттік жүйке талшығы → 3 . Жұлын миының артқы мүйізі ( бекітілген нейрондар ) → 4 . Сопақша ми → 5 . Ортаңғы ми → 6 . Ретикулярлы формация → 7 . Гипоталамус → 8 . Таламус → 9 . Лимбикалық жүйе → 10 . Бас миының қыртысы . ",kaz
1129,2018-47,co,102,"Попередня 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 НаступнаТарау . Қабынуға қарсы дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Дерматоздарды емдеуде тән және қажетті глюкокортикоидтардың ерекшеліктеріне - пролиферативті үрдісті басатын және тіндердегі қабынудың экссудативті фазасының белсенділігін төмендетеді . Бір мезгілде жасуша мембранасының сол сияқты тамырлар эндотелиясы және де паренхиматозды мүшелер негізінің тығыздалуы жүреді , протеолитикалық ферменттердің және гиалуронидазаның белсенділігі төмендейді . Иммуносупрессорлық әсер ету арқылы , кортикостероидты гормондар ретикулярлы және эозинофильді жасушалардың пролиферациясын тежеуге қабілетті , тез және баяу түрдегі аллергиялық үрдістерді басады , қан плазмасының гистаминопектитті индексін жоғарылатады және олардың антигенді қасиетін баяулатумен тіндік ақуыз құрылымын өзгертеді . ",kaz
1130,2018-47,co,160,"Бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының стероидты гормондар тобына табиғи гормондар жатады - гидрокортизон мен кортизон және оның синтетикалық туындыларына - преднизон , преднизолон , метилпреднизолон , триамцинолон , дексаметазон , триамцинолон ацетонид ( кеналог ) жатады . Глюкокортикоидтардыңқабынуға қарсы белсенділігі әмбебапты болып келеді . Ол олардың ақуыз - липокортин синтезін белсендіру қабілетімен байланысты , ол мембраналық фосфолипидтерден арахидон қышқылының шығуын шеттету жолымен , олардың фосфолипаза А2 гидролизин басады . Ол эйкозаноидтардың синтезін азайтады : қабынуда басты рөл ойнайтын простациклинді , тромбоксанды , лейкотриендерді төмендетеді ( 10 . 1 суретті қара . Глюкокортикоидтардың қабынуға қарсы дәрілер ретінде қолдану көрсеткіштерінепатоиммунды қабыну жатады . Олар дәнекер тінінің жүйелік ауруларындағы жедел фазаларында кеңінен қолданылады , артрит , саркоидоз , альвеолит , терінің инфекциялық емес қабыну ауруларында . Глюкокортикостероидтардың ағзаның көптеген қызметіне әсер етуін ескеріп және бірқатар аурулардың ағымы ( бронх демікпесі және басқалары ) олардың осы препараттарды үздіксіз қабынуға қарсы зат ретінде қолданылуын ( доғарудың қауіпті көріністері ) қысқартуға бағытталған және белгілі сақтықпен тағайындалады . Басқа қырынан қарасақ , глюкокортикостероидтар ең тиімді қабынуға қарсы ықпалға ие , сондықтан оларды қолданудың тікелей көрсеткіштеріне қабыну үрдістерінің орналасуы , ағза мен жүйенің және науқастың еңбекке қабілеттілігінің немесе өмірге қауіптілігі жатады . ",kaz
1131,2018-47,co,111,"Глюкокортикоидтарды жүйелік қолдануда кері көрсеткіштерінежататындар : туберкулез және басқа да инфекциялық аурулар , қант диабеті , остеопороз ( сонымен қатар , климактериялық кезеңнен кейін , асқазан мен он екіелі ішектің ойық жаралары , артериалды гипертензия , тромбозға бейімділік , психиканың бұзылуы , жүктілік . Оларды жергілікті қолдану кезінде ( тері , тыныс алу жолдары , буындар ) негізгі кері көрсеткішіне - дененің сол аймағында инфекциялық үрдістің болуы жатады . СЕҚҚД - ің әсер ету механизмінің басты элементіне - арахидон қышқылының метаболизміне қатысатын негізгі фермент - циклооксигеназа ( ЦОГ ) белсенділігінің тежеуімен байланысты болатын , простогландин синтезінің басылуы жатады . Арахидон қышқылы фосфолипаза А2 қатысуымен мембраналық фосфолипазадан түзеледі ( бұл ағзаның физиологиялық үрдістеріне қатысатын қабыну медиаторының , сол сияқты бір қатар ББЗ көзі - қанды сұйылтатын простациклин , тромбоксан А2 қанның ұюын жоғарылататын , гастропротективті простагландиндер және т . б . ",kaz
1132,2018-47,co,112," - ЦОГ қатысуымен жүретін ( простагландиндердің , простациклиннің , тромбоксан А2 ) циклооксигеназды - липооксигеназды ( лейкотриендердің түзілуіне = интерлейкиндер липооксигеназаның қатысуы кезінде . Простагландиндер қабынудың басты медиаторы деп саналады , себебі олар ноцицепторларды қабыну медиаторларына сенсибилизирлейді ( гистаминге және брадикининге , сонымен қатар гистаминге және серотонинге тамыр қабырғаларының сезімталдығын жоғарылатады , сезімталдық шегін азайтады , ол жергілікті тамырлардың кеңеюіне әкеледі ( терінің қызаруы , тамыр өткізгіштігінің жоғарлауы → ісіну . Сонымен қатар , простагландиндер микроорганизмдер мен олардың токсиндерінің әсерінен синтезделінетін екіншілік пирогенді заттардың әсеріне жылуды реттеу гипоталамиялық орталықтардың сезімталдығын жоғарылатады ( мысалы , интерлейкин 1 . ЦОГ − 1 − көптеген жасушаларда үнемі болатын ( тек эритроциттерде ғана жоқ ) құрылымды фермент . Жасушалардың қалыпты белсенділік қызметін қамтамасыз етуіне қатысатын простагландин өнімін реттейді ( гатропротекция , тромбоциттердің агрегациясы , бүйрек қан айналымының жағдайы , жатыр тонусы , сперматогенез ж . т . б . ",kaz
1133,2018-47,co,180,"ЦОГ - 2 - қабынудың алдында простагландин синтезіне қатысады . Қабынуға қарсы ықпалы . СЕҚҚД белгілі мөлшерде экссудация фазасын тежейді . Ең күшті препараттар − индометацин , диклофенак , фенилбутазон сол сияқты - пролиферация фазасына да әсер етеді ( коллаген синтезін азайтады және тіндердің склероздануы осыған байланысты , бірақ экссудативті фазаға әлсіз әсерін тигізеді . СЕҚҚД альтерация фазасына мүлдем әсер етпейді . Қабынуға қарсы әсері бойынша фосфолипаза А2 ферментін баяулату арқылы фосфолипидтердің метаболизмін тежейтін және простагландиндер мен сол сияқты , қабынудың маңызды медиаторы болып келетін лейкотриендердің түзілуін бұзатын барлық СЕҚҚД белсенділігі глюкокортикоидтардан төмен ( 10 . 2 сурет . Сурет 10 . 2 . Стероидты емес қабынуға қарсы дәрілердің әсер ету механизмі Анальгетикалық ықпалы . Көп дәрежеде бұлшықеттерде , буындарда , сіңірлерде , жүйке бағандарында , сонымен қатар бас және тіс орналасқан қарқындылығы әлсіз және орташа ауыру кездерінде қолданылады . Көп жағдайларда өте күшті висцеральді ауырсынуларда СЕҚҚД әсері төмендеу және көрсететін анальгетикалық күші морфин тобының препараттарына қарағанда ( наркотикалық анальгетиктерге ) әлсіз . Сонымен қатар , бір қатар бақыланған зерттеулердің көрсеткіштері бойынша диклофенак , кеторолак , кетопрофен , метамизол препараттарының анальгетикалық белсенділігі шаншулар және операциядан кейінгі ауырсынулар кезінде анағұрлым жоғары екендігі көрсетілген . СЕҚҚД несеп жолдарындағы тас ауруларынан болатын бүйрек шаншуларында тиімділігі , көбінесе бүйректе ПГ − Е2 өнімінің тежелуімен , бүйрек қан айналымының төмендеуімен және несептің түзілуімен байланысты . ",kaz
1134,2018-47,co,135,"Бұл бүйрек табақшаларында және несеп ағардың бітелген жерінен жоғары орналасқан жерде қысымды азайтады және ұзақ ауырсынуды басатын ықпалды қамтамасыз етеді . Наркотикалық анальгетиктерге қарағанда СЕҚҚД - дің артықшылығы олар тыныс алу орталығын тежемейді , дәріге тәуелділік және эйфория тудырмайды , оған қоса ұстама кезінде спазмогендік әсер көрсетеді . Қызуды басатын әсері . СЕҚҚД тек қызба кездерінде ғана әсер етеді . Қызуды басатын механизмі бас миындағы простагландинсинтетаза белсенділігін тежеумен байланысты , нәтижесінде гипоталамустағы жылуды реттеу орталығындағы Е1 ( пирогенді фактор ) простагландиннің әсерін басады ( 10 . 1 суретті қара . Қалыпты дене қызуына әсер етпейді , ол гипертермиялық заттардан ( хлорпромазин ) айырмашылығына жатады . Антиагрегаттық ықпалы . Тромбоциттердегі ЦОГ - 1 баяулату нәтижесінде ондағы эндогендік проагрегантты тромбоксан синтезін тежейді . Аса күшті және антиагрециалық белсенділікке аспирин ие , ол тромбоциттің өмір сүру уақытына қарай ( 7 күн ) агрегациясын қайтымсыз тежеуі мүмкін . Ал өзге СЕҚҚД антиагрегациялық әсері әлсіз және қайтымды . Талдамды ЦОГ - 2 баяулатқыштар тромбоциттердің агрегациясына әсер етпейді . СЕҚҚД негізінен ревматологияда қолданылады . ",kaz
1135,2018-47,co,109,"Қабынуға қарсы дәрілерді келесі топтарға бөлуге болады : 2 . СЕҚҚД − химиялық құрылымы бойынша және белсенділігі қарай келесі топтарға бөлінеді : б ) Қышқылды еместер : алканон туындылары ( набуметон , сульфонамид ( нимесулид , целококсиб , рофекоксиб . Кесте 10 . 1 . Стероидты емес қабынуға қарсы дәрілердің жалпы сипаттамасы Әсер ету механизмі Арахидон қышқылының метаболизміне қатысатын , негізгі фермент − циклооксигеназа ( ЦОГ ) белсенділігін тежеуге байланысты простагландиндердің синтезін тежейді . Стероидты қабынуға қарсы дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Глюкокортикоидтар − бүйрек үсті безінің қыртысты қабатында синтезделінетін стероидты гормон . Табиғи глюкокортикоидтар мен оның синтетикалық аналогтары медицинада бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі кезінде қолданылады . Сонымен қатар , кейбір ауруларда қабынуға қарсы , иммунодепрессивті , аллергияға қарсы , шоктарға қарсы дәрілер ретінде және басқа да олардың қасиеттерін қолданады . ",kaz
1136,2018-47,co,106,"Басты және негізгі , адам ағзасында түзілетін глюкокортикоидтарға − гидрокортизон ( кортизол , белсенділігі төмендау басқа да кортизон , кортикостерон , 11 − дезоксикортизол , 11 − дегидрокортикостерон жатады . Бүйрек үсті безі гормондарының бөлінуі ОЖЖ мен гипофиз қызметімен тығыз байланыста болады ( сурет 10 . 1 . 1 қара . Гипофиздің адренокортикотропты гормоны ( АКТГ , кортикотропин ) − бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының физиологиялық белсендіргішіне жатады . Кортикотропин глюкокортикоидтардың түзілуін және бөлінуін күшейтеді . Соңғысы , өз кезегінде гипофизге әсер етеді , кортикотропиннің бөлінуін тежейді және азайтады , солай бүйрек үсті безін белсендіреді ( қайтымды теріс байланысы арқылы . Глюкокортикоидтарды ағзаға ұзақ енгізгенде ( кортизон және оның аналогтарын ) бүйрек үсті безінің қыртысты қабатын тежеуге және семуге алып келеді , сонымен АКТГ түзілуін тежеу ғана емес , сол сияқты гипофиздің гонадотропты және тиреотропты гормондарын тежейді . ",kaz
1137,2018-47,co,124,"ДЗ ретінде тәжірибелік қолдануды табиғи глюкокортикоидтардың ішінде кортизон мен гидрокортизон тапты . Кортизон , басқа глюкокортикоидтарға қарағанда жиі жанама әсерлерді туғызады , сондықтан қазіргі кезде жанама әсері аз және тиімділігі жоғары препараттардың болуына байланысты ол аз тағайындалынады . Медициналық тәжірибеде табиғи гидрокортизон немесе оның эфирлері ( гидрокортизон ацетат және гидрокортизон гемисукцинат ) қолданылады . Сонымен , дексаметазонның қабынуға қарсы белсенділігі ( гидрокортизонмен салыстырғанда ) 30 есе жоғары , бетаметазонда − 25 − 40 есе , тиамциналонда − 5 есе , ал тұз − су алмасуына әсері төмен . Фторланған туындыларының тиімділігі жоғары ғана емес , сонымен қатар оларды жергілікті қолданғанда сіңірілуі төмен , яғни жүйелік жанама әсерлерінің мүмкіндіктері аз . Сурет . 10 . 1 . 1 . Бүйрек үсті безінің қыртысты қабатындағы гормондардың синтезі мен секрециясы , әрекеттесу жолы Глюкокортикоидтардың молекулярлы деңгейде әсер ету механизмі соңына дейін белгісіз . Глюкокортикоидтардың нысана − жасушаға әсер етуі , генді транскрипцияны реттеу деңгейінде жүзеге асады деген пікірлер бар ( сурет 10 . 1 . 2 . ",kaz
1138,2018-47,co,104,"Сурет . 10 . 1 . 2 . Глюкокортикоидтардың молекулярлы деңгейдегі әсер ету механизміОл глюкокортикоидтардың өзіндік глюкокортикоидты жасуша ішілік рецепторлармен ( альфа − изоформа ) әрекеттесуімен байланысты . Осы ядролық рецепторлар ДНҚ байланысады және транскрипция реттеуші лиганд − сезімталдық отбасына жатады . Глюкокортикоидтардың рецепторлары барлық жасушаларда табылған . Барлық жасушаларда , бірақ рецепторлар саны әртүрлі , олар сонымен молекулярлық салмағымен , гормонға ұқсастығымен , және басқа да физико − химиялық сипаттарымен ерекшелінеді . Гормон болмаған кезде , жасуша ішілік рецепторлардың өзі белсенділігі жоқ және гетерокомплекс құрамына кіретін цитозольды ақуыз болады , сонымен қатар жылу шоктарының ақуыздарына ( heat shock protein , Hsp 90 и Hsp 70 ) кіретін , молекулярлық салмағы 56000 болатын иммунофилинге жатады . Жылу шоктарының ақуыздары гормонмен байланысатын доменді рецепторлардың оңтайлы конформациясын қамтамасыз етеді және гормонға жоғары ұқсастықты қамтиды . ",kaz
1139,2017-34,co,107,"Стероидты қабынуға қарсы дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . uaГлюкокортикоидтар − бүйрек үсті безінің қыртысты қабатында синтезделінетін стероидты гормон . Табиғи глюкокортикоидтар мен оның синтетикалық аналогтары медицинада бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі кезінде қолданылады . Сонымен қатар , кейбір ауруларда қабынуға қарсы , иммунодепрессивті , аллергияға қарсы , шоктарға қарсы дәрілер ретінде және басқа да олардың қасиеттерін қолданады . Басты және негізгі , адам ағзасында түзілетін глюкокортикоидтарға − гидрокортизон ( кортизол , белсенділігі төмендау басқа да кортизон , кортикостерон , 11 − дезоксикортизол , 11 − дегидрокортикостерон жатады . Бүйрек үсті безі гормондарының бөлінуі ОЖЖ мен гипофиз қызметімен тығыз байланыста болады ( сурет 10 . 1 . 1 қара . Гипофиздің адренокортикотропты гормоны ( АКТГ , кортикотропин ) − бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының физиологиялық белсендіргішіне жатады . Кортикотропин глюкокортикоидтардың түзілуін және бөлінуін күшейтеді . ",kaz
1140,2017-34,co,139,"Соңғысы , өз кезегінде гипофизге әсер етеді , кортикотропиннің бөлінуін тежейді және азайтады , солай бүйрек үсті безін белсендіреді ( қайтымды теріс байланысы арқылы . Глюкокортикоидтарды ағзаға ұзақ енгізгенде ( кортизон және оның аналогтарын ) бүйрек үсті безінің қыртысты қабатын тежеуге және семуге алып келеді , сонымен АКТГ түзілуін тежеу ғана емес , сол сияқты гипофиздің гонадотропты және тиреотропты гормондарын тежейді . ДЗ ретінде тәжірибелік қолдануды табиғи глюкокортикоидтардың ішінде кортизон мен гидрокортизон тапты . Кортизон , басқа глюкокортикоидтарға қарағанда жиі жанама әсерлерді туғызады , сондықтан қазіргі кезде жанама әсері аз және тиімділігі жоғары препараттардың болуына байланысты ол аз тағайындалынады . Медициналық тәжірибеде табиғи гидрокортизон немесе оның эфирлері ( гидрокортизон ацетат және гидрокортизон гемисукцинат ) қолданылады . Сонымен , дексаметазонның қабынуға қарсы белсенділігі ( гидрокортизонмен салыстырғанда ) 30 есе жоғары , бетаметазонда − 25 − 40 есе , тиамциналонда − 5 есе , ал тұз − су алмасуына әсері төмен . Фторланған туындыларының тиімділігі жоғары ғана емес , сонымен қатар оларды жергілікті қолданғанда сіңірілуі төмен , яғни жүйелік жанама әсерлерінің мүмкіндіктері аз . ",kaz
1141,2017-34,co,141,"Сурет . 10 . 1 . 1 . Бүйрек үсті безінің қыртысты қабатындағы гормондардың синтезі мен секрециясы , әрекеттесу жолыГлюкокортикоидтардың молекулярлы деңгейде әсер ету механизмі соңына дейін белгісіз . Глюкокортикоидтардың нысана − жасушаға әсер етуі , генді транскрипцияны реттеу деңгейінде жүзеге асады деген пікірлер бар ( сурет 10 . 1 . 2 . Сурет . 10 . 1 . 2 . Глюкокортикоидтардың молекулярлы деңгейдегі әсер ету механизмі Ол глюкокортикоидтардың өзіндік глюкокортикоидты жасуша ішілік рецепторлармен ( альфа − изоформа ) әрекеттесуімен байланысты . Осы ядролық рецепторлар ДНҚ байланысады және транскрипция реттеуші лиганд − сезімталдық отбасына жатады . Глюкокортикоидтардың рецепторлары барлық жасушаларда табылған . Барлық жасушаларда , бірақ рецепторлар саны әртүрлі , олар сонымен молекулярлық салмағымен , гормонға ұқсастығымен , және басқа да физико − химиялық сипаттарымен ерекшелінеді . Гормон болмаған кезде , жасуша ішілік рецепторлардың өзі белсенділігі жоқ және гетерокомплекс құрамына кіретін цитозольды ақуыз болады , сонымен қатар жылу шоктарының ақуыздарына ( heat shock protein , Hsp 90 и Hsp 70 ) кіретін , молекулярлық салмағы 56000 болатын иммунофилинге жатады . Жылу шоктарының ақуыздары гормонмен байланысатын доменді рецепторлардың оңтайлы конформациясын қамтамасыз етеді және гормонға жоғары ұқсастықты қамтиды . ",kaz
1142,2019-04,co,140,"Попередня 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 НаступнаАллергияға қарсы дәрілер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Аллергия - әртүрлі заттардың ағзаларға әсерінен болатын ( жоғары сезімталдық ) сенсибилизация салдарынан туындайтын патологиялық үрдіс . Ағзаның бөгде заттарға сенсибилизациясы мен аллергиялық реакциялардың дамуы иммунды жүйенің қатысуымен жүреді ( 11 . 3 . 1 . сурет . Ағзаға түскен бөгде заттар белгілі бір жағдайларда ( мысалы , ақуыздармен байланысқан кездерде ) антигендік қасиетке ие болады . Бөгде заттардың ақуыздары табиғи болған кезде ( алдын ала айналусыз ) өздері антигендік қасиетке ие болып келеді . Антигендердің айрықша ерекшеліктеріне - лимфоциттерді белсендіретін қабілеті жатады , яғни антиденелерді өндіретін пламоциттерге айналады . Антиденелер ерекше ақуызды бөлшектер , олар ангигендермен әрекеттеседі және олармен тұрақты жиынтықтар түзейді . антиденелер сонымен қатар , ағза тіндерінің кейбір жасушаларында орнығатын қабілеті бар . Көп жағдайларда антиденелер месше жасушалардың беткейінде орнығады , оларды әртүрлі биологиялық белсенді заттар болады ( гистамин , серотонин , простагландиндер , гепариндер және т . б . ",kaz
1143,2019-04,co,115,"Антиденелердің орнығуы арқасында месше жасушалар сенсибилизирленеді . Бұл , яғни ангигендірдің ағзаға қайта түсуі кезінде , олар аталған жасушалар беткейіндегі антиденелермен әрекеттеседі . Соңғысы месше жасушаларының деграниляциясына ( бұзылуына ) әкеледі және олардан қоршаған тіндерден биологиялық белсенді заттардың босап шығуына әкеледі . Месше жасушаларындағы болатын биологиялық белсенді заттар , өздерінің қасиеті бойынша аллергия медиаторына жатады , яғни жергілікті және жалпы аллергиялық реакцияны туғызуға қабілетті . Гистамин - биогенді амин , ол гистидиннің декарбоксилирленуі кезінде түзіледі және түзілгеннен кейін жиналады немесе тез бұзылады . Ол өмірге қажетті қызметтерді реттейді , сонымен қатар ОЖЖ - нің медиаторы . ОЖЖ - де пресинаптикалық ұштарында гистаминергиялық нейрондар болады . Нейромедиатор ретінде ОЖЖ триггер жұмысының - құсу орталығы аймағында вестибулярлы рефлекстерді жүзеге асыруға қатысады , күйзеліс кездерінде симпато - адренал мен гипофиз - адренал жүйесінің мобилизациясына , асқазанның секреторлы қызметі мен шырышты қабатының трофикасын реттеуге қатысады . ",kaz
1144,2019-04,co,102,"Тіндерде біркелкі орналаспайды . Гистамин байланысқан түрде жасуша ішілік қорда болады , физиологиялық белсенділік көрсетпейді . Онда гстамин екі түрде болады : Тұрақты байланыста - көптеген тіндерде ( ОЖЖ ) физиологиялық реакцияларға қатысады ( асқазан бездерінің секрециясы , регенерирлеуші және өсуші тіндердегі ақуыз синтездеріне , капилляр ұанайналымын реттейді , ОЖЖ - де жүйке импульстарының берілуін , ауыру мен қышыну рецепторларының белсенуі ; Салыстырмалы нықты байланыста - Эрлих месше жасушаларындағы ( 90 ) және базофильді ( 10 ) гепаринді - ақуызды жиынтық , аллергия кезінде босап шығады . Гистамин қабыну үрдісінің дамуындағы кез келген табиғатына қатысады . Тіндердің гиперемиясын , қабыну ісінуінің дамуына әкелетін тамырлардың суға , ақуызға , нейтрофильдерге өткізгіштігін жоғарылатуды туғызады . Н1 - рецепторлары ішектің , бронхтың , жүкті емес жатырда , ұсақ тамырлардағы тегіс салалы бұлшық еттерінде және ОЖЖ - орналасқан . ",kaz
1145,2019-04,co,118,"Н2 - рецепторлар асқазанның тостаған жасушаларында , жүректе , месше жасушаларында , базофильді және нейтрофильді лекоциттерде , жүкті жатырда орналасқан . Гистаминді Н1 - рецепторлармен әрекеттесу арқылы , гистамин инозитол - 3 - фосфат пен диацилглицеролдың босап шығуымен жүретін фосфотидилинозитолды ыдырататын жасуша мембранасындағы фосфолипаза С белсендіреді , ол тегіс салалы бұлшық еттердегі ретикулумдағы эндоплазматикадан кальцийдің босап шығуына ықпал етеді және сонымен олардың жиырылуына әкеледі . Яғни , гистамин Н1 - рецепторларға әсер етумен бронхтың , артериолдардың , венуланың тегіс салалы бұлшық еттеріні жиырылуын туғызады , әсіресе алдыңғы және кейінгі капиллярлардың , ішектің және жатырдың сфинктерін . Гистаминнің үлкен мөлшерде босап шығуы бронхтың тарылуына , жрекке қанның қайта келуінің шектелуін , жүрек лақтырысының азаюы мен ұанның минуттық көлемінің азаюына әкеледі ; жасуша аралық кеңістіктің кеңеюінің арқасында тамырлар қабырғасында плазманың сұйық бөлігінің транссудациясы күшейеді , қан қоюланады , АҚК азайады . Осының барлығы АҚ төмендеуіне әкеледі және тіндердің гемоперфузиясын нашарлатады . ",kaz
1146,2019-04,co,103,"Сурет . 11 . 3 . 1 . Аллергиялық реакцияның даму кестесі және аллергияға қарсы дәрілердің негізгі әсер ету бағытыТерінің сезімтал рецепторларының тітіркенуі күйдіру , қышыну және ауыру сезімдерін туғызады . Гистаминнің ықпалын азайту немесе алдын алу мақсатымен гистаминге қарсы дәрілер қолданылады , олар гистаминді рецепторларды тежейді . Олар гистаминнің синтезіне және бөлінуіне әсер етпейді , олар рецепторлармен байланысуға бәсекелестік болады ( яғни гистаминге қарсы дәрілердің әсерінен бос гистаминнің бөлінуі өзгермейді . Аллергиялық реакциялар үрдісіне кедергі жасау үшін , гистаминге қарсы дәрілерден басқа да препараттар тобын қолданады . 1 . Н1 - рецепторларын тежейтін гистаминге қарсы заттар ( дифенгидрамин гидрохлориді , мебгидрамин , квифенадин , хлоропирамин , прометазин гидрохлориді , клемастин , астемизол , цетиризин , лоратадин . 2 . Мес жасушаларының бұзылуына кедергі жасайтын дәрілер ( кромоглиций қышқылы , недокромил натрий , кетотифен . ",kaz
1147,2017-30,co,112,"4 . Аллергияға қарсы симптоматикалық дәрілер ( эпинефрин , аминофиллин , теофиллин . Попередня 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 Наступна 3 . Наркотикалық анальгетиктерді тағайындаудың кері көрсеткіштері : 5 . Опиатты рецепторлардың антагонисттерін көрсетіңіз : 6 . Наркотикалық анальгетиктерге тән қасиеттерді көрсетіңіз : 8 . Наркотикалық анальгетиктердің негізгі қолдану көрсеткіштері : 9 . Наркотикалық емес анальгетиктерді көрсетіңіздер : 10 . Наркотикалық емес анальгетиктердің негізгі сипаттарын көрсетіңіз : 11 . Наркотикалық емес анальгетиктерді тағайындаудың негізгі көрсеткіштерін көрсетіңіз : 13 . Табиғаты стероидты емес қабынуға қарсы дәріні көрсетіңіз : 15 . Наркотикалық анальгетиктерді ұзақ қолданған кезде дамиды : 19 . Орталыққа әсер ететін наркотикалық анальгетик , әсер ету механизмі опиоидты рецепторлармен жоғары ұқсастығымен байланысты : 20 . Мю - опиоидты рецепторлардың талдамды агонистті , әсері тез және қысқа болумен сипатталатын , опиоидты анальгетикті көрсетіңіз : ",kaz
1148,2017-30,co,101,"22 . Наркотикалық емес анальгетик , қабынуға қарсы әсер бермейді : 23 . Қандай жағдайларда наркотикалық анальгетиктерді тағайындамайды : 24 . Аталған препараттардың қайсысын бронх демікпесі бар науқасқа қолдануға болмайды : Подойдет всем , и мальчикам и девочкам . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Пусть каждый стремится быть добрее ! Ко всем , в том числе и ко 4 . 1 . Зерттеу көлемін анықтау қажет ( редуктор варианттары , белгіленуі және т . б . 4 . 3 . Червяк пен червякты дөңгелек барлық геометриялық параметрлерімен салынады . 4 . 4 . Өлшеу және есептеуден кейінгі редуктор параметрлері кестеге толтырады . 4 . 5 . Алынған редуктор сипаттамалары бойынша оның бнлгіленуін МЕСТ 13563 - 68 стандарты бойынша анықталды . Так же отлично смотрятся белые вязаные свитера и платья . И носочки вязанные . ",kaz
1149,2017-34,co,112,"Тақырып . Техникалық және теориялық механиканың бөлімдері . Негізгі ұғымдар . Статиканың аксиомалары . - реферати та учбові матеріали на um . co . uaТақырып . Техникалық және теориялық механиканың бөлімдері . Негізгі ұғымдар . Статиканың аксиомалары . Бала дамуы және денсаулығын сақтау бойынша бақылауды ұйымдастыру Техникалық механика негіздері пәні жалпы техникалық білім берудің өте маңызды жиыны болып табылады және теориялық механика , материалдар кедергісі , машина бөлшектері деп аталатын үлкен үш тараудан тұрады . Теориялық механика тарауы материялық денелердің механикалық қозғалыстарының жалпы заңдылықтары мен тепе - теңдігін және осы материялық денелердің өзара механикалық әсерлесуін зерттейтін ғылым болып табылады . Теориялық механика статика , кинематика және диамика деп аталатын үш бөлімнен тұрады : 1 . Статика бөлімінде тыныштықта тұрған абсалютті қатты денелерге , әр түрлі күштер жүйесі әсер еткен жағдайдағы тепе - теңдік шарттарын қарастырады . ",kaz
1150,2017-34,co,118,"2 . Кинематика бөлімінде әсер ететін күштерді ескермеген жағдайдағы , материялық нүктенің немесе абсалют қатты дененің қозғалыстарының жалпы геометриялық сипаттамлары зерттеледі . 3 . Динамика бөлімі материялық нүктенің немесе абсалют қатты дененің қозғалысы зерттелгенде , осы қозғалысқа себебші болатын әсер етуші күштер және қозғалыстағы материялық объектілердің инерттілігін қарастырады . Кез - келген екі нүктесінің ара қашықтығы тұрақты болатын денені абсалютті қатты дене деп атайды . Өлшемін ескермеуге болатын массасы бар денелер немесе дене бөлшектері материялық нүкте деп аталады . Материалық денелердің бір - біріне әсерлерін сандық мөлшермен анықтайтын және материалық денелердің өзара әсерлерін сипаттайтын шаманы күш деп атаймыз . Оның өлшем бірлігі халықаралық бірліктер жүйесінде Н немсе кН болып қабылданған . Күш бағытталған векторлық шама , ол үш көрсеткішпен бейнеленеді ( 1 . 1 , а сурет : әсер ету нүктесі ( А нүктесі , әсер ету түзуі немесе бағыты ( ED түзуі ) және шамасы . ",kaz
1151,2017-34,co,118,"Күш векторының барлық ұзындығында күш шамасының қанша бірлігі бар екендігін сипаттайтын шаманы , күш масштабы деп атаймыз . Оның халықаралық бірліктер жүйесіндегі өлшем бірлігі немесе болып қабылданған . Статика негізінде адамзаттың ғасырлар бойы жинаған тәжірибесінің нәтижесінде тұжырымдалып математикалық дәлелдеуді қажет етпейтін аксиомаға айналған заңдылықтар жатады . Осы аксиомалар статикада қарастырылатын барлық мәселелерді қорытып шығаруға әбден жеткілікті . Сан мәндері тең бір түзудің бойымен қарама - қарсы бағытталған еркін қатты денеге әсер етуші екі күш әсерінен дене тепе - теңдікте болады ( 1 . 1 , б сурет . 2 - ші аксиома ( күштер жүйесін түрлендіру туралы . Өзара теңескен күштер жүйесін қосқаннан немесе алып тастағаннан берілген күштер жүйесінің қатты денеге әсері өзгермейді . 3 - ші аксиома ( күштер параллелограмының заңы . Дененің бір нүктесіне түсірілген екі және күштерінің тең әсер етуші күші сол нүктеге түсіріледі де , сол нүктеден салынған параллелограмның диоганалімен бағытталады ( 1 . 2 - сурет . ",kaz
1152,2017-34,co,118,"және күштері әртүрлі денеге түсірілген , сондықтан бұл күштер тепе - теңдікте болатын күштер жүйесін құра алмайды . Егер қатты емес дене тепе - теңдікте болса , онда ол қатты денеге айналғанда тепе - теңдік шарты бұзылмайды . Тақырып . Жазықтықтағы кез - келген күштер жүйесі . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жазықтықтағы кез келген күштер жүйесінің тепе - теңдік шарттары Кеңістіктегі кез келген күштер жүйесінің тепе - теңдік шарттары . Параллель күштер Қатты денеге әсер ететін күштер бір жазықтықта жатып , кез - келген ретпен орналасатын болса , онда мұндай күштер жазықтықтағы кез - келген күштер жүйесі деп аталады Теорема . Дененің кез - келген А нүктесіне түсірілген күшін B нүктесіне қос күш моментін енгізу арқылы көшіруге болады . Ол үшін екінші аксиома бойынша дененің B нүктесіне шамасы күшіне тең теңескен күштер жүйесін саламыз . Нәтижесінде қос күш пайда болады және күші B нүктесіне көшеді . ",kaz
1153,2017-34,co,110,"Қатты дененің нүктелеріне түсірілген күштер жүйесі бір жазықтықта орналасқан болсын ( 5 . 2 , а - сурет . Жоғарыдағы теореманы пайдаланып барлық күштерді О нүктесіне көшірейік ( 5 . 2 , б - сурет . Онда нүктесіне түсірілген күші О нүктесіне түсірілген күші болып көшеді және моменті болатын қос күші пайда болады . нүктесіне түсірілген күші О нүктесіне түсірілген күшіне тең және моменті болатын , қос күш пайда болады . Осындай ретпен барлық күштерді тасымалдасақ : Күштер жүйесі мен бір жазықтықта орналасқан моменттері болатын , қос күштер жүйесін аламыз ( 5 . 2 , с - сурет . Күштер көпбұрышы ережесі бойынша О нүктесіне түсірілген жинақталған күштер жүйесін қосып күшін алсақ , ол күш жүйенің бас векторы деп , ал осы жүйе қос күштерін бір теңәсер етуші қос күшке келтірсек , ол қос күштің моменті жүйенің бас моменті деп аталады . ",kaz
1154,2017-43,co,117,"ТеоремаҚатты денеге әсер ететін күштердің кез - келген жазық жүйесін келтіру центріне түсірілген бас вектормен және бас моментпен алмастыруға болады . Жазықтықта кез - келген күштер жүйесі тепе - теңдікте болады , егер оның бас векторы мен бас моменті нольге тең болса , яғни мына үш шарт орындалса : Бас вектор теңәсер етуші күш бола алмайды , себебі ол бас моментсіз жүйе күштерінің әсерін алмастыра алмайды . Тақырып . Иілу . Иілу моменті мен көлденең күштер . Олардың эпюраларын салу . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Тақырып . Иілу . Иілу моменті мен көлденең күштер . Олардың эпюраларын салу . Күштің нүктеге ( центрге ) қатысты моментінің векторы Кері байланысы бар жүйелердің сипаттары жəне олардың ерекшеліктері Егер , деформация кезінде арқалықтың көлденең қимасында тек қана көлденең күштер мен иілу моменттері пайда болатын болса , ондай деформация иілу деп аталады . ",kaz
1155,2017-43,co,123,"Иілу кезінде иілу моменттері ғана пайда болса , яғни көлденең күштер жоқ , ондай иілу таза иілу , ал егер иілу моменттерінен басқа көлденең күштер пайда болатын болса онда ол көлденең иілу болып табылады . Егер қимадағы иілу моменттің әсер ету жазықтығы арқалықтың көлденең қимасының бас центрлік осьтерінің біреуінен өтсе , онда иілу жазық иілу деп аталады . Ал басқа жағдайда қиғаш иілу деп аталады . Арқалықтың көлденең қимасындағы көлденең күштер әріпімен , ал иілу моменттері әріпімен белгіленеді және олар қима әдісімен анықталады . Иілу кезінде көлденең күштер мен иілу моменттерінің таңбалары төмендегідей ережелермен анықталады : Көлденең күштің таңбасы оң шама болады , егер ол қиманың оң жағынан төменқарай және сол жағынан жоғары қарай бағытталса , ал егер оң жағынан жоғары және сол жағынан төмен қарай бағытталса онда оның таңбасы теріс шама болады . ( 22 . 1а , сурет ) ",kaz
1156,2017-43,co,108,"Иілу моменттерінің таңбасы оң шама болады , егер ол қиманың оңжағынан және сол жағыныан жоғары бағытталса , ал егер керісінше оң жағынан және сол жағынан төмен қарай бағытталса теріс шама болады ( 22 . 1б , сурет . 22 . 1 - сурет . Көлденең күштер мен иілу моменттерінің ережесі . Мына тәуелділіктерге байланысты арқалықтың эпюрасы дұрыс болып есептеледі : 1 . Шоғырланған күштер арасында , егер олардың арасында таралған жүк болмаса , жалпы жағдайда эпюрасы көлбеу сызық , ал эпюрасы көлденең сызық . 2 . Біркелкі таралған жүгі бар арқалықтың бөліктерінде эпюрасы екінші дәрежелі параболамен шектелген , ал эпюрасы көлбеу түзу . 3 . Көлденең күш нольге тең ( ) болған қимада , иілу моментінің экстремалды мәні болады . 4 . Біркелкі таралған жүгінің әсері кезінде эпюрасы ң әсерінің жағына қарай дөңес болады . ",kaz
1157,2017-43,co,139,"5 . Шоғырланған күштердің және арқалықтың осіне перпендикуляр тірек реакцияларының нүктелерінде эпюрасының сынуы және эпюрасының секіруі сәйкес келеді , секіру шамасы күштің шамасына тең ; 6 . Шоғырланған моменттер түскен нүктеде эпюрасының сол моменттің мәніне секіреді . Тақырып . Механикалық берілістер . Жалпы мағұлматтар . Негізгі кинематикалық және күштік қатынастар . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Тақырып . Механикалық берілістер . Жалпы мағұлматтар . Негізгі кинематикалық және күштік қатынастар . Машинаны қозғалысқа келтіретін механикалық энергия , қозғалтқыштың айналмалы қозғалысының энергиясы болып табылады . Айналмалы қозғалыс келесі артықшылықтарына байланысты машиналар мен механизмдарда кеңінен таралған : үйкеліс әсерінен пайда болатын энергия жоғалтуды азайта отырып , үзіліссіз және бірқалыпты қозғалысты қамтамасыз етеді ; біріліс механизмі қарапайым және компакті болады . Қазіргі заманғы барлық қозғалтқыштарды өлшемдері кіші және бағасы арзан болу үшін айналу жылдамдығы өте жоғары болып дайындалады . Көп жағдайларда қозғалтқыштың білігін , машинаның білігімен жалғамайды , сол себептен механикалық энергияны қозғалтқыштан жұмыс атқарушы тетіктерге беру үшін әр түрлі механикалық берілістер қолданылады . ",kaz
1158,2017-43,co,105,"Механикалық берілістер деп қуат пен қозғалысты қозғалтқыштан жұмыс атқарушы тетіктерге беру үшін пайдаланылатын жабдықтарды айтамыз . Берілістер механикалық энергияны бере отырып келесі қызметтерді атқарады : 1 . Машина қозғалтқыштарының айналу жылдамдығы өте жоғары , ал іс жүзінде машина әр түрлі жылдамдықты қозғалысты қызметпен байланысты , сондықтан бірілістер арқылы жылдамдықты төмендетіп , сәйкесінше күш моментінің шамасын жоғарлатуға болады . Энергияның сақталу заңы бойынша берілістердің пайдалы әсер коэффицентін ескермесек , жылдамдықты қанша рет кемітсек , күш моментін сонша рет жоғарлатамыз . Ал бұл жағдай іс жүзінде барлық машиналарда пайдаланылады . 2 . Берілістер айнымалы қозғалысты түзу сызықты қозғалысқа айналдыру үшін және машинаның жұмыс істейтін тетіктерінің жылдамдығын өзгерту үшін де қолданылады . Сондай - ақ бір қозғалтқыштан бірнеше механизмдерге қозғалысты беру үшін қолданылады . ",kaz
1159,2017-43,co,133,"Берілістер механикалық , пневматикалық және гидровликалық болып бөлінеді . Машина бөлшектері курсында тек қана айнымалы қозғалысты беретін механикалық берілістер қарастырылады және оларды бұдан былай жай берілістер деп атаймыз . Гидровликалық , пневматикалық және тағы басқа берілістер жайында арнаулы оқулықтарда жазылған . Біз қарастырып отырған берілістер жетекші және жетектегі түйіндердің өзара тікелей жанасуы арқылы және оларды жалғастыратын үшінші иілгіш бөлшектің көмегімен берілетін болып екіге бөлнеді . Бірінші топқа фрикциялық , тісті және червякті берілістер , ал екінші топқа белдікті шынжырлы берілістер жатады . Сонымен бірге , механикалық берілістер қуат пен қозғалысты үйкеліс арқылы беретін және ілінісу арқылы беретін болып екі топқа бөлінеді бөлінеді : үйкеліс арқылы беретін фрикциялық және белдікті берілістер болып табылады , ілінісу арқылы беретін берілістерге тісті , червякті және шынжырлы берілістер жатады . Үйкеліс арқылы беретін берілістердің жұмыс істейтін беттерінің тайғанауының әсерінен қажалуы жоғары болады . Осы аталған берілістерге тоқталудан бұрын олардың негізгі көрсеткіштерімен танысқан жөн . ",kaz
1160,2017-43,co,103,"Барлық механикалық берілістердің негізгі көрсеткіштері олардың қуаты мен жылдамдық шамасы , беріліс саны мен пайдалы әсер коэффиценті болып табылады . Теориялық механика курсынан белгілі , айналмалы бөлшектердің сызықтық немесе бұрыштық жылдамдығын олардың айналу осінен қашықтығына және бұрыштық жылдамдығына байланысты анықтауға болады : Мұнда , айналмалы дененің диаметрі , бұрыштық жылдамдық . Осы сызықтық жылдамдық векторының бойымен шеңберге жанама ( радиусқа перпендикуляр ) әсер ететін күшті шеңберлік күш деп атаймыз . Оның қуат және сызықтық жылдамдықпен арасындағы байланысын былайша жазуға болады : Егер білікке әсер ететін күш моменті белгілі болса , онда шеңберлік күш : Сондай ақ көптеген есептеулер кезінде қуат пен күш моментінің қатынасын білген жөн . Егер қуат коловатт өлшемімен берілетін болса , онда былай жазуға болады : ",kaz
1161,2017-30,co,107,"Халық аралық бірліктер жүйесінде қуат былайша анықталады : Жоғарыдағы айтылған берілістердің негізгі көрсеткіштерінің бірі беріліс саны . Берілістердің беріліс саны деп жетекші және жетектегі дененің айналу жылдамдықтарының қатынасын айтады : Берілістердің пайдалы әсер коэффиценті әдеттегідей пайдалы қуаттың ( жетектегі денеге әсер етуші ) жұмсалған қуатқа ( жетекші денеге әсер етуші ) қатынасынан анықталады : Сатылы орналасқан бірнеше тісті берілістердің жалпы пайдалы әсер коэффиценті олардың әрқайсысының пайдалы әсер коэффиценттерінің көбейтіндісіне тең болады & мұндағы , берілістердің жалпы пайдалы әсер коэффиценттері ; жеке тісті берілістердің пайдалы әсер коэффиценттері . Енді берілістердің жалпы беріліс санын да осылай табуға болады : Жаңа туған баланың бас айналымын өлшеу - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жаңа туған баланың бойын өлшеуЖетіліп туған бала және оның қүтімі ",kaz
1162,2017-30,co,117,"Жаңа туған баланың бас айналымы орташа алғанда 34 - 36 см болады . Бірінші айлары және жылдары бала басы тез өседі , ал бес жастан кейін өсуі баяулайды . Бір жасқа дейінгі балалардың бас айналымын келесі формула бойынша белгілейді : алты айлық баланың бас айналымы 43 см , әр жетіспейтін айға 43 см - ден 1 , 5 см алып тастау керек , ал әр келесі айға 0 , 5 см қосу керек . 2 - 15 жасар балаларға : 5 - жасар баланың бас айналымы 50 см , әр жетіспейтін жасқа 50 см - ден 1 см алу керек , ал әр келесі жылға 0 , 6 см қосқан жөн . Кеуде айналымы дененің көлденең өлшемдері өзгерістерін анықтау үшін негізгі антропометриялык көрсеткіштердің бірі болып саналады . Ол кеуде қуысының даму дәрежесіне , көкіректегі бұлшық еттерінің және тері асты май қабатының дамуына байланысты көрсеткіш болып саналады . ",kaz
1163,2018-51,co,104,"Баланың кеуде айналымын өлшеу үшін см таспаны артқы жағында - жауырынның төменгі бұрыштарына , алдында - сүт безі үстіне . Бір жасқа дейінгі балалардың физикалық дамуы бойынша көрсеткіштері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Бір жасқа дейінгі балалардың физикалық дамуы бойынша көрсеткіштері Бала дамуы және денсаулығын сақтау бойынша бақылауды ұйымдастыру Кесте - 2005 жылғы НГДУ "" ҚұлсарыМұнайГаз "" бойынша мұнайдың шығарылған және суды пластқа айдау көлемі Мұнай саласындағы маркетинг қызметінің дамуы мен қалыптасуы МЕСТ 20758 - 75 стандарты бойынша редукторларды белгілеу . Жасына байланысты ер балалар бойының көрсеткіштері ( см ) Жасына байланысты қыз балалар бойының көрсеткіштері ( см ) Жасына байланысты ер балалар салмағының көрсеткіштері ( кг ) Жасына байланысты қыз балалар салмағының көрсеткіштері ( кг ) ",kaz
1164,2017-22,co,109,"Жасына байланысты ер балалар бас айналымының көрсеткіштері ( см ) Жасына байланысты қыз балалар бас айналымының көрсеткіштері ( см ) Жасына байланысты ер балалар кеуде айналымының көрсеткіштері ( см ) Жасына байланысты қыз балалар кеуде айналымының көрсеткіштері ( см ) ДЕНСАУЛЫҚ ТОПТАРЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Кешендік бағалау негізіне байланысты денсаулық топтары белгіленеді . Б і р і н ш і денсаулық тобына дені сау , физикалық және психикалық дамуы жасына сәйкес , созылмалы не туа біткен ақаулары жоқ балалар жатады . - туар алдындағы кезеңде - анасының әр түрлі аурулары , кәсіптік зияндылығы , : ата - анасының маскүнемдігі , бала туар алдындағы анасының шағы ( он сегізден жас не отыз жастан асқан әйелдер , қансыраулар , аяғы ауыр әйелдің қан қысымының жоғарлауы немесе төмендеуі , ",kaz
1165,2017-22,co,115," - босану кезеңде - шапшаң босану , ұзақ сусыз кезең , бала жолдасының және кіндіктің патологиясы , туу кездегі қансырау , ұрықтың дұрыс емес жағдайы - ауырландыратын генеалогиялық анамнез - әр түрлі тұқым қуалау аурулар , т . б . - ІІ - А топқа жататын балалар өз денсаулығы бойынша бірінші топтың балаларына жақын . - Ү ш і н ш і топқа компенсация жағдайдағы созылмалы ауруы бар немесе тумастан біткен аурулары бар науқастар жатады . Бұл балаларда негізгі аурудың шиеленісуі сирек және жеңіл түрлерде өтәді де баланың жалпы жағдайы мен көңіл күі өте өзгере қоймайды . Осы топқа жататын балалар жылына сегіз және сегіз реттен жиі әр түрлі интеркурренттік аурулармен ауырады , басқаша айтқанда олар ай сайын және тұрақты түрде жедел аурудың немесе созыңқы реконвалесценциялық жағдайда бола береді . ",kaz
1166,2019-04,co,120,"ІІ топтың балалары жиі жедел аурулары созылмалы ауруға айналып кетуіне байланысты қауып - қатерлі топқа жатады . Сондықтан осы топтың балалары жиілеу бақыланады , оларға алдын алу , емдеу - сауықтыру шараларды міндетті түрде , уақытында және ауруына үйлесімді өткізу керек . ІІІ , IV , V топтарға жататын балаларды әдістемелік ұсыныстарда белгіленген мерзімдерге байланысты педиатр және әдейіленген мамандар диспансерлік тізімге міндетті түрде алып , қабылдауы керек . Сонымен , баланың денсаулық жағдайын бағалауға байланысты , медициналық қызметкерлер тек жалғыз денсаулық деңгейін анықтап тұрмай , ерте пайда болған ауытқуларды айқындауға , уақытында емдеуге , сауықтыруға мүмкіншілік алады . ДЕНСАУЛЫҚ ТОПТАРЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Кешендік бағалау негізіне байланысты денсаулық топтары белгіленеді . Б і р і н ш і денсаулық тобына дені сау , физикалық және психикалық дамуы жасына сәйкес , созылмалы не туа біткен ақаулары жоқ балалар жатады . ",kaz
1167,2019-04,co,151," - туар алдындағы кезеңде - анасының әр түрлі аурулары , кәсіптік зияндылығы , : ата - анасының маскүнемдігі , бала туар алдындағы анасының шағы ( он сегізден жас не отыз жастан асқан әйелдер , қансыраулар , аяғы ауыр әйелдің қан қысымының жоғарлауы немесе төмендеуі - босану кезеңде - шапшаң босану , ұзақ сусыз кезең , бала жолдасының және кіндіктің патологиясы , туу кездегі қансырау , ұрықтың дұрыс емес жағдайы - ауырландыратын генеалогиялық анамнез - әр түрлі тұқым қуалау аурулар , т . б . - ІІ - А топқа жататын балалар өз денсаулығы бойынша бірінші топтың балаларына жақын . - Ү ш і н ш і топқа компенсация жағдайдағы созылмалы ауруы бар немесе тумастан біткен аурулары бар науқастар жатады . Бұл балаларда негізгі аурудың шиеленісуі сирек және жеңіл түрлерде өтәді де баланың жалпы жағдайы мен көңіл күі өте өзгере қоймайды . Осы топқа жататын балалар жылына сегіз және сегіз реттен жиі әр түрлі интеркурренттік аурулармен ауырады , басқаша айтқанда олар ай сайын және тұрақты түрде жедел аурудың немесе созыңқы реконвалесценциялық жағдайда бола береді . ",kaz
1168,2017-22,co,116,"ІІ топтың балалары жиі жедел аурулары созылмалы ауруға айналып кетуіне байланысты қауып - қатерлі топқа жатады . Сондықтан осы топтың балалары жиілеу бақыланады , оларға алдын алу , емдеу - сауықтыру шараларды міндетті түрде , уақытында және ауруына үйлесімді өткізу керек . ІІІ , IV , V топтарға жататын балаларды әдістемелік ұсыныстарда белгіленген мерзімдерге байланысты педиатр және әдейіленген мамандар диспансерлік тізімге міндетті түрде алып , қабылдауы керек . Сонымен , баланың денсаулық жағдайын бағалауға байланысты , медициналық қызметкерлер тек жалғыз денсаулық деңгейін анықтап тұрмай , ерте пайда болған ауытқуларды айқындауға , уақытында емдеуге , сауықтыруға мүмкіншілік алады . ТАБИҒИ ТАМАҚТАНДЫРУ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua а - бала дұрыс жағдайда еміп жатыр , б - сүт безі бала ауыз қуысында дұрыс қалыпта сорғыш түрінде орналасады , в - толқын тіл бойы өтіп , сүтті сығып шығарады . ",kaz
1169,2017-22,co,109,"Емізіп жүрген әйелдер арасында тарату үшін және жасанды қоректендірудің ана сүтіне қарағанда артықшылықтарын көрсету мақсатымен өндірушілер медициналық қызметкерлерге ана сүтін алмастыратын қоспалардың нұсқаларын тарататын болды . Айтылғанға қызыққан әйелдер өз балаларын табиғи қоректендіруден жасанды қоректендіруге көшірді . Осыған байланысты табиғи тамақтандырудың жиілігі де және ұзақтығы да төмендеді . Батыс жақта табиғи тамақтандырудын ең төмен көрсеткіші алпысыншы жылдарға келді . Тек 20 - 25 % әйелдер балаларын ана сүтімен тамақтандырған . Кеңес үкіметінде де жағдай тап осындай болған . Жетпісінші жылдардан бастап әйелдердің бала тамақтандыруына көзқарасы ауысып , бұл қателік жөнделе басталды . Аналар өз сүті - ең жақсы , ең сапалы тамақтандыру түрі екеніне , жасанды тамақтын қауіптілігін және шығындығын , балалар арасында түрлі сырқаттардың бел алуына осы жағдай себепкер болғанына түсіне бастады . ",kaz
1170,2017-22,co,114,"Сексенінші - тоқсаныншы жылдардын ортасында көп деген елдерде ДДСҰ ( ВОЗ ) бастамасы бойынша бірінші жастағы балаларды тамақтандыруы бойынша көзқарасы өзгерді . Сонда да табиғи тамақтандырудың көрсеткіші қазіргі күнге дейін төмен болып тұр . Негізгі себебі - әйелдерде табиғи тамақтандыруға нұсқаманың жоқтығы , бұл нұсқама босанғанға дейін , аяғы ауыр әйелдерде тәрбиелену керек . Екіншіден - медицина қызметкерлерінің жеткіліксіз белсенді айқындамасы . Ғалымдар зерттеуіңе байланысты , ана сүтінің көп деген жаңа қасиеттері ашылды . Олардың жаңалықтары бойынша ана сүтін емген балалар ақылының дамуы жасанды тамақ ішкен балалар ақылының дамуымен салыстырғанда жоғары нәтижелерге жетеді Осыған қосымша , ана сүті баланы жұқпалы аурулардан сақтап , болашақта қалыпты психикалық дамуына әсер ететіні белгілі болды . Балаларды жасанды қоспалармен тамақтандыруы олар арасында жедел және созылмалы аурулардың ауырмашылық қауіпсіздігін көтеретіні де анықталды . ",kaz
1171,2017-22,co,124,"Ана сүті баланы қант диабетінен , ас қорыту мүшелердің ауруларынан сақтайтындай мүмкіншілігі бар екен . Осы аурулардың бәрі де жасанды тамақтандыруда болған жеткіншектерде және ересек адамдарда кездесетіні анықталды . Табиғи тамақтандыру әйелдер денсаулығына да біраз пайда тигізетіні белгілі болдыТ а б и ғ и т а м а қ т а н д ы р у д ы ң т ө м е н д е у і н е м ү м к і н д і к т у ғ ы з а т ы н ф а к т о р : Аяғы ауыр әйелдерді босануға дейін ( антенаталдық кезеңде ) медицина қызметкерлері сәбиді өз ана сүтімен емізуге дайындамайды . Сондықтан , босанатын жас әйелдің табиғи тамақтандыру артықшылықтарын , емізу іс әрекетін , сүтті сауып тастау туралы білімдері аз . ",kaz
1172,2017-22,co,110," - ДДСҰ ұсынысы бойынша сәбиді кіндігін кесіп , денесін сүртіп , құрғатқаннан кейін , 30 минут арасында анасының кеудесіне жатқызу керек , сосын анасы сәбиін емізеді . Осы кезде ананың сүті көбейе бастайды - ДДСҰ ұсынысы бойынша балаға 4 - 6 айға дейін ана сүтінен басқа сусындар , қоспалар бермеу керек . Ерте берілген қоспалар диареяны ( нәжістің сұйықтауы ) қоздыруы мүмкін . Бала еме алса , анасы емізе алса - емізуге ешқандай қарсылықтар болмауы керек . - Ему әрекеті - бала үшін үлкен жұмыс . Сорғыштар және шынылар балаға зиян келтіреді , ему әсерін бұзады , бетінің дамуын өзгертеді . Олар ішек жұқпалы ауруларының себебі болып табылады . Сондықтан , оларды балаларды тамақтандыру үшін қолданбаған жөн . - Табиғи жолмен тамақтандыру баланы анемия , респираторлық инфекциясы , тері инфекциясы сияқты аурулардан қорғайды . ",kaz
1173,2018-17,co,130," - Ана сүті - мешелге қарсы пайдалы зат . Сүтпен бірге сәби 300 - 400 ХБ Д дәруменін тәулігіне емеді . Қалған Д дәруменінің көлемі тері арқылы ағзаға түседі . Сондықтан , бала жиі таза ауада серуендеуі тиіс - Бала анасының қасында жату тиісті , бала ашыққанда , анасы оны емізе салады . Сүт көбеюдің негізгі ережесі : бала сүтті көп мөлшерде емсе - сүт көп молшерде пайда болады . Осыған қосымша , жас босанған әйелдің аналық сезімі оянады . Ана сүтінің биологиялық және химиялық ережелері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Азот тотықтарынан газдарды химиялық тазартудың әдiстері А н а с ү т і н і ң ж ә н е м а л с ү т і н і ң с а н а л ы қ а й ы р м а ш ы л ы ғ ы . ",kaz
1174,2018-17,co,113,"Ана сүтінің құрамы мал сүтінің құрамынан ақуыздар , көмірсулар , майлар , минерал тұздары , су қатынасы бойынша саналық айырмашылығы бар . Ана сүтіне және сиыр сүтіне ( ана сүті жойылған кезде бала тамағы түрінде ең жиі колданылатын өнім ) кіретін негізгі заттардың саналық айырмашылығы әсіресе сиыр сутіне су қосқан кезде білінеді . Әйел сүті Сиыр сүті Ешкі сүті Есек сүті 15 , 01 34 , 0 41 , 0 18 , 5 39 , 0 39 , 0 44 , 0 13 , 7 74 , 5 46 , 5 44 , 0 61 , 9 2 , 1 7 , 2 8 , 0 4 , 7 А н а с ү т і н і ң ж ә н е м а л с ү т і н і ң с а п а л ы қ а й ы р м а ш ы л ы ғ ы . ",kaz
1175,2018-17,co,128,"Ана сүтінде әр түрлі ақуыздар мол , он сегізі қанның сары суында кездеседі . Сиыр сүтімен салыстырғанда ана сүтінің құрамында лактоальбумин , иммуноглобулиндер , лактоглобулиндер мөлшері көбірек болады . Альбуминдер ұсақдисперсты ақуыз , сондықтан ана сүті ірігенде түйіршектері өте ұсақ болады , осыған байланысты , ас қазан сөлінің әсері көп үстірттікке жеткілікті болады . Ж ұ қ п а л ы а у р у л а р д ы ң а л д ы н а л у ы н а ана сүтіндегі иммуноглобулиндер ( А , М иммуноглобулиндер ) әсер етеді . А - иммуноглобулин уызда , сүтте мол . Бұл иммуноглобулин асқазанның , ішектің , көздің , мұрынның кілегейлі қабықтарында пайда болады . Ішектердің жасушаларын ірі молекулалық заттардан сақтап , ол аллергиялық диатезден қорғайды . Сәбиде А - иммуноглобулин бірінші 1 , 5 айында бөлінбейді , сондықтан бірінші өмір сүру сағаттарында ана уызын ембеген нәресте аллергиялық жағдайларға шалдығуы мүмкін . ",kaz
1176,2018-17,co,147,"Иммуноглобулиндер - өзгермей асқазан арқылы қорытындылады , және өзінің қорғау жұмысын атқарады . Ж ұ қ п а л ы а у р у л а р д ы ң а л д ы н а л у ы н а лимфоциттер де қатысады . Ана қаны және сүт безі тұрақты түрде өз ара лимфоциттермен алмасып тұрады . Ана ішектеріндегі , терісіндегі , немесе тыныс жолдарындағы лимфоциттер жұқпалардың антигендермен қатынасып , соңынан ананың сүт безіне түседі . Пайда болған антиденелер , белсенді лимфоциттер және лейкоциттер сүт арқылы сәбидің ағзасына еңіп , өздерінің қорғау жұмысын бала ағзасында да жалғастырады . М а й л а р д ы ң да маңызы өте зор , ана сүті күш - қуатының бағалылығының 47 % майларға байланысты жабылады . Майлардың бала өсіп дамуына және орталық нерв жүйесінің дамуына әсері көп . Майлардың 5 - 7 % қанағатталынбаған , үнтақдисперсиялық , сондықтан да ана сүтінің қорытылуы біраз жеңілдейді . Олар дамуына себепкер болады . Осы майлардың простогландиндері иммунитетке себеп болады . 40 - 50 % майлар ана сүтінің ферменттерімен қорытындылады . ",kaz
1177,2018-17,co,118,"Б и ф и д у с - ф а к т о р . Жаңа туған баланың ішегі залалсыз таза , бірақ бірнеше сағаттан кейін оның ішіне әртүрлі микробтар еңеді . Ішектің микрофлорасы баланың тамақтануына байланысты . Ана сүт безінің үшында Bifidus - фактор бар . Ол бала ішегінде әдейіленген Lactobacillus bifidus дейтін бактериялардың көбейюіне әсер етеді . Олар басқа бактериялардың өсуіне бой бермей , диарея басталуға мүмкіншілік бермейді , тамақты ашытып қорытады . Ал егер бала ана сүтімен тамақтанбаса немесе әр түрлі себептерге байланысты шыны арқылы сорғышпен емсе , оның ішегінде ішек таяқшалары пайда болады , олар тамақты шірітіп қорытады . Сондықтан , туғаннан кейін ішек таяқшалары емес , Bifidus - бактерия көбейсін десек , ешқандай шыны , сорғыш қолданбау керек , олардың орынына қасық арқылы ( шала туған баланы тамызғыш арқылы ) тамақтандыру керек . ",kaz
1178,2018-17,co,129,"Л а к т о ф е р и н - инфекцияға , қарсы тұратын фактор . Ол темірмен байланысып , басқа темір қажетті патогенді , ауру қоздыратын бактериялардың өсуіне бой бермейді . Л и з о ц и м - инфекцияның алдын алушы фактор . Сиыр сүтімен салыстырғанда , ана сүтінде З00 есе артық . Лизоцим грамм - оң бактерияларға да әсер ететін фактор . Осының бәріне қосымша , ана сүті таза , стерильды , жылы . Ана және сиыр сүттерін салыстырғанда , минерал тұздары арасында да айырмашылығы бар : ана сүтінде минерал тұздары , микроэлементтері мол . Жаңа туған бала микроэлементтерді тек тамақпен ( ана сүтімен ) қана алады . Ол бала ағзасында минерал тұздарын сақтайтын жер ( депо ) жоқтығына байланысты . Ана сүтімен бала ағзасына түсетін кальций және фосфордың өз ара қатынасы 2 : 1 болады , сондықтан баланың өз жасына сәйкес дамуына , мешелдің алдын алуына ана сүтіндегі кальций - фосфор көлемі жеткілікті . ",kaz
1179,2018-17,co,137,"Гормондардың бәрі де бар . Олар баланың дамуына , өсуіне керек . Сонымен қатар , анасы табиғи жолмен баласын тамақтандырып жатқанда - екеуінің арасында тығыз психикалық және сезімдік байланыс пайда болады . С ү т і ш ы қ қ а н ә й е л г е е м і з у д і ң ә с е рі : - Қ а т е р л і і с і к т е р д і ң а л д ы н а л у ы - сүт безінің және басқа әйел жынысты мүшелерінің қатерлі ісіктерінің саны баласын емізетін әйелдерде екі есе төмендейді . - Босанғаннан кейін бірінші екі сағат арасында сәбиді емізген әйелде рефлекторлық жолмен окситоцин бөлінеді . Окситоцин - ол қан арқылы сүт безіне түсетін гипофиз артқы бөлігінің гормоны . Окситоцин тек бала еміп жатқанда әрекет етеді ; осыған байланысты сүт бөліне бастайды . ",kaz
1180,2018-17,co,136,"О к с и т о ц и н р е ф л е к с і - өте күрделі рефлекс . Оған әйелдің ойы , сезімі , әсерлері ықпал етеді . Ана көңілсіз болса , қатты ауырсыну сезімі болса , бірдемеден қорқып тұрса - сүт бөліну рефлексі жойылуы мүмкін . Әйелде жағымды сезім болса , немесе ол көңілді болған кезде - сүт безі кернеп , сүтке тола бастайды . Окситоцинның екінші әсеріне байланысты әйелдің кеңіген жатыры мен құрсағы жиырылып , қалпына келе бастайды . Бұл процесс табиғи жүзеге асатындықтан жатырды қалпына келтіретін дәрілерді егудің қажеті де болмай қалуы мүмкін . - Гипофизде бөлінетін екінші гормон - пролактин . Ол сүт бөлінуді ынталандырады . алдыңғы бөлігіне дабыл жіберіп , сүт безінің жасушаларын қоздырып , сүт бөлінуін күшейтеді . Сүт безі емізіктің ынталануынан сүт бөлінуіне дейінгі процессті п р о л а к т и н р е ф л е к с і деп атайды . ",kaz
1181,2017-22,co,163,"Жетіліп туған бала және оның қүтімі - реферати та учбові матеріали на um . co . uaАғза және тіршілік ету жағдайыАқаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістеріАзақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіАна сүтінің биологиялық және химиялық ережелеріАударыңыздар және мазмұндаңыз . Байланыстар және олардың реакцияларыБала дамуы және денсаулығын сақтау бойынша бақылауды ұйымдастыру Ж е т ілі п т у ғ а н б а л а қ ұ р с а қ т а ғ ы д а м у д ы ң 3 9 - 4 0 а п т а с ы ( 280 күні ) ө т к е н н е н к е й і н д ү н и е г е к е л е д і , о н ы ң с а л м а ғ ы 2 5 0 0 , 0 г р а м м н а н , б о й ы 4 5 с м - д е н а р т ы қ б о л а д ы . ",kaz
1182,2017-22,co,121,"М е з г і л і н д е д ү н и е г е к е л г е н б ал а н ы ң б ел г і ле р і : 8 . Кіндік сақинасы семсер тәрізді өсік пен шат сүйектердің қосылыс аралығының дәл ортасында орналасқан . 9 . Ер балалардың аталық бездері ұманын ішінде , ал қыз балалардың үлкен жынысты еріндері кіші жынысты еріндерін жауып тұрады . Жатырішілік кезеңде газдар алмасуы жатыр қанайналымы бойынша қамтамасыз етіледі , босану кезде осы қанайналым бұзыла бастайды , нәресте ағзасына оттегінің түсуі азаяды , қанында көмір қышқылдары көбейеді . Осыған байланысты баланың тыныс алу орталығы тітіркенеді , дифрагмасы және кеуде бұлшық еттері жиырылады , өкпелері жазылады . Осыған байланысты бала қатты айқайлайды да , нәрестенің өмірінде бірінші рет тыныс алуы пайда болады . ",kaz
1183,2017-22,co,133,"Іңгәләп , бірінші дем алып , кіндігі кесілгеннен бастап бала өзі қоршаған ортаға беймделе бастайды . Сондықтан ағзада әртүрлі өзгерістер пайда болып , сәбидің жағдайы нашарланғандай болады . Бірақ , бұл өзгерістер уақытша , емдеуді қажет етпейді , сондықтан оларды физиологиялық жағдайлар деп атайды . 4 . Т р а н з и т о р л ы қ қ ы з б а - түғаннан кейін 3 - 4 күндері баланың дене қызуы 39 - 400 С дейін көтерлеуі мүмкін , жалпы жағдайы көп бұзылмайды . Себебі : сұйықтықты аз беру және бөлмеде жылылығының жоғары болуы . Сондықтан балаға көбірек анасының алдынғы сүтін беріп , баланы қымтамаған қажет . 5 . Ж ы н ы с м ү ш е л е р і н і ң ж ы н ы с т ы к к р и з і . Кейбір нәрестелердің сүт бездері ісініп , азырақ үлкейеді де 3 - 4 жүмада қалпына келеді . ",kaz
1184,2017-22,co,113,"Осы кезде кейбір қыз баланың қынабынан қан аралас сұйықтық көрінеді , ал ер баланың ұмасы ісініп кетеді . Бұндай жағдай 1 - 2 күнге созылады . Себебі - әйелдің жынысты гормондары нәресте ағзасына бала жолдасы және ана сүті арқылы өтуіне байланысты . Емдеуді қажет етпейді , тек қыз баланың тақымын әлсіз марганец ерітіндісімен жуып тұру керек . 7 . Б ү й р е к т і ң н е с е п қ ы ш қ ы л д а р ы әсерінен б о л ғ а н и н ф а р к т 3 - 4 күнге созылады . Зәр бәлгеннен кейін жөргекте қызғылт - қоңыр дақтар , сонымен қатар құм сияқты заттар қалады . Балаға осы кезде сүт мөлшерін көбірек беру керек . ",kaz
1185,2017-22,co,150,"М е к о н и й - иіссіз , қою , қоңыр түсті масса . Меконий жатырішілік өмірдің төртінші айында пайда болады , оның құрамында эпителий , жұтылған ұрық жанындағы сулар , ұрықтың ас қорыту мүшелерінің бөліктерінен тұрады . Бала өмірінің төртінші күнінде табиғи тамақтандырудың арқасында меконий жойылады да , оның орнына өтпелі нәжіс пайда болады , оның түсі көкшіл - қоңыр , ол шырышты , кейде көбікті болады . Жиілігі тәулігіне он ретке дейін барады . Кейбір кездерде бала мазасызданады , іші кеуіп кетуі мүмкін . Содан кейін қалыпты нәжіс пайда болады , оның жиілігі екі - алты рет тәулігіне , ол сары түсті , бір қалыпты , қышқыл иісті , ботқа тәрізді . Жаңа туған балаға ерекшелік шарттар және әдейіленген күтім керек . Негізгі шарттардың бірі болып қатаң түрде т а з а л ы қ т ы ж ә н е а с е п т и к а л ы қ ш а р а л а р д ы с а қ т а у б о л ад ы . ",kaz
1186,2017-22,co,126,"Туғаннан кейінгі анасы мен баласы арасында пайда болған байланыс жалғасқаны жөн , сондықтан нәресте мен анасын бір бөлмеге жатқызады . Осыған байланысты жаңа туған баланың және тұрақты алмасып тұрған медицина қызметкерлерінің қарым - қатынасы азаяды да , балаға шартты - патогенді қоздырғыштардың еңу мүмкіндігі төмендейді . Олардан айырым , анасынан бөлек жататын балаларға антибилтиктерге тұрақты шартты - патогенді гооспиталды қоздырғыштардың еңу мүмкіндігі өте жоғары . Ана сүтінде осы микроағзаларға қарсы әдейіленген антиденелер жоқтығынан балаларда тері , респираторлы , ас қорыту мүшелердің аурулары жеңіл пайда болады . Анасының қасында жатқан бала жиі ана сүтімен қоректену керек . Біріншілік сүттің - уыздың ерекшеліктеріне байланысты нәресте өз өмірінде бірінші иммунизацияны алады . Баланы жиі , түнгі үзіліссіз ( түнгі мезгілде пролактиннің пайда болуы күндізгіден жоғары , баланың қалауынша емізу керек . Жиі емізу және сүт безінің сүттен босауы лактацияның сапалық және саналық қалпына келуіне әсер етеді . ",kaz
1187,2017-22,co,126,"Посттағы мейіркеш анаға қажетті мөлшерде керекті залалсыздандырылған жөргектермен ( жиырма - жиырма бес жөргек әр балаға тәулік бойы ) қамтамасыз етеді , бала күту ерекшеліктерге , сүт безінің күтіміне үйретеді - Анасы мен баланың бір бөлмеде болуы қатаң санитарлық - эпидемияға қарсы тәртіпті , жеке бас гигиенасын сақтауды , медицина қызметкерлерінің барлық талаптарының орындауын қажет қылады , - Күнде нәрестенің анасы үстөл бетін , бала керуетін , жөргектеу үстөлді , клеенканы бір пайыздық хлорамин ерітіндісімен сүртеді , содан кейін жиырма минут бойы бөлмені кварцтайды . - Баланың бірінші туалетін және бірінші тәуліктегі күтімін анасын бала күтіміне , залалсыздандыратын ерітінділерді қолдануға үйретіп жатқан мейіркеш жасайды . - Келесі күндері нәрестені жөргектеу алдында әйел ұқыпты қолдарын жуу тиісті . Керуетте жатқан баланың көздерін анасы фурациллинда суланған , зарарсыздандырылған мақта домалақшаларымен сыртқы бұрышынан ішкі бұрышына қарата сүртеді . Әр көзге бөлек мақта домалақшасын қолданады . үшінші домалақщамен анасы бала бетін сүртеді . ",kaz
1188,2017-22,co,106," - Бала тақымын анасы жылы ағынды су астында , қалқанға бала денесін тигізбей , жуады . Қыз баланың тақымын алдынан артқа қарата жуады - Баланың бұтаралығын жуу үшін анасында сақталатын тек балаға арналған сабынды қолданады , - Баланы бір пайыздық хлорамин ерітіндісімен сүртілген жөргектеу үстөлде жөргектерге орайды , - Қолданылған жөргектерді ішінде клеенка қабы бар бакка лақтырады , - Таза жөргектерді басқа заттардан бөлек сақтау керек , - Баланы жиі , қарыны ашқанда , түнгі үзіліссіз , тек ана сүтімен тамақтандыру керек , - Сүт бездерін өндеу үшін сабын , май , бриллиант жасылын қолдануға болмайды , сүт бездерін тек сумен жуу керек . Әр емізген сайын сүт безін жуу қажет емес , жуғанда сүт безінен қалыпты микрофлорасы жойылады және терісі жарылады , ",kaz
1189,2017-22,co,112," - Сорғыштарды , шыныларды , әр түрлі қоспаларды қолдануға тыйым салынады - Балаға ана сүтінен басқа ешқандай сұйықтық беруге болмайды , - Баланы тамақтандыру алдында әйел басына орамал тартады , қолдарын екі қайтара сабынмен жуады , құрғатып сүртеді , тізесіндегі зарарсыздандырылған жөргекке нәрестесін жатқызып , емізе бастайды , - Емізу ұзақтығы шексіз , бала ұзақ емуіне байланысты сүт көлемі көбейе береді . - Баланы емізіп болғаннан кейін , сүт қалдығын зарарсыздандырылған ыдысқа сауып тастау керек , - Емізгеннен кейін сүттің бірнеше тамшысын сүт безінің ұшына жағу , содан кейін кептіру керек . Кремдерді және майларды қолдану қажет емес . - Әр ана өз баласының мінез - құлқын , тері түсінің өзгерістерін , дене қызуын , нәжіс сипатын , зәр бөлу жиілігін байқап жүру тиісті . Барлық пайда болған сұрақтарды дәрігерге немесе мейіркешке қоюға болады . ",kaz
1190,2017-22,co,137,"Кіндік қалдығынын және кіндік жарасының күтімін неонатолог - дәрігер өткізеді . Ол үшін посттағы мейіркеш зарарсыздандырылған лотокқа мақта домалақшаларын , даке салфеткаларын , мақта оралған таяқшаларды , стерильді жеке бас пакетін дайындайды . Бөлмеге кірер алдында дәрігер және мейіркеш қолдарын жылы ағынды сумен сабындап жуады , содан соң бессаусақты қолғап киеді . Халаттарын медицина қызметкерлері күн сайын ауыстырады . Балаға туғаннан кейін бірінші төрт күн ішінде туберкулез , вирусты гепатит , полиомиелитке қарсы егу ( вакцинация ) өткізіледі . Баланың даму тарихіна дәрігер егуге қарсылықтары жоқ екенін белгілейді , ал мейіркеш егудің істелінген уақытын және сериясын белгілейді . Егуден кейін төрт - алты апта өткеннен кейін егу орнында бес - он мм көлемді п а п у л а , в е з и к у л а немесе п у с т у л а пайда болады , о л а р д ы е м д е у г е б о л м а й д ы ! ",kaz
1191,2017-39,co,191,"Нәрестелерді перзентханадан туғаннан кейін жағдайы қалыпты болса үшінші күні шығарады . Дені сау баланы кіндік қалдығы түскеннен кейін екі - үш күн өткесін қана суға түсіруге болады . Суға түсірудің гигиеналық мақсатынан басқа ынталандыру қасиеті бар . Суға түсіріп жатқанда бала тоңып қалмауына назар аудару керек . Бірінші күндері , кіндік жарасы жабылмай тұрғанда , баланы қайнатылған , калий перманганат ерітіндісі қосылған суда жуындырады . Аптасына баланы екі рет сабынмен шомылдырады . Шомылдырғаннан кейін баланың тері қатпарларын залалсыздандырылған өсімдік маймен сүрткен қажет . Бала киімін және жөргектерін басқа адамдардың заттарынан бөлек жуады , міндетті түрде қайнатады және үтіктейді . КІНДІК АУРУЛАРЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua К і н д і к ж ы л а н к ө з д е р і . Кіндік тұқылы 5 - 10 күні түсіп қалады , орыны бір неше күн суланып тұрады да , соңынан кебеді . Кейбір кезде кіндік ішінен қажырлы , теріні тітіркендіретін , шамалы қан аралас , сұйықтық бөлінеді . Бұл жағдай көбінесе кіндік жыланкөздерінде кездеседі . Ж ы л а н к ө з д е р д і ң екі түрі болады , біріншісінде сары уыз өзегі арқылы ішектегі заттар , екінші түрінде - бітелмеген зәр өзегі арқылы зәр бөлінеді . Диагноз қою үшін рентген зерттеуі және жыланкөз өзегінің сүңгілеуі өткізіледі . Емдеуі - хирургиялық . ",kaz
1192,2018-47,co,136,"өте сирек жағдайларда кең кіндік сақинасының ішіне ішектер , бауыр , көк бауыр кіріп кетуі мүмкін . Бұл кіндік жарығы бала өміріне өте қауыпты , сондықтан осындай жағдайларда тек оперативті ем қажет болып тұр . КІНДІК АУРУЛАРЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua К і н д і к ж ы л а н к ө з д е р і . Кіндік тұқылы 5 - 10 күні түсіп қалады , орыны бір неше күн суланып тұрады да , соңынан кебеді . Кейбір кезде кіндік ішінен қажырлы , теріні тітіркендіретін , шамалы қан аралас , сұйықтық бөлінеді . Бұл жағдай көбінесе кіндік жыланкөздерінде кездеседі . Ж ы л а н к ө з д е р д і ң екі түрі болады , біріншісінде сары уыз өзегі арқылы ішектегі заттар , екінші түрінде - бітелмеген зәр өзегі арқылы зәр бөлінеді . Диагноз қою үшін рентген зерттеуі және жыланкөз өзегінің сүңгілеуі өткізіледі . Емдеуі - хирургиялық . ",kaz
1193,2017-22,co,186,"өте сирек жағдайларда кең кіндік сақинасының ішіне ішектер , бауыр , көк бауыр кіріп кетуі мүмкін . Бұл кіндік жарығы бала өміріне өте қауыпты , сондықтан осындай жағдайларда тек оперативті ем қажет болып тұр . Попередня 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Наступна ОРТАЛЫҚ ЖүЙКЕ ЖүЙЕСІНІҢ ЗАҚЫМДАНУЫ - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ЖүЙКЕ - ПСИХИКАЛЫҚ ДАМУСүЙЕК ЖӘНЕ Б ¦ ЛШЫҚ ЕТ ЖүЙЕСІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ Бұл - өте терең , көбінесе бас миына қан кұйылумен және тіндердің құрылысы бұзылуымен сипатталатын патоморфологиялық өзгерістер . Орталық жүйке жүйесі зақымдануының негізгі себебіне ұрыққа туғанға дейін және туылу кезінде жедел немесе ұзақ уақыт оттегі жетіспеушілігі жатады , осы оттегі жетіспеушілігіне байланысты бас миына қан құйылады . Аяғы ауыр әйелдің қандай болса да нашарлығы ұрығының гипоксиясына ( оттегі жетіспеушілікке ) әкеліп соқтырады . Бас миы зақымдануының және гипоксияның өз ара тығыз байланысы бар және олар бір бірімен үйлесіп тұрады . Кейбір жағдайларда бас миы тіндерінің зақымдануы және бас миына қан құйылуы ауыр гипоксияның себебі болып саналады да , кейбір кездерде оның жалғасы болады . Нәрестенің орталық жүйке жүйесі зақымдануы әр түрлі клиникалық және морфологиялық өзгерістермен сипатталады - жеңіл функциялық бұзылыстардан бас миы зақымдануының және өмірлік функциялардың бұзылыстарының ауыр түрлеріне дейін . ",kaz
1194,2017-22,co,135,"Жедел кезеңде жалпы ми зақымдану бұзылыстары қ о з ғ ы ш т ы ғ ы ж о ғ а р ы с и н д р о м немесе б ас ы н у с и н д р о м түрінде басым болады . Қозғыштығы жоғары синдром кезінде бала мазасыз , тырысу пайда болады , ыңырсу , бір қалыпты дауыс , бұлшық еттерінің тонусы жоғарылауы , желке бұлшық еттері тонусының ригидтығы , қолдарының және иегінің дірілдеуі . Басыну синдромы барлық өмір сүру қызметтерінің төмендеуімен , қимыл белсенлілігінің төмендеуімен ( гиподинамия ) немесе тіпті жойылуымен , бұлшық ет тонусы төмендеуімен , физиологиялық рефлекстердің төмендеуімен немесе жойылуымен сипатталады . Ең жиі орталық жүйке жүйесінің зақымдануы тыныс бұзылыстарының синдромымен және жүрек - қан тамыр жүйесінің өзгерулерімен үйлеседі . Ас қорыту мүшелердің гипоксиялық жарақатануы бала тәбеті төмендеуіне , тіпті тамақтан айнуына , құсуға , ішектердің парезіне келтіріп соғады . Ерте қалпына келу кезеңде астеноневротикалық , гипертензиялық , гидроцефалды синдромдар белгіленеді . ",kaz
1195,2017-22,co,138,"А с т е н о н е в р о т и к а л ы қ с и н д р о м да бұлшық еттердің гипо - немесе гипертониясымен бірге кездесетін қимыл бұзылыстары пайда болады . Г и п е р т е н з и я л ы қ с и н д р о м ол орталық нерв жүйесінің қоздырғыш белгісімен және жалпы гипертензиясымен сипатталатын жағдай . Жұлын пункциясы кезінде ликвор жиі тамшылап ағады . К е ш қ а л п ы н а к е л у кезеңінде бас мидің зақымдану деңгейі және ауырлығы анық айқындалады . Қ а л д ы қ қ ұ б ы л ы с к е з ең і н д е балалар церебралды параличі , гидроцефалия , эпилепсия пайда болады . Орталық нерв жүйесінің жарақаттарымен ауырған балалар өскеннен кейін бас ауруымен қайғыланады . ",kaz
1196,2017-22,co,142,"Синдромдық терапия : тыныс және жүрек - қан тамыр жетіспеушілігімен , тырысумен , гипертермиямен күрес өткізуден тұрады . Жедел кезеңде баланың ұқыпты күтімін өткізу керек . Балаға қорғау тәртібін сақтаған жөн : дыбыс және жарық тітіркендіргіштердің қарқындылығын азайту , жөргектеуді және егулерді ақырын , баланы орынынан қозғамай , жасау ; оттегі беру , дәрігер ұсынысы бойынша бас миының гипотермиясын белгілеу керек . Баланы тек ана сүтімен қоректендіру , жағдайына байланысты парентералды немесе ас қазан зонды арқылы , немесе қасық арқылы тамақтандыру керек . Бірінші күндері ауру баланы сүт безі немесе шыны арқылы емізу - бала үшін улкен жүктеме болып саналады . ІІ этап балалар емханасында , амбулаторлық жағдайда учаскелік педиатр , неврапотолог , психиатр дәрігерлерінің бақылаумен ұзақ өткізіледі . Балаға В - тобы витаминдері , церебролизин , алоэ белгіленеді , ноотроптық дәрілер ( пирацетам , аминалон , пантогам , бас миының қан айналымын жақсарту үшін - кавинтон , стугерон , трентал белгілейді . Дене шынықтыру , массаж , гимнастика жасалады . Попередня 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 Наступна ",kaz
1197,2018-47,co,108,"Жедел ларингит - реферати та учбові матеріали на um . co . uaХронический гиперпластический ( гипертрофический ) ларингит Жедел ларингит - көмейдің шырышты қабығының қабынуы . С е б е п т е р і : Ларингиттер парагрипп , А гриппі , респираторлы - синцитиалды және аденовирус жұқпасымен қоздырылатын ауру . Кейбір кездерде бактериялар , механикалық және химиялық тітіркендіргіштер де аурудың себепкері болуы мүмкін . П а т о г е н е з і . Қабыну процессі көмей қақпашығының , дауыс байламының , байлам асты кеңістігінің шырышты қабығында орналасуы мүмкін . Себептерге байланысты шырышты қабық ісінеді , қызарады , шырыштың пайда болуы жоғарылайды . Қабыну процессі байлам асты кеңістігінде пайда болған кезде патологиялық жағдайдың негізгі компоненттері болып ісіну , шырыштың көп мөлшерде пайда болуы , қөмей бұлшық еттерінің жиырылуы саналады . ",kaz
1198,2018-47,co,114,"Е м і . Бала қатты сөйлемеу , айқайламау керек . Ыстық , ащы тамақ бермеу абзал . Балаға жылы сусындар ішу , кеудесіне қыша қағаздары , онқалар қою , ингаляциялар ұсынылады . Себептерге байланысты ем өткізу керек . К ө м е й д і ң ж е д е л т а р ы л у ы ( жалған круп ) - қабыну процессі байлам асты кеңістігінде пайда болады . Аллергиялық диатезбен ауыратын 6 айлық - 3 жасар балаларда кездеседі . Осы кезде балалардың дыбыс желбезектері астының клетчаткасы ісініп , тыныс саңылауы тарылып бітеледі . Стеноз көбіне түнде кенеттен дамиды , баланың тыныс алуы қиындап , сырылды демалыс пайда болады , даусы өзгереді , дөрекі жөтел пайда болады . Бала мазасыз , терлейді , көзіне үрей пайда болады , еріндері , мұрын - ауыз ушбұрышы көгілдір тартады . ",kaz
1199,2018-47,co,105,"Жалған круптың ауырлығына байланысты 4 дәрежесі бар . Стеноздың ІІ дәрежесінде - мазасыздық , жиі жөтел , қосымша бұлшық еттердің қатысуымен болатын ентікпе , мұрын асты үшбұрышының көгеруі . Балада қатты тершеңдік пайда болады . ІІІ ( декомпенасторлық ) дәрежесі - бала мазасыз , үрейі ұшқан , төсекте маза таба алмай жатады . Терісі көкшіл , жабысқақ суық тер , еріндері көк , қол - аяқтары көгерген ( акроцианоз . Кеудесінің қосымша бұлшық еттері , эпигастрий аймағы дем алуға қатысады , өте қатты ентікпе . Пульсі жиі , әдетен тыс , жүрек тондары күңгірт . ІV дәрежесі ( асфиксия ) - бала басын шалқайтып , құлайды , қиналып дем алуға тырысады , мойының қосымша бұлшық еттері қатаяды . біртіндеп тыныс алу доғарады . Пульсы әлсіз , ретсіз . Жүрек тондары керең . Біртіндеп жүрек тондары басылады , ретсізденеді , содан кейін тоқтайды . ",kaz
1200,2017-22,co,123,"2 ) қақыртатын дәрілер : мукалтин , бромгексин , қақыртатын микстуралар ( алтей , термопсис ) 3 ) бронхолитиктер - эуфиллин , эфедринмен булату , ауыз арқылы бронхолитин не солутан , ауыр кезде эуфиллин тамыр арқылы . Ингаляциялар жылылығы + 40 - 450 С7 4 ) Оттегітерапия ( гелиймен немесе шөптер тұнбасымен . Попередня 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 Наступна Ревматизм - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Острая ревматическая лихорадка ( РЕВМАТИЗМ ) ПОРАЖЕНИЕ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ ПРИ РЕВМАТИЗМЕ Р е в м а т и з м - дәнекер тінінің , көбінесе жүрек - қан тамыр жүйесін зақымдайтын , жүйелі қабынушылық ауруы . Дерттің ерекшелігі - оның қайталанып тұруы ( рецидивтер ) және үдей түсетіндігі . Дер кезінде , тиімді жолмен емделмесе , ауру жүрек қақпақшаларын зақымдайды , миокардта дистрофиялық және беріштік жағдайларды туғызып , бала жүрегінің қызметі мен бүкіл қанайналымының бұзылуына әкеліп соқтырады . ",kaz
1201,2017-22,co,123,"С е б е п т е р і : Ревматизмнің басталуы А - тобының β - гемолиздық стрептококқ жұқпасына байланысты . Мектеп - интернат , жанұя , әскери казармаларда стрептококктың бір ғана штаммы ұялайтыны анықталды , ал сол штаммға байланысты көмекей бездерінің қайталама қабынулары болса , оның ревматизмге әкелетіндігі дәлелденді . П а т о г е н е з і : Ревматизмнің ағымы өте тығыз ағзада аллергиялық реакциялар дамуымен байланысты . Ревматизмнің клиникалық белгілері стрептоккоктық жұқпалардан бірден емес , 2 - 3 жұмадан кейін пайда болатыны - ол аллергиялық ауру екінінің көрсеткіші . Жарақаттанатын мүше - дәнекер тіні болып тұр , сондықтан ауырудың белгілері де әр түрлі . Көбінесе жүрек зақымдалады , өйткені стрептококк антигендері мен жүрек жасушалары антигендерінің жалпылай ұқсас себептері болады . Сондықтан стрептококка қарсы шығарылған иммундық денелердің жүрек жасушаларына да зақымдайтын әсері ( қайшылас әсерлер ) бар деп есептейді . ",kaz
1202,2017-22,co,158,"Э н д о к а р д и т кезінде ең жиі зақымданатын митралдық қақпақша , сирегірек - қолқа қақпақшасы . Негізгі белгісі - қатты естілетін , үрлеген сарынды систолалық шу , дене қызуы 38 - 39 С , баланың жағдайы нашар ; тершендік , жүрек тұсының ауырсынуы . М и о к а р д и т ошақты және диффузды болады . Ағымы өте ауыр . Белгілері : баланың жалпы жағдайы нашарлау , тәбеті төмендеу , ентікпе , дене қызуының сәл көтерілуі ( субфебрилитет , жүрек үсті ауырсыну , түсі бозаруы . Тұрақты жүректің жиі соғуы ( тахикардия , қан қысымы төмендеуі , жүрек үшінда нәзік систолалық шу естілуі кездеседі . П е р и к а р д и т - ревматизм ауруының өрнеу дәрежесі жоғары болғанда орын алады . Фиброзды перикардитте - жүректің ауыруы пайда болады , жүрек соғуы жиі , қан қысымы төмен , жүрек шекарасы кеңейген , жүрек ұшы тұсында систола кезінде перикардтың уйкеліс шуы естіледі . Диффузды перикардит кезінде баланың хал - жағдайы нашарлап , уытталу белгілері өсе бастайды . Баланың түсі сұр , еріндері көкшіл , мойын көк тамырлары ісінеді , ентікпе пайда болады , бала амалсыз жағдайда отырады . ",kaz
1203,2017-22,co,120,"Жүрек көлемі кеңейеді , бұрында жақсы естілетін шулар естілмей қалады , жүрек - қан тамыр жетіспеушілігі пайда болады . Рентгенологиялық бақылауда - жүрек көлеңкесі трапеция түрлі , кең , шайқалу амплитудасы нашар . Хорея 2 - 3 айға созылады , ем жасалмаса , онан да ұзақ уақытқа кетеді . Р е в м а т и з м д і к п о л и а р т р и т - ол буындардың көптік зақымдануымен сипатталатын ревиатизм түрі . Көбіне орта көлемді буындар зақымданады . Негізгі белгілері - буындардын жылжымалы және симметриялық зақымдануы , олар ісінкі , ыстық , өте ауырсынғыш болады . Буын үстіндегі тері қызыл түсті , қатайған . Буындар ревматизмінің еркшелігіне емдеген кезде ауырсынудын тез қайтуы және пішінінің өзгеруі ( деформациялар ) жоқтығы жатады . Қазіргі кездегі аурудың ағымында ең жиі кездесетін белгісі - буындар ауырсынуы ( полиартралгиялар ) жатады . ",kaz
1204,2017-22,co,107,"Тері зақымдануы қазіргі заманда өте сирек кездеседі , анулярлы эритема және ревматизм түйіншектер түрінде кездеседі . Ревматизмнің ағымына байланысты белсенді және белсенді емес фазалары кездеседі . Ревматизм диагнозын қоюда Кисель - Джонс - Нестеров сипатмежелерін қолданған жөн . Олар : 1 . Негізгілері : кардит , полиартрит , хорея , аннулярлық әритема , ревматизм түйіншектері , ревматизмдық анамнез ( стрептококк жұқпасымен байланыс ) а . клиникалық - дене қызуы жоғарлау , әлсіздік , терлегіштік , мұрыннан қан ағу , абдоминалдық ауру . б . лабораторлық : лейкоцитоз , ЭТЖ артуы , С - реактивті ақуыз шығуы , ЭКГ , ФКГ , ЭХОКТ , рентгендегі өзгерістер . Белсенді фазаның ұзақтығы 10 - 12 ай . Е м і : Өршіген фазасында тек ауруханаларда емдеу . Емдеу комплексті түрде өтуі керек : а . төсекте ем гимнастикасы , қимыл - қозғалыс тәртібі , б . дәрі - дәрмекпен емдеу , в . созылмалы инфекция ошақтарын емдеу . ",kaz
1205,2017-22,co,140,"Д и е т а с ы құнды , витаминдерге және калий тұздарына бай болу тиісті . Аурудың жедел кезеңінде түз және сұйықтық көлемін азайту керек , № 10 диета белгілеген жөн . Жүрек тапшылығы дамыған кезде - жеңілдететін күндер белгілеу керек . А л д ы н а л у : Біріншілік алдын алуға стрептококкты жұқтыру мүмкіншілігін азайтуға арналған шаралар жатады ( баланы шынықтыру , спортпен шұғылдану , қалыпты тамақтану , таза ауада көп уақыт болу , уақытында стрептококк жұқпаларын емдеу , қан және зәр анализдерін уақытында тексеріп тұру , созылмалы тонзиллиті бар балаларды диспансерлік тізімге алу . Аурудың күнделікті алдын алуы баспа , созылмалы тонзиллиттің жеделденуінде , жеделреспираторлы ауруларда өткізіледі . Бициллиннің алуына қарамай , балаға он күн бойы антибиотиктер және қабынуға қарсы дәрілер беріледі . Айтылғаннан басқа күн тәртібін тиімді ұстау , жеткілікті түрде ақуыз , С , Р дәрумендерін берген жөн . Попередня 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 Наступна ",kaz
1206,2017-22,co,125,"Теміртапшылық анемиялар - реферати та учбові матеріали на um . co . uaҚанның сары суындағы , сүйек миындағы және жинақтардағы темір мөлшері азаюымен , гемоглобин және эритроциттер пайда болу бұзылуымен сипатталатын ауру . С е б е п т е р і . Теміртапшылық анемияның пайда болуы 1 . шала туғандық кезеңде , егіз балаларда , аяғы ауыр әйелдің анемиясында жинақтардағы темір аздығына байланысты ; 2 . темірдің және басқа микроэлементтердің , ақуыздардың , дәрумендердің тамақпен бірге ағзаға аз көлемде түсуімен ( бір қалыпты сиыр және ешкі сүтімен тамақтандырғанда , қосымша тамақты кеш бергенде , көмірсулы және вегетариандық диетада ; 3 . ас қорыту мүшелердің ауруларында ішек бойынша темір қортылуы бұзылуында ( целиакия , спру , жаралы колит т . б ; 4 . рахит , гипотрофия , қан аққанда , гельминтоздарда , экссудатты - катаралды диатезде темірдің көп көлемде айырылу ; 5 . баланың қарқынды өсу кезінде , созылмалы іріңді - ошақты жұқпаларда және баланың жиі сырқаттануында темірде қажеттілігі жоғарылауына байланысты . ",kaz
1207,2017-22,co,127,"Туғандағы темір көлемі шала туған балаларда 3 - 4 айларында , ал жетіліп туған балаларда 5 - 6 айларында сарқылып бітеді . П а т о г е н е з і . Теміртапшылық анемия кезінде темірдің жетіспеушілігі оның деподан ( бауыр , бұлшық еттер , сұйек миі ) жойылуына әкеліп соқтырады . Ақыр аяғында эритроидтық қатардың жас жасушаларының гемоглобинге байюы нашарлайды . К л и н и к а л ы қ к ө р і н і с т е р і . Анемияның жеңіл түрінде диагноз қойылмауы да мүмкін , себебі , бала жағдайы қанағатты болады , тек балалардың енжарлығы , тәбеті төмендеуі , тері тұсі бозаруы көзге түседі . Кейбір балалардың дене салмағы сәл төмендейді . Орташа түрінде едәуір енжарлық , селқостық , күшсіздік , жыламсырау , тәбетінің төмендеуі , терісі сарғылт - құқылжәне құрғақ , шаштары жұка және сирек , тіл ұшындағы емізікшелердің семуі байқалады . Пульс жиі , жүрек ұшында нәзікті систолалық шу . ",kaz
1208,2017-22,co,118,"Морфологиялық зерттеуде - гипохромия , микроцитоз , ретикулоцитоз . Эритроциттер арасында Жоли денелері , Кабо сақиналары кездеседі . Ажырату диагноз басқа анемиялар түрлерімен өткізіледі . Е м і . Анемияның себебін анықтап жою , темір және мыс препаратарын беру , және ақуызға , дәрумендерге , темірге , мысқа т . б . микроэлеметтерге бай оңтайландырушы тамақтандыруды белгілеу керек . Темір ең жақсы тауықтың етінен , балықтан , шырындардан сіңіріледі . Қолдан тамақтандырылатын балаларға анемияға қарсы энпитті ( құрамында жоғары мөлшерде ақуыз , темір , дәрумендер бар ) беру абзал . Теміртапшылық анемия емінің негізінде - ауру себептерін жою және темір тапшылығын толтыру принциптері жатады . Л . И . Идельсон принциптері бойынша 1 . темір тапшылығын тек диета бойынша , құрамында темір бар дәрілерін бермей , толтыруға болмайды ; 2 . құрамында темір бар препараттары тек ауыз арқылы берілуі тиіс және оларды гемоглобин деңгейі қалыпқа келгеннен кейін де қолданған абзал ; ",kaz
1209,2017-22,co,136,"3 . парентералдық жолмен дәрілерді тек ауыр жағдайларда береді ; 4 . қан құйюды тек өмір көрсеткіштер бойынша қолдану керек . Ерте жастағы балаларға құрамында темір бар дәрілерді тамшы , сироп түрінде беру керек ; ересек балалар оларды түймедақ , драже , капсулалар түрінде қолданады . Бірінші жас балаларды емдеу үшін толтырушылары бар темір препараттарын қолданады : темірмен алоэ сиропын ; гемофер , орферон , реоферон , резоферон т . б . суспензияларын . Жастан асқан балаларға феррокаль , ферроплекс , ферроцирон , феррум Лек , ферросанол , гемостимулин т . б . Жасөспірімдік кезеңде ұзақ мерзімді әсері бар дәрілер қолдануға болады : тардиферон , ферроградумет . Темір жақсы сіңу үшін қосымша аскорбин қышқылын ; лимон , анар , клюква шырындарын беру жөн . Темір препараттарын сүтпен неесе кофемен ішуге болмайды . емдеу ұзақтығы екі - үш айға дейін созылады . Эритропоэзді ширату үшін мыс сульфаты , С , В1 , В2 , В6 , В12 , Р дәрумендер , фолий қышқылы белгіленеді . Ас қорыту мүшелердің қызметін қалыпқа келтіру үшін алмастырушы ферменттермен емдеуді өткізу керек , эубиотиктерді беру жөн . ",kaz
1210,2017-34,co,125,"Педиатрияда жиі қолданылатын темір препараттары және құрамындағы темір көлемі : Балалар диетасында темірге , мысқа , кобальтқа , никельге , дәрумендерге бай тағамдар болған абзал : қарақұмық , жұмыртқа , бауыр , ет , ірімшік , картөп , қызылша , қарақат , көк бұршақ , көк алма тағы басқалары . Ерте жастағы балаларды міндетті түрде диспансерлік тізімге алып , қанын тексеріп тұру тиіс . Қауып - қатерлі топтың балаларына анемияның алдын алу үшін темір препараттарын беріп тұрған дұрыс . Попередня 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 Наступна Лейкоздар - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Л е й к о з д а р - ол бастапқы патологиялық процесстер сүйек миында орналасуымен сипатталатын қан түзгіш тіндердің қатерлі аурулары . Орта есеппен алғанда , 100 000 бала арасында лейкозбен ауыратындар 1 - 5 балаға дейін келеді , көбіне 2 - 4 жас арасындағылар . ",kaz
1211,2018-17,co,123,"Д и с п а н с е р л і к т і з і м . гематолог және учаскелік педиатр өткізеді . Климатты өзгертпеу керек , баланы егулерден және салмақ салудан құтқару , психикалық жарақаттанулардан , тоңудан , жұқпалы аурулардан сақтау , сабақтарды бағдарлама бойынша оқуға болады , тек мектепте емес - үйде , себебі қыс - күз кезінде мектепте жедел респираторлы - вирусты жұқпалар толып жатыр . Попередня 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 Наступна Лейкоздар - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Л е й к о з д а р - ол бастапқы патологиялық процесстер сүйек миында орналасуымен сипатталатын қан түзгіш тіндердің қатерлі аурулары . Орта есеппен алғанда , 100 000 бала арасында лейкозбен ауыратындар 1 - 5 балаға дейін келеді , көбіне 2 - 4 жас арасындағылар . ",kaz
1212,2017-22,co,119,"Д и с п а н с е р л і к т і з і м . гематолог және учаскелік педиатр өткізеді . Климатты өзгертпеу керек , баланы егулерден және салмақ салудан құтқару , психикалық жарақаттанулардан , тоңудан , жұқпалы аурулардан сақтау , сабақтарды бағдарлама бойынша оқуға болады , тек мектепте емес - үйде , себебі қыс - күз кезінде мектепте жедел респираторлы - вирусты жұқпалар толып жатыр . Геморрагиялық васкулит - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Геморрагический васкулитКлассификация системных васкулитовЛабораторные исследования при геморрагическом васкулите Шенлейна - ГенохаРекомендации по лечению пациентов с системными васкулитами крупных сосудов . Тема 22 . Системные васкулитыЭССЕНЦИАЛЬНЫЙ КРИОГЛОБУЛИНЕМИЧЕСКИЙ ВАСКУЛИТ Геморрагиялық васкулит ( Шенлейн - Генох ауры ) - ұсақ қан тамырлар қабырғалары зақымдануымен сипатталатын , осыған байланысты кішкентай қанқатпалары пайда болуымен ағатын жұқпалы - аллергиялық ауру . Көбінесе мектепке дейінгі және кіші мектеп шағындағы балалар аурады . ",kaz
1213,2017-22,co,129,"П а т о г е н е з і . Барлық жағдайларда 1 - 3 жұмаға созылатын жасырын , симптомсыз өтетін кезең айқындалады . Осы кезең антиденелер пайда болу уақытына сәйкес келеді . Антиген - антидене реакциясына байланысты қантамыр қабырғасында қабыну процесстер пайда болады , жасушалары өз құрлысын өзгертіп , антигендік қасиетке ие болады . Сондықтан аутоиммундық құбылыстар пайда болады ; бір жағынан , қан тамырлардың өткізгіштігі жоғарлайды , екінші жағынан , қан тамырлардың зақымданған эндотелийі тамыр ішінде кішкентай қанқатпаларын туғызып капиллярларды бекітіп тастайды да , ұсақ қан тамырлардың үзілуіне , некрозына , микроайналым арнасының бұзылуына соқтырады . К л и н и к а л ы қ к ө р і н і с т е р і . Геморрагиялық васкулиттің белгілі бір классификациясы жоқ , сонда да келесі түрлер айқындалады : жалпы ( терілі түрі ; буын синдромы ; абдоминалды синдромы , бүйрек синдромы , аралас синдром . Ағымы жедел , қайталамалы , найзағай тәрізді болады . ",kaz
1214,2017-39,co,105,"Ауырлық дәрежесіне байланысты жеңіл , орташа дәрежелі , ауыр дәрежелі болып бөлінеді . Ауру жедел басталады . Баланың дене қызуы 38 - 390С дейін көтеріледі , тәбеті төмендейді , әлсіздік , шаршау пайда болады . клиникалық синдромдары тек бір немесе біраз синдромдармен көрсетіледі . Б у ы н с и н д р о м ы бес жастан асқан балаларда кездеседі ; аурудың бұл түрінде терілі - геморрагиялық синдромға буын синдромы қосылады : ісіну , ауырсыну , қызару . Тізе , тобық , шынтақты тағы басқа буындарды қамтиды , әдетте симметриясыз , буын қызметі бұзылмайды . Әдетте , ірі буындар зақымданады , белгілері біраз сағаттардан бірнеше күнге дейн болып , ақырындап басылады . Бұл ауруда артрит жоқ болып , буында тұрақты өзгерістер мүлдем қалмайды . Геморрагиялық васкулит - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1215,2017-39,co,128,"Лабораторные исследования при геморрагическом васкулите Шенлейна - ГенохаРекомендации по лечению пациентов с системными васкулитами крупных сосудов . Геморрагиялық васкулит ( Шенлейн - Генох ауры ) - ұсақ қан тамырлар қабырғалары зақымдануымен сипатталатын , осыған байланысты кішкентай қанқатпалары пайда болуымен ағатын жұқпалы - аллергиялық ауру . Көбінесе мектепке дейінгі және кіші мектеп шағындағы балалар аурады . П а т о г е н е з і . Барлық жағдайларда 1 - 3 жұмаға созылатын жасырын , симптомсыз өтетін кезең айқындалады . Осы кезең антиденелер пайда болу уақытына сәйкес келеді . Антиген - антидене реакциясына байланысты қантамыр қабырғасында қабыну процесстер пайда болады , жасушалары өз құрлысын өзгертіп , антигендік қасиетке ие болады . Сондықтан аутоиммундық құбылыстар пайда болады ; бір жағынан , қан тамырлардың өткізгіштігі жоғарлайды , екінші жағынан , қан тамырлардың зақымданған эндотелийі тамыр ішінде кішкентай қанқатпаларын туғызып капиллярларды бекітіп тастайды да , ұсақ қан тамырлардың үзілуіне , некрозына , микроайналым арнасының бұзылуына соқтырады . ",kaz
1216,2017-39,co,145,"К л и н и к а л ы қ к ө р і н і с т е р і . Геморрагиялық васкулиттің белгілі бір классификациясы жоқ , сонда да келесі түрлер айқындалады : жалпы ( терілі түрі ; буын синдромы ; абдоминалды синдромы , бүйрек синдромы , аралас синдром . Ағымы жедел , қайталамалы , найзағай тәрізді болады . Ауырлық дәрежесіне байланысты жеңіл , орташа дәрежелі , ауыр дәрежелі болып бөлінеді . Ауру жедел басталады . Баланың дене қызуы 38 - 390С дейін көтеріледі , тәбеті төмендейді , әлсіздік , шаршау пайда болады . клиникалық синдромдары тек бір немесе біраз синдромдармен көрсетіледі . Б у ы н с и н д р о м ы бес жастан асқан балаларда кездеседі ; аурудың бұл түрінде терілі - геморрагиялық синдромға буын синдромы қосылады : ісіну , ауырсыну , қызару . Тізе , тобық , шынтақты тағы басқа буындарды қамтиды , әдетте симметриясыз , буын қызметі бұзылмайды . Әдетте , ірі буындар зақымданады , белгілері біраз сағаттардан бірнеше күнге дейн болып , ақырындап басылады . Бұл ауруда артрит жоқ болып , буында тұрақты өзгерістер мүлдем қалмайды . ",kaz
1217,2019-04,co,136,"Попередня 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 НаступнаСтоматиттер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Ауыздың шырышты қабығының аурулары ағза әлсірігенде , аурғыш , иммунитеті төмен балаларда және гигиеналық тәртіптері сақталмаған кездерде жиі кездеседі . Көбіне , балалардың ауыз шырышы қабығының қабынуы ( стоматит ) кездеседі . С е б е п т е р і : Әртүрлі микробтар мен вирустар . Бұл микроағзлар ауызға таза емес ыдыстармен , ойыншықтармен , әр түрлі күтім бұймдары бойынша түседі . Аурудың айқындалуы : ауыздың шырышты қабығының зақымдану дәрежесіне байланысты тараулаулы ( катаралды , ұшық шығудан ауыздың уылуы ( герпесті , жаралы стоматит деп белгілейді . Т а р а у л а у л ы ( катаралды ) с т о м а т и т - ауыз қызыл иегінің шырышты қабықтарына қан кернеп , ісінеді , осыған байланысты бала нашар тамақ ішеді . Стоматиттін бұл түрі емізулі балаларда кездеседі . ",kaz
1218,2019-04,co,125,"Ж а р а л ы с т о м а т и т - жасы үлкен тіс жегісі бар балаларда кездеседі - қан кернеген , ісінген ауыз қуысының шырышты қабығында сұр түсті өңездер , жаралар пайда болады , ауыздан сұйкімсіз иіс шығады . Тамақ ішкенде - ауырсыну сезім пайда болады . баланың жалпы жағдайы бұзылады , уытталу белгілер пайда болады , лимфотүйіндер үлкейеді . Ауыз уылуы ( молочница ) ашытқы тәріздес саңырауқұлақтармен қоздырылатын ауру . Емшектегі балаларда , ас қорыту және тамақтану бұзылыстарына байланысты , ең жиі кездесетін ауыз қуысының ауруы . Баланың күтімінің нашарлығы , гигиеналық ережелер сақталмауы , кейде антибиотиктер ұзақ пайдалану да себептердің бірі болады . Аурудың айқындалуы - ауыздың шырышты қабығына ақ ұйыған сүт сияқты қатпарлар пайда болады , олар баланың ұртына , еріндеріне , тіліне жайылады . Ауыз қуысы ісінеді , қызарады , бала аузынан сілекей ағады . Мұндайда баланың емуі , жұтынуы қиындайды . ",kaz
1219,2019-04,co,128,"Б а л а к ү т і м і н і ң ж ә н е е м д е у і н і ң ережелері бар . Олар : 1 . ауырған баланы оңашалау керек , 2 . бөлек ыдыс , ойыншық бөлу , 3 . тамақтандырғаннан кейін оның аузын шаю немесе таза су ішкізу , 4 . шырышты қабықтардың өндеуін тек батырынқы қимылдармен өткізу керек , 5 . өндеі тәуілігіне бес - алты реттен кем болмауы жөн , 6 . ауыз қуысын өндейтін ерітінді жылылығы 36 - 37 градус , 7 . аурудың жедел кезеңіндегі ерітінділердің қоюлығы жазылу кезеңдегі қоюлығынан төмендеу болғаны дұрыс . Тамақ ішкізер алдында ауырсынуды азайту үшін ауыздың шырышты қабығына 2 - 5 % анестезин ерітіндісін , жұмыртқаның ағына 5мл 5 % новокаин ерітіндісін қосып жағуға болады , ауыздың ішін әлсіз калий перманганат , фурацилин , сутек асқыны тотығы ертінділерімен , 1 - 2 % оксалин , 5 % метилурацил , интерферон майларымен майлау керек . ",kaz
1220,2019-04,co,101,"Жаралы стоматитте - стрептоцид ұнтағын ауыз қуысына себуге болады және ауыз қуысының тазалауын ( санациясын ) өткізген қажет . ГЕЛЬМИНТОЗДАР - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Гельминттер - ол адам және жануарлар денесінде паразиттік өмір суретін құрттар . Олардың тарауында негізгі рөл қанағатсыз санитарлық жағдайға және төмен тұрмыстық мәдениетке беріледі . Бұл кұртардың қоздыратың ауруларын "" гельминтоздар "" дейді . Гельминттер өздерінің улы заттарын бөлу арқылы аурушаңдық жағдайларға ұшыратады : ішектің қызметін бұзады , зат алмасуын бүлдіреді , аллергия жағдайды туғызады , кейде ішек туйілуі мумкін . Гельминтоздар негізгі үш топқа бөлінеді : Биогельминтоздар - қоздырғыш ағзасында гельминттердің жұмыртқалары дамитын жануарлардан адамға жұғады ( тениоз . Геогельминтоздар - қоздырғыш адам ағзасына қоршаған ортадан еңіп , ауруға шалдықтырады ( аскаридоз . ",kaz
1221,2019-04,co,153,"Жанасуға байланысты гельминттер - қоздырғыш ауру адамнан немесе заттар арқылы дені сау адамға жұғады ( энтеробиоз . Балаларда ең жиі кездесетіні - аскаридоз және энтеробиоз . К л и н и к а л ы қ к ө р і н і с т е р і . Аскаридтың даму циклында миграциялық ( ерте ) және ішектік ( кеш ) фазаларын айырады . Миграциялық кезеңде личинкалар сенсибилизациялық және механикалық әсерлер туғызады , осы әсерлерге байланысты теріде бөрітпе , кеуденің ауырсынуы , жөтел пайда болады . Бронхиттер , пневмониялар , өкпеде эозинофилдық инфильтраттар пайда болады . Дене қызуы сәл көтерілуі мүмкін . Ішектік түрі белгісіз өтуі мүмкін немесе түрлі - түрлі клиникалық көріністермен : көп мөлшерде сілекей бөлініп , баланың жүрегі айнып , қүсу , кіндік аймағында толғақ тәрізді аурсыну пайда болады . Бұл аурсыну тамақтанғаннан кейін пайда болғаннан , бала құсып қоюға қорқып тамақ ішпейді , жүдейді . Бала шаршағыш , әлсіз , қан қысымы төмендейді , дүрыс ұйқтамағаннан басы айналады , ауырады ; бала уйқтап жатып тісін қайрайды . Қанында анемия , эозинофилия , ЭТЖ жоғарлауы . Нәжіс жақпасында - аскарид жұмыртқалары табылады . Аскаридтар көп болғанда ішектің өткізгіштігін бұзады . ",kaz
1222,2017-22,co,101,"А л д ы н а л у . Ауру балаларды анықтап , емдеу ; балалар және ата - аналар арасында санитарлық - ағарту жұмыс өткізу , жеке бас гигиенасының шараларын қатаң түрде сақтауГЕЛЬМИНТОЗДАР - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Гельминттер - ол адам және жануарлар денесінде паразиттік өмір суретін құрттар . Олардың тарауында негізгі рөл қанағатсыз санитарлық жағдайға және төмен тұрмыстық мәдениетке беріледі . Бұл кұртардың қоздыратың ауруларын "" гельминтоздар "" дейді . Гельминттер өздерінің улы заттарын бөлу арқылы аурушаңдық жағдайларға ұшыратады : ішектің қызметін бұзады , зат алмасуын бүлдіреді , аллергия жағдайды туғызады , кейде ішек туйілуі мумкін . Гельминтоздар негізгі үш топқа бөлінеді : Биогельминтоздар - қоздырғыш ағзасында гельминттердің жұмыртқалары дамитын жануарлардан адамға жұғады ( тениоз . ",kaz
1223,2017-22,co,163,"Геогельминтоздар - қоздырғыш адам ағзасына қоршаған ортадан еңіп , ауруға шалдықтырады ( аскаридоз . Жанасуға байланысты гельминттер - қоздырғыш ауру адамнан немесе заттар арқылы дені сау адамға жұғады ( энтеробиоз . Балаларда ең жиі кездесетіні - аскаридоз және энтеробиоз . К л и н и к а л ы қ к ө р і н і с т е р і . Аскаридтың даму циклында миграциялық ( ерте ) және ішектік ( кеш ) фазаларын айырады . Миграциялық кезеңде личинкалар сенсибилизациялық және механикалық әсерлер туғызады , осы әсерлерге байланысты теріде бөрітпе , кеуденің ауырсынуы , жөтел пайда болады . Бронхиттер , пневмониялар , өкпеде эозинофилдық инфильтраттар пайда болады . Дене қызуы сәл көтерілуі мүмкін . Ішектік түрі белгісіз өтуі мүмкін немесе түрлі - түрлі клиникалық көріністермен : көп мөлшерде сілекей бөлініп , баланың жүрегі айнып , қүсу , кіндік аймағында толғақ тәрізді аурсыну пайда болады . Бұл аурсыну тамақтанғаннан кейін пайда болғаннан , бала құсып қоюға қорқып тамақ ішпейді , жүдейді . Бала шаршағыш , әлсіз , қан қысымы төмендейді , дүрыс ұйқтамағаннан басы айналады , ауырады ; бала уйқтап жатып тісін қайрайды . Қанында анемия , эозинофилия , ЭТЖ жоғарлауы . Нәжіс жақпасында - аскарид жұмыртқалары табылады . Аскаридтар көп болғанда ішектің өткізгіштігін бұзады . ",kaz
1224,2017-22,co,128,"А л д ы н а л у . Ауру балаларды анықтап , емдеу ; балалар және ата - аналар арасында санитарлық - ағарту жұмыс өткізу , жеке бас гигиенасының шараларын қатаң түрде сақтауГломерулонефриттер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua П а т о г е н е з і . Громерулонефрит - антиген - антидене кешені пайда болуына байланысты аутоиммунды процесс . Қанда айнала жүріп , кешендер шұмақтардың негіздік мембранасына шөгеді де , қан тамырлар қабырғаларын зақымдайды . Негіздік мембрананың қасиеттері өзгергенен ол антиген түрінде шығады , жауап түрінде өз ағзасының жасушаларына қарсы тұратын аутоантиденелер пайда болады . Негізгі синдромдар мен белгілердің патогенезі мынадай . І с і н у - алғашқыда бала таңертен тұрғанда , бетінде , қабағында байқалады , сосын бүкіл денеге тарайды . Ісінудің патогенезі мына жағдайларға байланысты : шумақ сүзгіштігінің жоғарылауына байланысты ағзада натрий мен су жиналады . Натрий мен судың көбеюі гиперволемияға әкеліп соқтырады . ",kaz
1225,2017-22,co,112,"Г и п е р т е н з и я л ы қ си н д р о м дамығанда - систолалық және диастолалық қан қысымы жоғарылайды . Балалар бас ауруына , жүрегі айнуға шағымданады . Кейде бала құсуы мүмкін . Жүректі тыңдағанда - жүрек ұшында систолалық шу естіледі . Жедел ағымды нефриттің г е м а т у р и я л ы қ ( нефриттік ) с и н д р о м ы - нефриттің барлық аталған классикалық белгілері бар . Басқа белгілерге қарағанда , макрогематурия немесе қажырлы микрогематурия басым болады . Протеинурия және қан қысымы жоғарылауы үлкен емес . Бұл гломерулонефрит түрімен мектеп жасындағы және ер балалар көбірек ауырады . Әдетте , ауру стрептококқа байланысты . Бүйрек қызметі ұзаққа дейін қалыпта . ",kaz
1226,2017-22,co,106,"А р а л а с с и н д р о м ы - нефроздық синдроммен бірге гематурия және гипертензия қосылады . Аурудың ағымы өте қолайсыз . Созылмалы бүйрек жетіспеушілігі тез дамиды . Бүйрек эклампсиясы - натрий , су көбеюі салдарынан кенеттен болатын ми қан тамырларының қатты жиырылуы . Қатты бас аурудан басталады , лоқсу , құсу пайда болады . Көзі тұмандатын , көрмей қалады . Қан қысымы жоғары . Көз қарашығы кеңейіп , сәулені сезбей , бала есінен танып қалады . Дене құрысуы пайда болады . Беті көгеріп , демі қырылдауы мүмкін . Бұл жағдай 1 - 10 минутке созылады . Пункция тырысуды тоқтатады . Жедел ағымды бүйрек жетіспеушілігінде тез анурия және уремия пайда болады . Жедел ағымды жүрек - қантамыр жетіспеушілігі де өте сирек болса да , кездесуі мүмкін . ",kaz
1227,2017-22,co,113,"Диагноз қою үшін жалпы қан анализі ( қабыну белгілері , эозинофилия , жалпы зәр анализі ( протеинурия , гематурия , Нечипоренко бойынша зәр анализі , Зимницкий сынағы , ақ уызға және фракцияларына қан анализі , экскреторлық урография , ультрадыбыспен зерттеу . Е м і . Аурудың жедел кезінде баланы мндетті түрде емханаға жатқызған абзал , 2 - 4 апта бойы ісіктер қайтқанша , қан қысымы қалыптасқанша , зәр құрамы жақсарғанша дейін төсектәртібі белгіленеді . Бала жағдайы жақсарғанда баланы жартылай төсек тәртібіне өткізеді . Диета - гломерулонефриттің негізгі құрамы . Шарттары : натрийді азайту , сол арқылы ісіну , гипертензияны түсіру ; ақ уыздарды азайту ; ауратын бүйрекке анық аллергиялық , экскрециялық , азотемиялық әсерлерді кеміту ; калориялармен жеткілікті мөлшерде қамтамасыз ету . Сондықтан № 7 диета белгіленеді . Тәулікті сұйықтықтар көлемі өткен тәуліктің диурезіне және экстрареналдық жолмен жойылған су көлемімен ( 300 мл ) тең болуы тиісті . ",kaz
1228,2017-22,co,122,"Бала емінде фитотерапия қолданған жөн ( сұлы , арпа , көктікен , мыңжапырақ т . б . Созылмалы жұқпа ошақтарды емдеу керек . Д и с п а н с е р л і к б а қ ы л ау кезінде толық ремиссиясы болған бала дәрігерге тоқсанына бір рет қаралады , жалпы зәр анализі ай сайын тапсырылады . Балаларды алдын ала егулерден босатады . Толық емес ремиссияда науқас бала 5 жыл бойы нефролог пен педиатр - дәрігерге қаралады : бастапқыда 3 айда айына екі рет , одан кейін жылдын аяғына дейін екі айда 1 рет , келесі жылдары бәрі өзгеріссіз болса , 3 айда бір рет . Бүйрек функциясын эндогендік креатинин клиренсі мөлшері , Зимницкий әдісі бойынша тексереді . Салмақ көтеруден , дене шынықтыру сабақтарынан ( әсіресе , суда жүзу , велосипед тебу , т . б ) босатылады . Диспансерлік бақылаудан бала тұрақты ремиссия кезінде бес жылдан кейін босатылады . ",kaz
1229,2017-43,co,111,"Са н а т о р и й е м і тек толық жазылғаннан кейін 6 ай өткесін жергілікті санаторийде өткізіледі . Пиелонефриттер - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Баланың бүйрегі мен зәр жолдарының иммундық жүйесінің жақсы жетілмегендігінен , анатомия - физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты бүйрек зақымдануына оның өзінің және зәр жолдарының әр түрлі іштен біткен ақаулары қолайлы жағдай туғызады . Жедел ағымды пиелонефрит - микробтар туғызатын бүйректің астауша - тостағанша жүйесі мен өзекшенің интерстиций тініндегі қабыну . С е б е п т е р і . Аурудың қоздырғыштарына ішек таяқшасы , протей , стрептококк , стафилококк , энтерококк , клебсиелла вирустар , т . б . қоздырғыштар жатады . Жедел пиелонефриттің дамуына үш жағдай әсер етеді : иммунитеттің төмендеуі , белсенді және көп мөлшердегі жұқпалар , бүйрек микроайналым арнасының бұзылысы . ",kaz
1230,2017-43,co,103,"П а т о г е н е з і : Жұқпа жұғу жолдары : уриногендік , гематогендік , лимфогендік . Жұқпаның төменнен жоғары қарай зәр жолдарымен көтерілуі немесе қан арқылы түсуі алғашқы айлардағы сәбилерде дамиды . Жұқпаның лимфогендік жолмен жұғуы сирек кездеседі . Барлық жағдайда да уродинамиканың бұзылуы шарт . Пиелонефриттің дамуына баланың жалпы жағдайы , иммундық қорғаныс жағдайы бұзылу әсері зор . Нәрестелерде пиелонефрит ананың жұқпаларынан , сепсистен , асфиксиядан пайда болуы мүмкін . Бір жасқа дейінгі балаларда пиелонефриттер туа біткен ақаулар , зәр бөлу жүйесінің жүйкелі реттеуі бұзылыстары , іш ауруы , эксикоз , гипокалиемия , пневмония , рахит , гипотрофия , Д - гипердәрумендігі әсерінен де дамиды . Үлкенірек балаларда құрттар инвазиясы , дәрі - дәрмек , аллергия салдарынан болады . Қыз балаларда аурудың дамуы зәр жолының қысқалығына байланысты . ",kaz
1231,2017-43,co,113,"А ж ы р а т у д и а г н о з ы : Сәбилерде - сепсистен , жедел ағымды аппендициттен , жедел ағымды гломерулонефриттен ажырату керек . Е м і : аурудың жедел ағымында баланы емханаға жатқызу абзал . Балаға төсек тәртібі белгіленеді . Баланың белін , қуығын , аяқтарын жылуда сақтау керек . Диетаға ащы , бұрышталған , қуырылған , экстратті заттары көп тағамдарды еңгізбеу . Алғашқы күндері тұзы аз , сүт және өсімдік тағамдар беріледі . Балаға аурудың жедел кезеңінде жетінші , жағдайы жақсарғаннан кейін бесінші диета белгіленеді . Тәулікті сұйықтықтар көлемі қалыптыдан 2 , 5 есе жоғары болу тиісті . Қосымша сұйықтықтарды балалар қарбыз , шырындар , сілтілі минерал сулары бойынша алады . Попередня 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 Наступна ",kaz
1232,2018-51,co,193,"Пиелонефриттер - реферати та учбові матеріали на um . co . uaБаланың бүйрегі мен зәр жолдарының иммундық жүйесінің жақсы жетілмегендігінен , анатомия - физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты бүйрек зақымдануына оның өзінің және зәр жолдарының әр түрлі іштен біткен ақаулары қолайлы жағдай туғызады . Жедел ағымды пиелонефрит - микробтар туғызатын бүйректің астауша - тостағанша жүйесі мен өзекшенің интерстиций тініндегі қабыну . С е б е п т е р і . Аурудың қоздырғыштарына ішек таяқшасы , протей , стрептококк , стафилококк , энтерококк , клебсиелла вирустар , т . б . қоздырғыштар жатады . Жедел пиелонефриттің дамуына үш жағдай әсер етеді : иммунитеттің төмендеуі , белсенді және көп мөлшердегі жұқпалар , бүйрек микроайналым арнасының бұзылысы . П а т о г е н е з і : Жұқпа жұғу жолдары : уриногендік , гематогендік , лимфогендік . Жұқпаның төменнен жоғары қарай зәр жолдарымен көтерілуі немесе қан арқылы түсуі алғашқы айлардағы сәбилерде дамиды . Жұқпаның лимфогендік жолмен жұғуы сирек кездеседі . Барлық жағдайда да уродинамиканың бұзылуы шарт . Пиелонефриттің дамуына баланың жалпы жағдайы , иммундық қорғаныс жағдайы бұзылу әсері зор . Нәрестелерде пиелонефрит ананың жұқпаларынан , сепсистен , асфиксиядан пайда болуы мүмкін . Бір жасқа дейінгі балаларда пиелонефриттер туа біткен ақаулар , зәр бөлу жүйесінің жүйкелі реттеуі бұзылыстары , іш ауруы , эксикоз , гипокалиемия , пневмония , рахит , гипотрофия , Д - гипердәрумендігі әсерінен де дамиды . Үлкенірек балаларда құрттар инвазиясы , дәрі - дәрмек , аллергия салдарынан болады . Қыз балаларда аурудың дамуы зәр жолының қысқалығына байланысты . ",kaz
1233,2017-22,co,104,"А ж ы р а т у д и а г н о з ы : Сәбилерде - сепсистен , жедел ағымды аппендициттен , жедел ағымды гломерулонефриттен ажырату керек . Е м і : аурудың жедел ағымында баланы емханаға жатқызу абзал . Балаға төсек тәртібі белгіленеді . Баланың белін , қуығын , аяқтарын жылуда сақтау керек . Диетаға ащы , бұрышталған , қуырылған , экстратті заттары көп тағамдарды еңгізбеу . Алғашқы күндері тұзы аз , сүт және өсімдік тағамдар беріледі . Балаға аурудың жедел кезеңінде жетінші , жағдайы жақсарғаннан кейін бесінші диета белгіленеді . Тәулікті сұйықтықтар көлемі қалыптыдан 2 , 5 есе жоғары болу тиісті . Қосымша сұйықтықтарды балалар қарбыз , шырындар , сілтілі минерал сулары бойынша алады . Функцияны зерттеу - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1234,2017-22,co,120,"Маркетингті зерттеудің әдістемелік негіздеріМаркетингтік зерттеулер процедурасы мен ережелеріСызықты жуықтау арқылы орнықтылықты зерттеуФункцияның дифференциалыГеометриялық тұрғыдан , функция өсетін болса , онда қисықтың жанамасы мен осінің арасындағы бұрыш - ден кіші , ал функция кемитін болса , онда бұл бұрыш - ден үлкен ( сурет 17 ) Теорема 8 . ( экстремумның бар болуының қажетті шарты . х1 нүктесі функциясының кризистік нүктесі болсын , ал - х1 нүктесін ұстайтын интервал . Онда , егер б ) және болса , онда х1 нүктесінде функциясының максимумы [ минимумы ] ( max [ min ) бар болады , егер . Е с к е р т у . болсын . Онда функциясы [ a , b ] аралығында ең үлкен және ең кіші мәнін не кризистік нүктелерде , не кесіндінің шеткі нүктелерінде қабылдайды . Анықтама 3 . қисығы дөңес ( ойыс ) деп аталады , егер бұл қисықтың барлық нүктелері оның жанамаларының төменгі ( жоғарғы ) жағында орналасса ( сурет 18 . ",kaz
1235,2017-22,co,113,"Суретте ( а , с ) аралығы қисығының дөңес болатын , - ойыс болатын аралығы . нүктесі қисығының иілу нүктесі деп аталады , егер оны басып өткенде қисығы ойыстығын дөңестікке немесе керісінше , дөңестігін ойыстыққа ауыстыратын болса . Теорема 8 . аралығында табылып , орындалатын болса , онда қисығы аралығында дөңес ( ойыс . Теорема 10 . аймағында ( нүктесінің өзі болуы мүмкін , табылып , немесе анықталмаған болса және нүктесінен өткенде таңбасын өзгертсе , онда нүктесі - иілу нүктесі болады . Анықтама 4 . Түзу қисықтың асимптотасы деп аталады , егер қисықтың М ағымдық нүктесінен түзуге дейінгі ара қашықтық , М нүктесін шексіздікке жылжытқан сайын нөлге ұмтылатын болса . а ) - вертикаль асимптота , б ) және в ) - көлбеу асимптоталар . Қисық теңдеуімен берілсін . немесе ұмтылғанда функциясының шегі - ке ұмтылатын болса , онда түзуін вертикаль асимптота деп атаймыз . ",kaz
1236,2017-22,co,101,"3 . функциясының графигінің координат өстерімен қиылысу нүктелерін табу . 4 . Функцияның жұптығын , тақтығын және периодтылығын зерттеу . 6 . Функцияның ойыс және дөңес болу аралықтарын , иілу нүктелерін табу . 8 . Зерттеудің нәтижесінде функцияның графигін салу . . Анықталу облысы : нүктесінен басқа барлақ нақты сандар жиыны . 3 . Егер болса , онда аралығында , ал аралығында 4 . , , болғандықтан , функциясы жұп та емес , тақ та емес және периодты емес . 5 . Өсу , кему аралықтарын және экстремум нүктелерін табайық . а ) б ) нүктесінде анықталмаған , ендеше Сонымен , кризистік нүктелер . - тің таңбасы таңбасымен бірдей , яғни , теңсіздігін шешу жеткілікті . Бұл квадрат теңдеудің түбірлері 0 және 2 , ал - тің коэффиценті оң сан . Сонымен , ",kaz
1237,2017-22,co,192,"б ) болады және болса , яғни , және аралықтарында функциясы өседі ; Сонымен , нүктесі , нүктесі нүктесінде экстремум жоқ . 6 . Функцияның қисығының ойыс , дөңестігін және иілу нүктелерін табалық . а ) болады , аралығында , яғни , аралығында функциясының қисығы - дөңес ; б ) болады , аралығында , яғни , аралығында функциясының қисығы ойыс ; Экологиялық факторлардың ағзаларға әсер ету заңдары - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Экологиялық факторлардың ағзаларға әсер ету заңдары Атмосфераға антропогенді әсердің ықпалы . Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы . Демография және экологиялық мәселелер . Жинақталатын күштер жүйесінің тең әсерлі күшіНегізгі абиотикалық факторлардың ағзалар өміріндегі экологиялық мәніОрганизмдердің бір - бірімен байланысы . Экологиялық қуыс . Практикалық міндеттерді шешудегі экологиялық ролі . Сырғанау үйкелісінің заңдары Лимиттеуші факторлар . Алғаш рет лимиттеуші факторлардың мағынасын неміс агрохимигі Ю . Либих 19 ғ . ортасында ашып көрсеткен . Осыдан ол минимум заңын ұсынды : астықтың өнімі ең аз , яғни минимум факторларына байланысты . Егер топырақта қажетті компоненттер тұрақты жүйені құраса , ал қандайда бір зат , мысалы , егер фосфор минимумға жақын мөлшерде болса , ол астықтың өнімін төмендетеді . Сондай - ақ , топырақта пайдалы минералды заттар көп , яғни максимум болса , ол да астық өнімін төмендетеді . Олай болса , факторлар максимум болса да лимиттеуші болуы мүмкін . Демек , лимиттеуші экологиялық факторлар дегеніміз оптималды мөлшерден тым көп не тым аз факторлардың болуы ағзалардың дамуын шектейді . Оларды кейде шектеуші факторлар деп те атайды . ",kaz
1238,2017-22,co,146,"Экологиялық факторлардың ағзаларға әсер ету ауыртпалығы В . Шелфордтың толеранттылық заңында байқалады : факторлардың болмауы не ағзаның дамымауы фактордың жетіспеушілігімен ( сапалық және сандық түрде ) немесе , керісінше , тым көп болуымен анықталады , ал олардың деңгейі ағзалардың шыдамдылық шегіне жақын болуы мүмкін . Осы екі шекті толеранттылық шегі деп атайды . Температура сияқты басқа да лимиттеуші факторлар бар , ал ағзаларды олардың әсер ету қатынасына байланысты стенобионттар мен эврибионттар деп атайды . Мысалы , бір ағза ылғалдылыққа стенобионтты болып келсе , екіншісі экологиялық факторларға эврибионтты болып келеді және т . б . Негізгі экологиялық факторларға эврибионтты болып келетін ағзалар жер бетінде кең тараған . Ағзаның толеранттылық диапазоны бірқалыпты бола бермейды - ол , мысалы , егер қандайда бір фактор қандайда бір шекке жақын болғанда немесе ағзаның көбеюі кезінде көптеген факторлар лимиттеуші болғанда тарылады . Демек , экологиялық факторлардың әсері белгілі бір жағдайларда өзгере алады , яғни олар лимиттеуші болуы да , болмауы да мүмкін . Олай болса , ағза факторлардың лимиттеуші әсерін өзі өзгертіп , өзіне , мысалы , микроклимат ( микроорта ) жасай алады . ",kaz
1239,2018-47,co,131,"Сөйтіп , табиғи жағдайларда ағзалар қауіпті физикалық факторларға , өздеріне қажетті заттарға және ортаның осы не басқа да компоненттеріне , ағзалардың өздірінің толеранттылық диапазонына байланысты болып келеді . Температура . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Некоторые сведения о тепловых характеристиках тел . Теплота и температура . Температурное поведение тел . Газовые законы . Понятие абсолютной температуры Размеры , масса , средняя плотность , температура . Верчение Солнца . Жануарларда ағзаны қолайсыз температуралардың әсерінен қорғауға бағытталған морфологиялық бейімделулер қалыптасқан . Бергман ережесі ( 1847 ) бойынша түрдің немесе біртекті жақын түрлердің тобында дене мөлшері ірі , жылықанды жануарлар анғурлым ( значительный ) салқын аудандарда таралған . Термодинамика тұрғысынаң ағзаның жылуды жоғалтуы оның салмағына емес , бетінің ауданына тура пропорционал болады . Неғұрлым жануар ірі болған сайын оған тұрақты температураны ұстап тұру жеңіл . Ал неғұрлым жануар ұсақ болса , оның салыстырмалы ауданы жоғары және жылу жоғалтуы да , зат алмасу деңгейі де , энергия жогалтуы да жоғары . ",kaz
1240,2018-47,co,129,"Аллен ережесі ( 1877 ж ) бойынша дене температурасы тұрақты жануарлардың салқын климаттық белдеулерде денесінің шығынқы бөліктері кішірейеді . Мысалы , экологиялық жағынан бір - біріне жақын мына түрлердің құлақтарының мөлшерін салыстырсақ , тундрада мекендейтін поляр түлкісінің кұлағы ең кіші , қоңыржай белдеуде мекендейтін кәдімгі түлкінің құлағы орташа , Африка шөлдерінде мекендейтін фенектің кұлағы өте үлкен . Жылу алмасу түріне байланысты жануарлардың экологиялық екі типін бөліп көрсетеді : пойкилотермді ( салқын қанды ) және гомойотермді ( жылы қанды . Пойкилотермді ағзалардың ( грек . тілінен аударғанда poikilos - алуан түрлі ) зат алмасу деңгейі тұрақсыз , денесінің температурасы тұрақсыз , жылу реттеу механизмдері жок . Олардың денесінің температурасы қоршаған ортаның температурасына тәуелді болады . Пойкилотермді жануарларға омыртқасыздар , балықтар , қосмекенділер жатады . Гомойотермді ағзаларға ( грек . тілінен аударғанда homoios - бірдей ) - зат алмасу денгейі жоғары және тұрақты , зат алмасу нәтижесінде жылу реттелуі жүзеге асырылады . Мұның өзі олардың денесінің температурасының салыстырмалы түрде турақты болуын қамтамасыз етеді . ",kaz
1241,2018-47,co,121,"Салқынқынды жануарлардың зат алмасуының жылдамдылығы сыртқы ортаның температурасына тура пропорционал , ал жылықанды жануарларда керісінше , температура төмендегенде жылу бөліну артады , яғни зат алмасу процестерінің жылдамдығының артуы жылу өндірудің артуына әкеледіПойкилотермді жануарлардың өзін салыстырмалы түрде кең ауқымды температура аутқуында белсенді тіршілік ететін эвритермді және температураның айтарлықтай ауытқуын көтере алмайтын стенотермді деп бөлуге болады . Пойкилотермді жануарлар температура бірден төмендеп кеткен жағдайда анабиоз жағдайына өтеді . Анабиоз вирустарда , бактерияларда , омыртқасыздарда , қөсмекенділерде , бауырымен жорғалаушыларда , қыналарда , мүктерде байқалады . Гомойотермді ағзаларда жылу реттеулінің механизмдері химиялық және физикалық болып бөлінеді . Химиялық механизмді ағзадағы реакциялардың интенсивтілігі қамтамасыз етеді де , рефлекторлық жолмен жүзеге асады . Жылу реттеулінің физикалық механизімін жылу сақтау жабыны ( қаурсындар ( перья , жүн , май қабаты , тері бездерінің қызметі , тыныс алу кезіндегі ылғалдың булануы , қан айналудың қан тамырлық реттелуі қамтамасыз етеді . ",kaz
1242,2018-47,co,111,"Попередня 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 НаступнаЫлғалдылық . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Су тірі ағзалардың өмірдегі маңызды экологиялық фактор және олардың тұрақты құрам бөлігі болып табылады . Қоршаған ортаның ылғалдалығы ағзалардың жер шарында таралуы мен санын шектейтін маңызды фактордың бірі . Жануарлар үшін олардың су алмасуын реттейтін механизмдер мен жабындарының өткізгіштігі маңызды рөл атқарады . Су режиміне баланысты өсімдіктер мен жануарлардың мынадай экологиялық топтарын : ылғалды сүйетін , құрғақшылықты сүйгіш және орташа ылғалдылықты сүйгіш деп бөліп қөрсетуге болады . Ылғалды қажеттілгіне қарай өсімдіктер төмендегіндей топтарға бөлінеді : 2 . Гидрофиттер ( грек тілінен аударғанда hydor - су ) - құрлық - су өсімдіктері , суға тек төменгі бөліктері ғана батып тұрады ( жебежапырақ ( стрелолист . ",kaz
1243,2018-47,co,105,"3 . Гигрофиттер ( грек тілінен аударғанда hydros - ылғалды ) - ылғалдығы жоғары жағдайларда өсуге бейімделген құрылық өсімдіктері . Көбінесе ылғалды ормандарда ( папоротниктер , батпақтарда - батпақ өсімдіктері , су қоймаларының жағалауларында өседі . 4 . Мезофиттер ( грек тілінен аударғанда mesos - орташа , аралық ) - қоныржай , орташа ылғалды жерлерде өсетін өсімдіктер . Мезофиттерге шалғындықтың шөптері , көптеген орманның шөптесін өсімдіктері , жалпақ жапыпақты ағаштар , көптеген ауыл шаруашылық дақылдары , арам - шөптер жатады . 5 . Ксерофиттер ( грек тілінен аударғанда xeros - құрғақ ) - құрғақ жерлерде өсетін өсімдіктер . Олар екіге бөлінеді : суккуленттер және склерофиттер . а ) суккуленттер ( латын тілінен аударғанда succulentus - шырынды ) - ұлпаларында суды көп мөлшерде қоға жинауға қабілетті өсімдіктер ( кактустар , алоэ , агава . Қурлық жануарларын ылғалға қатысты төмендегідей топтарға бөледі : ",kaz
1244,2017-34,co,146,"1 . Гидрофилдер ылғал сүйгіш жануарлар ( маса , құрлықтың былқылдақденелілері ( моллюски ) мен амфибиялар . 2 . Мезофилдер - орташа ылғалдылық жағдайында тіршілік ететін жануарлар ( көптеген бунақденелілер ( насекомые , құстар , сүтқоректілер . 3 . Ксерлофилдер - жоғары ылғалдылық жағдайында тіршілік ете алмайтын , құрғақшылықты сүйетін жануарлар ( түйе , шөлдің кемірушілері мен бауырмен жорғалаушылары . Бұл жануарлардың өзіндік бейімделушіліктері пайда болған . Мысалы , шөл тасбақалары суды қуығында қорға жинайды . Кейбір сұтқорктілер май қабатының тотығ - нәтижесінде пайда болған метаблиттік суды пайдалануға бейімделген . Метаболиттікуы судың есебінен қөптеген бунақденелілер , түйе , құйрықты қой , тышқандар тіршілік етеді . Ылғалдылық . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Су тірі ағзалардың өмірдегі маңызды экологиялық фактор және олардың тұрақты құрам бөлігі болып табылады . Қоршаған ортаның ылғалдалығы ағзалардың жер шарында таралуы мен санын шектейтін маңызды фактордың бірі . Жануарлар үшін олардың су алмасуын реттейтін механизмдер мен жабындарының өткізгіштігі маңызды рөл атқарады . Су режиміне баланысты өсімдіктер мен жануарлардың мынадай экологиялық топтарын : ылғалды сүйетін , құрғақшылықты сүйгіш және орташа ылғалдылықты сүйгіш деп бөліп қөрсетуге болады . ",kaz
1245,2017-34,co,104,"Ылғалды қажеттілгіне қарай өсімдіктер төмендегіндей топтарға бөлінеді : 2 . Гидрофиттер ( грек тілінен аударғанда hydor - су ) - құрлық - су өсімдіктері , суға тек төменгі бөліктері ғана батып тұрады ( жебежапырақ ( стрелолист . 3 . Гигрофиттер ( грек тілінен аударғанда hydros - ылғалды ) - ылғалдығы жоғары жағдайларда өсуге бейімделген құрылық өсімдіктері . Көбінесе ылғалды ормандарда ( папоротниктер , батпақтарда - батпақ өсімдіктері , су қоймаларының жағалауларында өседі . 4 . Мезофиттер ( грек тілінен аударғанда mesos - орташа , аралық ) - қоныржай , орташа ылғалды жерлерде өсетін өсімдіктер . Мезофиттерге шалғындықтың шөптері , көптеген орманның шөптесін өсімдіктері , жалпақ жапыпақты ағаштар , көптеген ауыл шаруашылық дақылдары , арам - шөптер жатады . 5 . Ксерофиттер ( грек тілінен аударғанда xeros - құрғақ ) - құрғақ жерлерде өсетін өсімдіктер . Олар екіге бөлінеді : суккуленттер және склерофиттер . ",kaz
1246,2017-34,co,104,"а ) суккуленттер ( латын тілінен аударғанда succulentus - шырынды ) - ұлпаларында суды көп мөлшерде қоға жинауға қабілетті өсімдіктер ( кактустар , алоэ , агава . Қурлық жануарларын ылғалға қатысты төмендегідей топтарға бөледі : 1 . Гидрофилдер ылғал сүйгіш жануарлар ( маса , құрлықтың былқылдақденелілері ( моллюски ) мен амфибиялар . 2 . Мезофилдер - орташа ылғалдылық жағдайында тіршілік ететін жануарлар ( көптеген бунақденелілер ( насекомые , құстар , сүтқоректілер . 3 . Ксерлофилдер - жоғары ылғалдылық жағдайында тіршілік ете алмайтын , құрғақшылықты сүйетін жануарлар ( түйе , шөлдің кемірушілері мен бауырмен жорғалаушылары . Бұл жануарлардың өзіндік бейімделушіліктері пайда болған . Мысалы , шөл тасбақалары суды қуығында қорға жинайды . Кейбір сұтқорктілер май қабатының тотығ - нәтижесінде пайда болған метаблиттік суды пайдалануға бейімделген . Метаболиттікуы судың есебінен қөптеген бунақденелілер , түйе , құйрықты қой , тышқандар тіршілік етеді . ",kaz
1247,2018-47,co,148,"Популяция - түрдің тіршілік ету формасы . - реферати та учбові матеріали на um . co . uaВид , его критерии и структура . Популяция - структурная единица вида и элементарная единица эволюции . Способы видообразования . Микроэволюция . Вклад социальной и биологической компонент в общую смертность в историческом времени и в разных популяциях Меры по регуляции численности в различных популяциях ( Дж . Харрисон , 1979 ) Популяция - бұл қоршаған ортаның үнемі өзгеріп отыратын жағдайында санын тұрақты ұстап тұрүға қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілген белгілі бір түрдін ағзаларының элементарлық тобы . Популяция ұғымын латын тілінен аударғанда populus - халық , тұрғындар деген мағына береді . Популяцияларға өсу , даму , үнемі өзгеріп отыратын жағдайда тіршілігін сақтауға қаблеттілік тән . Популяцияда үнемі тұқым қуалаушылық ( наследование ) өзгерістер болып тұрады . Будандасу ( скрещивание ) процесінің нәтижесінде олар популяцияда таралып , оны толықтырады . Популяцияда тіршілік үшін курес , табиғи сұрыпталу жүріп отырады , нәтижесінде берілген жағдайда пайдалы болатын өзгерістері бар ұрпақтар өсіп жетіледі , дамиды . Яғни ( то есть ) популяциялардың белгілі бір генетикалық және экологиялық сипаттамасы болады . ",kaz
1248,2018-47,co,156,"Популяциялардың күйі мен тіршілігі популяцияның жалпы санына және олардың кеністікте орналасуына байланысты болады . Популяцияны қүрайтын даралардың кеністікте таралуы әр түрлі болуы мүмкін . Ол даралардың қолайлы және қолайсыз физикалық жағдайларға немесе бәсекелестік қатынастарға реакцясын көрсетеді . Даралар мен олардың топтарының таралуы кездейсок , бірқалыпты және топтық болып болінеді . Даралардың бірқалыпты таралуы табиғатта оте сирек кездеседі . Ол көбінесе әр түрлі даралар арасында бәсекелестікке бйланысты болады . Мұндай таралу типі жыртқыш балықтар мен территориялық инстинкті анық байқалатын балықтарда болады . Кездейсок таралу тек біртекті ортада және жиналуға қабілеті жоқ түрлерде байқалады . Мысалы , ұн құтының ұнның ішінде таралуы кездейсок болады . Топтық таралу - табиғатта жиі кездеседі . Топтардың өзі кездейсоқ немесе жиналып раталуы мүмкін . Әсіресе ағаштардың орман кеністігіндегі таралуы жақсы зерттелген . Егер ормандағы ағаштар бір түрге жататын бастапқыда олар әдетте жинақталып топтанып тараладыда , уақыт өте келе олардың таралуы біқалыпты бола бастайды . Ал орманның қалындығы түрішілік бәсекелестік нәтижесінде кемиді . Аралас өсімдіктер біолестігінде басылатын түрлер әдетте топтанып ал доминатты түрлер бірқалыпты таралады . Кез келген популяция төмендегі қасиеттермен сипатталады . ",kaz
1249,2017-43,co,192,"Попередня 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 НаступнаЭкологиялық қуыс : потенциалдық және жүзеге асырылған . Г . Ф . Гаузенің бәсекелестік арқылы жою принципі . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Экологиялық қуыс : потенциалдық және жүзеге асырылған . Г . Ф . Гаузенің бәсекелестік арқылы жою принципі . Бала дамуы және денсаулығын сақтау бойынша бақылауды ұйымдастыру Гаузе принципі бойынша экологиялық қажеттіліктері бірдей екі түр бір территорияда ұзақ уақыт бәсекелеспей тура алмайды , яғни олар бір экологиялық қуысты иемденеді . Түр аралық бәсекелестік кеңістік , қорек , биогендік заттар және т . б үшін болуы мүмкін . Түр аралық бәсекелестік нәтижесінде бір популяция екінші популяцияны ығыстырып орнын басады . Егер түрлер әр түрлі жерде тіршілік етсе олардың экологиялық қуыстары әр түрлі , ар бір жерде тіршілік етіп , қорегі әр түрлі болатын болса олардың экологиялық қуыстарында бір шама айырмашылық болады . Табиғатта бәсекеге түсетін түрлердің бірлесіп тіршілік етуі ( экологиялық қажеттіліктерінде айырмашылық болса ) мүмкін . Популяциялардың кеңістік пен ресурстарды бөлісу процесі экологиялық қуыстардың дифференциясы деп аталады . Экологиялық қуыстар дифференциясының басты нәтижесі - бәсекелестіктің азаюы . Көптеген жағдайларга байланысты антагонистік түрлер бірлесіп тіршілік етеді , алайда бұл кері әсерін тигізеді , себебі түрлердің бір - біріне әсері қалып , оларға өз қасиеттері мен мүмкіншіліктерін толық ашуға мүмкіндік бермейді . ",kaz
1250,2017-22,co,105,"Дәрістің мақсаты - биоциноз , экожүйе туралы түсінік беру , экожүйедегі түрлер арасындағы байланысының негізгі формалары , экологиялық қуыс , экожүйедегі экологиялық қарым қатынас , қоректік тізбегі , экожүйедегі энергия , экологиялық пирамида . Кілтті сөздер - биоценоз , биотоп , экожүйе , түр , түр аралық байланыс , нейтрамум , симбиоз , мутуализм , протокооперация , комменсализм , пәтерлестік , антибиоз , аменсализм , жыртқыштық , паразитизм , бәсекелестік , экологиялық қуыс , Гаузе принципі , продуценттер , консументтер , редуценттер , қоректік тізбек , қуат , экологиялық пирамида , сандық пирамида , биомасса пирамидасы , қуат пирамидасы , сукцессия . Биоценоз , биогеоценоз және экожүйе туралы түсінік . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Биотикалық қауымдастық ( биоценоз - оның құрамдас бөлігі болып келетін популяцияға қарағанда , бұл қауымдастықтың ең жоғарғы қадамы . Биоценоздың ішкі құрамы күрделі болып келеді . Биоценоз құрамына қарай : түрлік және кеңестік болып екіге бөлінеді . ",kaz
1251,2017-22,co,117,"Түрлік құрамыәр түрлі факторларға байланысты болып келетін түрлердің әртүрлілігі мен сандық қатынастарымен сипатталады . Негізгі шектеуші факторлар болып температура , ылғал және қоректік ресурстардың жетіспеушілігі табылады . Сондықтан шөлдердің , биік ендіктердің мен таулардың биоценоздары түрлерге кедей болады . Негізінен өсімдіктер мен жануарлардың он немесе жүздеген түрлері кездесетін болса , онда бұндай табиғи биоценоздар - кедей , ал бай - бұндай табиғи биоценоздарда бірнеше мың немесе он мың түрлері болады . Саны бойынша көп болып келетін түрлердідоминанттылар дейді . Бірақ . Олардың ішінде оларсыз тіршілік ете ала алмайтын түрлер де бар . Олардыэдификаторлар ( лат . строители ) дейді . Олар бүкіл қауымдастықтың микроортасын анықтайды . Мұндай өсімдктерге - шырша , қайың және кейде жануарлар жатады . Түрлер биоценозда белгілі бір кеңістіктік құрылыс түзеді , әсіресе оның өсімдік бөлігінде - фитоценозда . Ең алдымен , қоңыржай мен тропиктік белдеулердің ормандарында тік ярусты құлылыспен анықталады . ",kaz
1252,2019-04,co,119,"Экожүйелердегі түраралық байланыстардың негізгі формалары - реферати та учбові матеріали на um . co . uaЭкожүйелердегі түраралық байланыстардың негізгі формалары Микробиологиялық аппараттарға ауыстырудың жалпы заңдылықтары . Микробиологиялық өндірістің негізгі технологиялары Негізгі абиотикалық факторлардың ағзалар өміріндегі экологиялық мәні Экожүйеде популяциялар мен әр түрлі түрлердің тіршілік етуі араларында баланыстардың түзілуіне жағдай жасайды , олардың негізінде қорек және мекен ету ортасы жатыр . Ал оларды өз кезегінде трофикалық және топикалық деп атайды . Олар ішкітүрлер мен түраралықболып бөлінеді . Түраралық факторлар : демографиялық , этологиялық ( мінез - құлық факторлары . Конкуренция және т . б . Барлық биотикалық байланыстар алты тоқа бөлінеді : 2 ) Аменсализм - бір түр шектеледі , ал екіншісі одан пайда көрмейді . Бірге тіршілік ететін түрлердің біреуі екіншісіне кері әсер етеді , ал өзі не пайда , не зардап көрмейді . Мысалы , шырша астында өсетін және көлеңкеден зардап көретін жарықсүйгіш өсімдіктер . ",kaz
1253,2019-04,co,115,"3 ) Комменсализм - бір түр пайда түсіреді , басқасы ештенке сезбейді . Форма қаарым - қатынасы , қандай да бір түр қандай да бір пайда болады , ешкімге пайда да зиян да тигізбейді . Мысалы : ірі жануарлар ( иттер , маралдар ) өсімдіктің тұқым орнын алмастырады . Одан зиян көрмейді және еш пайда көрмейді . Коменсализмнің пайда болуы әр түрлі сондықтанда оны вариант қатарына бөледі : а ) "" арамтамақтық - есінен қалған тамақты пайдалану . Сондай - ақ мысал : Гиен мен арыстанның қарым - қатынасы , желінбей қалған тамақтың қалдығын таңдап алу немесе акула мен балықтың бірге жүрісі : б ) "" тағамдастық - әр түрлі тағамды қолданған бір ғана тамақты қолдану . Мысал : топырақтағы бактериялар , сапрофиттер әр түрмен қарым - қатынасы , шіріген өсімдік қалдығы және жоғарғы өсімдік қандай да бір минералды тұздарды өз өздеріне қабылдау процесі : құстар , аңдар , хайуанаттардан қалған тпмпқты жейтіндер . ",kaz
1254,2019-04,co,106,"в ) "" пәтерлестік - бір ортаны екі түрлі зат қолданады өзінің пәтері түрінде . Сондай топ өсімдіктер иқатарында жиі кездеседі - мысалы : шырмауық , саңырауқұлақ , мүк сияқты өсімдіктер арасында , тал бұтағында , шырмауық жаулап шығады тал бойыеа жетіп . 4 ) Симбиоз - екі түрге жататын организмдердің кеңістікте бір - біріне ешбір зиянын тигізбей керісінше селбесіп пайдалы тіршілік етуі . Мысалы , құмырсқа мен өсімдік биті , отшельник шаяны мен актиния арасындағы селбесіп тіршілік ету осы қарым - қатынасқа жатады . Өсімдіктер арасындағы қыналар балдыр мен саңырауқұлақтың селбесіп тіршілік етудің көрінісі болып табылады . а ) "" протокооперация , екі түр үшін де бірлесіп тіршілік ету пайдалы , бірақ міндетті емес . Прпотокооперацияның мысалы ретінде , құмырсқалардың орманның кейбір өсімдіктерінің дәндерін таратуын , аралардың әр түрлі өсімдіктердің тозаңдануын айтуға болады . ",kaz
1255,2017-30,co,106,"б ) "" мутуализм "" - әр түрге жататын организмдер бір - біріне қолайлы жағдай туғыза отырып , селбесіп тіршілік етуде . Мысалы , құмырсқа мен өсімдік биті арасындағы байланыс . 5 ) Паразитизм - бір түр өкілінің екінші түр өкілін қорек немесе тіршілік ортасы ретінде пайдалану арқылы тіршілік ету . 6 ) Жыртқыштық - түрлер арасында болатын қарым - қатынастардың ең жоғарғы формасы . Ол кейде қорек , аумақ , ресурстар үшін бірін - бірі өлтіру , қуу , жеу арқылы көрініс береді . Химиялық заттар - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Азот тотықтарынан газдарды химиялық тазартудың әдiстеріАна сүтінің биологиялық және химиялық ережелеріКүлдің физико - химиялық құрамыОтын және түтiн газдар құрамындағы улы заттарТабиғатта заттар ( биогеохимиялық ) айналым . Химиялық заттардың арасында микроорганизмдердің дамуын тежейтін және тіпті тіршілігін де жойып жіберетін заттар болады . ",kaz
1256,2017-30,co,123,"Микроорганизмдердің тіршілігн жоятын заттар антисептиктер деп аталады . Әсер етуі жағынан олар әр түрлі болады . Біреулері тіршілігін тежейді немесе оларға сезімтал микробтардың көбеюін тежейді ; бұндай әсерді бактериостатикалық ( бактерияларға қатысты , немесе фунгистатикалық ( саңырауқұлақтарға қатысты ) деп атайды . Микроорганизмдерд өлімге ұшырататын заттар бактерицидтер немесе фунгицидтер деп аталады . Өте аз мөлшерлерде көптеген химиялық улар микробтардың биохимиялық активтілігін немесе көбеюін ынталандырады . Микроорганизмдерге химиялық заттардың әсерінің эффектілігі концентрациядан басқа заттың табиғатына , микроорганизмнің биологиялық ерекшелігіне , оған әсер ету ұзақтығына , температураға , ортаның рН және құрамына тәуелді . Алуан түрлі микроорганизмдердің бір антисептикке сезімталдылығы да әр түрлі болады . Әдетте , вегетативті клетка споралары төзімдірек болып келеді . Көптеген тотықтырғыштар ( хлор , йод , судың асқын тотығы , марганецқышқылды калий ; минералды қышқылдар ( күкіртті , бор , фтор - сутекті ) бактрицидті әсер көрсете алады . Микроорганизмдерге сонымен қатар күкіртті сутек , көміртек оксиді , күкіртті газ әсер етеді . ",kaz
1257,2017-30,co,125,"Көптеген органикалық қосылыстар микробтар үшін улы . Фенолдар , альдегидтер , формальдегидтердің , спирттер , кейбір органикалық қышқылдардың ( салицил , сірке , бензой , сорбин ) алуан түрлі дәрежедегі әсері тіршілікті жояды . Бұл қышқылдардың әсері рН мәнінің төмендеуімен емес , ал клеткаға диссоциирленбеген молекулалардың өтуіне байланысты жүзеге асады . Эфир майлары , шайырлар , дубильді заттар , көптеген бояғыштар ( генциан - виолет , бриллиантты жасыл , фуксин ) бактерицидті әсерге ие . Микроорганизмдер арасында клеткалық және метаболиттік уларға тұрақты формалар кездеседі , ал кейбіреулері оларды пайдалануға да қабілетті . Мысалы , фенол , Н2S , көміртек оксиді . Антисептиктердің әсер ету механизмдері алуан түрлі . Олардың көпшілігі клетка қабырғаларын бұзады , цитоплазмалық мембрананың өткізгіштігіне зиян келтіреді . Клеткаға өте отырып , олар оның белгілі бір компоненттерімен әсерлеседі , соның нәтижесінде клетканың метаболитикалық процестері өзгеріске ұшырайды . Ауыр металдардың тұздары , формалин , фенолдар цитоплазма белоктрына әсер етеді , ферменттер үшін у болып табылады . Спирттер және эфирлер клеткалық мембраналардың липидтерін ерітеді . ",kaz
1258,2017-30,co,114,"Көптеген асептикалық заттар медицинада , ауыл шаруашылығында , өндірісте және тұрмыста ауру тудырғыш микробтармен күресу үшін қолданылатын дезинфекциялаушы құрал болып саналады . Антисептикалық заттар тоқыма материалдарын , древесинаның , қағаз және одан жасалған басқа да өнімдердің микробтармн зақымдануынан қорғайды . Антисептиктерді консервілеуде қолдану шектеулі және заңмен қадағаланады . Химиялық заттар тағам өнімдерін қңдеуде тек аз концентрацияларда қолданылады , сондықтан олар микроорганизмдерге жоғары биоцидті немесе биостатикалық әсерге ие болулары қажет . Олар бірдей адам үшін зиянсыз болуы тиіс , өнімдерге теріс әсер етпеуі керек , өнімнің , ыдыстың , технологиялық аппаратураның материалдарының заттарымен реакцияға түспеу керек , беттік жақтардан тез жойылуы керек , қолдану үшін экономикалық тиімді және қолжетімді болуы қажет . Әлемдік практикада кейінгі жылдары антисептиктердің полимерлі дезинфицирлеуші заттар классы қолданылуда . Олар басқа төменмолекулалы биоцидті заттармен салыстырғанда , қауіпсіз және эффективті . ",kaz
1259,2017-30,co,112," "" БИОР - 1 "" МГУ - нің тағамдық биотехнология кафедрасының қызметкерлері Брест концернінің "" Мясомолрома "" ірімшік заводтарында , Останкиноның сүт комбинатында антибактериалды , саңырауқұлаққа қарсы , профилактикалық дезинфекция препараты ретінде бақылады . Бұл препарат ешқандай зиян келтірмейтіні анықталды . Бұл топтың жаңа препараты "" ПОЛИСЕПТ - ОП "" гигиеналық және экологиялық қауіпсіз қалдықтардың төмен концентрациясымен ерекшеленеді ; төмен ұшқыштығымен және су ерітінділеріндегі сақтау тұрақтылығымен сипатталады . 0 , 1 - 0 , 005 % концентрациясында 5 - 25 мин барысында грамоң және грамтеріс микроорганизмдердің тіршілігін жояды . Етсүтті өндірістік орындарында эпоксидті және перхлорвинил беттерді модификациялау әдістері өңделіп , кіріктірілді . Эпоксидті және перхлорвинил құрылымға 2 % полифункционалды қосылыстарды қосу арқылы бөгде микрофлораның дамуын тежейді . Тағамдық шикізаттар мен өнімдерді микроорганизмдерден ұзақ сақтау үшін латекс негізінде қауіпсіз полимерлі пленкаларды қолдану жаңа бағыт болып табылады . Латекстер - ұшқыш заттарға қатысты селективті өткізгіштігі бар жоғарымолекулалы қосылыстар . ",kaz
1260,2017-22,co,102,"Тік төртбұрышты параллелепипедтің ұзындығы 7 , 7 см , биіктігі 1 , 2 см , ал толық бетінің ауданы 86 , 12см2 . Параллепипедтің енін табыңыз . Жауабы : 3 , 8Пропорцияның белгісіз мүшесін табыңыз : Жауабы : 20 , 8 Теңдеудің түбірін есептеңіз : Жауабы : 7 , 5 Бір сан екіншісінен 1 , 5 есе артық , ал олардың арифметикалық ортасы 37 . Үлкен санды табыңыз . Жауабы : 29 , 6 Тік төртбұрышты параллелепипедтің көлемі 49 , 5см3 . Параллелепипедтің ұзындығы 6 см , ал ені ұзындығынан 2 есе кем екендігін ескеріп , оның биіктігін табыңыз . Жауабы : 2 , 75 Ойлаған санды 3 , 2 есе көбейтіп , нәтижені 3 , 6 азайтқанда 10 , 8 саны шықты . Қандай сан ойланды ? Жауабы : 4 , 5 Тік төртбұрыштың қабырғалары 1 , 2м және 0 , 6м . Периметрі тік төртбұрыштың периметріне тең болатын квадраттың ауданын табыңыз . Жауабы : 0 , 81 м2 ",kaz
1261,2018-47,co,110,"Бірінші сан екіншіден 1 , 8 есе кем . Егер бірінші санға 5 , 6 қосып , ал екіншіден 0 , 4 шегерсек , пайда болған нәтижелер тең болады . Осы сандарды табыңыз . Жауабы : 7 , 5 және 13 , 55 , 6а + 8 , 4а + 186 , 4 өрнегінің мәнін табыңыз , егер а = 3 , 5 болса . Жауабы : 235 , 4 Амалдарды орындаңыз : 203 , 81 ( 141 - 136 , 42 + 38 , 4 : 0 , 75 . Жауабы : 95 , 7 Амалдарды орындаңыз : 96 : 7 , 5 + 288 , 51 ( 80 - 76 , 74 . Жауабы : 101 , 3 Есептеңіз : ( 6 - 4 , 5 : 0 , 003 . Жауабы : 500 Есептеңіз : ( 7 - 6 , 35 : 6 , 5 + 9 , 9 . Жауабы : 10 Бірінші сан 48 , екінші сан біріншісінің 90 - ін құрайды , ал үшінші сан екіншісінің құрайды . Осы үш санның арифметикалық ортасын табыңыз . Автобус 1 - күні өткен жолдың бөлігін өтті , ал екінші күні бірінші күнде өткен жолдың бөлігін өтті , үшінші күні қалған 252 км жолды өтті . Автобустың барлық жолға қанша бензин жұмсағанын есептеңіз , егер 4 км жолға л бензин жұмсалатын болса . ",kaz
1262,2018-47,co,112,"Екінші кітаптағы беттердің саны бірінші кітаптағы беттердің 60 % құрайды , ал үшінші кітаптағы беттердің саны бірінші кітаптағы беттердің бөлігін құрайды . Егер үш кітаптағы беттердің қосындысы 680 болса , онда әр кітап неше бет бар ? Екі санның қосындысы 275 . Бірінші санның 20 - і екінші саннан 25 - ке артық . Осы сандарды табыңыз . Бір қорапта үш түсті 120 қарындаш бар . Қарындаштардың бөлігі қара , ал бөлігі ақ . Қызыл қарындаштардың санын табыңыз . Матаның жартысы , одан кейін қалған бөліктің жартысы сатылды . Осыдан кейін 0 , 5м мата қалды . Бастапқыда неше метр мата болғанын табыңыз . Екі қаладан қарама - қарсы бір мезгілде 2 пойыз шықты . 1 - ші пойыз сағатта 18 км , ал екіншісі одан 1 , 5 есе артық өтті . Егер пойыздар кейін кездесетін болса , онда қалалардың ара қашықтығын табыңыз . ",kaz
1263,2018-47,co,102,"теңсіздігін осы сандардың қайсысы қанағаттандырады ? k санының 80 - нің 0 , 3 бөлігі 9 , 72 - ге тең . K - ны табыңыз . Баласының жасы әкесінің жасының бөлігін , ал қызынікі бөлігін құрайды . Әкесінің , баласының , қызының жастарын табыңыз , егер баласы қызынан 2 жас үлкен болса . Құдықтың тереңдігі 18 , 5м . Құдыққа құлаған бақа күндіз 4 м жоғары көтеріледі , ал түнде 3 м төмен түседі . Неше күнде бақа құдықтан шығады ? Бір санның бөлігіне 3 - ті қоссақ , сол санның өзі шығады . Осы санды табыңыз . Клоунға санды айтты да , оны 0 , 5 - ке көбейтіп , нәтижеге 3 қосу керек деді . Клоун шатастырып берілген санды 0 , 5 - ке бөліп , нәтижеден 3 - ті шегерді . Қандай сан клоунға айтылды , егер клоун шатасса да , дұрыс жауабын берген болса . ",kaz
1264,2018-05,co,111,"Мамасы 72 жаңғақты ортаншы баласы кіші баласының алғанының бөлігін , ал үлкен баласы ортаншы баласының алғанының бөлігін алатындай етіп , балаларына үлестірді . Әр бала неше жаңғақ алды ? 90 және 84 сандарының ең үлкен ортақ бөлгішін табыңыз . 5 - ке бөлгенде 3 қалдық қалатын сандардың формуласын жазыңыз . Басқару функциялары - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Мұнай саласында маркетингті басқарудың шетелдік тәжірибесін қолдану Басқару - бұл басқару функциялары деп аталатын нақты басқару жұмыстарының түрлерінен тұратын циклды процесс . Басқару функциясы - бұл арнайы әдістер және тәсчілдермен жүзеге асырылатын басқару қызметінің нақты түрі және жұмысты сәйкесінше ұйымдастыру . Жоспарлау функциясы , ұйымның мақсаты қандай болу керек және алға қойған мақсатқа қол жеткізу үшін ұйым мүшелері не істеу керек , соны анықтайды . ",kaz
1265,2018-05,co,102,"Жоспарлау процесі ұйымның деңгейлеріне сәйкес жүргізіледі . Стратегиялық жоспарлау ( жоғары деңгей ) - бұл ұйымның негізін құрайтындарға ұзақ мерзімдік перспективада қарау . Бұл деңгейдегі жоспарлаудың басты міндеті ұйым нарықтық ортада өзін қалай ұстау керек , соны анықтау . Басқарудың орта деңгейінде тактикалық жоспарлаумен айналысады , яғни аралық мақсаттар және стратегиялық мақсаттарға және міндеттерге жету жолдары анықталады . Жоспарлау ұйымның төменгі деңгейінде де жүргізіледі . Ол оперативті жоспарлау деп аталады . Оперативті жоспарларда қызмет стандарттары , жұмысты сипаттау және т . б . ұжымның әрбір мүшесі өз күштерін ұйымның жалпы және басты мақсаттарына қол жеткізу үшін жұмылдыруға бағыттайтын жүйеге біріктіріледі . Жоспарлаудың барлық үш типі жалпы жүйені құрайды , ол ұйымның жұмыс істеуінің басты немесе бизнес - жоспары деп аталады . ",kaz
1266,2018-05,co,128,"Жоспарлау тиімді болуы үшін келесі принциптерді жетекшілікке алады : 1 . Жоспарлау толықтығы - жоспарлау кезінде ұйым үшін маңызы бар барлық оқиғалар мен ситуациялар ескерілуі керек . 2 . Жоспарлау дәлдігі - жоспарлау кезінде болжаулардың дәлдігін қамтамасыз ететін заман талаптарына сай әдістер , құралдар қолданылады . 3 . Жоспарлаудың анықтығы - жоспарлау мақсаты мен шаралары ұйымның барлық мүшелеріне түсінікті болатындай етіп тұжырымдалуы керек . 4 . Жоспарлаудың үздіксіздігі - бұл бір реттік акт емес , үздіксіз процесс . 5 . Жоспарлау үнемділігі - жоспарлауға жұмсалатын шығын жоспарлаудан алынатын шамаларға мөлшерлес қатынаста болу керек . 2 . Ұйымдастыру функциясы ұйымның барлық бөлімшелері арасында тұрақты және уақытша өзара қарым - қатынастарды орнатуға , ішкі тәртіпті және оның шарттарын анықтауға негізделген . Жоспарлау және ұйымдастыру функциялары бір - бірімен тығыз байланысты . Жоспарлау ұйымның мақсатын жүзеге асыру үшін негіз болса ( жүйе құрылымын ұйымдастырады , аппарат түзеді , ал ұйымдастыру басқару функциясы ретінде жұмысшы құрылымын құрады . ",kaz
1267,2018-05,co,101,"Ұйымдастыру функциясын орындау процесінде жетекшілікке алынатын бірқатар принциптер бар : 1 ) жоспарлау барысында анықталған фирма мақсатын анықтау және детальдарға бөлу ; 2 ) осы мақсаттарға қол жеткізу бойынша қызмет түрлерін анықтау ; 3 ) міндеттерді жеке адамдарға тапсыру ( еңбекті бөлу ) және оларды басқарылатын жұмыс бөлімшелеріне біріктіру ; 4 ) өзара қарым - қатынастарды орната отырып және кім жетекшілік ететінін анықтай отырып әрбір топқа тапсырылған әртүрлі қызмет түрлерін координациялау , яғни топтың әрбір мүшесі не істеу керектігін , жұмыстың орындалу мерзімін және жетекшінің кім екенін білуі керек ; 5 ) мақсаттың бірлігі - ұйымның әрбір мүшесі жалпы мақсатқа жұмыс істеуі керек ; 6 ) бақылау құлашы - әрбір менеджер өздері басқаратын топтағы қызметкерлер санына жауап беруі керек . ",kaz
1268,2018-05,co,104,"Басқару нормасын анықтайтын екі маңызды факторды бөлуге болады ( бір менеджер тиімді басқара алатын қызметкерлер саны , яғни әрбір қызметкермен менеджер қанша уақыт өткізуі керек және қанша рет . Сонымен , ұйымдастыру - бұл басқарудың екінші функциясы : 1 ) ұйымдастыру - адамдар ортақ еңбекпен біріккен кездегі өзара қарым - қатынастардың , құқықтардың , мақсаттардың , рольдердің , қызмет түрлерінің және басқа да факторлардың құрылымдық жүйесі ; 2 ) ұйымдастыру - бұл ұйым құрылымы түзілетін және сақталатын процесс . Мотивация функциясы . Адамдардың іс - әрекетінің әрқашан мотивациясы ( дәлелі ) бар . Ол бар күшін сала үлкен энтузиазммен еңбек етуі мүмкін немесе жұмыстан қашуы мүмкін . Мотивация - бұл ұйым мақсаты мен жеке мақсаттарына қол жеткізуі үшін өзін және басқаларды қызмет етуге ұйытқы болу процесі . ",kaz
1269,2018-05,co,110,"Менеджер қызметкерлерді жұмысқа қалай бағыттау керек деген мәселемен күнделікті кездеседі . Жақсы орындалған жұмысқа көңілі толып қанағаттану және өз еңбегінің жемісіне масаттану жұмысшыларға мақсат сезімін қалыптандырады . Өз ісінде өзін толық көрсетуге адамның ұмтылуы сөзсіз . Еңбекті ұйымдастыру мен басқару қызметкерлерге осындай мүмкіндікті беретін болса , олардың еңбегінің тиімділігіь және еңбек мотиві де жоғары болады . Қызметкерлерді ынталандыру - бұл оларға еңбек процесінде өздерін толық көрсетуге мүмкіндік береді . Психологиялық және ұйымдастыру - экономкалық бағыттағы мотивация теориялары бар . Оларды екі топқа бөлуге болады : 1 ) мотивацияның мағыналы теориялары , адамдарды басқаша емес , талап етілгендей іс - әрекеттер жасауға итермелейтін адамдардың ішкі қажеттіліктерін идентификациялауға негізделеді ; 2 ) мотивацияның процессуальды теориясы - адамдардың тәрбиесін және танымын ескере отырып , олардың өздерін қалай ұстайтынына негізделген қазіргі теория . ",kaz
1270,2018-05,co,113,"Маслоу бойынша қажеттілік иерархиясы . Барлық қажеттіліктер ішінен бесеуін бөледі : 2 ) қауіпсіздікке және болашаққа деген сенімділікке ; Маслоу теориясы бойынша барлық қажеттіліктерді иерархиялық пирамида түрінде орналастыруға болады . Төменгі деңгейдегі қажеттіліктер қанағаттандыруды талап етеді және мотивацияға жоғары деңгейдегі қажеттіліктер әсер етуден бұрын адамның мінез - құлқына әсер етеді . Уақыт өткен сайын бұл қажеттіліктер өзгеретіндіктен , бір рет тиімді болған мотивация барлық уақытта осылай жұмыс істейді деп есептеуге болмайды . Герцбергтің екі факторлы теориясы . 50 жылдардың екінші жартысында Ф . Герцберг қажеттілікке негізделген мотивация моделін жасады . гигиена - фирма саясаты , жұмыс жағдайы , жалақы , тұлға арасындағы қарым - қатынас және жұмысқа тікелей бақылау жасау дәрежесі ; мотивация - табыс , қызмет бабымен жоғарылау , жұмыс нәтижелерін мойындау және мақұлдау , іскерлік және шығармашылық өсу мүмкіндігі және жауапкершіліктің жоғары дәрежесі . ",kaz
1271,2018-05,co,141,"Герцбергтің мотивация теориясының Маслоу теориясымен ұқсастықтары бар . Оның мотивацияларын Маслоудың жоғары деңгейдегі қажеттіліктерімен салыстыруға болады . Оң көріністер теріс көріністер Оң көріністер теріс көріністер Қанағаттану қанағаттанудың қанағаттанудың қанағаттанбау 3 сурет . Герцберг мотивациясының екі факторлы моделі Мотивацияның үш негізгі процессуальды теориясы бар : күту ( үміттену ) теориясы , әділеттілік теориясы және Портер - Лоулер моделі . Адамдар өз күштерін алға қойған мақсатқа жету үшін қалай бөледі және бағыттайды - бұған жауапты әділеттілік теориясы береді . Яғни адамдар алған марапаттаудың жұмсалған күшке қатынасын субъективті түрде анықтайды және оны басқа ұқсас жұмыстарды орындаған адамдардың марапаттауымен салыстырады . Егер салыстыру нәтижесінде әділетсіздікті немесе дисбалансты байқаса , онда адамда психологиялық жанталасу пайда болады . Бұл жағдайда әділеттілікті қалпына келтіру үшін дисбалансты жөндеу керек . Оны жұмсалатын күштің деңгейін өзгерту немесе алатын марапаттау деңгейін өзгерту арқылы жасауға болады . Сонымен , басқаларға қарағанда өздеріне аз төлейді деп есептейтін қызметкерлер , жұмысты аздап баяу қарқынмен істеуі керек немесе марапаттауды жоғарылату үшін ұмтылуы керек . ",kaz
1272,2018-05,co,103,"Ал өздеріне артық төлейді деп есептейтін қызметкерлер еңбек интенсивтілігін сол деңгейде сақтауға тырысады немесе жоғарылатуға ұмтылады . Сонымен басқару практикасы үшін әділеттілік теориясының қорытындысы : адамдар өздерінің еңбегіне жасалған марапаттау әділетті деп санамайынша , еңбек интенсивтілігін төмендетуге тырысады . Бірақ , әділеттілікті бағалаудың абсолютті сипатта емес салыстырмалы түрде болатынын менеджер білуі керек . Л . Портер және Э . Лоулер күту ( тосу , үміттену ) теориясы мен әділеттілік теориясынан тұратын мотивацияның комплексті процессуальды теориясын жасады . Олардың моделінде бес ауыспалы бар : жұмсалған күш , қабылдау , алынған нәтижелер , марапаттау , қанағаттану дәрежесі . 1 . Марапаттау 2 . Қабілеттілік 8 . Әділеттілік ретінде 3 . Күш жұмсау 6 . Нәтижесі 7б . Марапаттаудың 9 . Қанағат - Осыған байланысты мотивацияның әртүрлі жолдары болады , менеджер білуі керек : ",kaz
1273,2018-05,co,121,"Сонымен , ұйымның жоспары жасалды , оның құрылымы түзілді , жұмыс орындары толықтырылды және қызметкерлердің мінез - құлық мотивтері анықталды . Басқару функциясына қосылатын тағы бір компонент қалды - бұл бақылау . Бақылау бұл жалпы алғанда нақты қол жеткізген нәтижелерді жоспарланған көрсеткіштермен салыстыру . Менеджменттегі бақылау функциясын басқару қызметінің түрі ретінде түсіну керек , соның арқасында ұйым қызметінің көрсеткіштерін белгіленген стандарттармен ( жоспармен ) салыстыра отырып ұйымды дұрыс жолда ұстауға болады . Барлық бақылау жүйелері кері байланыс идеясына негізделген . Нәтижесінде негативті нәтижелерді түзету үшін немесе іс - әрекетті күшейту ( егер нәтиже позитивті болса ) үшін ауытқулар белгіленеді . Бақылау процесінде келесі сұрақтаға жауап алуға болады : біз неге үйрендік ? келесі жолы нені басқаша істеу керек ? жоспардан ауытқу себебі неде ? шешім қабылдауға бақылау қандай әсер етті ? бақылаудың әсері позитивті болды ма ? жаңа мақсаттарды қою үшін қандай қорытынды жасауға болады ? ",kaz
1274,2018-05,co,116,"Басқару практикасында өздерінің бақылау технологиясы болады ( 5 сурет . Бақылаудың қандай технологиясын қолдансақа та , оның соңғы мақсаты менеджмент мақсаты мен әртүрлі жоспарларға қызмет ету болып табылады . Бақылау концеп - Бақылау мақса - Бақылау Бақылау Бақылау кө - циясын таңдау тын анықтау нормасы әдісі лемі , облысы рулер , бақылау рыстығы , реттілі - өндірістік рапевтикалық , лы , қаржылық , мақсаты , бақы - гі және тиімділігі күнделікті , қоры - өнім сапасына , Барлық бақылау жүйелерінің негізіне келесі негізгі талап - критерилер алынуы керек ( 6 сурет : 1 ) бақылау тиімділігі - бақылаудың пайдалылығы , табыстылығы анықталады ( бақылау процесінде анықталған кемшіліктерді табумен және жоюмен байланысты шығындарды азайту ; бақылау техникасы мен персоналдарына , бақылауға кететін шығынды қысқарту ; 2 ) адамдарға әсер ету тиімділігі - қолданылатын бақылау технологиясы қызметкерлерде оң стимулдарды немесе негативті , стресстік реакцияларды тудырады ма , осы мәселе қаралады ; ",kaz
1275,2018-05,co,109,"3 ) бақылау міндетін орындау - бақылау ұйымды басқару жүйесіндегі сәйкес келулерді және ауытқуларды анықтауы ; ауытқуларды жоюға , тиімді шешімдерді жасауға мүмкіндік етуі керек ; 4 ) бақылау шекараларын анықтау - бақылау іс - шаралары шектеулерсіз жүргізілмейді ; тексерілетін бөліктердің ұзақтығы ауытқуларды барынша ерте мерзімде анықтауға мүмкіндік етуі керек ; қолданыстағы заңдылықпен анықталған бақылау нормаларын сақтау керек . міндеттерін орындау , қанағаттану , заңмен белгіленген қателердің алдын алу үйрету , келіспеу , нормаларды сақтау , Алдын ала бақылау процесінде әртүрлі кезеңдердің стандарттардан ауытқуын алдын ала байқауға және көруге болады . Ол екі түрде болады : диагностикалық және терапевтикалық . Диагностикалық бақылауға өлшегіштер , эталондар , ұйымда бір нәрсенің дұрыс еместігін көрсететін ескерту сигналдары сияқты категориялар кіреді . Терапевтикалық бақылау нормативтен ауытқуды тауып қана қоймай , оны түзету шараларын да қабылдайды . ",kaz
1276,2018-05,co,102,"Күнделікті бақылауды жүргізу үшін басқару аппаратына кері байланыс керек . 3 . Қорытынды бақылау . Бұл бақылаудың мақсаты - болашақта қателіктерді болдырмауға көмектесу . Қорытынды бақылау кезінде кері байланыс жұмыс орындалып болғаннан кейін жүргізіледі ( күнделікті бақылауда - орындау процесінде . Қорытынды бақылау кеш жүргізілгенмен , біріншіден , жетекшіге егер ұқсас жұмыстар болашақта да жүргізілетін болса жоспарлау үшін ақпарат береді , екіншіден , мотивацияға жағдай жасайды . 1 . А этапы - стандарттарды белгілеу ( 7 сурет . Ñòàíäàðòòàð - á½ë íàºòû ìàºñàòòàð . Á½ë ìàºñàòòàð æîñïàðëàó ïðîöåñiíå øû¹àäû . Бақылаудың бірінші этапында уақыт шеңберін және жұмысқа бағалау жүргізетін нақты критерилерді белгілеп алу керек . Бұл нәтижелілік деп аталады . Нәтижелілік көрсеткіші алған қойған мақсатқа жету не алу керектігін анықтайды . ",kaz
1277,2018-05,co,129,"2 . Этап Б - қол жеткен нәтижелерді белгіенген стандарттармен салыстыру . Бұл этапта менеджер қол жеткізген нәтижелердің алға қойған мақсатқа қаншалықты сәйкес екенідігін анықтауы керек . Сонымен бірге тағы бір маңызды шешімді қабылдауы керек : анықталған кемшіліктердің стандарттардан ауытқуы қаншалықты қауіпті немесе қауіпсіз және ауытқуларды қаншалықты жіберуге болады . Бұл қызметте ауытқу масштабы , нәтижелерді өлшеу , ақпаратты беру және оны бағалау жүргізіледі . 3 . Этап В - қажетті түзету іс - әрекеттерін қабылдау . Бақылау қажет болғанымен де , ол өте қымбатқа түсуі мүмкін . Сондықтан бақылаудың қандай типін қолдану керектігін мұқият шешу керек . Сондықтан бақылауды ұйымдастыру және жүргізу кезінде бірқатар факторларды ескеру керек және келесі сұрақтарға жауап табу керек : қызметкерлер ұйым мақсатын түсінеді ме ? тривиальды емес маңызды өзгерістерді қамтамасыз ету үшін бақылау жүйесі дұрыс жобаланған ба ? Қолданыстағы бақылау жүйесі менеджерлерге уақыт шеңберінде дұрыс әрекет ету үшін ақпаратты береді ме ? ",kaz
1278,2018-05,co,138,"Әрине болашақта бақылау жүйелерінде жаңа жетістіктер , жаңа жүйелер қолданылады , бірақ олар құрылатын негізіг сол күйінде қалады . Бақылау функциясы ұйымды басқарудың бүкіл процесінің соңғы пункті болып табылмайды . Пратика жүзінде мұндай соңғы пункт жоқ және болмайды да , өйткені әрбір басқару функциясы келесі функция арқылы қозғалысқа келеді . Яғни өздігінен шеңбер бойымен қозғалыс пайда болады . Мысалы , бақылау процесінде алынған ақпарат , жоспарлау этапында , қызметкерлердің жұмысын ұйымдастыру немесе мотивациялауда пайдаланылуы мүмкін . Жоғары деңгейдегі менеджерлер өз жұмыс уақытының басым бөлігін жоспарлау және бақылау функциясын жүзеге асыруға жұмсайды , ал төменгі деңгейдегі менеджерлер ( сызықтық менеджерлер ) кадрларды таңдаумен , олардың жұмысын ұйымдастырумен айналысады . Бірақ басқарудың барлық деңгейінде олар белгілі бір шамада басқарудың барлық төрт функциясын қолланады және орындайды : жоспарлау , ұйымдастыру , мотивация және бақылау . Барлық деңгейдегі менеджерлерді екі негізгі критерий бойынша бағалайды : нәтижелілігі ( яғни тілек етілген нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігі ) және тиімділігі ( нәтижеге шығынды аз жұмсай отырып қол жеткізу мүмкіндігі . ",kaz
1279,2018-47,co,128,"Тауарлардың психологиялық және эстетикалық қасиеттері - реферати та учбові матеріали на um . co . uaТауарлардың психологиялық және эстетикалық қасиеттері Басқарылушы жүйелердің математикалық модельдерін алу жолдары мен ЭЕМ алгоритмдарын құру және басқару Психологиялық қасиеттері - тауарлардыңтұтыну ( пайдалану ) кезінде тұтынушының жанының жайлылығын қамтамасыз ету қабілеттілігі . Жанның жайлылығы - ішкі жан дүниесінің тыныштығы , өзімен және қоршаған ортамен түсінбеушіліктің болмауы . Біреулер үшін жанның жайлылығы сүйікті , дағдылы зат болуы мүмкін , ал біреулер үшін ол үнемі жаңарып отыруы тиіс . Психологиялық талаптар дәм , түс , дауыстың қаттылығы мен тембрі , бейненің айқындылығы және т . б . арқылы қабылданады . Мысалы , жер шары аймағында жеке ас өнімдерін қабылдау ұлттық , діни , отбасылық және басқа да салт - дәстүрлермен айқындалады . Француздар үшін деликатес болып саналатын бақа еті славян елдерінде тамақ ретінде қолданылмайды . Мұсылмандар шошқа етін арам деп жемейді , ал индустар сиыр етін жемейді , себебі Индияда сиыр - қасиетті мал . ",kaz
1280,2018-47,co,135,"Тұтынушы азық - түлік емес тауарларға , әсіресе күрделі техникалық тауарларға белгілі бір психологиялық талаптар қояды . Мысалы , тұрмыстық аудио және бейне техника адамның дыбыс және дәйекті ақпаратты қабылдауының психологиялық мүмкіндіктеріне сәйкес болуы тиіс . Мәселен , дауыстың қаттылығы , кадр санының немесе уақыт бірлігіндегі жолдардың көп болуы шаршап - шалдығуға , нерв жүйесінің қатты қозуына әкеледі . Сондықтан бұндай тауарларды ұзақ және жиі қолдану денсаулық үшін қауіпті . Психофизиологиялық қасиеттер - адамның психофизиологиялық мүмкіндіктеріне сәйкестігін қамтамасыз ету , психологиялық және физиологиялық қажеттілігін кешенді қанағаттандыру қабілеттілігі . Органолептикалық қасиет осы қасиеттердің алуан түрлерінің бірі болып табылады , оның негізін адамның тауардың жеке қасиеттерін сезім органдары арқылы оның қажеттілігін болжайтын психофизиологиялық және физиологиялық және психологиялық жай - күйіне қатысты психофизиологиялық қабылдауын құрайды . Мысалы , шаршау , стресс , деприссия , әр адамда бірдей қажеттілікті тудырмайды . Кейбіреулер жүйкенің тозуын алкоголь сусындарының , шайдың , кофенің , темекі бұйымдарының , ал кейбіреулері тәтті тағамдардың ( шоколад , кәмпит және т . б ) көмегімен шешуге тырысады . ",kaz
1281,2018-47,co,123,"Адамның физиологиясы тұрғысынан қарағанда , бұл өте түсінікті . Өте күшті дәм мен иісті сезу кезінде адам миының бір бөлігінің қозуы екіншісіне , яғни дәм мен иісті қабылдауды қамтамасыз ететін бөлігіне ауысады . Ежелгі дамыған елдер өздері сезбестен әр түрлі хош иістердің , хош иісті шөптердің көмегімен нерв жүйесін емдеген . Бір түрлі ас өнімдерін әр адам әр түрлі қабылдайды , ең бастысы қанағаттандыру сезімін туғызады . Мәселен , шай ішуді жақсы көретіндер бір кесе шайдан , ал кофеқұмарлар - бір кесе кофеден қанағаттанады . Ресей тұтынушыларының көпшілігі тұздалған капустаны немесе тұздалған қытырлақ қиярларды ұнатады , ал солған қиярларды ақауы бар ас ретінде қабылдайды . Эстетикалық қасиеттері - қоғамдық құндылықтар нысанының сезімде қабылданатын белгілерінде көрінетін тауарлардың қабілеттілігі . Заттардың эстетикалық қасиеттерін эстетика ғылымы зерделейді , ол табиғаттағы , заттардағы , көркем шығармашылықтағы және өмірдегі әдеміліктің мәні мен нысандары туралы ғылым . ",kaz
1282,2018-47,co,188,"Тұтынушылардың көбі әдемілікке және үйлесімділікке талпынады . Алайда , олар туралы әр адамның көзқарасы әр түрлі , бұл тек жер шарының әр түрлі аймақтарында тұратын және әр кезеңде өмір сүретін адамдарға ғана тән емес , сондай - ақ бір елде тұратын , тіпті бір отбасындағылардың көзқарастары да әр түрлі болады . Психологиялық қажеттіліктер мен олардың әр алуандылығы - эстетикалық қажеттілігі - жеке дара , сондықтан тауарлардың эстетикалық қасиеттерін қамтамасыз ету күрделі болады . Сыртқы түрі - нысанды , түсті , сыртқы жағдайды , кейде тұтастылықты білдіретін көрсеткіш . Әр түрлі тауарларды эстетикалық тұрғыдан қабылдау үшін сыртқы түрдің атап көрсетілген бірлік көрсеткіштерінің маңыздылығы бірдей болмайды және тауарлардың ерекшеліктеріне байланысты болады . Фирмалық стиль - фирма имиджін және оның шығаратын тауарларын анықтайтын бірыңғай анық бейнеленген стиль . Алайда , фирманың беделін дизайнның көмегімен бекіту , нарықтың белгілі бір сегментін ұстау үшін өз тауарларын белгілі етуді күшейту оның негізгі тағайындалуының бірі болып табылады . Шетелдің көптеген ірі фирмалары өзінің оң жыл , тіпті жүз жыл бойғы фирмалық стилін сақтауға талпынуы осыған дәлел болады , әсіресе , көркем безендендіруде әр түрлі орамдар мен маркалаулар пайда болды . Сыртқы эстетикалылығы оның жай - күйі , текстурасы , шығып тұрған детальдары бойынша бағаланады . Осы көрсеткіштердің үшеуі де бір мезгілде бағаланғанымен , сырттай эстетикалық тұрғыдан қабылдауға бірінші кезекте нысан мен түс әсер етеді . ",kaz
1283,2018-47,co,151,"Композицияның тұтастылығы сыртқы белгілердің ішкі құрылымға өзара тепе - теңдік байланысын бейнелейді және екінші деңгейдегі элементтердің негізгі элементтерге бағыныштылығын , бұйымның барлық бөліктерінің стильдік шешімдерінің бірлестігін болжайды . Эстетикалық тұрғыдан қабылдау кезінде композицияның тұтастылығымен қатар тауарлардың зақымдалуының болмауын сипаттайтын тауарлардың тұтастығы да бағаланады . Соңғысы нысанды ( киім , аяқ киім детальдарының болмауы , ыдыстардың механикалық зақымдануы , түсті ( мысалы , микробиологиялық бұзылуы ) және сыртқы жай - күйді ( мысалы , тесіктер , қиып кетулер , жарылып кетуі , үзілуі және т . б ) нашарлатады . Сән - тұтынушылардың белгілі бір қоғамдық ортада тауарлардың сыртын безендендіруден туындаған немесе қалыптасқан талғамының пайда болуы . Сән стильге қарағанда , белгілі бір дүние тануды бейнелейтін жасанды - көркемдік құралдардың уақытша ортақтастығы . Сән , әдетте , заттық ортаның едәуір қозғалмалы элементтеріне таралады және ол адамның қоршаған ортаны өздерінің заты етуге , пайдаланатын тауарларын әдемірек және жайлы етуге табиғи талпынуы болып табылады . Сонымен қатар , сән адамның тауарға деген талғамын жасына байланысты өзгертіп отырады . Бұған дәлел ретінде жастарға , балаларға , орта және егде жастағы адамдарға арналған киімдердің , аяқ киімдердің , бас киімдердің , бұйымдардың болуын айтуға болады . ",kaz
1284,2018-47,co,112,"Сәнді эстетикалық тұрғыдан қабылдау субъективті болады және нақты тарихи кезеңге тән бағыттарға байланысты болады . Егер әйелдің ұзын көйлектері мен жіңішке өкшелі туфлилары сәнді болса , онда бұны тұтынушылардың көпшілігі эстетикалық қасиеттердің жоғары деңгейі ретінде оң қабылдайды . Егер сән кетсе , онда осы тауарларды жұртшылық теріс қабылдайды . Экологиялық қасиеттері - тауарларды пайдалану немесе тұтыну кезінде қоршаған ортаға олардың зиян келтірмеу қабілеттілігі . Қоршаған ортаның ластануы адамның өміріне қауіпті . Осы жағдайларда экологиялық қасиеттердің маңыздылығы тез арта түседі . Газдарда зиянды заттардың болуы автомобильдердің экологиялық қасиеттері болады , ал маталар мен киімдер үшін - бояғыштардың күштілігі , ұнтақ тәрізді тауарлар ( ұн , крахмал , бор , цемент , кір жуғыш ұнтақтар ) үшін - көлік құралдарының және оларды шашылып қалудан сақтайтын орамалардың сенімділігі экологиялық қасиеттер болады . ",kaz
1285,2018-47,co,105,"Тұтынушылық тауарлардың сапасына қолдану қауіпсіздік тауарларды пайдалану және тұтыну кезінде тұтынушылардың өміріне , денсаулығына және мүлкіне қауіптің болмауы ретінде анықталуы мүмкін . Қауіпсіздік - барлық тұтынушылық тауарларда болуы тиіс маңызды құрал . Басқа қасиеттерге қарағанда , функционалдық немесе әлеуметтік тағайындалудың шығындалуына әкелетін жойылу немесе нашарлау , қауіпсіздік көрсеткіштерінің рұқсат етілген деңгейден артуы өнімді қауіп санатына әкеледі . Бұндай өнім жойылуға жатады , ал тұтынушылық қасиеттерінен айырылған басқа өнім түрі шартты түрде жарамдылыққа жатады және өнеркәсіптік қайта өңдеуге пайдаланылады немесе оның жойылған қасиеттері ақауларды тиісті түрде шеттеткеннен кейін қайта орнына келтірілуі мүмкін . Тұтынушылық тауарлардың қауіпсіздігінің бірнеше түрлері бар ( 2 - сурет . Химиялық қауіпсіздігі - тұтынушының өміріне , денсаулығына және мүлкіне токсиналық затттармен келтірілуі мүмкін зиянның болмауы . ",kaz
1286,2018-47,co,103,"Тауарлардың химиялық қауіпсіздігіне әсер ететін заттар мынадай топтарға бөлінеді : токсиналық элементтер ( ауыр металдардың тұздары ; нитраттар және нитриттар ; пестицидтер ; антибиотиктер ; гормондық аспаптар ; жоғары спирттер және альдегидтер ; күрделі эфирлер ; мономерлер ; орамаларға арналған боямалар ; тыйым салынған асқа қосындылар ; тыйым салынған полимерлік материалдар ( нақты тауарлар үшін . Токсиналық элементтер тауарлардың қауіпсіздігіне елеулі әсер ететеді . Радиациялық қауіпсіздігі - тұтынушының өміріне , денсаулығына және мүлкіне радиоактивтік элементтермен ( изотоптармен ) немесе осы элементтердің ион шығаратын сәулесімен келтірілетін зиянды болдырмау . Механикалық қауіпсіздік - әр түрлі механикалық әсердің ( соққыдан , үйкелуден , тесілуден , деформациядан ) салдарынан тұтынушының өміріне , денсаулығына және мүлкіне зиян келтіруге жол бермеу . Сарапшы және оның құзыреті , сарапшының жеке қасиеттері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1287,2018-47,co,123,"Сарапшы және оның құзыреті , сарапшының жеке қасиеттеріАккордық енбекақының мәнін ашыңыз , оның негізгі ерекшеліктері қандай ? Сараптама мекемелерінде жұмыс жүргізетін және сараптамалық қызметке арнайы рұқсаты ( лицензиясы ) бар сарапшылар сараптама жүргізу құқығына ие бола алады . Ізденушінің базалық ( кеден , заң , материалтану , саудагерлік , өнертану және т . б ) білімі , кеден ісі және сараптаманың негіздерін білуі , зерттеу материалдарына және бұйымдарына қатысты нарық конъюнктурасын білуі , сондай - ақ оның ақпараттық белсенділігі мен кәсіптік , біліктілік және мәдени тұрғыда ақпараттандырылуына байланысты жоғары біліктілігі осындай рұқсатты алу үшін міндетті шарттар болып табылады . Ақпараттық белсенділік - бұл адамның қазіргі ақпараттардың негізін игеруге талпынуы . Ол экспертке кандидаттың ниетіне , қабілетіне және мүмкіндіктеріне байланысты болады . Кәсіби ақпараттандырылуғакеден ісінің даму тарихы және қазіргі күйі бойынша білім көлемі , сондай - ақ белгілі бір класқа , сараптаманың нақты түрлерінің көлемдері мен заттарына сәйкес білім салалары жатады . ",kaz
1288,2018-47,co,110," - жүргізіліп жатқан сараптамаға ұлттық стандарттар мен деректемелер талаптарының сәйкес болуында - кеден сараптамасы қызметін шетелде жүргізудің әдістемелік , ұйымдастырушылық , экономикалық және құқықтық мәселелерінде ( ережелерде ) кәсіби ақпараттандырылуы тиіс . Квалиметрикалық ақпараттандырылуы - сарапшының өнім сапасын бағалаудың сандық әдістерімен айналысатын ғылым , яғни квалиметриялардың негіздерін білуін көздейді . Квалиметрия сандық бағалаудың негізгі әдістерін және қазіргі талдау аспаптарын , сондай - ақ сарапшының зерделенетін материалдар мен бұйымдар сапасының объективті сараптамалық бағасын табуға және қолдануға , оның ішінде сапа көрсеткіштерінің номенклатурасын дұрыс таңдауды жүзеге асыруға және олардың бағалау шкаласын сауатты жасауға талпынуын пайдаланады . Мәдени ақпараттандырылуы - сарапшының эрудициясына және энциклопедиялық біліміне негізделеді . Ол жаратылыстану , техникалық , гуманитарлық ғылымдар саласындағы білімдерді меңгеруі тиіс . Зерттелетін материалдар туралы халықаралық ақпаратты меңгеруі үшін шет тілдерді меңгеруі қажет . ",kaz
1289,2018-47,co,117,"Өзінің кәсіби және квалиметрикалық құзіретін кеден сарапшысы - жоғары оқу орындарының , академияның немесе институттың күндізгі немесе сырттай оқыту бөлімдерінде біліктілігін арттыру ; - сараптамаларға және сертификаттауға тұрақты түрде қатысу ; - теориялық және практикалық квалиметрия саласында өз бетінше жұмыс жүргізу арқылы арттыра алады . Сарапшының жеке қасиеттері оның қабілеттілігімен , біліктілігімен , дағдысымен , еңбекке деген көзқарасымен ( оның ішінде өз жұмысын жақсы атқаруға талпынуымен , қарым - қатынас жасай алуымен ( оның ішінде күрделі , кейде ұрыс - жанжал жағдайларында жұмыс істей алуымен ) анықталады . Сарапшының есі дұрыс адам болуы керек , ол талдау жасау дағдысын меңгеруі , оқиғаны шынайы тұрғыдан қабылдай алуы тиіс . Сонымен қатар оның физиологиялық ерекшеліктері : түсті тану , көру , еске сақтау қабілеті терең дамыған , денсаулығы мықты немесе барлық жағдайда да көңіл күйі жақсы , бір қалыпты , жинақы , жылдам , қырағы , т . б . болуы тиіс . ",kaz
1290,2018-51,co,152,"Студентке арналған тапсырма - реферати та учбові матеріали на um . co . uaIV . ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ КЕСТЕСІ А ) мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры Андай пунктерінде төлемдік тапсырмалар шаблонына түзетулер енгізіледі ? Бактерия идентификациясына арналған негізгі биохимиялық тесттер . Сіздерге дәрілік өсімдік шикізатының үлгісі ұсынылады . 1 . Дәрілік өсімдік шикізатынан биологиялық белсенді заттардың бөлінуі . 2 . Сан көрсеткіштерді анықтау ( ұсақталуын , ылғалды , жалпы күлін , органикалық және минералды қоспасын ) 1 . Шайқұрайдың химиялық құрамында әсер етуші заттар - антрацен туындылары : гиперицин , псевдогиперицин және т . б . олардың көлемі 0 , 5 % жетеді . 10 - ға дейін шайырлы заттар . Қажетті зертханалық құралдар ( колба , воронка . Келі мен келсап , сүзгіш қағаздар , таразылар , өлшегіш тастар , пробиркалар , су моншасы , тазартылған су , кері тоңазытқыш ) таңдап алынады . Шайқұрайды келіде ұсақтайды . 1 г салмақтағы шәйқұрай ұсақталған шикізатын алып , көлемі 150 мл кері тоңазытқышқа қосылған колбаға салады . Өлшенген шикізатқа 50 % спиртті ерітіндісін құяды . Су моншасында 30минут қайнатады . Мақта арқылы сүзіп , мақтаны спиртпен шайып , бөліндіні алады . ",kaz
1291,2018-51,co,105," · Флавоноидты рутинге қайта есептеу кезінде 1 , 5 % кем емес , ылғалдылығы 13 % көп емес , · 10 % хлорлысутек қышқылы 10 % - да ерімейтін күл 1 % кем емес ; · сабағы 50 % кем емес ; диаметрі 7 мм болатын елеуіштен өтпей қалған бөлшектері · 10 % кем емес ; диаметрі 0 , 3 мм болатын елеуіштен өтетін бөлшектері 10 % кем емес ; Емтихан алушыға арналған ақпарат - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Lt ; guestion > Уақытша бос ақша қаражаттарын жинақтау және оларды тиiмдi қолдану үшін не арналған Төмендегі берілген белгілерге сәйкес бітірушінің дәрілік өсімдік шикізатының құрамындағы эфир майына дұрыс сараптама жүргізе алуын , негізгі әсер етуші заттарды сандық анықтауды дұрыс жүргізуін бағалауыңызды өтінеміз . ",kaz
1292,2017-39,co,103,"Дәрілік өсімдік шикізатындағы белсенді заттарға сараптама жүргізу . Дәрілік өсімдік шикізатындағы әсер етуші заттарды анықтау . Жасуша зақымдануының арнайы емес көріністері - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Жасушаның гипоксиялық зақымдануы кезіндегі теңгерілулік құбылыстарға жатқызуға болады Жасушаның созылмалы зақымдануының апаттық сатысында байқалады Жасушаның созылмалы зақымдануының тұрақты бейімделу сатысында байқалады A ) Жоғары температураның әсерінен нәруыз молекулаларының табиғатын жоғалтуы F ) Жасушаның кальциймен зорығуынан тотығу және фосфорлану үрдістерінің ажырауы H ) Механикалық жайт әсерінен жасуша мен субжасушалық құрылымдардың құрылымы бұзылуы 10 . Жануарларға фенилгидразинді енгізгенде , эритроциттер саны азайып , қанда бос және метгемоглобин пайда болды . Эритроциттер бұзылуының , қанда бос және метгемоглобин мөлшерінің арту патогенезінде маңыздысы : A ) Эритроциттер мембранасы липидтерінің пероксидтік тотығуы ",kaz
1293,2017-39,co,101,"C ) Эритроциттердің мембраналық фосфолипазалары әсерленуіD ) Зақымданған эритроциттерден гемоглобиннің қанға шығуы 11 . Артериялық гиперемия дамуында қанда , артықтығы маңызды : 13 . Қабыну ошағындағы физикалық - химиялық өзгерістер жататыны : C ) Жоғары протеолиздік белсенділігімен ерекшеленеді 16 . Қызбаның үшінші сатысында жылу шығарудың күшеюі байланысты : 17 . Аллергиялық серпілістердің реагиндік түрінің иммундық сатысы сипатталады : А ) Антигенді танып , оны Т - лимфоциттерге таныстырумен С ) Сезімталдығы жоғарылаған Т - лимфоциттердің клоны түзілуімен D ) IgЕ иммуноглобулинінің титрі жоғарылап , олардың мес жасушаларының бетіне бекуімен Е ) IgG иммуноглобулинінің титрі жоғарылап , олардың мес жасушаларының бетіне бекуімен 19 . Өспе жасушаларының шексіз өсуі патогенезінде маңызы бар : C ) Онконәруыздар түзілуінің күшеюі және өсіп - өнудің аутокриндік түрткіленуі F ) Өспе жасушаларының беткейінде адгезиялық молекулалар санының азаюы ",kaz
1294,2017-39,co,110,"Вегативтік жүйке жүйесі : А - симпатикалық жүйе , Б - парасимпатикалық жүйе . - реферати та учбові матеріали на um . co . uaВегативтік жүйке жүйесі : А - симпатикалық жүйе , Б - парасимпатикалық жүйе . Орталық жүйке жүйесінде қозудың кеңістік және мерзімдік жиынтығы Соматикалық ( солдан ) және вегативтік ( оңнан ) рефлекстердің схемасы . Сабақтың тақырыбы бойынша бақылау : ОЖЖ тежелу процестері . Егер күндіз терезеден көп уақыт далаға қарап тұрып , содан соң көзіңді жұмсаң , біршама уақыт ішінде айқаспасын көресін . Бұл көрініс қандай жүйкелік орталықтың қасиетімен түсіндіріледі және бұның тегершігі қандай ? Жүйке орталықтарындағы бір уақытылы және іздік қозудың физиологиялық тегершігі . Адам тік қалпында оң аяғын көтереді , рефлексорлрдың жиырылуын не шақырады ? Берілген құбылыстың тегершігі қандай ? ЭЭГөге наркоз кезінде науқаста амплитудасы 280 мВ және жиілігі 0 , 57 Гц потенциалдар пайда болды . Операция өткізуге наркоз тереңдігі жеткілікті ме ? ",kaz
1295,2018-51,co,105,"ЭЭГ толқындарының негізгі түрлері және оларға мінездеме . Толқындардың жеке түрлерінің мидың функционалды жағдайымен байланысы . Берілгендерге баға . Тақырып . Кеңестік кезеңдегі білім беру жүйесі мен педагогика ғылымы - реферати та учбові матеріали на um . co . ua Тақырып . Кеңестік кезеңдегі білім беру жүйесі мен педагогика ғылымы I . К чему стремится педагогика , какой она должна быть и в чем ее задачи ? MATLAB жүйесін іске қосу және оның кесте интерфейсінің элементтерімен танысу Айқын емес шығару жүйесінің ережелерін корсететін бағдарлама Айқын емес шығыс жүйесінің ережелер қорын қалыптастыру Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ( 1941 - 1945жж ) кеңестік мектеп . Әскери уақыт жағдайында мектеп оқу - тәрбие жұмысының ерекшеліктері . - В . В . Давыдов , Д . Б . Эльконин , Л . В . Занковтың дамыта оқыту ; ",kaz
1296,2018-51,co,116," - Жалпы орта білім беру тұжырымдамасы ( В . В . Краевский , И . Я . Лернер , М . Н . Скаткин ) 1980 - 1990 жж . кеңестік мектеп және педагогика ғылымының дамуы . 9 - тақырып . Қазақстан тарихында мектептің , тәрбие мен педагогикалық ой - пікірлердің дамуы ( XV - XVIII ғғ . Қазақ хандығы кезеңі ) Қазақстан территориясындағы тәрбие мен қоғамдық дамудың ежелгі көздері . Педагогикалық мәдениет көздері . Алтын Орда дәуірінің күйреуі . Хазақ хандығы кезіндегі білім беру . Этносаяси және мәдени жағдайлар , олардың халық ағартушылығына ықпалы . Жазба және ауыз әдебиетінің дамуы . Қазақ даласындағы философтар мен ақындардың тәрбие бағыттары . Жыраулардың ағартушылық қызметтері . Билер институты және оның жастардың прогрессивті тәрбиесіне ықпалы . Медресе мен діни мектептердің ағартушылық іс - әрекеттері . Дәріс . ҚР - да 12 жылдық орта білім беру моделіне көшу жағдайындағы білім беруді басқарудың жаңа тәсілдері . - реферати та учбові матеріали на um . co . ua ",kaz
1297,2018-51,co,111,"Дәріс . ҚР - да 12 жылдық орта білім беру моделіне көшу жағдайындағы білім беруді басқарудың жаңа тәсілдері . Азақстан Республикасындағы саяси жаңару : жуй - күйі , мәселелері . Арнайы білім беру жүйеснің әлеуметтік - мәдени тұрғыдан қалыптасу тарихи кезеңдері . Аталған студенттерге төмендегідей білімдерін қалыптастыруға ықпал етеді . Дәріс тақырыбы : Компьютерлік сауаттылық , білімділік және мәдениет . Дәріс . Ғылыми дүниетаным - оқушының интеллектуалды дамуының негізі . 3 . Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық жалпы орта білім беру тұжырымдамасы . 1 . Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық жалпы орта білім беру тұжырымдамасы . 2 . Кенжеғұлова А . К . 12 жылдық білім берудің психологиялық - педагогикалық негіздері . 5 . Оконь В . Введение в общую дидактику . - М : Высшая школа , 1990 1 . Безрукова В . С . Педагогика . Проективная педагогика . Уч . пособие для инженерно - пед . институтов . Екатеринбург , 1996 . - 344 с . ",kaz
1298,2018-51,co,103,"5 . Коркина В . И . Дидактика в схемах и таблицах : Уч . пособие . - КарГУ . Караганда : Изд . ВО КарГУ , 200412 жылдық білім беру мақсаты , міндеттері . Тұжырымдаманың мақсаты - 12 жылдық мектеп жағдайында Қазакстан Республикасының жалпы орта білім беру жүйесін жаңарту жолдары мен дамыту стратегиясын айқындау . - 12 жылдық мектептегі білім беру максатын , міндеттерін , құрылымын , мазмұнын және оку - тәрбие процесін ұйымдастырудың ерекшеліктерін ашып көрсету ; - 12 жылдық білім беруге көшудің қаржылык - экономикалық негіздемесін дайындау ; - Әлемдік үрдістер мен отандык тәжірибеге сүйене отырып , 12 жылдык жалпы орта білім беруге көшудін негіздемесі . - 12 жылдық жалпы орта білім берудің мақсаты мен күтілетін нәтижелері . - Білім беру мазмүнын жаңартудың негізгі бағыттары . ",kaz
1299,2018-51,co,113," - Білім беру процесін үйымдастырудың ерекшеліктері - Білім берудің күтілетін нәтижелерін бағалау жүйесі . - 12 жылдық жалпы білім беру тұжырымдамасын іске асыру жағдайлары . Әлемдік және отандық тәжірибеге сүйене отырып , 12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі Білім беру жүйесіндегі өзгерістерге негізделген әлемдік дамудың негізгі үрдістері мыналар болып табылады : - постиндустриалдық , ақпараттық қоғамға көшу , мәдениаралық өзара қатынас ауқымының кеңеюі ; - халықаралык ынтымақтастык , нәтижесінде шешілуі мүмкін ғаламдық проблемалардың туындауы және өсуі ; - экономиканың қарқынды дамуы , бәсекелестіктің өсуі ; Осыған сәйкес дамыған елдердің білім беру жүйесінде білім беру философиясы мен әдіснамасын жаңарту үрдістері , білім беру мазмұның құру әдістерінің өзгеруі , білім беру мазмұнындағы жетілдірілген модельдердің жасалуы , білім беруді басқарудың тиімді тәсілдерін іздеу және т . б . үрдістер байқалып отыр . ",kaz
1300,2018-51,co,107,"Оқытудын дәстүрлі өнімсіз стилін ығыстыру және оқушылардың танымдық белсенділігі мен өзіндік ойлауын қамтамасыз ететін жаңа дамытушы , сындарлы білім беру моделіне көшу әлемдік білім берудің стратегиялық бағыттарының бірі болып табылады . Қазақстандық жалпы орта білім беретін мектеп сонғы жылдары өзінің келбетін өзгертті . Білім беруді жаңарту жүйесін қолдайтын нақты қадамдар жасалды . Олардың ішінде мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарттарының әзірленуі және енгізілуі , кредиттік технология негізіндегі үш сатылы жоғары білім моделінің енгізілуі , вариативті білім берудін енгізілуі , білім сапасын бағалау критерийлерін әзірлеу жөнінде жүмыстар басталды . Бірақ қол жеткен жетістіктер адам капиталының дамуы мен орнықты экономикалық есуді толық камтамасыз ете алмайды . Қазақстанның білім беру жүйесінің даму деңгейіне кері ыкпал ететін мынадай факторлар қалып отыр : ",kaz
1301,2018-51,co,106," - Орта білім беру жүйесінде диагностикалық мақсаттылыктың болмауы - Білім берудің жеке тұлғаның дамуына емес , формальды нәтижелерге бағдарлануы . - Оқу жетістіктерін бағалауда оқушыны қызықтырмайтын , шынайылықты қамта - масыз етпейтін және қиындық тудыратын жағдайға душар ететін ескірген жүйенің сақ - талуы . - Жасөспірімдердің тұлғалық , азаматтық және адамгершілік касиеттерінің жеткілікті дамымауы , өзін - өзі аныктау мотивтерінін болмауы , өзіндік кызығушылығы мен болашақ жоспарын сезіну деңгейінің төмендігі . Қазақстан қоғамының қазіргі геосаяси , экономикалық және әлеуметтік жағдайы , әлемдік білім кеңістігіне кірігуі Қазақстан Реслубликасының жалпы орта білім жүйесін жаңғыртуды , атап айтканда , орта білім мазмұны мен құрылымын , мақсаттарын қайта қарауды және оқыту мерзімін кеңейтуді талап етеді . Қазіргі кезеңде 12 жылдық мектепке есептелген белгілі бір халықаралық білім беру стандарты қалыптасты . ",kaz
1302,2018-51,co,103,"Еуропа кеңесінің ( 1992 ж ) Декларациясына сәйкес 12 жылдық білім беру әлемдік білім кеңістігінде 136 елде жүзеге асырылуда . Олардын ішінде дамыған еддерден : АКШ , Жапония , Германия , Франция және т . б . ТМД елдерінен 12 жылдык окыту мерзімін Беларусь , Украина , Өзбекстан және Балтық елдері таңдады . Қазақстанның 12 жылдық . білім беруге көшуі білім берудің жаңа ұлттық моделін жобалаудың стратегиялык міндеттерін табысты шешуге мүмкіндік береді . Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық жалпы орта білім беру Тұжырымдамасы - жалпы орта білім беру жүйесінің мақсаты , міндеттері , ұйымдастыру ұстанымдары мен бағыттары бейнеленетін негізгі құжат болып табылады . Оқушыны тұлғалык дамыту міндеттерін іске асырудағы , оның психикалық және физио - логиялық денсаулығын сақтаудағы , әлеуметтендірудегі мектеп білімінің рөлін күшейтудің маңызы зор . ",kaz
1303,2018-51,co,106,"1 . Тақырыбы . Тарихи - педагогикалық зерттеулердің әдістері , әдіснамасы . 1 . Ғылым және оқу пәні ретіндегі педагогика тарихының пәні , міндеттері мен әдістері . 2 . Педагогика тарихының басқа ғылымдармен байланысы ( жалпы тарих , философия , мәдениеттану , филология т . б . 3 . Педагогика тарихының әдіснамасы , педагогика тарихы мен қазіргі заман . Мақсаты : Жоғары педагогикалық оқу орындарында болашақ мұғалімдерді кәсіптік даярлау жүйесінде педагогика тарихының алатын орны , мақсаты мен міндеттері , педагогика тарихының басқа ғылымдармен байланысы , әдіснамасы туралы түсінік беру . 1 . Педагогика ғылымының саласы ретінде педагогика тарихы қандай мәселелерді зерттейді ? 2 . Педагогика тарихының пәні , мақсаты мен міндеттерін атаңыз ? 3 . Педагогика тарихының болашақ маман даярлаудағы рөлі мен маңызы қандай ? 4 . Педагогика тарихы қандай ғылымдармен тығыз байланысады ? 5 . Тарихи - педагогикалық құбылыстарды зерттеуде қандай әдістер кеңінен қолданылады ? ",kaz
1304,2014-41,pp,84,"Әдіс ( гр . metohodos - танып білудің немесе зерттеудің жолы , теория , ілім ) - танып білу жолы ; іс - әрекеттің , істің тәсілі , шындықты меңгерудің практикалық және теориялық тәсілдер мен операциялардың жиынтығы . Зерттеу әдістері - құбылыстарды зерттеуге және алуан түрлі ғылыми мәселелерді шешуге арналған әдіс , тәсілдердің жиынтығы . Педагоикалық процестерді талдау әдістері : сауал - сұрақ жүргізу , әңгіме , рейтинг , бақылау , эксперимент т . б ; теориялық көздерді зерттеу әдістері : монографиялық , документациялық , салыстырмалы тарихи т . б . ; мәліметтерді өңдеу және талдау әдістері : статистикалық , статистикалық емес өңдеу т . б . Тәжірибені зерттеу - педагогикалық зерттеудің ертеден қолданылып келе жатқан әдістерінің бірі . ",kaz
1305,2015-27,pp,112,"Дата : 08 - янв - 2014 10 : 43 , Раздел : Просматриваемые Наверх , ВернутьсяУ нас вы сможете посмотреть Кешір мені 190 бөлім соңғы Келін индийский сериал Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі 105 492 просмотра . ( Соңғы бөлім ) Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді Дениз пародия келин сонгы болими Узбек келін телехикая соңғы бөлім Ð ÑƒÑ Ñ ÐºÐ ¸ Ðµ Ð ¸ Ð Ñ € Ð¼Ñ Ð½Ð ¸ Geography of Nepal - Wiki Article келін соңғы бөлім смотреть онлайн Бесплатное видео в hd качестве без рекламы , без смс и без Дата : 08 - янв - 2014 14 : 43 , Раздел : Просматриваемые Наверх , Вернуться Келін индийский сериал ананди қазақша Келін үнді фильмі Келін үнді ( Соңғы бөлім ) уои тубе У нас вы сможете посмотреть Кешір мені 190 бөлім соңғы Келін индийский сериал ",kaz
1306,2017-22,at,104,"Сочинение на казахском языке . Қазақ тілі - күшті тілосы мемлекеттің түпкілікті тұрғындары қазақтардан басқа Қытай , Монғолия , Иран , Ауғанстан , Түркия мемлекеттері мен ТМД - ның Ресей , Өзбекстан , Қырғызстан , Түркіменстан сияқты республикаларында тұратын қазақтардың да ана тілі . батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады . Бұл тармаққа кіретін тілдер – қарақалпақ , ноғай , татар , башқұрт , қырғыз , қырым татары , қарайшай , балқар , құмық және тағы басқа тілдер . Қазақ тілі - өзіндік әдеби , ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл . Қазақ тілінің тарихы әртүрлі тарихи кезеңдерді бастан кешкен қазақ халқының тарихымен Оның қалыптасуға бет алуы ХІ - ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда болу кезеңінен басталып , ХҮ ғасырдағы қазақ хандығы тұсында әбден қалыптасып болған еді . Басқа ",kaz
1307,2017-22,at,108,"түркі тілдерімен салыстырғанда , сөздік қоры жөнінен , қазақ тілі – ежелгі тазақалпын тұтас сақтап келе жатқан тілдердің бірі . Ғалымдардың пайымдауынша , қазақ тілінің ауыз әдебиеті және жазба әдебиеті сияқты екі қайнар көзі бар . барлық сатыларын бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше жетілген ұлттық тіл . техникалық , құқықтық , педагогикалық , саяси , өнертанушылық әдебиеттер жарияланады . Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым - қатынас тілі болумен ғана шектеліп қалмайды , оның мұрағаттық , ақпараттық қасиеттері де мол . Қазақ тілі – бай да құнарлы тілдердің қатарына жатады . Ежелгі бабаларымыздың тарихы , шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ана тіліміз арқылы жетіп отыр . Тіл тарихы халық тарихына ұқсас . Қоғамның жылжып , өзгеруіне Қазақ тілі тарихында орын алған түрлі қиындықтар мен ",kaz
1308,2017-22,at,101,"дағдарыстардың объективті себептері бар . Біріншіден , қазақ халқы үш ғасырғажуық орыс отаршылдығының қыспағында болып , ұлт ретінде жойылып кетудің бірнеше сатыларын бастан кешірді . Екіншіден , Жоңғар шапқыншылығының халқымызға тигізген зардаптары да орасан зор болды . Үшіншіден , Кеңес өкіметі жетпіс жылдан астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы деген желеумен ұсақ ұлттардың тілдеріне қысым жасап келгені белгілі . қыркүйекте қабылданған "" Тіл туралы ” Заңда "" Тіл - халықтың ұлы жетістігі , әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі ” делінген . Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында "" Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады ” деп жазылған . Н . Ә . Назарбаев "" Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде ” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді . Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі ",kaz
1309,2017-22,at,103,"жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда . Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер детәуелсіздігінің ең басты белгісі - оның ана тілі , ұлттық мәдениеті . Өзінің ана тілі , ұлттық мәдениеті жоқ ел өз алдына мемлекет болып өмір сүре алмайды . Дүниедегі барлық халық тәуелсіздікке ұлттық қадір - қасиетін , мәдениетін , ана тілін сақтап қалу үшін ұмтылады . Сондықтан , кез - келген мемлекет өзінің аумақтық Ана тілін дамыту , қорғау дегеніміз – өз ана тілінде таза Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден - ақ бағдарлап , сөз өнерін бар өнердің басы деп санаған . Мысалы : "" Өнер алды – қызыл тіл ” , "" Тіл тас жарады , тас жармаса бас жарады ” , "" Тоқсан ауыз сөздің , тобықтай түйіні бар ” ",kaz
1310,2016-50,at,103,"сөздері халқымыздың орынды сөзге қандай мән бергенін көрсетеді . Абайдыңданалығына , Махамбеттің батылдығына , Бұқардың ақылгөйлігі мен халқына деген Бөгенбай мен Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп , рухани өмірімізге азық етеміз . С . Бегалин атындағы Мемлекеттік республикалық балалар "" Қазақ тілім , өркенде , Бола бер күшті , көркем де ! ” атты әдістемелік құралды ұсынып отыр . Құрал мұғалімдер мен оқушыларға ғана емес , ұрпақ өсірер , оның келешегін ойлар исі қазаққа арналады . Источник : Сочинение на казахском языке . Қазақ тілі - күшті тіл осы мемлекеттің түпкілікті тұрғындары қазақтардан басқа Қытай , Монғолия , Иран , Ауғанстан , Түркия мемлекеттері мен ТМД - ның Ресей , Өзбекстан , Қырғызстан , Түркіменстан сияқты республикаларында тұратын қазақтардың да ана тілі . батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады . Бұл тармаққа кіретін тілдер – ",kaz
1311,2016-50,at,103,"қарақалпақ , ноғай , татар , башқұрт , қырғыз , қырым татары , қарайшай , балқар , құмық және тағы басқа тілдер . Қазақ тілі - өзіндік әдеби , ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл . Қазақ тілінің тарихы әртүрлі тарихи кезеңдерді бастан кешкен қазақ халқының тарихымен Оның қалыптасуға бет алуы ХІ - ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда болу кезеңінен басталып , ХҮ ғасырдағы қазақ хандығы тұсында әбден қалыптасып болған еді . Басқа түркі тілдерімен салыстырғанда , сөздік қоры жөнінен , қазақ тілі – ежелгі таза қалпын тұтас сақтап келе жатқан тілдердің бірі . Ғалымдардың пайымдауынша , қазақ тілінің ауыз әдебиеті және жазба әдебиеті сияқты екі қайнар көзі бар . барлық сатыларын бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше жетілген ұлттық тіл . ",kaz
1312,2016-50,at,107,"техникалық , құқықтық , педагогикалық , саяси , өнертанушылық әдебиеттержарияланады . Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым - қатынас тілі болумен ғана шектеліп қалмайды , оның мұрағаттық , ақпараттық қасиеттері де мол . Қазақ тілі – бай да құнарлы тілдердің қатарына жатады . Ежелгі бабаларымыздың тарихы , шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ана тіліміз арқылы жетіп отыр . Тіл тарихы халық тарихына ұқсас . Қоғамның жылжып , өзгеруіне Қазақ тілі тарихында орын алған түрлі қиындықтар мен дағдарыстардың объективті себептері бар . Біріншіден , қазақ халқы үш ғасырға жуық орыс отаршылдығының қыспағында болып , ұлт ретінде жойылып кетудің бірнеше сатыларын бастан кешірді . Екіншіден , Жоңғар шапқыншылығының халқымызға тигізген зардаптары да орасан зор болды . Үшіншіден , Кеңес өкіметі жетпіс жылдан астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы ",kaz
1313,2016-50,at,107,"деген желеумен ұсақ ұлттардың тілдеріне қысым жасап келгені белгілі . қыркүйекте қабылданған "" Тіл туралы ” Заңда "" Тіл - халықтың ұлы жетістігі , әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі ” делінген . Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында "" Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады ” деп жазылған . Н . Ә . Назарбаев "" Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде ” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді . Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда . Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер де тәуелсіздігінің ең басты белгісі - оның ана тілі , ұлттық мәдениеті . Өзінің ана тілі , ұлттық мәдениеті жоқ ел өз алдына мемлекет болып өмір сүре алмайды . Дүниедегі барлық халық тәуелсіздікке ұлттық қадір - қасиетін , мәдениетін , ана ",kaz
1314,2016-50,at,107,"тілін сақтап қалу үшін ұмтылады . Сондықтан , кез - келген мемлекет өзінің аумақтықАна тілін дамыту , қорғау дегеніміз – өз ана тілінде таза Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден - ақ бағдарлап , сөз өнерін бар өнердің басы деп санаған . Мысалы : "" Өнер алды – қызыл тіл ” , "" Тіл тас жарады , тас жармаса бас жарады ” , "" Тоқсан ауыз сөздің , тобықтай түйіні бар ” сөздері халқымыздың орынды сөзге қандай мән бергенін көрсетеді . Абайдың даналығына , Махамбеттің батылдығына , Бұқардың ақылгөйлігі мен халқына деген Бөгенбай мен Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп , рухани өмірімізге азық етеміз . С . Бегалин атындағы Мемлекеттік республикалық балалар "" Қазақ тілім , өркенде , Бола бер күшті , көркем де ! ” атты әдістемелік құралды ұсынып отыр . Құрал мұғалімдер мен оқушыларға ғана емес , ұрпақ өсірер , ",kaz
1315,2017-34,at,150,"оның келешегін ойлар исі қазаққа арналады . Источник : Сочинение на казахском языке . Қазақ тілі - күшті тіл Қазақ тілі осы мемлекеттің түпкілікті тұрғындары қазақтардан басқа Қытай , Монғолия , Иран , Ауғанстан , Түркия мемлекеттері мен ТМД - ның Ресей , Өзбекстан , Қырғызстан , Түркіменстан сияқты республикаларында тұратын қазақтардың да ана тілі . Қазақ тілі – батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады . Бұл тармаққа кіретін тілдер – қарақалпақ , ноғай , татар , башқұрт , қырғыз , қырым татары , қарайшай , балқар , құмық және тағы басқа тілдер . Қазақ тілі - өзіндік әдеби , ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл . Қазақ тілінің тарихы әртүрлі тарихи кезеңдерді бастан кешкен қазақ халқының тарихымен тығыз байланысты . Оның қалыптасуға бет алуы ХІ - ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда болу кезеңінен басталып , ХҮ ғасырдағы қазақ хандығы тұсында әбден қалыптасып болған еді . Басқа түркі тілдерімен салыстырғанда , сөздік қоры жөнінен , қазақ тілі – ежелгі таза қалпын тұтас сақтап келе жатқан тілдердің бірі . Ғалымдардың пайымдауынша , қазақ тілінің ауыз әдебиеті және жазба әдебиеті сияқты екі қайнар көзі бар . ",kaz
1316,2017-34,at,139,"Қалыптасудың барлық сатыларын бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше жетілген ұлттық тіл . Ана тілімізде әдеби шығармалар , ғылыми - бұқаралық , техникалық , құқықтық , педагогикалық , саяси , өнертанушылық әдебиеттер жарияланады . Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым - қатынас тілі болумен ғана шектеліп қалмайды , оның мұрағаттық , ақпараттық қасиеттері де мол . Қазақ тілі – бай да құнарлы тілдердің қатарына жатады . Ежелгі бабаларымыздың тарихы , шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ана тіліміз арқылы жетіп отыр . Тіл тарихы халық тарихына ұқсас . Қоғамның жылжып , өзгеруіне байланысты тіл де дамып , өзгеріп отырады . Қазақ тілі тарихында орын алған түрлі қиындықтар мен дағдарыстардың объективті себептері бар . Біріншіден , қазақ халқы үш ғасырға жуық орыс отаршылдығының қыспағында болып , ұлт ретінде жойылып кетудің бірнеше сатыларын бастан кешірді . Екіншіден , Жоңғар шапқыншылығының халқымызға тигізген зардаптары да орасан зор болды . Үшіншіден , Кеңес өкіметі жетпіс жылдан астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы деген желеумен ұсақ ұлттардың тілдеріне қысым жасап келгені белгілі . ",kaz
1317,2017-34,at,153,"1989 жылы 11 қыркүйекте қабылданған "" Тіл туралы ” Заңда "" Тіл - халықтың ұлы жетістігі , әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі ” делінген . Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында "" Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады ” деп жазылған . Елбасы Н . Ә . Назарбаев "" Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде ” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді . Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда . Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер де баршылық . Ана тілін дамыту , қорғау дегеніміз – өз ана тілінде таза сөйлеу және оны жақсы біліп , туған анадай сүю . Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден - ақ бағдарлап , сөз өнерін бар өнердің басы деп санаған . Мысалы : "" Өнер алды – қызыл тіл ” , "" Тіл тас жарады , тас жармаса бас жарады ” , "" Тоқсан ауыз сөздің , тобықтай түйіні бар ” сөздері халқымыздың орынды сөзге қандай мән бергенін көрсетеді . Абайдың даналығына , Махамбеттің батылдығына , Бұқардың ақылгөйлігі мен халқына деген жанашырлығына , Абылайдың данышпандығына , Бөгенбай мен Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп , рухани өмірімізге азық етеміз . ",kaz
1318,2018-39,at,114,"С . Бегалин атындағы Мемлекеттік республикалық балалар кітапханасы назарларыңызға "" Қазақ тілім , өркенде , Бола бер күшті , көркем де ! ” атты әдістемелік құралды ұсынып отыр . Құрал мұғалімдер мен оқушыларға ғана емес , ұрпақ өсірер , оның келешегін ойлар исі қазаққа арналады . Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi - Басқы бет 3000 - 4300 , 5000 - 8200 нұсқалары аралығындағы ҰБТ тест жауаптары ! ҰБТ тесттері 36 пайызға жаңарды . Бұл жөнінде Білім және ғылым министрлігі Бақытжан Жұмағұлов мәлімдеді . Соңғы бес жылда АҚШ - та шыққан кітаптардың көбі балалардың шығармашылығы болып саналады екен . Басылым компаниялары да бұл кітаптарды интернет арқылы сатуды дәстүрге айналдырған . Мәселен , 14 жастағы Бен Хекман есімді жасөспірімнің ойдан құралған рок - группа туралы жазған шығармасы 700 данамен шығып , түгелдей дерлік сатылып кеткен . Бұл – кітапқа кеткен шығынды өтеп отыр деген сөз . ",kaz
1319,2018-39,at,115,"Ал баспагер болса , өз сөзінде KidPub компаниясы amazon . com онлайн - дүкенінде сауда қызып жатқанын айтып өтті . Бала - жазушылардың ата - анасы болса , балаларына тек қана шабыт беру үшін қаржыландыратын көрінеді . Расымен де , балалар өз шығармашылығының кітап болып шығуын өте үлкен жетістік санайды емес пе ? Білімділік : Оқушылардың математикаға қызығушылығын , ынтасын , зейінін арттыру , алған білімдерін тереңдету . Дамытушылық : Ой - өрісін кеңейту , логикалық ойлау қабілетін дамыту . Тәрбиелік : Оқушыларды жолдастыққа , алғырлыққа , белсенділікке және жеке тұлға етіп қалыптастыру . Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi - Мектебіміз туралы ақпарат Бегалин Талап Ақылұлы – 1963 жылы туған . Білімі жоғары Талдықорған қаласындағы І . Жансүгіров атындағы педагогикалық институтының физика – математика факультетін физика 1988 - 1989 жылдары Қапал аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы болып жұмыс жасады . 1989 - 1990 жылдары аудандық комсомо комитетінің ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі ал 1990 - 1991 ",kaz
1320,2018-39,at,116,"жылы аудандық комсомол комитетінің екінші хатшысы , 1991 - 1993 ж І хатшысы болды . 1993 - 1994 жылдары Қапал ауданы әкімшілігінің жастар ісі жөніндегі комитетінің төрағасы , 1994 - 1995 жылдары Қапалаудандық әкімнің көмекшісі , 1995 жылы Қапал аудандық білім бөлімінің меңгерушісінің орынбасары қызметіне тағайындалды . 1997 жылы Ақсу ауданының білім бөліміне бас маман болып ауыстырылды . 1998 - 2007 жыл аралығында осы аталған мектептің мектеп директорының тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары , ал 2007 жылдан бастап Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектептің директоры . 1997 жылы Қазақстан Республикасының Білім және Денсаулық министірінің Құрмет грамотасы , облыстық білім басқармасының Құрмет грамотасы . 2007 жылы облыстық білім жетілдіру және мамандар Абдуалиев Тоқтарбек Өзбекұлы 1951 жылы туған 1984 жылы I . Жансүгiров атындағы педагогикалық институттың орыс тiлi мен әдебиетi факультетiн бiтiрiп , орыс тiлi мен әдебиет пәнiнiң мамандығын алып шықты . ",kaz
1321,2018-39,at,106,"1984 - 1989 жылдар аралығында Қапал аудандық бiлiм беру бөлiмiнде , методист инспектор болып қызмет атқарды . Қазіргі кезде алғашқы әскери дайындық пән мұғаліміСаяси қуғын - сүргiннiң құрбаны болған , халқымыздың аяулы ұлдарының бiрi Бiләл Сүлеев 1917 жылдары бұл медресеге жетекшiлiк етiптi . 1932 жылы Қапал орта мектебi ашылып , алғашқы директоры Маловичко Лаврентий Абромович тағайындалды . 1933 - 1934 жылдары Бекташев Саубан Мұхаметұлы Қапалдағы Қапал орта мектебiнiң iргетасын қалауға өзiнiң көп үлесiн тигiздi . Сондықтан қара шаңырақтың iргесiн қалаған Саубан Мұхаметұлының есiмiн әрқашанда ұмыта алмаймыз . Саубан Мұхаметұлының кiтапханасы өте бай болған . Бiрақ осы кiтапхананың өзi Саубан Мұхаметұлына соққы болып тиедi . 1937 жылы шiлде айында НКВД - ның бiраз адамдары келiп , Бекташев Саубан Мұхаметұлы халық жауы деп айыптап түрмеге әкетеді . ",kaz
1322,2018-39,at,101,"1972 жылы қазiргi аталмыш мектептiң 320 орынды ғимараты салынып , Қапал орта мектебi жаңа ғимаратқа көшiрiледi . 1978 - 1979 жылдары Қапал орта мектебiне Ғ . Орманов атындағы орта мектеп атағы берiледi . Ал Қапал ауданында халық санының өсуiне байланысты 1981 - 1982 оқу жылында Қапал орта мектебi 2 мектепке бөлiнедi ; Мекеме атауы : Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектеп Мекен - жайы : Алматы облысы , Ақсу ауданы , Қапал ауылы , Т . Бигелдинов көшесі № 9 Мектептің өзекті мәселесі : "" Білім беру мен тәрбие үрдісінде инновациялық қызметті енгізу арқылы білім сапасын арттыру , оқушыларды өзін - өзі тануға , тәрбиелеуге үйрету . Мектептің мақсаты : Білім беруде оқытудың жаңа технологияларын енгізе отырып өзін - өзі дамытатын , өз бетімен білім ала алатын , өзін - өзі үнемі жетілдіру арқылы өз бағдарын айқындаған ",kaz
1323,2017-22,at,119,"Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектепте 40 мұғалім жұмыс жасайды9 жылдан 20 жылға дейінгі стажы бар мұғалімдер саны – 16 Жыныс белгісі бойынша әйелдер үлесі - 73 % , ерлер үлесі – 27 % Біліктілігін жоғарлату курсынан өткен мұғалімдер саны – 8 Ағымдағы жылы ақпараттық технологияға байланысты біліктілігін жоғарылату курсынан өткен мұғалімдер саны – 5 9 . Компьютер саны – 47 ( 1 компьютерға шаққанда – 8 оқушы ) 3000 - 4300 , 5000 - 8200 нұсқалары аралығындағы ҰБТ тест жауаптары ! 29 . 01 . 2013 , 21 : 44 2101 - 2160қа дейинги нускалардын 5 паннен жауаптары барма ? маған 7420 - 7429 варианттарның жауаптары керек . кай жерден тапсам болады екен а ? 4210 нан 4220 аралығындағы нұсканың жауаптарын бернши өтнш Құрметті достар қаншама рет айтамын , жоғарыдағы жазылған 2013 жылға нұсқа Жауаптары ! деген сілтемеге өтсеңдерші , қалғаны сонда . Бірақ менің байқауымша кей жауаптар қате берілген сеніп кетпеңдер . Оқыңдар ! ",kaz
1324,2017-13,at,113,"3000 - 4300 , 5000 - 8200 нұсқалары аралығындағы ҰБТ тест жауаптары ! 29 . 01 . 2013 , 21 : 442101 - 2160қа дейинги нускалардын 5 паннен жауаптары барма ? маған 7420 - 7429 варианттарның жауаптары керек . кай жерден тапсам болады екен а ? 4210 нан 4220 аралығындағы нұсканың жауаптарын бернши өтнш Құрметті достар қаншама рет айтамын , жоғарыдағы жазылған 2013 жылға нұсқа Жауаптары ! деген сілтемеге өтсеңдерші , қалғаны сонда . Бірақ менің байқауымша кей жауаптар қате берілген сеніп кетпеңдер . Оқыңдар ! ДОС - 2013 . EnDuKe студиясының тұңғыш туындысы ! [ · Скачать удаленно ) Ассалаумағалейум құрметті менің сайтымның құрметті қолданушылары . Сіздерге өзімнің тұңғыш туындымды тарту еткім келіп отқаны . EnDuKeстудиясының қарапайым тәжірибе ретінде түсірген алғашқы қысқаметражды фильмі . Бар жоғы 3 - ақ сағатта : сценарийі жазылып , актерлер талданып түсіріле салысымен монтаждалған фильм . Менің күткенімнен жақсы шықты . Бұйыртса болашақта бұданда тамаша туындыларды шығарамын деген ойдамын . Көріп пікірлеріңізді қалдырыңыздар ! 1 ",kaz
1325,2019-09,at,111,"ДОС - 2013 . EnDuKe студиясының тұңғыш туындысы ! [ · Скачать удаленно ) Ассалаумағалейум құрметті менің сайтымның құрметті қолданушылары . Сіздерге өзімнің тұңғыш туындымды тарту еткім келіп отқаны . EnDuKeстудиясының қарапайым тәжірибе ретінде түсірген алғашқы қысқаметражды фильмі . Бар жоғы 3 - ақ сағатта : сценарийі жазылып , актерлер талданып түсіріле салысымен монтаждалған фильм . Менің күткенімнен жақсы шықты . Бұйыртса болашақта бұданда тамаша туындыларды шығарамын деген ойдамын . Көріп пікірлеріңізді қалдырыңыздар ! 1 2013 жылғы ҰБТ сұрақтары 36 пайызға жаңартылды - 29 Января 2013 - Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi ҰБТ тесттері 36 пайызға жаңарды . Бұл жөнінде Білім және ғылым министрлігі Бақытжан Жұмағұлов мәлімдеді . Министрдің айтуынша , ағымдағы жылы ҰБТ - ның форматы өзгермей , тестілеу өткен жылдардағыдай 154 пунктте өтеді . Сондай - ақ , Бақытжан Жұмағұлов министрліктің логикалық сұрақтарға көңіл бөлгендігін де айтып өтті . ",kaz
1326,2019-09,at,114,"Мекеменің ақпаратына сүйенер болсақ , ҰБТ - ны дамыту мақсатында 2015 жылдан бастап ҰБТ екі кезеңге бөлінеді . Біріншісі – ұлттық тестілеу формасындағы бітіру емтиханы , екіншісі – талапкерлерді кешенді тестілеу формасындағы ЖОО - ға түсу емтиханы болмақ . Айта кетсек , 2013 - 2014 жылдары екі кезеңге бөлу бойынша тәжірибе өткізілетін болады , қазір осыған байланысты министрлікте дайындық жұмыстары жүргізілуде . АҚШ – бала - жазушылардың мекені - 5 Января 2013 - Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi Соңғы бес жылда АҚШ - та шыққан кітаптардың көбі балалардың шығармашылығы болып саналады екен . Басылым компаниялары да бұл кітаптарды интернет арқылы сатуды дәстүрге айналдырған . Мәселен , 14 жастағы Бен Хекман есімді жасөспірімнің ойдан құралған рок - группа туралы жазған шығармасы 700 данамен шығып , түгелдей дерлік сатылып кеткен . Бұл – кітапқа кеткен шығынды өтеп отыр деген сөз . ",kaz
1327,2019-09,at,116,"Ал баспагер болса , өз сөзінде KidPub компаниясы amazon . com онлайн - дүкенінде сауда қызып жатқанын айтып өтті . Бала - жазушылардың ата - анасы болса , балаларына тек қана шабыт беру үшін қаржыландыратын көрінеді . Расымен де , балалар өз шығармашылығының кітап болып шығуын өте үлкен жетістік санайды емес пе ? Баспа компанияларының бірқатары кітап үшін қалың қаржы талап ететін болса , ал бірқатары тегін шығарып беру қызметін ұсынады . Соның бірі саналатын Lulu баспа компаниясы балалардың шығармасын тегін шығарып береді де , оның таратылуы мен жарнамалануын өз мойнына алады . Бірақ мұнда да , авторға бір де бір кітап берілмейді екен . KidPub Press баспасы 2012 жылы 140 жасөспірімнің кітабын шығарып беріпті . Кітап шығаруға тапсырыс беру құны – 250 АҚШ доллар . Әзірге белгілі болғандай , шыққан кітаптардың 80 пайыздық данасын ата - ана өздері сатып алады . ",kaz
1328,2017-22,at,107,"Кім біледі , расында да , тәрбиенің бұл түрі өз нәтижесін беретін шығар . Математикалық марафон - 26 Декабря 2012 - Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi Айдар қағаз парағын 5 рет бүктеді , сосын ол бүктеген қағазды тескен . Қағаз парақты қайта жазғанда неше тесік шығады ? ( 2 * 2 * 2 * 2 * 2 = 32 ) 50 . Қояндар жанұясының үш мүшесі барлығы 73 сәбіз жеп қойған . Әкесі шешесіне Ер баланың ағалары жоқ , ал оның қарындасының сіңлісі қанша болса , сонша бөлім бойынша сіздер дайындалған сұрақтарға тез , әрі нақты жауап берулеріңіз керек . Бір минут ішінде қанша сұрақ тыңдап , нешеуіне дұрыс жауап беру сіздің шапшаңдығыңызға байланысты . Аз ұпай алған оқушы А , Ә , Б Математикалық марафон - 26 Декабря 2012 - Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi ",kaz
1329,2019-09,at,101,"Айдар қағаз парағын 5 рет бүктеді , сосын ол бүктеген қағазды тескен . Қағаз парақты қайта жазғанда неше тесік шығады ? ( 2 * 2 * 2 * 2 * 2 = 32 ) 50 . Қояндар жанұясының үш мүшесі барлығы 73 сәбіз жеп қойған . Әкесі шешесінеЕр баланың ағалары жоқ , ал оның қарындасының сіңлісі қанша болса , сонша бөлім бойынша сіздер дайындалған сұрақтарға тез , әрі нақты жауап берулеріңіз керек . Бір минут ішінде қанша сұрақ тыңдап , нешеуіне дұрыс жауап беру сіздің шапшаңдығыңызға байланысты . Аз ұпай алған оқушы А , Ә , Б Математикалық марафон - 26 Декабря 2012 - Есболған Жайсаңбаев атындағы орта мектебi Білімділік : Оқушылардың математикаға қызығушылығын , ынтасын , зейінін арттыру , алған білімдерін тереңдету . Дамытушылық : Ой - өрісін кеңейту , логикалық ойлау қабілетін дамыту . ",kaz
1330,2019-09,at,108,"Тәрбиелік : Оқушыларды жолдастыққа , алғырлыққа , белсенділікке және жеке тұлға етіп қалыптастыру . 1 - жүргізуші : Демек , біз бүгін математиканың жұмбақты да тартымды әлемімен танысады екенбіз ғой ? 2 - жүргізуші : Ия , біз бұл әлемнің қаншалықты қызықты , әрі сан түрлі екендігіне көз жеткіземіз . 2 - жүргізуші : Олай болса , алдыменен бүгінгі сайысымызға қатысатын оқушыларды ортаға шақырайық 1 - жүргізуші : 1 - сұрақ : Геометрия сөзі грек тілінен аударғанда қандай ұғымды білдіреді ( жер өлшеу ) 1 - жүргізуші : 3 - сұрақ : Математик , дәрігер , ақын музыкант , екінші Аристотель атанған шығыстың ғұламасы кім ? ( Әль - Фараби ) 2 - жүргізуші : 4 - сұрақ : Параллелепипедтің неше қыры , неше жағы бар ? ( 12 қыры , 6 жағы бар ) 1 - жүргізуші : 7 - сұрақ : Пифагор теоремасын айтыңыз ? ( Тік бұрышты үшбұрыштың гипотенузасының квадраты оның катеттерінің квадраттарының қосындысына тең ) 2 - жүргізуші : 8 - сұрақ : Планиметрия нені зерттейді ? ( жазықтықта геометриялық фигуралардың қасиеттерін зертейді ) ",kaz
1331,2019-09,at,107,"1 - жүргізуші : 9 - сұрақ : Дәлелдеуді қажет ететін математикалық сөйлем ? ( Теорема ) 2 - жүргізуші : 10 - сұрақ : Қайсысы артық sin 30 ˚ алде sin 60 ˚ ( sin 60 ˚ ) 2 - жүргізуші : 12 - сұрақ : 3 , 5 таяқтың неше ұшы бар ? ( 8 ) 1 - жүргізуші : 13 - сұрақ : π саны рационал , әлде иррационал сан ? ( иррационал ) 2 - жүргізуші : 16 - сұрақ : у = х3 функциясының графигі қалай аталады ? ( гипербола ) 1 - жүргізуші : 17 - сұрақ : у = х2 функциясының графигі қалай аталады ? ( парабола ) 2 - жүргізуші : 18 - сұрақ : │ х │ = 4 теңдеуінің түбірлері ? - 4 , 4 ) 1 - жүргізуші : 19 - сұрақ : Бір жазықтықта жататын және қиылыспайтын түзулер ? ( параллель түзулер ) 1 - жүргізуші : Сайысымыздың шарты бойынша ұпайлары аз 2 оқушы ойыннан шығады . Сіздерге рахмет ! 2 - жүргізуші : Шығыс елдерінде 7 санын әсіресе құрметтеген , жер дүниені 7 мен белгіленген . 1 - жүргізуші : Вавилондықтардың сенуі бойынша жер астындағы жұмаққа жету үшін негізгі жеті қақпадан өту керек . ",kaz
1332,2019-09,at,102,"Бар ма еді , сондай ағаш көзін көрген . ( Жыл , 12 ай , 52 апта , 7 күн ) Көбейіп те аламыз , Ол не ? ( 0 мен 9 арасындағы сандар ) Сайысымыздың шарты бойынша ұпайлары аз 2 оқушы ойыннан шығады . Сіздерге рахмет ! Үй сыртына сүйкенсе өліп жатыр . ( сіріңке , спички , match ) 2 - жүргізуші : 4 . Елуді екіден бірге бөліп , алтыны қосқандағы нәтижесі қандай ? 1 - жүргізуші : 5 . 7² = ( қырық тоғыз , сорок девять , forty nine ) 2 - жүргізуші : 6 . 121 қай санның квадраты ? ( он бір , одиннадцать , eleven ) 1 - жүргізуші : 7 . Мың кісіге бір белбеу ? ( сыпырғыш , веник , broom ) Ұзындығы жазулы тұр бойында ( сызғыш , линейка , ruler ) 2 - жүргізуші : Сайысымыздың шарты бойынша ұпайлары аз 2 оқушы ойыннан шығады . Сіздерге рахмет ! ",kaz
1333,2019-09,at,122,"10 . Ұлы Александр патшаның ұстазы болған Грециядан шыққан ұлы данышпан ғалым . ( Аристотель ) 10 . Түйеқұс екі аяғымен тұрғанда бір пұт тартса , бір аяғымен тұрғанда қанша тартады . ( бір пұт ) 20 . Жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29 - ға тең . 5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда қанша болады ? ( 44 ) 40 . Екі қыстақтың арасы 10 шақырым . Қырсық жолаушы күніне екі шақырым алға жүріп , кешке бір шақырым кейін қайтады . Қырсық жолаушы екінші қыстаққа неше күнде жетеді ? ( 9 күнде ) 50 . Сиқырлаған арба үстінде келе жатқан екі жолаушының біреуі жолдың жартысын өткенде жолдың жартысы қалғанша ұйықтады . Жолаушы жолдың қанша бөлігін ұйықтады . 60 . Он - оннан асығы бар үш бала өзара асық ойнады . Ойыннан соң біріншісі екіншісіне қарап : қанша асық ұттың – деді ол . Онша көп ұтқыза қоймаппын , сегіз асығым қалыпты , - деді . ",kaz
1334,2019-09,at,126," - Онда сендегі барлық асық менің ұтып алған асығыма тең екен , - дейді үшінші бала асықтарын түгендеп тұрып - Ең көп асықтан мен болдым , - дейді мұңайып бірінші бала . Ойыннан кейін кімде , неше асық қалды ? ( 4 , 8 , 18 ) 20 . Қорада тауықтар және қояндар бар . Оларда барлығы 15 бас , 50 аяқ болса , қорада неше тауық , неше қоян бар ? ( 5 тауық , 10 қоян ) 30 . 4 қасқыр 4 қойды 4 сағатта жейді . Ал 10 қасқыр , 10 қойды неше сағатта жейді ? ( 4сағ ) 40 . Айдар қағаз парағын 5 рет бүктеді , сосын ол бүктеген қағазды тескен . Қағаз парақты қайта жазғанда неше тесік шығады ? ( 2 * 2 * 2 * 2 * 2 = 32 ) 50 . Қояндар жанұясының үш мүшесі барлығы 73 сәбіз жеп қойған . Әкесі шешесіне қарағанда 5 сәбіз артық жеген . Ал баласы 12 сәбіз жеген , шешесі неше сәбіз жеген ? ( 28 ) ",kaz
1335,2019-09,at,121,"60 . Сарайда қаздар , қозылар және шыбындар бар . Барлығы 10 бас және 46 аяқ бар . Сарайда барлығы неше қаз , қозы және шыбын бар ? ( қазда 2 , 5 шыбын , 4 қаз , 1 қозы ) 10 . Қосарланып жегілген ат - арбамен Самат шақырым жол жүрді . Оның әр аты неше шақырым жүрді ? ( 8 ) 20 . Бөлмеде 4 бұрыш . Әрбір бұрышта мысықтар отыр , әрбір мысық алдында 3 мысық . Бөлмеде қанша мысық бар ? ( 4 мысық ) 30 . Қараңғы бөлмеде керосин шамы және шырақ қатар тұрса , бірінші нені тұтатар едіңіз ? ( сіріңкені ) 40 . Жыл он екі ай ішінде 30 және 31 сандары ауысып отырады . Ал 28 саны қай айда кездеседі ? ( Барлық айда ) 50 . 5 алманы 5 кісіге тең бөліп беру керек және де себетте бір алма қалу керек . ( 4 алманың әр қайсысын 5 - ке бөлу керек ) ",kaz
1336,2019-09,at,104,"60 . Ер баланың ағалары жоқ , ал оның қарындасының сіңлісі қанша болса , сонша ағасы бар . Осы отбасында неше ер бала , неше қыз бала бар ? ( 1 ұл , 2 қыз бала ) Сайысымыздың шарты бойынша ұпайлары аз 1 оқушы ойыннан шығады . Сізге рахмет ! Бұл бөлім бойынша сіздер дайындалған сұрақтарға тез , әрі нақты жауап берулеріңіз керек . Бір минут ішінде қанша сұрақ тыңдап , нешеуіне дұрыс жауап беру сіздің шапшаңдығыңызға байланысты . Аз ұпай алған оқушы А , Ә , Б нұсқаларының бірін таңдайды . Әр дұрыс жауап 10 ұпай . 1 . Айырмашылығы тек таңбасында болатын сан ( қарама қарсы ) 11 . Қандай сан барлық санға қалдықсыз бөлінеді ? ( ноль ) 1 . Бір нәрселерді санау үшін қажет сандар ( натурал сан ) ",kaz
1337,2017-30,io,83,"11 . ax 4 + bx 2 + c = 0 қандай теңдеу ? ( биквадраттық теңдеу ) 4 . Тік бұрыш жасап қиылысатын түзулер ( перпендикуляр түзулер ) 10 . Екі қабырғасы тең үшбұрыш ( тең бүйірлі үшбұрыш ) 11 . Шешімдері бірдей теңсіздіктер ( мәндес теңсіздіктер ) 1 – жүргізуші : Әділ қазы сайыскерлердің жинаған ұпайларын айтсаңыз . 2 – жүргізуші : Сайысымыздың шарты бойынша ұпайлары аз 1 оқушы ойыннан шығады . Сізге рахмет ! 2 - жүргізуші : Әділқазы алқасы сайыс қорытындысын шығарғанша , көрермендер есеп шығарсақ . Математиктер жасасын ! – дей отырып кешіміздің қорытындысын хабарлау үшін сөз кезегін әділ қазыға берейік ! ",kaz
1338,2017-30,io,105,Тесты по лечению рака и онкологии 1Все вопросы к тестам ! “ Ісік ауруларының ” біріншілік алдын - алу шараларына сәйкес келетін дұрыс анықтаманы таңдаңыз : А . ісік алды аурулары бар науқастарды анықтау және емдеу В . тұрғындар арасында салауатты өмір салты туралы сан - ағарту жұмыстарын жүргізу 2 . “ Ісік ауруларының ” екіншілік алдын - алу шараларына сәйкес келетін дұрыс анықтаманы таңдаңыз : + А . ісік алды аурулары бар науқастарды анықтау және емдеу В . тұрғындар арасында салауатты өмір салты туралы сан - ағарту жұмыстарын жүргізу 3 . Ісік ауруларының біріншілік алдын - алу шараларымен кімдер айналысады ? 4 . Ісік ауруларының екіншілік алдын - алу шараларымен кімдер айналысады ? А . онколог - дәрігерлері 5 . Ісік ауруларын анықтаудың ең тиімді жолын таңдаңыз : 6 . Ісік ауруларын анықтаудың ең тиімсіз жолын таңдаңыз : А . профилактикалық қарау ,kaz
1339,2017-30,io,103,7 . Ісік ауруларын алғашқы рет анықтаған кезде дәрігер қандай құжат толтыруы керек ? 8 . Дәрігер алғашқы рет анықталған ” ерте даму сатысындағы рак “ диагнозымен науқасты ауруханадан шығарғанда қандай құжаттарды толтыруы керек ? 9 . Дәрігер алғашқы рет анықталған ” IV даму сатысындағы рак “ диагнозымен науқасты ауруханадан шығарғанда қандай құжаттарды толтыруы керек ? 10 . Ісік ауруларын клиникалық топтары бойынша жіктеу не үшін қажет ? А . дәрігердің жалпы кәсіби дайындығын жоғарылату үшін + Б . ісік ауруы бар науқастарды бақылау және емдеу тактикаларын жасау үшін В . ісік ауруы бар науқастардың құжатын дұрыс толтыру үшін 11 . Бірінші “ А ” клиникалық тобына жататын науқастар : А . арнайы емді қажет ететін алғашқы рет анықталған ісік ауруы бар науқастар ,kaz
1340,2017-30,io,101,"12 . Бірінші “ Б ” клиникалық тобына жататын науқастар : А . арнайы емді қажет ететін алғашқы рет анықталған ісік ауруы бар науқастар13 . Екінші клиникалық топқа жататын науқастар : + А . арнайы емді қажет ететін алғашқы рет анықталған ісік ауруы бар науқастар 14 . Үшінші клиникалық топқа жататын науқастар : А . арнайы емді қажет ететін алғашқы рет анықталған ісік ауруы бар науқастар 15 . Төртінші клиникалық топқа жататын науқастар : А . арнайы емді қажет ететін алғашқы рет анықталған ісік ауруы бар науқастар 16 . Ракқа күмәнданғанда дәрігердің тактикасы қандай ? Г . бір айдың ішінде тексеріп , содан соң онкологиялық мекемеге жіберу + Д . 10 күннің ішінде тексеріп , содан соң онкологиялық мекемеге жіберу ",kaz
1341,2017-30,io,103,"17 . Облигатты рак алды ауруын анықтағанда дәрігердің тактикасы қандай ? А . № 90 - У үлгісін толтырып , дереу онкологиялық диспансерге жатқызу + Г . есепке алып , емдеп және 2 жыл бойы әр 3 ай сайын бақылау Д . есепке алып , емдеп және 24 ай бойы әр 6 ай сайын бақылау 18 . Факультативті рак алды ауруын анықтағанда дәрігердің тактикасы : А . № 90 - У үлгісін толтырып , дереу онкологиялық диспансерге жатқызу Г . есепке алып , емдеп және 2 жыл бойы әр 3 ай сайын бақылау + Д . есепке алып , емдеп және 24 ай бойы әр 6 ай сайын бақылау 19 . Ісік ауруына түбегейлі ем жүргізілген науқасты стационардан шығарғанда , районколог дәрігерінің тактикасы қандай болады ? ",kaz
1342,2017-30,io,110,"А . № 90 - У үлгісін толтырып , 1 - ші жылы әр 6 ай сайын , 2 - ші жылдан бастап 3 жылға дейін жылына 1 рет бақылауБ . № 30 - У үлгісін толтырып , IV - ші клиникалық топ бойынша бақылау В . № 27 - 2 У үлгісін толтырып , III - ші клиникалық топ бойынша бақылау + Г . № 30 - 6У үлгісін толтырып , III - ші клиникалық топ бойынша бақылау Д . № 90 - У үлгісін толтырып , 3 жыл бойы әр 1 ай сайын бақылау , содан соң әр 3 ай сайын өмір бойы бақылау 20 . Ісік ауруының асқынып кеткен түрімен емделген науқасты стационардан шығарғанда , дәрігердің тактикасы қандай болады ? А . науқасты 1 “ А ” клиникалық топқа тіркеп , шара қабылдау Б . арнайы ісікке қарсы ем жүргізіп , әр ай сайын бақылау ",kaz
1343,2017-30,io,113,"21 . Бүйрек рагында кездеспейтін гистологиялық түрін көрсетіңіз : 22 . Бүйрек рагында кездеспейтін гистологиялық түрін көрсетіңіз : 23 . Бүйрек рагына тән гистологиялық түрін көрсетіңіз : + А . Ашық түсті жасушалы рак ( гипернефроидты рак ) 24 . Төменде көрсетілген белгілердің қайсысы бүйрек рагының классикалық үштігіне жатады ? 25 . Төменде көрсетілген белгілердің қайсысы бүйрек рагының классикалық үштігіне жатады ? 26 . Төменде көрсетілген белгілердің қайсысы бүйрек рагының классикалық үштігіне жатады ? 27 . Төмендегілердің қайсысы экстрареналды белгілерге жатады ? 28 . Төмендегілердің қайсысы экстрареналды белгілерге жатады ? 29 . Төмендегілердің қайсысы экстрареналды белгілерге жатады ? 30 . Төменде көрсетілгендердің қайсысы бүйрек рагын анықтауда қолданылмайды ? 31 . Бүйрек рагын анықтауда ең тиімді әдісті көрсетіңіз ? + Г . іш пердесі артындағы кеңістік ағзаларына КТ – зерттеу . Д . лабораторлық зерттеу әдістері ( ЖҚА , ЖЗА ) ",kaz
1344,2017-30,io,105,32 . Бүйрек рагын анықтауда ең тиімді әдісті көрсетіңіз ? 33 . Төменде көрсетілген әдістердің қайсысы бүйректің функционалдық қабілетін анықтау үшін қолданылады ? 34 . Бүйрек рагын емдеудегі ең тиімді әдісті көрсетіңіз ? Г . химиоиммунотерапия Д . гормонотерапия + сәулелік ем 35 . Төменде көрсетілген факторлардың қайсысы қуық рагының дамуына жиі алып келеді ? 36 . Төменде көрсетілген факторлардың қайсысы қуық рагының дамуына жиі алып келеді ? 37 . Төмендегі клиникалық белгілердің қайсысы қуық рагында кездеседі ? Д . варикоцеле 38 . Төмендегі клиникалық белгілердің қайсысы қуық рагында жиі кездеседі ? Д . варикоцеле 39 . Төмендегі клиникалық белгілердің қайсысы қуық рагында кездеспейді ? Д . зәрдің шықпай қалуы 40 . Төмендегі әдістердің қайсысы қуық рагын анықтағанда қолданылмайды ? 41 . Қуық рагын анықтағанда мәліметі аз әдісті көрсетіңіз ? ,kaz
1345,2017-30,io,114,42 . Қуық рагын морфологиялық түрде дәлелдеу үшін қандай әдіс қолданылады ? 43 . Қуық рагын морфологиялық түрде дәлелдеу үшін қандай әдіс қолданылады ? 44 . Қуық рагы кезінде қандай емдеу әдісі қолданылмайды ? 45 . Тері рагының дамуына қандай факторлар ықпал етеді ? 47 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің облигатты ісік алды ауруларына жатады ? 48 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің облигатты ісік алды ауруларына жатады ? 49 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің облигатты ісік алды ауруларына жатады ? 50 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің облигатты ісік алды ауруларына жатады ? Тесты по лечению рака и онкологии 51 - 100Все вопросы к тестам ! Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің облигатты ісік алды ауруларына жатады ? 51 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы тері меланомасына алып келетін облигатты ісік алды ауруларына жатады ? ,kaz
1346,2017-30,io,128,"52 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің факультативті ісік алды ауруларына жатады ? 53 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің факультативті ісік алды ауруларына жатады ? 54 . Төменде көрсетілген аурулардың қайсысы терінің факультативті ісік алды ауруларына жатады ? 55 . Берілген сипаттама қандай ісік алды ауруына қатысты : ” дене терісі мен сыртқы жыныс мүшелерінде жеке - жеке орналасатын экзематозды және беті папилярлы сарғыш - қоңырқай түсті табақшалар тәрізді “ . Гистологиялық жағынан атипиялық жасушылары бар дискератоз болып табылады . 57 . Берілген сипаттама терінің қандай ісік алды ауруына қатысты : сүт безі ареоласының маңайында , сирек жағыдайда сыртқы жыныс мүшелері аймағында орналасатын , беті қабыршақпен қапталған экзематозды терінің облигатты рак алды ауруы . 58 . Берілген сипаттама терінің қандай ісік алды ауруына қатысты : Туылғаннан кейін бетімен дененің ашық жерлерінде күн сәулесінің әсерінен жұқару , қызару , мүйізденумен және пигментті дақ пайда болады , бұл науқастардың 100 - ында жалпақ жасушалы ракқа айналады : ",kaz
1347,2017-30,io,116,"59 . Науқас санының артқы бетіндегі теріде кең көлемді тыртықты зақымдануына шағымданғанда , дәрігердің тактикасы қандай болуы керек ? А . науқасты 4 - ші клиникалық топ бойынша есепке алу керек Б . науқасты 3 - ші клиникалық топ бойынша есепке алу керек В . науқасты 1 А клиникалық топ бойынша есепке алу керек + Г . науқасты I Б клиникалық топ бойынша есепке алу керек Д . науқасты 2 - ші клиникалық топ бойынша есепке алу керек 60 . Тері рагының қандай гистологиялық түрі қолайлы болып табылады ? 61 . Тері рагының қай морфологиялық түрі жиі метастаз береді ? 62 . Метастаз бермейтін жергілікті жерді деструкциялаушы тері рагының түрін көрсетіңіз А . Аденокарцинома 63 . Бетте орналасқан ауру сезімінсіз , тығыз консистенциялы сарғыш немесе солғын - ақшыл түсті тері бетінен шығып тұратын ісік - тері рагының қандай гистологиялық түріне тән : ",kaz
1348,2017-30,io,110,"64 . Берілген сипаттама тері рагының қандай түрлеріне тән : жиектері валик тәріздес , түбі тегіс емес , кедір - бұдыр қабыршықпен жабылған терең жара ? 65 . Берілген сипаттама тері рагының қандай түрлеріне тән : түрі түрлі - түсті орамжапыраққа ( капустаға ) ұқсайтын кедір - бұдыр , қабыршықпен қапталған түйін ? Д . солитарлы , жекелеген түрі 66 . Тері рагын анықтаудың информативті әдістері ? А . ісіктік антигенді анықтау үшін имунногистохимиялық анализ жасау Г . Өкпеде метастаздың бар - жоғын білу үшін рентгенмен тексеру 67 . 72 жасар науқасқа “ IА - даму сатысындағы мұрын қырының базальды жасушалы рагы , рактың беткей түрі ” деген диагноз қойылды . Қандай ем жүргізу керек ? А . науқасқа дистанционды гамма терапия жүргізіп , соңынан полихимиотерапия курсын жасау Б . жергілікті анестезия арқылы ісікті кеңейтіп кесіп алу және аймақтық лимфоаденэктомия жасап , соңынан полихимиотерапия курсын жүргізу ",kaz
1349,2017-30,io,102,"Г . кешенді ем : операция алдында гамма терапия жасап , жалпы жансыздандыру арқылы ісіктің негізгі ошағын кеңейтіп кесіп алу соңынан полихимиотерапия курсын жүргізу68 . Терінің қандай аурулары меланоманың облигатты түріне жатады ? 69 . Қандай факторлар невустың меланомаға малигнизациялануына ықпал етеді ? А . ортасы ойықталған сары түстес тығыз консистенциялы төмпешіктің пайда болуы Б . шекарасы айқын емес тығыз консистенциялы қызарудың пайда болуы 71 . Тері меланомасының қандай белгілері ісіктің жан - жағына қарай таралғандығын көрсетеді ? 72 . Қандай жағдайларда меланомаға әйнекті тигізіп жағынды алып , цитологиялық зерттеу жүргізуге рұқсат етіледі ? А . жергілікті анестезия жасап , эксцизиялы биопсия ( ісіктің жиегін резекциялау ) алу + Б . жалпы анестезия жасап , ашық биопсия ( ісікке кеңейтілген резекция жасау ) алу ",kaz
1350,2017-30,io,102,"В . жалпы анестезия жасап , эксцизиялы биопсия ( ісіктің жиегін резекциялау ) алуД . негізгі ошақтан алынған қанға иммуногистохимиялық анализ жасау 74 . Тері меланомасында қандай морфологиялық жіктелулерді қолданады ? 75 . Меланома кезінде метастазды анықтау үшін шекаралы болып табылатын тері қабатын көрсетіңіз А . эпидермистің жылтыр қабаты 76 . Алақанның I саусағында тек қана эпидермисті зақымдаған тері меланомасы бар науқасты қалай емдеу керек . А . Химиосәулелік емді қабаттастырып беру керек В . Науқасқа жалпы наркоз беріп ісікті экономдық тұрғыда шектеп кесіп алу + Г . Науқасқа жалпы наркоз беріп I саусағын ампутациялау 77 . Науқаста балтырының терісінде Т3N1M0 даму сатысындағы меланома бар . Қандай ем жүргізу керек ? А . Крайл операциясын жасап соңынан полихимиотерапия және иммунотерапия курсын жүргізу ",kaz
1351,2017-30,io,113, + Б . Дюкен операциясын жасап соңынан полихимиотерапия және иммунотерапия курсын жүргізуД . Вайнах операциясын жасап соңынан иммунохимиотерапия және полихимиотерапия курсын жүргізу 78 . Кларк бойынша жіктелуді не үшін білу қажет А . диагнозды морфологиялық тұрғыдан дәлелдеу үшін 79 . Жақын фокусты рентгентерапияның статикалық әдістеріне қандай көрсеткіштер бар Д ) Қабаттастырылған әдіс : операция алдында қысқа қашықтық рентгенотерапия жүргізіп соңынан ісікті кесіп алу . 81 . T 1N0 M 0 даму сатысындағы бет терісінің рагын емдеудің тиімді әдісін көрсетіңіз : 82 . Методы лечения рака кожи туловища T 2N0 M 0 даму сатысындағы дене терісінің рагын емдеу әдісін көрсетіңіз . + А ) Хирургиялық Б ) Химиотерапиялық 83 . Тері меланомасын анықтаудың тиімді әдісін көрсетіңіз Д . Str 75 радионуклидті диагностикалау 84 . Төмендегі белгілердің қайсысы терідегі невустың малигнизацияланғандығын көрсетеді ,kaz
1352,2017-30,io,103,85 . Меланоманың қандай даму сатысында иммунотерапия жүргізу қажет86 . Тері меланомасын емдеудің ең тиімді әдісін көрсетіңіз 87 . IIIA даму сатысындағы бет терісінің базалді - жасушалы рагын емдеудің тиімді әдісін көрсетіңіз 88 . IIIA даму сатысындағы бастың шаш өскен жерінің терісінің рагын емдеудің тиімді әдісін көрсетіңіз 89 . Тері рагын емдеудің инновациялық әдісін көрсетіңіз Б . псораленмен ПУВА - терапия В . радионуклидті терапия Д . жедел электрондардың шоғыры пучки быстрых электронов соврем 90 . Холангиоцеллюлярлы рак көбінесе кімде пайда болады ? + В . Іш пердесінде ісік жасушаларының диссеминациясына Г . Жақын маңда орналасқан мүшелер мен тіндерге ісіктің таралуына 92 . Көрсетілген белгілердің қайсысы бауыр рагіне тән ? + Б . Оң жақ жартысы немесе бауырдың екі бөлігін де зақымдайды ,kaz
1353,2017-13,io,102,"В . Сол жақ жартысы немесе бауырдың екі бөлігін де зақымдайды95 . Келтірілген гистологиялық нұсқалардың қайсысы бауыр рагінде кездеседі ? 96 . Егер біріншілік бауыр рагі бауыр жасушаларынан дамыса , онда ісіктің гистологиялық құрылымы қалай аталады ? 97 . Бауыр рагінің мүшелерден тыс метастаздану жолына қайсысы жатады ? 98 . Гепатоцеллюлярлы бауыр рагінің пайда болуына әсер ететін фактор 99 . Қай фактор гепатоцеллюлярлы бауыр рагінің пайдаболуына әсер етпейді ? 100 . Холангиоцеллюлярлы бауыр рагінде қауіп тобына жатады Тесты по лечению рака и онкологии 150 - 200Все вопросы к тестам ! 151 . Басты бронхқа таралған өкпенің орталық рагының дәрежесі : 152 . Өкпе рагының қай түрі жедел пневмониттің көрінісін береді : 153 . Өкпе рагының медиастинальды түрінде кездеспейтін белгі : ",kaz
1354,2017-13,io,109,"Г алдыңғы кеуде қабырғасының теріастылық веналарының кеңеюі154 . Бүйірінен түсірілген рентгенограммадағы эндобронхиалды рактың рентгенологиялық суретіне тән : А өкпе шетіндегі дөңгелек көлеңке + Г өкпенің ұшында және орталығында ұшбұрышты көлеңке , ісік көлеңкелері біріккен 155 . Өкпенің перифериялық рагының шар тәрізді түрінің клиникалық ағымына тән ерекшелік : 157 . Мультицентрлі өсуге және метастаз беруге бейім перифериялық ісік : 159 . Өкпенің орталық рагының кеш симптомдарына жатады , біреуінен басқа : 160 . Өкпе рагының таралу дәрежесін анықтау үшін келесі мәліметтер болу керек , біреуінен басқа : 161 . Кеуде аралық аймақтың лимфа түйіндеріндегі рак метастаздарын тексеруге келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : Д кеуде торын екі проекциялы рентгенологиялық тексеру 162 . 56 жасар науқастың өкпе рентгенограммасында дөңгелек көлеңке анықталды , диагнозды дәлелдеу үшін сіздің әрекетіңіз : ",kaz
1355,2017-13,io,102,"163 . 1ші дәрежелі сегментарлық бронх рагы бар науқасқа көрсетілетін емдеу әдісі : 164 . Дәрежесіне қарамай өкпенің ұсақ жасушалы рагын емдеуде қолданылады : 165 . Рак кезінде қандай операция сирек жағдайда қолданылады : 166 . Сәулелік терапияға сезімтал өкпе рагының түрі : 167 . Пневмониясы бар науқастарды қандай жағдайда ракқа күдіктеніп тереңдетілген тексеру жүргіземіз : 168 . Өкпе рагының негізгі рентгенологиялық симптомдарына жатады : Б өкпенің барлық және бір үлесінің гиповентиляциясы 169 . Өкпе рагына күдікті науқаста нақты диагнозды қоюға келесі әдістер мүмкіндік береді , біреуінін басқа : В . афлотоксиндермен залалданған тағамды жиі қолдану Г . азық - түліктерді кулинарлы өңдеудің ерекшеліктері + Г . . цитологиялық немесе гистологиялық зерттеу кезінде 173 . Төменде берілген аурулардың қайсысы асқазанның рак алды ауруы болып табылмайды ? ",kaz
1356,2017-13,io,103,"174 . Асқазан ойық - жарасының малигнизациясын жоққа шығару үшін қай әдіс ең дәл болады ? 175 . Созылмалы атрофиялық гастриті бар науқас 10 жыл бойы терапевтте диспансерлі есепте тұрады . Кезекті тексеріске келді . Шағымдары жоқ . Бұл науқас тексеруден өтуді қажет ете ме ? + Г . ФГС немесе рентгенологиялық зерттеуді қажет етеді 176 . Асқазан рагының қай түрі баяу өседі , сирек және кеш метастаз береді ? А . төс - бұғана - еміздік тәрізді бұлшық ет аяқшалары арасында 181 . Кіші шарбы майда бірен - саран метастаздары бар диаметрі 3 см , бұлшықет қабатына ене өсетін асқвзан рагы мына даму сатысына жатады : 182 . Регионарлы метастаздары жоқ диаметрі 4 см , бұлшықет қабатына ене өсетін асқазан рагы TNM жүйесі бойынша белгіленеді : 183 . Асқазанның кардиальды бөлімінің рагына ең тән болып келеді : ",kaz
1357,2017-13,io,105,"184 . Асқазанның пилорикалықбөлімі рагының типтік клиникалық көрінісі : 185 . Асқазанның пилорикалық рагына ең тән болып келетін белгілер клиникалық феномендердің қайсысымен мүсіндіріледі ? 186 . Асқазанның созылмалы ауруы бар науқаста қыжылы төмендеп , тамақтанудан кейін пайда болатын ауру сезімі азайып , тұрақты сипат алды . Мынау туралы ойлауға болады : 187 . Асқазанның пилорикалық бөлімінің рагына обтурация феноменімен түсіндірілетін қай симптомдар тән ? 188 . Асқазан рагын барынша ерте анықтауды қамтамасыз етеді : 189 . Асқазанды және барлық регионарлық метастаздану аймақтарын толығымен алып тастайтын операция аталады : 190 . Асқазан рагының паретальды ішпердесіне метастаздарын мына әдістің көмегімен анықтауға болады : Г . құрсақ қуысы мүшелерінің жалпы шолу рентгенографиясы Д . қос контрасттау фонындағы асқазан рентгенографиясы 191 . Асқазанның операбельді емес рагы кезінде ең нәтижелі симптоматикалық операция болып табылады : ",kaz
1358,2017-13,io,102,"192 . Асқазанның антральді бөлігінің ойық жарасы малигнизацияланғанда науқасқа мына операция көрсетілген : Г . пилоропластика мен ойық жараны тілу және ваготомия 194 . Жатыр мойынының қатерлі ісігіне күмәнденгенде кандай анықтау тәсілі арқылы диагноз қоюға болады . 195 . Жатыр мойынының қатерлі ісігі диагнозын қоюда онкоцитологиялық материалға төмендегілердің қайсысын алған тиімді ? 196 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінде 1 этапта қандай регионарлы лимфа түйіндері зақымданады ? 197 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінде 4 этапта қандай лимфа түйіндері зақымданады ? а ) жалпы мықын лимфа түйіндері 198 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 1 б сатысында қандай ем қолданылады : б ) Қосалқылармен бірге қынапүстілік жатырдың ампутациясы + үлкен шарбы майдың резекциясы . + в ) Вертгейм бойынша кеңейтілген жатырдың экстирпациясы , дистанционды гамматерапия . ",kaz
1359,2017-34,io,113,"199 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 3 сатысында қандай ем қолданылады ? 200 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің дамуын күшейтетін этиологиялық факторлар ? 151 . Басты бронхқа таралған өкпенің орталық рагының дәрежесі : 152 . Өкпе рагының қай түрі жедел пневмониттің көрінісін береді : 153 . Өкпе рагының медиастинальды түрінде кездеспейтін белгі : Г алдыңғы кеуде қабырғасының теріастылық веналарының кеңеюі 154 . Бүйірінен түсірілген рентгенограммадағы эндобронхиалды рактың рентгенологиялық суретіне тән : + Г өкпенің ұшында және орталығында ұшбұрышты көлеңке , ісік көлеңкелері біріккен 155 . Өкпенің перифериялық рагының шар тәрізді түрінің клиникалық ағымына тән ерекшелік : 157 . Мультицентрлі өсуге және метастаз беруге бейім перифериялық ісік : 159 . Өкпенің орталық рагының кеш симптомдарына жатады , біреуінен басқа : 160 . Өкпе рагының таралу дәрежесін анықтау үшін келесі мәліметтер болу керек , біреуінен басқа : ",kaz
1360,2017-34,io,109,"161 . Кеуде аралық аймақтың лимфа түйіндеріндегі рак метастаздарын тексеруге келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : Д кеуде торын екі проекциялы рентгенологиялық тексеру 162 . 56 жасар науқастың өкпе рентгенограммасында дөңгелек көлеңке анықталды , диагнозды дәлелдеу үшін сіздің әрекетіңіз : 163 . 1ші дәрежелі сегментарлық бронх рагы бар науқасқа көрсетілетін емдеу әдісі : 164 . Дәрежесіне қарамай өкпенің ұсақ жасушалы рагын емдеуде қолданылады : 165 . Рак кезінде қандай операция сирек жағдайда қолданылады : 166 . Сәулелік терапияға сезімтал өкпе рагының түрі : 167 . Пневмониясы бар науқастарды қандай жағдайда ракқа күдіктеніп тереңдетілген тексеру жүргіземіз : 168 . Өкпе рагының негізгі рентгенологиялық симптомдарына жатады : Б өкпенің барлық және бір үлесінің гиповентиляциясы 169 . Өкпе рагына күдікті науқаста нақты диагнозды қоюға келесі әдістер мүмкіндік береді , біреуінін басқа : ",kaz
1361,2017-34,io,105,"В . афлотоксиндермен залалданған тағамды жиі қолдануГ . азық - түліктерді кулинарлы өңдеудің ерекшеліктері + Г . . цитологиялық немесе гистологиялық зерттеу кезінде 173 . Төменде берілген аурулардың қайсысы асқазанның рак алды ауруы болып табылмайды ? 174 . Асқазан ойық - жарасының малигнизациясын жоққа шығару үшін қай әдіс ең дәл болады ? 175 . Созылмалы атрофиялық гастриті бар науқас 10 жыл бойы терапевтте диспансерлі есепте тұрады . Кезекті тексеріске келді . Шағымдары жоқ . Бұл науқас тексеруден өтуді қажет ете ме ? + Г . ФГС немесе рентгенологиялық зерттеуді қажет етеді 176 . Асқазан рагының қай түрі баяу өседі , сирек және кеш метастаз береді ? А . төс - бұғана - еміздік тәрізді бұлшық ет аяқшалары арасында 181 . Кіші шарбы майда бірен - саран метастаздары бар диаметрі 3 см , бұлшықет қабатына ене өсетін асқвзан рагы мына даму сатысына жатады : ",kaz
1362,2017-34,io,108,"182 . Регионарлы метастаздары жоқ диаметрі 4 см , бұлшықет қабатына ене өсетін асқазан рагы TNM жүйесі бойынша белгіленеді : 183 . Асқазанның кардиальды бөлімінің рагына ең тән болып келеді : 184 . Асқазанның пилорикалықбөлімі рагының типтік клиникалық көрінісі : 185 . Асқазанның пилорикалық рагына ең тән болып келетін белгілер клиникалық феномендердің қайсысымен мүсіндіріледі ? 186 . Асқазанның созылмалы ауруы бар науқаста қыжылы төмендеп , тамақтанудан кейін пайда болатын ауру сезімі азайып , тұрақты сипат алды . Мынау туралы ойлауға болады : 187 . Асқазанның пилорикалық бөлімінің рагына обтурация феноменімен түсіндірілетін қай симптомдар тән ? 188 . Асқазан рагын барынша ерте анықтауды қамтамасыз етеді : 189 . Асқазанды және барлық регионарлық метастаздану аймақтарын толығымен алып тастайтын операция аталады : 190 . Асқазан рагының паретальды ішпердесіне метастаздарын мына әдістің көмегімен анықтауға болады : ",kaz
1363,2017-34,io,103,Г . құрсақ қуысы мүшелерінің жалпы шолу рентгенографиясыД . қос контрасттау фонындағы асқазан рентгенографиясы 191 . Асқазанның операбельді емес рагы кезінде ең нәтижелі симптоматикалық операция болып табылады : 192 . Асқазанның антральді бөлігінің ойық жарасы малигнизацияланғанда науқасқа мына операция көрсетілген : Г . пилоропластика мен ойық жараны тілу және ваготомия 194 . Жатыр мойынының қатерлі ісігіне күмәнденгенде кандай анықтау тәсілі арқылы диагноз қоюға болады . 195 . Жатыр мойынының қатерлі ісігі диагнозын қоюда онкоцитологиялық материалға төмендегілердің қайсысын алған тиімді ? 196 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінде 1 этапта қандай регионарлы лимфа түйіндері зақымданады ? 197 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінде 4 этапта қандай лимфа түйіндері зақымданады ? 198 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 1 б сатысында қандай ем қолданылады : ,kaz
1364,2017-22,io,105,"б ) Қосалқылармен бірге қынапүстілік жатырдың ампутациясы + үлкен шарбы майдың резекциясы + в ) Вертгейм бойынша кеңейтілген жатырдың экстирпациясы , дистанционды гамматерапия . 199 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 3 сатысында қандай ем қолданылады ? 200 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің дамуын күшейтетін этиологиялық факторлар ? Тесты по лечению рака и онкологии 150 - 200Все вопросы к тестам ! 151 . Басты бронхқа таралған өкпенің орталық рагының дәрежесі : 152 . Өкпе рагының қай түрі жедел пневмониттің көрінісін береді : 153 . Өкпе рагының медиастинальды түрінде кездеспейтін белгі : Г алдыңғы кеуде қабырғасының теріастылық веналарының кеңеюі 154 . Бүйірінен түсірілген рентгенограммадағы эндобронхиалды рактың рентгенологиялық суретіне тән : А өкпе шетіндегі дөңгелек көлеңке + Г өкпенің ұшында және орталығында ұшбұрышты көлеңке , ісік көлеңкелері біріккен ",kaz
1365,2017-22,io,105,"155 . Өкпенің перифериялық рагының шар тәрізді түрінің клиникалық ағымына тән ерекшелік : 157 . Мультицентрлі өсуге және метастаз беруге бейім перифериялық ісік : 159 . Өкпенің орталық рагының кеш симптомдарына жатады , біреуінен басқа : 160 . Өкпе рагының таралу дәрежесін анықтау үшін келесі мәліметтер болу керек , біреуінен басқа : 161 . Кеуде аралық аймақтың лимфа түйіндеріндегі рак метастаздарын тексеруге келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : Д кеуде торын екі проекциялы рентгенологиялық тексеру 162 . 56 жасар науқастың өкпе рентгенограммасында дөңгелек көлеңке анықталды , диагнозды дәлелдеу үшін сіздің әрекетіңіз : 163 . 1ші дәрежелі сегментарлық бронх рагы бар науқасқа көрсетілетін емдеу әдісі : 164 . Дәрежесіне қарамай өкпенің ұсақ жасушалы рагын емдеуде қолданылады : 165 . Рак кезінде қандай операция сирек жағдайда қолданылады : ",kaz
1366,2017-22,io,107,"166 . Сәулелік терапияға сезімтал өкпе рагының түрі : 167 . Пневмониясы бар науқастарды қандай жағдайда ракқа күдіктеніп тереңдетілген тексеру жүргіземіз : 168 . Өкпе рагының негізгі рентгенологиялық симптомдарына жатады : Б өкпенің барлық және бір үлесінің гиповентиляциясы 169 . Өкпе рагына күдікті науқаста нақты диагнозды қоюға келесі әдістер мүмкіндік береді , біреуінін басқа : В . афлотоксиндермен залалданған тағамды жиі қолдану Г . азық - түліктерді кулинарлы өңдеудің ерекшеліктері + Г . . цитологиялық немесе гистологиялық зерттеу кезінде 173 . Төменде берілген аурулардың қайсысы асқазанның рак алды ауруы болып табылмайды ? 174 . Асқазан ойық - жарасының малигнизациясын жоққа шығару үшін қай әдіс ең дәл болады ? 175 . Созылмалы атрофиялық гастриті бар науқас 10 жыл бойы терапевтте диспансерлі есепте тұрады . Кезекті тексеріске келді . Шағымдары жоқ . Бұл науқас тексеруден өтуді қажет ете ме ? ",kaz
1367,2017-34,io,106,"196 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінде 1 этапта қандай регионарлы лимфа түйіндері зақымданады ? 197 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінде 4 этапта қандай лимфа түйіндері зақымданады ? а ) жалпы мықын лимфа түйіндері 198 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 1 б сатысында қандай ем қолданылады : б ) Қосалқылармен бірге қынапүстілік жатырдың ампутациясы + үлкен шарбы майдың резекциясы . + в ) Вертгейм бойынша кеңейтілген жатырдың экстирпациясы , дистанционды гамматерапия . 199 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің 3 сатысында қандай ем қолданылады ? 200 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің дамуын күшейтетін этиологиялық факторлар ? Жатыр мойынының қатерлі ісігінің дамуын күшейтетін этиологиялық факторлар ? в ) жүктілікті үзіп жатырдың қосалқыларымен бірге экстирпациясы + г ) жүктілікті үзіп кеңейтілген жатыр мойынының конизациясы а ) жүктілікті үзіп қосарланған сәулелі терапия жүргізу ",kaz
1368,2017-34,io,105," + б ) кесарево сечение , кеңейтілген жатырдың қосалқыларымен экстирпациясыв ) Жүктіліктің уақытын тосып , босанғаннан кейін сәулелі ем г ) кеңейтілген жатырдың қосалқыларымен экстирпациясы 203 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің ең жиі кездесетін гистологиялық түрі в ) кеңейтілген жатырдың қосалқыларымен экстирпациясы г ) қосалқыларымен бірге қынап үстілік жатырдың ампутациясы 205 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің алшақталған метастазына қайсысы жатады : 206 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің негізгі клиникалық белгісі : 207 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің қандай өсу түрі жиі кездеседі ? 208 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің емінің негізгі тәсілдері : б ) Вертгейм бойынша кеңейтілген жатырдың экстирпациясы , қосарланған сәулелі терапия 209 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің қандай түрі жүктілік кезінде жиі кездеседі ? 210 . Жатыр мойынының ісігін анықтаудағы скрининг – тәсілі ",kaz
1369,2017-34,io,111," + г ) Жатыр мойынының қынаптық бөлігінен алған жағындыны цитологиялық зерттеуден өткізу . 211 . Жатыр мойынының қатерлі ісігінің инфильтративті түрінде қан кетуді қалай тоқтату керек ? а ) Жатыр қуысын және цервикальды каналды диагностикалық қыру . д ) Құрсақ қуысын ашып , ішкі мықын артериясын байлау . 212 . Жатыр мойынының интраэпителиальды рагы немен сипатталады : 214 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінің жиі кездесетін морфологиялық түрі : 215 . Жатыр денесінің қатерлі ісігінің дамуында қандай себеп ерекше орын алады : 216 . Эндометрийдің рагы қандай жолмен метастаз береді : 217 . Жатыр денесінің қатерлі ісігін емдегенде қандай гормональды препараттар қолданылады : 218 . Жатыр денесінің қатерлі ісігін TNM жүйесі бойынша осылай жіктегенде T1 b N1 M0 қандай сатыны көрсетеді : 219 . Кандай экстрагенитальды аурулар эндометрийдің қатерлі ісігі дамуында ерекше орын алады ? ",kaz
1370,2017-34,io,102,"220 . Эндометрийдің қатерлі ісігін емдеуде қандай тәсілдер қолданылады : г ) кешенді ( операция , сәулелі терапия , гормонды терапия , химиотерапия ) 221 . Эндометрийдің рагы кезінде операциядан кейін гормонды ем тағайындауда нені есепке алу керек : + в ) ісікте эстроген , прогестерон рецепторларына сезімталдығын 222 . Эндометрийдің рагын анықтайтын нәтижелі диагностикалық тексеруге не жатады ? б ) Эндометрийден цитологиялық зерттеуге жағынды алу в ) жатыр қуысын қырып гистологиялық зерттеу жүргізу 223 . Жатырдың лейомиосаркомасында қандай көлемдегі операция жасалады : а ) қынапүстілік жатырдың қосалқыларымен бірге ампутациясы б ) жатырдың қосалқыларымен бірге экстирпациясы + лимфаденэктомия г ) кеңейтілген жатырдың қосалқыларымен бірге экстирпациясы 224 . Онкологиялық ауырулардың ішінде аналық бездің катерлі ісігі нешінші орында 225 . Аналық бездің катерлі ісігі қандай жаста жиі кездеседі ",kaz
1371,2017-34,io,106,"226 . Аналық бездің катерлі ісігін тудыратын факторлар227 . Аналық бездің катерлі ісігіне тән маркерды атаңыз 228 . Аналық безінің катерлі ісігіне негізгі тән белгі : 229 . Аналық безінің ісігін қандай ісіктермен диф диагностика жүргізбейді ? 230 . Аналық безінің қатерлі ісігінің ең жиі кездесетін түрі 231 . Серозды цистаденокарцинома жиі қандай жолмен метастаз береді : 232 . Аналық безінің қатерлі ісігіне төмендегілердің қайсысы жатпайды ? 233 . Аналық безінің эмбриональды рагының рецидивы кезінде қанда нені анықтаған тиімді : 234 . Аналық безінің қатерлі ісігін анықтауда қандай тәсілдер қолданылады : 236 . Аналық безінің гормонтәуелді ісігінде қандай ем қолданылады 237 . Аналық безінің қатерлі ісігінің қандай радикальды ем қолданылады : в ) жатырдың қосалқыларымен бірге экстирпациясы , бірнеше курсты химиотерапия ",kaz
1372,2017-34,io,102," + г ) жатырдың қосалқыларымен бірге экстирпациясы , оментэктомия бірнеше курсты химиотерапия239 . Төмендегілердің қайсысы сүт безінің жайылмалы түріне жатады 240 . Науқаста емшек ұшымен айналасында жара , немесе қабыршақтану бар , бұл рактың қандай түрі 241 . Сүт бездеріндегі рак ауруында қандай тәсілдері ең нақты болып келеді ? 242 . Сүт бездеріндегі ауырмайтын көлемі 2 , 5 - 3 , 0см бар қатты түін бар , ол терімен байланысты , бұл қандай ауруға ұқсайды ? 243 . Сүт безі рагының қауіп - қатер белгілеріне төмендегілердің қайсысы жатпайды Б . Емшек ұшынан жүктілікке және бала емізуге қатысы жоқ әртүрлі патологиялық бөлінділердің көрінуі В . Емшек ұшында және ареолада жараның , эрозияның және қабыршықтың пайда болуы . 244 . Сүт безінің рак ауруы 0 - 1 өсу дәрежесінде қандай ем қолданады ? ",kaz
1373,2017-13,io,106,"245 . Сүт безіндегі рак ауруының ІІ - а өсу дәрежесін қалай емдейді + Д . тездетіп сәулеге түсіру - операция жасау - дәрілерді беру 246 . Сүт безінің қатерлі ісіктерінде гормонотерапия қай кезде қолданады ? + Д . дерт асқынып кеткенде және гормон рецепторы жоғары болғанда 247 . Сүт бездерін тексергенде төмендегі әдістердің қайсысының мәліметі жоғары ? 248 . Науқас әйел 52 жаста 2 ай бұрын емшек ұшынан сұйықтық шыға бастаған , және айналасында жара , қабыршақтану бар . Қолтықасты безінің лимфотүйіндері ұлғайған . Рактың қандай түрі ? 249 . сүт безінің 1 кезеңіндегі инвазивтік емес рагін қалай емдейді ? + Б . Сүт безінің Кең секторалдық резекциясы , лимфоадноэктомия , операциядан кейін сәулелік ем 250 . сүт безінің рагынде лимон сияқты өзгеріс байқалады Тесты по лечению рака и онкологии 250 - 300Все вопросы к тестам ! ",kaz
1374,2017-13,io,126," . сүт безінің рагынде лимон сияқты өзгеріс байқалады252 . сүт бездерінің тіндерінің атрофиясы А . Инфильтративті - ісіну түрі 253 . әйел емшекпен емізгеннен кейін 2 жылдан соң сүт безінде ауру сезімі бар , жайылмалы қатулар , емшек ұлғайған , іскен , қызарған . Емі қандай ? 256 . Операциядан кейін ағзада қалған ісік жасушаларына қарсы күрес : 258 . Қатерлі ісіктің негізгі биологиялық ерекшеліктері , мынадан баска : Г ) морфологиялық және функциональді дифференцировкасының мүмкіншілігінен айырылу 261 . Сүт безінің локальді - оң жағының көлемі ұлғайған , ісінген , гиперемирленген , пальпациялағанда сүт безінің барлық бөлігінде ауру сезімі , t = 38 ° , анамнезінде – менопауза 2 жыл , жүктілік - 0 . Қандай ауруға күмәнданасыз ? 262 . 68 жастағы науқас сол жақ сүт безінде ісік тәрізді түзіліске шағымданады , анамнезінде менопауза 56 жасында , босану - 1 , жасанды түсік - 5 , емшек ұшы аймағында локальды деформация , жоғарғы - сыртқы квадрантта тығыздығы 4 , 5 см диаметрде , терімен байланысты , сол жақ Соргиузада түйін ұлғайған . Болжама диагноз ? ",kaz
1375,2017-30,io,115,299 . 71 жастағы әйелді кешенді тексерумен қатар ирриография және іш құрлысының компьютерлік томографиясы жасаған кезде тоқ ішекпен соқыр ішектен шыққан көлемі үлкен ісік анықталды . Оң жақ бүйір аймағында орналасқан . Сонымен қатар оң жақ бүйір сүйек қанатына тараған және бауырға метастаз берген . 300 . 45 жастағы ер адамды тексеру кезінде мезогастральды аймақта көлемі 6 × 7см қозғалмалы ісік анықталды . Ирригография қортындысы : көлденең ішектің рагы ( ісік көлденең ішектің үштен бір бөлігінде ) Іш құрлысының УДЗ нәтижесінде бауырға метастаз бермеген . Тесты по лечению рака и онкологии 300 - 350Все вопросы к тестам ! 45 жастағы ер адамды тексеру кезінде мезогастральды аймақта көлемі 6 × 7см қозғалмалы ісік анықталды . Ирригография қортындысы : көлденең ішектің рагы ( ісік көлденең ішектің үштен бір бөлігінде ) Іш құрлысының УДЗ нәтижесінде бауырға метастаз бермеген . ,kaz
1376,2017-30,io,134,"301 . 62 жастағы ер кісі стационарға – көлденең ішектің рагы St III , T3NXM0 қойылған анықтамамен түсті , түрі инфильтративті - стеноздық , суб - декомпенсациялық тоқ ішектен өтімсіздігі . Бұл диагноз клиникалық рентгенэндоскопиялық негізінде қойылған , аденокарцинома гистология бойынша нақтыланды . Қарап тексеру барысында іші желденген оң жақтың желденуіне байланысты ассиметриялы , жұмсақ және мезогастрия аймағында шектеулі ауру сезім , перкуторлы – тимпанит ; тәулік бойы нәжіс жоқ , мардымсыз көлемде газдар бөлінетін . Төмендегі көрсетілген операциялардың қайсысы тиімдерек ? 302 . 61 жастағы ер кісіде көлденең ішектің төменгі бөлігінің рагы St III , T3NXM0 . 303 . 50 жастағы әйелдің диагнозында - қима ішектің рагы St II , T2NXM0 . 304 . 70 жастағы ер кісі ауыр халде стационарға түсті . Қима ішегіндегі ісікке байланысты тоқ ішегінің бекітілу симптомдары бар : іші кепкен , сипап қарағанда ішінің сол жақ бөлігінде ауру сезіледі , 12 сағат бойынша нәжіс немесе газ шықпаған . Гистологиялы диагнозы безді рак . Төмендегі көрсетілген операциялардың қайсысы тиімдерек ? ",kaz
1377,2017-30,io,128,"305 . 58 жастағы әйелге кешенді тексеру барысында – тік ішектің жоғары ампулярлы бөлігінің рагы St III , T3NXM0 деген клиникалық диагноз қойылды . Д . Тік ішектің құрсақ анальды резекциясын жасап сигманы төмен түсіру 307 . 53 жастағы әйел рентген - эндоскопиялық тексерудің нәтижесінде тік ішектің ортаңғы ампулярлы бөлігінің рагы St III , T3NXM0 . 308 . 68 жастағы ер кісіге – тік ішектің төменгі ампулярлы бөлігінің рагы St III , T3NXM0 деген клиникалық диагноз қойылды . 309 . 80 жастағы әйел тексеру барысында – тік ішектің төменгі ампулярлы бөлігінің рагы St III , T3NXM0 деген диагноз қойылды . Төмендегі көрсетілген операциялардың қайсысы тиімдерек ? 310 . 73 жасар ер кісіні кешенді тексеру , ректороманоскопия , ирригография және компьютерлік томография нәтижесінде құрсақ қуыс астаулары мен кіші жамбас астауы ағзаларын тексергенде тік ішек рагы анықталған . Қуық пен сегізкөзге таралған . Бауырдың оң және сол жақ бөліктерінде бірліктік метазтазы анықталды . ",kaz
1378,2017-30,io,108,"Б . Тік ішектің , сегізкөздің және қуықтың резекциясыВ . Жамбас ағзаларының экзентерация сегізкөз резекциясы 311 . 57 жасар ер кісіде тік ішектің төменгі ампулярлы рагы . Тік ішектің құрсақ бөксе аралық экстирпациясы операциясын жасаған . Радиологтар операциядан кейін адъювантты сәулелік емді қолдануды ұсынды Операциядан кейін қандай уақыт аралығында адъювантты сәулелік емді қолданған тиімдірек ? 312 . Лимфогрануломатозды қоздыруға себепші болатынды көрсетіңіз ? 313 . Лимфогрануломатозды қоздыруға себеп болатын факторды көрсетіңіз ? 314 . Төменде көрсетілген себептердің қайсысы лимфогрнуломатозды қоздырмайды ? 315 . Төменде көрсетілгендердің қайсысы қатерлі лимфомаға жатпайды ? 316 . Төменде көрсетілгендердің қайсысы қатерлі лимфомаға жатады ? 317 . Микропрепараттан лимфогрануломатозды дәлелдеу үшін қайсы клетканы анықтау керек ? 318 . Микропрепараттан қайсы клетканы анықтағанда лимфосаркома диагнозы қойылады ? 319 . Микропрепараттан қайсы клетканы анықтағанда ретикулосаркома диагнозы қойылады ? ",kaz
1379,2017-30,io,106,"324 . Лимфогрануломатоздық шеткі түрінде , макроскопиялық өзгерісінде мына белгілер қосылмайды ? 325 . Лимфогрануломатоздың шеткі түрінде , макроскопиялық өзгерісінде мына белгілер қосылмайды ? 326 . Лимфогрануломатоздың уыттану белгілеріне жатпайтыны қайсысы ? 327 . Төменде көрсетілген гистологиялық нұсқалардың қайсысының болжамы қолайлы ? 328 . Төменде көрсетілген гистологиялық нұсқалардың қайсысының болжамы қолайсыз ? 329 . Лимфогрануломатоздың шеткі түрінде өте жиі кездесетін жері ? 330 . Лимфогрануломатоз ішкі мүшелердің ішінде нені зақымдамайды ? 331 . Лимфогрануломатозды қарапайым лимфоадениттен ажырататын белгісі ? Г . + Қабынуға қарсы қолданылатын емге төзімді қызба ( лихорадкасы ) 332 . Кеуде қуыс аралығындағы лимфагрануломатозға күдік туғанда анықтау әдістерінің ішіндегі ең мәліметтісі қайсысы ? 333 . Іш қуысындағы лимфа бездерінің лимфагрануломатозына күдік туғанда анықтау әдістерінің ішіндегі ең мәліметтісі қайсысы ? 334 . Лимфогрануломатоздың 1 және П - А сатысындағы ең тиімді ем қайсысы ? ",kaz
1380,2017-30,io,104,"Б . + Екі - үш циклды полихимиотерапиядан соң радикалды жоспарлы сәулелі ем , 335 . Лимфогрануломатоздың 3 - 4 сатысындағы ең тиімді ем қайсысы ? В + Ең азында 6 циклды химиотерпиядан соң химиорезистенті түйінге сәулелі ем , 336 . Науқастың мойын , кеуде аралық лимфа түйіндері , көк бауыр , бауыр , өкпе және қолқа айналасындағы лимфотүйіндері зақымдалған және дене қызуы байқалған , тершең , салмағы жоғалған . Бұл қай сатысына жатады ? 337 . Оң жақ мойын , кеуде аралық , сол жақ аксиллярлі бездері зақымдалса лимфогрануломатоздың қай сатысына жатады ? 338 . Лимфагрануломатозбен аурған науқастың оң жақ мойын лимфа түйіні және кеуде аралық безі зақымдалған және түнде моншақтап аққан терлеуі дене қызуы бар , бұл оның қай сатысы ? 342 . Тік ішектің ісік алды ауруларына жатады , біреуінен басқасы : ",kaz
1381,2017-13,io,120,"343 . Тоқ ішекті арнайы зерттеуді қажет етпейтін белгілерді көрсетіңіз : 344 . Тік ішек рагының жиі кездесетін белгілеріне жатады , мынадан басқасы : 345 . Науқас он жылдан бері ішкі геморроймен ауырады . Ұзақ ремиссиядан соң нәжісінде қан пайда болды . Емхана дәрігерінің іс - әрекеті : + В . Ішекті арнайы тексеру әдістерінің толық кешенін өткізу 346 . Тік ішек рагына келесі белгілер тән , мынадан басқасы : 347 . Тік ішектің анальды бөлігінің рагына тән белгілер , мынадан басқасы : 348 . Тік ішек рагын анықтауда келесі әдістер қолданылады , біреуінен басқа : 349 . Тік ішекті саусақпен зерттеуді науқастың қай қалпында аяқтау керек : 350 . Тарылтушы тік ішек рагы кезінде қай әдіс арқылы ісіктің ішек бойындағы ұзындығын анықтауға болады : Ситуациялық тапсырма : Сіз – кезекші дәрігерсіз . Акушерка сізді босану бөліміне шақыртып жатыр . Босанға әйелде босанудан кейінгі ерте кезеңде атониялық қан кету басталды . ",kaz
1382,2017-13,io,103,"Босанудан кейінгі қан кетуді уақытында диагностикалау . Акушерлік қан кету кезіндегі күтірмейтін көмек бойынша халықаралық стандарттарды білу . Босанудан кейінгі қан кету кезіндегі күттірмейнін көмектің ережесі мен тәртібі . Дағдылар : науқастың жағдайын бағалау , қан жоғалту көлемін анықтау әдістері , ұйымдастыру іс шаралары , қан кетуді тоқтату әдістері . Медбикелермен топтасып жұмыс істеу , лидердік қасиеттер Стресстік жағдайда өз өзін ұстану және шыдамдылық таныту . Волонтерларға арналған сценарилер : науқас , дәрігер анестезиолог , анестезисткалар , лаборант , мединалық кіші қызметкерлер . Босануда бала жолдасымен жүргізуге арналған акушерлік фантом – 1 дана . зарасыздандырылған төсек жабындылары ( комплект ) – 1 дана . Жоғалқан қан көлемін өлшеуге арналған ыдыс – 1 дана . Мақталы және дәкелі сүркіштер . Окситоцин – 40 БІРЛІК - 8 амп . ",kaz
1383,2017-13,io,103," № 14 немесе № 16 перифериялық тамырішілік катетер – 2 дана . 0 , 9 % натрий хлор ерітіндісі – 5 флакон 500 млден Оттегі беру жүйесі Стандартталған актерға ( акушеркаға ) арналған сценарии тексті және оның рөлінің жазбасы : Дәрігер палатаға кіреді . Палатада босанған әйел , акушерка , және санитарка бар . Акушерка дәрігерге баяндап және бірмезгілде шынтақ көктамырына перифериялық катетер енгізеді : Дұрыс орындалды орындалмады Дәрігер жатыр тонусын бағалайды және қан ағу себебі жатыр атониясы екенін анықтайды . Акушеркаға көктамыр ішіне 5 БІРЛІК окситоцинді 500 мл физ . ерітіндіні жылдам енгізе отырып , кристалоидтар ( физиологиялық ерітінділер енгізу үшін шынтақ көктамырына перифериялық катетерді орнатуды бұйырды . Санитаркаға босану жолдарын қарауға арналған аспаптарды дайындауға және анестезиологты , лаборантты және барлық бос адамдарды шақыруды бұйырды . ",kaz
1384,2017-13,io,120,"Науқасты оның жағдайы туралы , жасалатын шаралар , олардың мақсаты мен маңызы туралы ақпарат береді . Жатырдың бимануальді компрессиясын бастайды : зарарсыздандырылған биялайларды киіп , қынап ішіне қолды енгізеді және жұдырықтайды . Жұдырықты алдыңғы күмбезге орналастырады және онымен жатырдың алдыңғы қабырғасына басады . Ал екінші қолымен іштің алдыңғы қабырғасы арқылы қынап ішіндегі қол бағытына қарай жатырдың артқы қабырғасына қысым көрсете отырып басады . Қан ағу тоқтағанша және жатыр жиырылуы басталғанша қысым көрсету арқылы басуды жалғастыра береді . 100 Палатаға анестезиолог , лаборант , екінші акушерка және санитарка кіреді Лаборантқа дереу қан талдауын : жалпы қан талдауын , коагулограмма алыңыз деді . Екінші акушерка жоғалтқа қан көлемі 600 мл деп баяндады Бірінші акушеркаға : начинайте инфузию 20 бірлік окситоцинді 500 мл физиологиялық ерітіндіде ерітіп көк тамыр ішіне минутына 60 тамшы жылдамдықпен тамшылатып енгізуді бастаңыз деп бұйырады . ",kaz
1385,2017-34,io,102,"Екінші акушерка : қан жоғалту көлемі 750 мл болды деп баяндадыКөктамыр ішіне 1500 мл физиологиялық ерітінді енгізіліп , 200 мл зәр шығарылды . ЖҚТ , коагулограмма , гемодинамика , бүйрек қызметнің көрсеткіштерін бағалайды . Бір мезгілде тік ішекке 1000 мл мизопростол ( 5 дана дәріні ) енгізді . Көмек көрсерту барысында – толық өзін өзі ұстай білу , сенімді түрде орындауы Кезара бойынша ең жоғарғы балл – 20 Тапсырмаға бөлінген уақыты – 10 мин Ситуациялық тапсырма : Сіз – кезекші дәрігерсіз . Акушерка сізді босану бөліміне шақыртып жатыр . Босанға әйелде босанудан кейінгі ерте кезеңде атониялық қан кету басталды . Босанудан кейінгі қан кетуді уақытында диагностикалау . Акушерлік қан кету кезіндегі күтірмейтін көмек бойынша халықаралық стандарттарды білу . ",kaz
1386,2017-34,io,103,"Босанудан кейінгі қан кету кезіндегі күттірмейнін көмектің ережесі мен тәртібі . Дағдылар : науқастың жағдайын бағалау , қан жоғалту көлемін анықтау әдістері , ұйымдастыру іс шаралары , қан кетуді тоқтату әдістері . Медбикелермен топтасып жұмыс істеу , лидердік қасиеттер Стресстік жағдайда өз өзін ұстану және шыдамдылық таныту . Волонтерларға арналған сценарилер : науқас , дәрігер анестезиолог , анестезисткалар , лаборант , мединалық кіші қызметкерлер . Босануда бала жолдасымен жүргізуге арналған акушерлік фантом – 1 дана . зарасыздандырылған төсек жабындылары ( комплект ) – 1 дана . Жоғалқан қан көлемін өлшеуге арналған ыдыс – 1 дана . № 14 немесе № 16 перифериялық тамырішілік катетер – 2 дана . Стандартталған актерға ( акушеркаға ) арналған сценарии тексті және оның рөлінің жазбасы : Дәрігер палатаға кіреді . Палатада босанған әйел , акушерка , және санитарка бар . ",kaz
1387,2017-34,io,135,"Акушерка дәрігерге баяндап және бірмезгілде шынтақ көктамырына перифериялық катетер енгізеді : Дәрігер акушер - гинеколог күттірмейтін көмек көрсетуді бастады . Дәрігер жатыр тонусын бағалайды және қан ағу себебі жатыр атониясы екенін анықтайды . Акушеркаға көктамыр ішіне 5 БІРЛІК окситоцинді 500 мл физ . ерітіндіні жылдам енгізе отырып , кристалоидтар ( физиологиялық ерітінділер енгізу үшін шынтақ көктамырына перифериялық катетерді орнатуды бұйырды . Санитаркаға босану жолдарын қарауға арналған аспаптарды дайындауға және анестезиологты , лаборантты және барлық бос адамдарды шақыруды бұйырды . Науқасты оның жағдайы туралы , жасалатын шаралар , олардың мақсаты мен маңызы туралы ақпарат береді . Босану жолдарын қарауды жүргізу , ол үшін алдымен артқы айнаны енгізу қажет ( айнаны бүйір қабырға бойымен енгізу тәртібі сақталады , сосын төмен бұрайды және аралықты басады , сосын жоғарғы айнаны да , тәртіп бойынша енгізеді . Қынап шырышын және жатыр мойнын қарайды , босану жолдарының жұмсақ тіндерінің жыртылуы бар жоғына назар аударады . Осыдан кейін айналарды шығарады – алдымен алдыңғы , сосын артқысын . ",kaz
1388,2018-09,io,105,"Медбикелермен топтасып жұмыс істеу , лидердік қасиеттерСтресстік жағдайда өз өзін ұстану және шыдамдылық таныту . Волонтерларға арналған сценарилер : науқас , дәрігер анестезиолог , анестезисткалар , лаборант , мединалық кіші қызметкерлер . Босануда бала жолдасымен жүргізуге арналған акушерлік фантом – 1 дана . зарасыздандырылған төсек жабындылары ( комплект ) – 1 дана . Жоғалқан қан көлемін өлшеуге арналған ыдыс – 1 дана . № 14 немесе № 16 перифериялық тамырішілік катетер – 2 дана . Стандартталған актерға ( акушеркаға ) арналған сценарии тексті және оның рөлінің жазбасы : Дәрігер палатаға кіреді . Палатада босанған әйел , акушерка , және санитарка бар . Акушерка дәрігерге баяндап және бірмезгілде шынтақ көктамырына перифериялық катетер енгізеді : Дәрігер акушер - гинеколог күттірмейтін көмек көрсетуді бастады . Дәрігер жатыр тонусын бағалайды және қан ағу себебі жатыр атониясы екенін анықтайды . ",kaz
1389,2018-09,io,107,"Акушеркаға көктамыр ішіне 5 БІРЛІК окситоцинді 500 мл физ . ерітіндіні жылдам енгізе отырып , кристалоидтар ( физиологиялық ерітінділер енгізу үшін шынтақ көктамырына перифериялық катетерді орнатуды бұйырды . Санитаркаға босану жолдарын қарауға арналған аспаптарды дайындауға және анестезиологты , лаборантты және барлық бос адамдарды шақыруды бұйырды . Науқасты оның жағдайы туралы , жасалатын шаралар , олардың мақсаты мен маңызы туралы ақпарат береді . Босану жолдарын қарауды жүргізу , ол үшін алдымен артқы айнаны енгізу қажет ( айнаны бүйір қабырға бойымен енгізу тәртібі сақталады , сосын төмен бұрайды және аралықты басады , сосын жоғарғы айнаны да , тәртіп бойынша енгізеді . Қынап шырышын және жатыр мойнын қарайды , босану жолдарының жұмсақ тіндерінің жыртылуы бар жоғына назар аударады . Осыдан кейін айналарды шығарады – алдымен алдыңғы , сосын артқысын . ",kaz
1390,2017-22,io,110,"Медбикелермен топтасып жұмыс істеу , лидердік қасиеттерСтресстік жағдайда өз өзін ұстану және шыдамдылық таныту . Волонтерларға арналған сценарилер : науқас , дәрігер анестезиолог , анестезисткалар , лаборант , мединалық кіші қызметкерлер . Босануда бала жолдасымен жүргізуге арналған акушерлік фантом – 1 дана . зарасыздандырылған төсек жабындылары ( комплект ) – 1 дана . Жоғалқан қан көлемін өлшеуге арналған ыдыс – 1 дана . Мақталы және дәкелі сүркіштер . Окситоцин – 40 БІРЛІК - 8 амп . № 14 немесе № 16 перифериялық тамырішілік катетер – 2 дана . 0 , 9 % натрий хлор ерітіндісі – 5 флакон 500 млден Оттегі беру жүйесі Стандартталған актерға ( акушеркаға ) арналған сценарии тексті және оның рөлінің жазбасы : Дәрігер палатаға кіреді . Палатада босанған әйел , акушерка , және санитарка бар . Акушерка дәрігерге баяндап және бірмезгілде шынтақ көктамырына перифериялық катетер енгізеді : ",kaz
1391,2017-22,io,123,"Дұрыс орындалды орындалмады Дәрігер жатыр тонусын бағалайды және қан ағу себебі жатыр атониясы екенін анықтайды . Акушеркаға көктамыр ішіне 5 БІРЛІК окситоцинді 500 мл физ . ерітіндіні жылдам енгізе отырып , кристалоидтар ( физиологиялық ерітінділер енгізу үшін шынтақ көктамырына перифериялық катетерді орнатуды бұйырды . Санитаркаға босану жолдарын қарауға арналған аспаптарды дайындауға және анестезиологты , лаборантты және барлық бос адамдарды шақыруды бұйырды . Науқасты оның жағдайы туралы , жасалатын шаралар , олардың мақсаты мен маңызы туралы ақпарат береді . Жатырдың бимануальді компрессиясын бастайды : зарарсыздандырылған биялайларды киіп , қынап ішіне қолды енгізеді және жұдырықтайды . Жұдырықты алдыңғы күмбезге орналастырады және онымен жатырдың алдыңғы қабырғасына басады . Ал екінші қолымен іштің алдыңғы қабырғасы арқылы қынап ішіндегі қол бағытына қарай жатырдың артқы қабырғасына қысым көрсете отырып басады . Қан ағу тоқтағанша және жатыр жиырылуы басталғанша қысым көрсету арқылы басуды жалғастыра береді . 100 ",kaz
1392,2017-22,io,102,"Палатаға анестезиолог , лаборант , екінші акушерка және санитарка кіредіЛаборантқа дереу қан талдауын : жалпы қан талдауын , коагулограмма алыңыз деді . Екінші акушерка жоғалтқа қан көлемі 600 мл деп баяндады Бірінші акушеркаға : начинайте инфузию 20 бірлік окситоцинді 500 мл физиологиялық ерітіндіде ерітіп көк тамыр ішіне минутына 60 тамшы жылдамдықпен тамшылатып енгізуді бастаңыз деп бұйырады . Екінші акушерка : қан жоғалту көлемі 750 мл болды деп баяндады Көктамыр ішіне 1500 мл физиологиялық ерітінді енгізіліп , 200 мл зәр шығарылды . ЖҚТ , коагулограмма , гемодинамика , бүйрек қызметнің көрсеткіштерін бағалайды . Бір мезгілде тік ішекке 1000 мл мизопростол ( 5 дана дәріні ) енгізді . Көмек көрсерту барысында – толық өзін өзі ұстай білу , сенімді түрде орындауы ",kaz
1393,2017-13,io,107,"Кезара бойынша ең жоғарғы балл – 20 Тапсырмаға бөлінген уақыты – 10 минАурухана ішіндегі инфекция туралы түсінікАурухана ішіндегі инфекция туралы түсінік . ДЖДС ¥ ( ВОЗ ) анықтамасы бойынша аурухана ішілік инфекцияға ( АІИ ) - пациенттің ауруханаға жаткан кезінен көмекке жүгінгенде ( аурухана кызметкерлерінің осы мекемеде істеу барысында ) немесе ауру себептері пациенттердің ауру белгілері ауруханада болған немесе одан шықкан кезеңдеріне болған жэне аныкталынған клиникалык ауру түрлері жаткызылады . АІИ пайда болу себептері обьективті жзне субьективті болып бөлінеді . Объективті ЕП ¥ басшыларына тәуелді емес . Субъективті - оларды шеттеу . Аурухана және бөлімшелердін бар толуы , талаптарға жауап бермеуі Көптеген микроорганизмдердін антибиотикке тұрақтылығы Санэпидстанция кызметкерлері жағынан бакылаудын жоктығы Наукастар арасында және наукас пен қызметкерлер карым - катынас санынын жоғарылауы ",kaz
1394,2017-13,io,109,"Медицина кызметкерлері арасындагы бактерия тасымалдаушылар диагностикаланбаған жағдайлар • Науқастардын күтімі кезіндегі инфекциялык кауіпсіздікті дұрыс кадағаламауы Қауіп - катер топтары : Жоғары жүкпалы топка келушілер және туыскандары , хирургиялык бөлімдс ауыр халдегі наукастарды кутушілер урологиялык , реанимацнялық , гемодиализ бөлімшелерде және т . б . әсіресе үлкен жастағы адамдар мен балалар шалдығады . Медицина қызметкері , әсіресе , биологиялык сұйыктықпен кірлеген қүраддар және барлык тазалау кезендеріне талаптары . Аурухана ішілік инфекция дамуының 3 түрін бөлуге болады : • Емханалык көмек алынған жүқпалы наукастар . 1979 жылы Европалық регионалды бюрода ұсынылған . Аурухана ішілік инфекция - әртүрлі клиникалық көрінісі бар инфекциялық аурулар , яғни науқас ауруханаға түскенде немесе емдеу көмегі керек наукастар . Контакты - құрал - жабдықтар ( постинфекциялық , операциядан кейін , босанудан кейін , трансфузиядан кейін , эндоскопиядан кейін , плацентарлык , постгемосорбциялық ) ",kaz
1395,2017-13,io,145,"Ауруханадағы АІИ таралуын және пайда болуына кедергі келтіретін шаралар 3 бағытта жүргізілуі керек : инфекция көзі , таралу механизмі , организм сезімталдығы . Ауруханаға науқас түспей тұрып дәрігер паспорт бөлімі және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және жұқпалы аурулармен қатынаста болды ма , жоқ па айқындау қажет . Ауруханада бірінші эпидемиологияға қарсы тосқауыл қабылдау бөлімі . Әрбір науқасқа ауруханаға түскен ауруханалық науқас картасы толтырылады ( 003 у , бұл емдеу мекемесінің негізгі құжаты болып табылады . Бұл инфекцияны бөлімшеге әкелмес үшін науқас түскеннен кейін барлық сақтану шараларын қолдану керек . Оларға кіретіндер : науқастың индивидуальді қабылдануы , нақты қарау , дер кезінде жұқпалы ауруды анықтау . Жұқпалы аурулар ( вирусты гепатит , тамақ улануы , дизентерия және т . б ) табылғаннан кейін немесе күдіктенгенде науқасты жекешелендіріп , бокс немесе изоляторға жатқызады . Анықталған науқасқа шұғыл хабарландыру ф 058 у толтырылады , мәліметтерді журналға тіркейді . Қабылдау бөлімінде науқастарды педикулез және қотырға қарау өткізіледі , науқас пайдаланған заттар және орындарды дизенфекциялайды . ",kaz
1396,2017-34,io,104,"Медицинада қолданылатын заттарды зарарсыздандырута дейінгі өңдеу клиника - диагностикалық бөлімдерде жүргізіледі . Ол дезинфекииядан және зарасыздандыруга дейінгі тазалаудан түрады . Кұрал - жабдыкгарды , резенке қолғаптарды , лабораториялык ыдыстарды химиялык тәсілмен залалсыздандыру - 60 минуткд хлороминнің 3 % ерітіндісіне және 90 минуткд сутегінін аскын тотығынын 4 % ерггіндісіне салвп қою аркылы жүзеге асады . 1 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? 2 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 3 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 5 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 6 . Жұқпалы аурулар таралу жолына қарай неше топқа бөлінеді ? 7 . Жұқпалы аурулардың салыстырмалы қысқа мерзімге таралуын не деп атайды ? ",kaz
1397,2017-34,io,106,"10 . Адам мен жануар организміне ауру қоздырғыш микробтың енуі : 13 . Түйеде , кеміргіштерде , қоянда , мысықта болатын аса қауіпті жұқпалы ауру бактериясы ауа не қан арқылы адамға да берілетін ауру ? 15 . Саусақ арасындағы қыртыстарда , алақанда , қарында көрініп адамды тынышсыздандырып қышытатын ауру түрі ? 17 . Озон қабатының бұзылуынан қандай аурулар көбейеді ? 22 . Ауру адам организмінің кез келген органын бұзатын тұқым қуалау арқылы берілетін созылмалы ауру ? 24 . Туберкулездің ашық түрімен ауыратын адамдар қақырығымен күніне неше миллион қоздырғыштар бөледі ? 25 . Ағылышын ғалымы Роберт Англус Смит ен алғаш “ қышқыл жаңбыры ” деген атты қай жылы қолданды ? 26 . Жер сілкінісі кезінде жердің несі өзінің бейнесін өзгертеді ? 30 . Жыл сайын жер бетінде неше жер сілкінісі болады ? 1 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? ",kaz
1398,2017-34,io,108,"5 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағынА . бұл қар массасының тау беткейі бойынша төмен жылдам лықсуы 9 . Қай жерде қанша мың шаршы тау аумағы қар көшкіні қаупіне ұшырайды ? 11 . Ауырлық күшінің әсерінен ылғалды топырақ массасының төмен қарай сырғуын қалай атайды ? 13 . Күшті жел салдарынан шанның , құмның , топырақтың , тұздың және көлемі 1 мм аз басқа ауаға көтерілуі не деп аталынады ? 15 . Оңтүстік Қазақстан өзендерінде су тасу құбылысы қай айларда болады ? 17 . Таудың су тасқынының құлау шапшаңдығы секундына неше метрді құрайды ? 18 . Таудан аққан көп су аз уақыт ішінде дүлей күшке айналып , жолындағы тау жыныстарын , топырақтарын ала төмен құлауы ? 19 . ҚР табиғи өрттердің негізгі түрлері ландшафты өрттер нешеге бөлінеді ? ",kaz
1399,2017-34,io,102,"20 . Өрт кезінде биіктігі неше метрден аспаса , оған кіруге болады ? 22 . Адамдардың өз қолдарымен жасалып жатқан апаттар мен қирауларды қалай атаймыз ? 24 . АҚШ - та әлемді дүр сілкіндірген ланкестік әрекет қай жылы болды ? 25 . Адам өміріне , деңсаулығына қатер туғанда , көмек беру шектелген жағдайды қалай атайды ? 26 . Алматы қаласында 2005 ж неше қоғамдық көлік апаты болды ? 28 . Осы күнде атмосфераға қанша улы заттар бөлінеді ? 29 . Атмосфераның техногендік ластануы , қай қабаттың бұзылуына әкеледі ? 30 . Уланудың бұл түрі жайлап , аз мөлшерде білінбей жүріп жатуы мүмкін . Бұл уланудың қай түрі ? А . Адамның ТЖ кезіндегі өмір сүру ортасымен кауіпсіз карым - катынас және осы замангы закымдау құралдарының қолдану мәселелерін зерттейді . В . ТЖ кезіндегі кауіпсіз қарым - қатынасты және азамматтық қорғаныс жиынын зерттейді . ",kaz
1400,2017-34,io,105,"С . Азаматтық қорғаныс құралдарын шаруашылық объектілерін және ТЖ шараларын зерттейді . Д . Шаруашылық объектілерін табиғи және техногенні сипаттағы ТЖ шараларын ескертіп оларды қалай қолдану шараларын зерттейді . Е . ТЖ кезіндегі адамның өмір сүру ортасын зерттейді . А . Басқару органдарының мемлекеттік жүйесі және халықты осы заманғы ақымдау құралдарынан қорғау мақсатында өткізілетін шаралар жиынын В . Соғыс уақытында халықты төтенше жағдайлардан қорғау сонымен қатар әскери жиындар өткізетін шаралар кешенін С . Бейбіт және соғыс уақытында халықты шаруашылық объектілерінен қорғауды Д . Халықтың шаруашылық объектілерінен және ел аумағын ТЖ факторларынан қорғауды Е . Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ факторларын А . Адам өміріне төнетін жалпы қауіп - қатерді зерттейтін , соған қарсы қоюға болатын шараларды әзірлейтін ғылыми білімнің саласы ",kaz
1401,2017-22,io,101,"14 . Құс тұмауы алғаш рет ХХ ғасырдың басында қай жерден анықталған ? 16 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? 17 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 18 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 20 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 21 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? 25 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағын Тіршілік әрекетінің қауіпсіздік негіздері пәні бойынша тест сұрақтары 1 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? ",kaz
1402,2017-22,io,103,"2 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 3 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 5 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 6 . Жұқпалы аурулар таралу жолына қарай неше топқа бөлінеді ? 7 . Жұқпалы аурулардың салыстырмалы қысқа мерзімге таралуын не деп атайды ? 10 . Адам мен жануар организміне ауру қоздырғыш микробтың енуі : 13 . Түйеде , кеміргіштерде , қоянда , мысықта болатын аса қауіпті жұқпалы ауру бактериясы ауа не қан арқылы адамға да берілетін ауру ? 15 . Саусақ арасындағы қыртыстарда , алақанда , қарында көрініп адамды тынышсыздандырып қышытатын ауру түрі ? 17 . Озон қабатының бұзылуынан қандай аурулар көбейеді ? 22 . Ауру адам организмінің кез келген органын бұзатын тұқым қуалау арқылы берілетін созылмалы ауру ? ",kaz
1403,2017-22,io,114,"24 . Туберкулездің ашық түрімен ауыратын адамдар қақырығымен күніне неше миллион қоздырғыштар бөледі ? 25 . Ағылышын ғалымы Роберт Англус Смит ен алғаш “ қышқыл жаңбыры ” деген атты қай жылы қолданды ? 26 . Жер сілкінісі кезінде жердің несі өзінің бейнесін өзгертеді ? 30 . Жыл сайын жер бетінде неше жер сілкінісі болады ? 1 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? 5 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағын А . бұл қар массасының тау беткейі бойынша төмен жылдам лықсуы 9 . Қай жерде қанша мың шаршы тау аумағы қар көшкіні қаупіне ұшырайды ? 11 . Ауырлық күшінің әсерінен ылғалды топырақ массасының төмен қарай сырғуын қалай атайды ? 13 . Күшті жел салдарынан шанның , құмның , топырақтың , тұздың және көлемі 1 мм аз басқа ауаға көтерілуі не деп аталынады ? ",kaz
1404,2017-22,io,105,"15 . Оңтүстік Қазақстан өзендерінде су тасу құбылысы қай айларда болады ? 17 . Таудың су тасқынының құлау шапшаңдығы секундына неше метрді құрайды ? 18 . Таудан аққан көп су аз уақыт ішінде дүлей күшке айналып , жолындағы тау жыныстарын , топырақтарын ала төмен құлауы ? 19 . ҚР табиғи өрттердің негізгі түрлері ландшафты өрттер нешеге бөлінеді ? 20 . Өрт кезінде биіктігі неше метрден аспаса , оған кіруге болады ? 22 . Адамдардың өз қолдарымен жасалып жатқан апаттар мен қирауларды қалай атаймыз ? 24 . АҚШ - та әлемді дүр сілкіндірген ланкестік әрекет қай жылы болды ? 25 . Адам өміріне , деңсаулығына қатер туғанда , көмек беру шектелген жағдайды қалай атайды ? 26 . Алматы қаласында 2005 ж неше қоғамдық көлік апаты болды ? 28 . Осы күнде атмосфераға қанша улы заттар бөлінеді ? 29 . Атмосфераның техногендік ластануы , қай қабаттың бұзылуына әкеледі ? ",kaz
1405,2017-22,io,113,"30 . Уланудың бұл түрі жайлап , аз мөлшерде білінбей жүріп жатуы мүмкін . Бұл уланудың қай түрі ? А . Адамның ТЖ кезіндегі өмір сүру ортасымен кауіпсіз карым - катынас және осы замангы закымдау құралдарының қолдану мәселелерін зерттейді . В . ТЖ кезіндегі кауіпсіз қарым - қатынасты және азамматтық қорғаныс жиынын зерттейді . С . Азаматтық қорғаныс құралдарын шаруашылық объектілерін және ТЖ шараларын зерттейді . Д . Шаруашылық объектілерін табиғи және техногенні сипаттағы ТЖ шараларын ескертіп оларды қалай қолдану шараларын зерттейді . Е . ТЖ кезіндегі адамның өмір сүру ортасын зерттейді . А . Басқару органдарының мемлекеттік жүйесі және халықты осы заманғы ақымдау құралдарынан қорғау мақсатында өткізілетін шаралар жиынын В . Соғыс уақытында халықты төтенше жағдайлардан қорғау сонымен қатар әскери жиындар өткізетін шаралар кешенін С . Бейбіт және соғыс уақытында халықты шаруашылық объектілерінен қорғауды ",kaz
1406,2017-22,io,103,"Д . Халықтың шаруашылық объектілерінен және ел аумағын ТЖ факторларынан қорғауды Е . Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ факторларынА . Адам өміріне төнетін жалпы қауіп - қатерді зерттейтін , соған қарсы қоюға болатын шараларды әзірлейтін ғылыми білімнің саласы А . Еңбек қызметі мен адам демалысы аймағында қалыпты жадай жасау , ТЖ салдарын , болжау және бағалау В . Техносферада адамды табиғи пайда болған қауіп - қатерден қорғау С . Жер сілкінісі , су тасқыны т . б . тосын жағдайларды ескерту Д . Дауыл , құйын , опырылма т . б . тосын жағдайларды болжау және бағалау А . Өнеркәсіптік , ауылшаруашылық өндірісі мен қоғам қызметінің басқа салалары мүдделеріне пайдаланатын тәртіптер мен нормалар негізінде іс - әрекет ететін адамдар ұжымы В . Облыстарда , аудандарда пайдаланатын тәртіптер мен іс - әрекет ететін адамдар ұжымы ",kaz
1407,2017-22,io,105,"С . Адамның өмір сүру ортасымен қауіпсіз қарым - қатынасын зерттейтін ұжымД . Төтенше жағдайларда шаруашылық объектілерінің тұрақты жұмыс істеуіне бағытталған шара Е . Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ ескертетін адамдар ұжымы 11 . ҚР - ның “ АҚ туралы заңы ” қай жылы қабылданды ? А . 1997 жылы 7 мамыр 12 . АҚ курсының негізгі мақсаты А . Халықты қорғау , адамдардың өмірін сақтау , олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету В . Қауіпті жағдайда алғашқы медициналық көмек көрсету С . Экономика объектілерін қолданғанда ремонь және қайтадан құру жұмыстарын жасау Д . Жұмыс әрекетіне қауіпсіз жағдайда халықты үйрету Е . Апаттарды алдын - ала болдырмау 13 . Жоғарғы оқу орындарының АҚ - ның бастығы 14 . АҚ Құралдарының негізгі түрлері А . Құтқару , инженерлік , АҚ және ТЖ қызметтерінің құрамалары В . Инженерлік ",kaz
1408,2017-22,io,110,"15 . ҚР - ның “ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы ” Заң қашан қабылданды ? А . Технологиялық процестер бұзылуы , механизмдердің жабдықтар мен ғимараттардың зақымдануы С . Геофизикалық қауіпті құбылыстардан пайда болған авария А . Метерологиялық , тектоникалық , телурлық , топологиялық , космостық . А . Адамдардың денсаулығына қоршаған ортаға және шаруашылық объектілеріне нұқсан келтірген , халықты шығындарға ұшыратып , апат салдарынан болған жағдай В . Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар және геологиялық қауіпті құбылыстар С . Жер сілкінісі , су тасқыны , сел , жарылыс , өрт т . б . құбылыстардан пайда болатын авария Д . Апат салдарынан механизмдердің , жабдықтардың бұзылуынан болатын авария А . Көліктік , өндірістік , специфистикалық , әлеуметтік А . Өндірістік , транспорттық авариялар , өрттер , электро - энергетикалық жүйелердегі авариялар С . Тидрогиологиялық , табиғи өрттер , транспорттық авариялар Д . Адамдардың жұқпалы ауруларға шалдығуы Е . Ауылшаруашылық өсімдіктердің ауруға және зиянкестерге шалдығуы ",kaz
1409,2017-22,io,104,"А . Бұл адамның қоршаған ортамен қарым - қатынасы нәтижесінде және оның денсаулығы мен өміріне қауіп төнуі мүмкінВ . Бұл қоршаған ортамен қарым - қатынасы нәтижесінде пайда болатын жағдай С . Бұл адам денсаулығына және өміріне қауіп төнгенде болатын жағдай А . Бұл авариялық жағдайда адам өміріне қауіп төндіретін фактор А . Азық - түлік қоры болмаған немесе жеткіліксіз болған организмнің күйі А . Өмірге немесе денсаулыққа қауіп төндіретін кез келген шынайы немесе елестік жағдайға адамның табиғи жауабы Д . Өрт кезінде пайда болатын адамның бойындағы үрей Е . Жер сілкінісі , дауыл , құйын болғанда адамның қорқыныш сезімі А . Бұл төтенше жағдай іс - әрекетке әзір болу , өмірге құштарлық өзін - өзі құтқару негіздерін білу В . Апатпен бетпе - бет келген адамның моральдық жағдайы ",kaz
1410,2017-22,io,101,С . Тірі қалу үшін жақын елді мекенге баруды ойластыруА . Қатты әсер ететін улы заттардың зақымдағыш әсері таралатын алаң А . Ядролық жарылыстың зақымдаушы факторы гамма сәлелердің қоршаған орта атомдарына тигізген әсерінің нәтижесінде пайда болған электрлі және магнитті сәулелер В . Элементті бөлшектер ағынына және электрон магнитті сәулелену С . Ядролық жарылыс кезінде пайда болатын сәуле энергиясының ағыны Д . Ядролық жарылыс бұлттарынан радиоактивті заттардың түсу ағыны Е . Ядролық жарылыс кезінде шығатын гамма сәулелер ағыны А . Жарылыс кіндігінен барлық жаққа дыбыс жылдамдығымен қозғалатын қатты сығылған ауаның жиналған жері В . Ядролық қарудың жарылысының әсерінен пайда болатын толқын Д . Жарылыстан кейін электрлік және магниттік алаңның пайда болуы ,kaz
1411,2017-22,io,102,"Е . Жарылыс кезінде радиоактивті заттардың жерге түсуіА . Ядролық жарылыс бұлттарынан радиактивті заттардың түсуі нәтижесінде болады Д . Соққы толқынының негізгі зақымдағыш әсер факторы А . Ядролық жарылыс кезінде шығатын гамма сәулелер мен нейтрондар ағыны В . Ядролық жарылыс бұлттарынан радиоактивті заттардың төгілуі нәтижесінде болатын жағдай С . Ядролық жарылыстың зақымдаушы факторы Д . Соққы толқынының негізгі зақымдаушы факторы Е . Организмге берілген энергия мөлшері А . Радиоактивті заттардың ядролық энергетикалық реактордан тысқары шығу нәтижесінде адамдардың өміріне төндіретін көтеріңкі радиациялық қауіп С . Радиоактивті аттардың жарылысы кезінде болатын авария Е . Ядролық жарылыс кезінде шығатын нейтрондар ағыны 7 . Тұншықтырғыш әсері басым заттарға қандай улы қосылыстар жатады А . тетраэтилқорғасын , күкіртті көміртегі , фосфорорганикалық қосылыстар ",kaz
1412,2017-22,io,108,"9 . Метаболдық уларға яғни организмдегі заттардың метабалимнің нәзік процестеріне араласатын улы қосылыстарВ . тетраэтил қорғасын , күкіртті көміртегі , фосфорорганикалық қосылыстар 11 . Аммиактың буымен уланған адамға алғашқы мед . Көмек көрсету А . Көзді алюминий - калийдің 0 , 5 - тік ерітіндісімен немесе бор қышқылының 2 % ерітіндісімен жақсылап шаю С . Суық сумен көзін , аузын шаю Д . 5 % - тық тамақ содасымен шайылған мақта - мата таңғышын кигізу . 12 . Хлормен зақымданған кезде алғашқы медициналық көмек көрсету А . Таза ауаға шығару , мүсәтір спиртін иіскету және 2 % тамақ содасымен шайылған мақта - мата танғышын кигізу В . Жылы сумен көзін , мұрнын , аузын жуу газқағар кигізу Е . 5 - дық бор қышқылының ерітіндісімен шайылған мақта - мата танғышын кигізу А . улылығы жоғары фосфор органикалық заттар ( зарин , заман V ) ",kaz
1413,2017-22,io,104,"С . Тетраэтилқорғасын , күкіртті көміртегі , фосфорорганикалык қосылыстар16 . Улылық әсерін анықтау уақытына байланысты жылдам әсер ететін улы заттарға А . Зарин , заман , V - газдар , көгілдір қышқылы жатады 17 . Улылық әсерін анықтау әсеріне байланысты баяу әсер ететін заттарға С . Хлорпикрин , адамсит Д . хлорацетофенон және фосфорорганикалық қосылыстар 18 . Көздің жасын ағызатын және тітіргендіретін заттар 23 . Радиациялық барлауға қандай өлшемді приборлар жатады ? 25 . Қандай өлшеу құралдары химиялық барлау құралдарына жатады ? А . Халықты қарсы алу , есепке алу , орналастыруды және қажетті заттармен қамтамасыз етуді ұйымдастыруға бақылау жасау В . Халықты қарсы алу , аралық көшіру пунктеріне хабарлау , адамдарды жөнелтуді ұйымдастыру С . Халықты қарсы алу , тіршілік көзімен қамтамасыздандыру Д . Санитарлық , эпидемиялық , радиациялық ахуалды бағалау ",kaz
1414,2017-22,io,105,"А . газқағарлар , респираторлар , мата танғыштары , шаңнан қорғайтын маскалар28 . Халықты қорғау үшін қандай газқағарлар қолданады ? 1 . Су мен жемді залалсыздандырудың негізгі әдістері 2 . Зақымдалған объектіден радиоактивті заттарды жою 4 . Сыртқы ортада жұқпалы аурулар қоздырғыштарын жою А . Жұқпалы ауруларды ескертуге және зақымдану ошағын жоюға бағытталған режимдік , әкімшілік және санитарлық шаралар кешені . Б . Жұқпалы аурулардың салыстырмалы қысқа мерзімде таралуы . В . Жұқпалы аурулардың тұтас елдердің ( құрлықтардың ) үлкен аумағына жаппай таралуы . 6 . Рикетсиялар А . Жібек құртын , бацилланы ( таяқша тәріздес ) үтір немесе жақша түріндегі вибронды біріктіретін микробтар тобы . Б . Кәдімгі микроскоппен қарағанда көрінбейтін ұсақ микроорганизмдер . В . Бактериялар мен вирустардың арасындағы жағдайда тұрған микроорганизмдер . А . Кәдімгі микроскоппен қарағанда көрінбейтін ұсақ микроорганизмдер . ",kaz
1415,2017-22,io,103,"Б . Адам мен жануарлар организміне ауру қоздырғыш микробтың енуі және олардың организмде өсіп - өнуі , оны түрлі кеселге ұшыратуы . В . Терінің немесе шырышты қабықтың бүтіндігін бұзғандықтан пайда болатын жарақат . 9 . Жараға микроб түскеннен пайда болған ауруды … деп айтады 10 . ВИЧ - 1 вирусын қандай француз ғалымы 1983 жылы тапты ? 11 . Астана қаласы Қазақстан Республикасының 14 облысы бойынша ВИЧ - инфекциясын жұқтыру қаупінен нешінші орында тұр ? 13 . Қай жылдан бастап Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының шешімі бойынша 1 желтоқсан – Дүниежүзілік СПИД - пен күресу күні болып белгіленеді ? 14 . Құс тұмауы алғаш рет ХХ ғасырдың басында қай жерден анықталған ? 16 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? ",kaz
1416,2018-17,io,106,"17 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 18 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 20 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 21 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? 25 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағын 1 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? 2 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 3 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 5 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 6 . Жұқпалы аурулар таралу жолына қарай неше топқа бөлінеді ? ",kaz
1417,2018-17,io,106,"7 . Жұқпалы аурулардың салыстырмалы қысқа мерзімге таралуын не деп атайды ? 10 . Адам мен жануар организміне ауру қоздырғыш микробтың енуі : 13 . Түйеде , кеміргіштерде , қоянда , мысықта болатын аса қауіпті жұқпалы ауру бактериясы ауа не қан арқылы адамға да берілетін ауру ? 15 . Саусақ арасындағы қыртыстарда , алақанда , қарында көрініп адамды тынышсыздандырып қышытатын ауру түрі ? 17 . Озон қабатының бұзылуынан қандай аурулар көбейеді ? 22 . Ауру адам организмінің кез келген органын бұзатын тұқым қуалау арқылы берілетін созылмалы ауру ? 24 . Туберкулездің ашық түрімен ауыратын адамдар қақырығымен күніне неше миллион қоздырғыштар бөледі ? 25 . Ағылышын ғалымы Роберт Англус Смит ен алғаш “ қышқыл жаңбыры ” деген атты қай жылы қолданды ? 26 . Жер сілкінісі кезінде жердің несі өзінің бейнесін өзгертеді ? 30 . Жыл сайын жер бетінде неше жер сілкінісі болады ? ",kaz
1418,2018-17,io,108,"1 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? 5 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағын А . бұл қар массасының тау беткейі бойынша төмен жылдам лықсуы 9 . Қай жерде қанша мың шаршы тау аумағы қар көшкіні қаупіне ұшырайды ? 11 . Ауырлық күшінің әсерінен ылғалды топырақ массасының төмен қарай сырғуын қалай атайды ? 13 . Күшті жел салдарынан шанның , құмның , топырақтың , тұздың және көлемі 1 мм аз басқа ауаға көтерілуі не деп аталынады ? 15 . Оңтүстік Қазақстан өзендерінде су тасу құбылысы қай айларда болады ? 17 . Таудың су тасқынының құлау шапшаңдығы секундына неше метрді құрайды ? 18 . Таудан аққан көп су аз уақыт ішінде дүлей күшке айналып , жолындағы тау жыныстарын , топырақтарын ала төмен құлауы ? ",kaz
1419,2018-17,io,101,"19 . ҚР табиғи өрттердің негізгі түрлері ландшафты өрттер нешеге бөлінеді ? 20 . Өрт кезінде биіктігі неше метрден аспаса , оған кіруге болады ? 22 . Адамдардың өз қолдарымен жасалып жатқан апаттар мен қирауларды қалай атаймыз ? 24 . АҚШ - та әлемді дүр сілкіндірген ланкестік әрекет қай жылы болды ? 25 . Адам өміріне , деңсаулығына қатер туғанда , көмек беру шектелген жағдайды қалай атайды ? 26 . Алматы қаласында 2005 ж неше қоғамдық көлік апаты болды ? 28 . Осы күнде атмосфераға қанша улы заттар бөлінеді ? 29 . Атмосфераның техногендік ластануы , қай қабаттың бұзылуына әкеледі ? 30 . Уланудың бұл түрі жайлап , аз мөлшерде білінбей жүріп жатуы мүмкін . Бұл уланудың қай түрі ? А . Адамның ТЖ кезіндегі өмір сүру ортасымен кауіпсіз карым - катынас және осы замангы закымдау құралдарының қолдану мәселелерін зерттейді . ",kaz
1420,2018-17,io,115,"В . ТЖ кезіндегі кауіпсіз қарым - қатынасты және азамматтық қорғаныс жиынын зерттейді . С . Азаматтық қорғаныс құралдарын шаруашылық объектілерін және ТЖ шараларын зерттейді . Д . Шаруашылық объектілерін табиғи және техногенні сипаттағы ТЖ шараларын ескертіп оларды қалай қолдану шараларын зерттейді . Е . ТЖ кезіндегі адамның өмір сүру ортасын зерттейді . А . Басқару органдарының мемлекеттік жүйесі және халықты осы заманғы ақымдау құралдарынан қорғау мақсатында өткізілетін шаралар жиынын В . Соғыс уақытында халықты төтенше жағдайлардан қорғау сонымен қатар әскери жиындар өткізетін шаралар кешенін С . Бейбіт және соғыс уақытында халықты шаруашылық объектілерінен қорғауды Д . Халықтың шаруашылық объектілерінен және ел аумағын ТЖ факторларынан қорғауды Е . Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ факторларын А . Адам өміріне төнетін жалпы қауіп - қатерді зерттейтін , соған қарсы қоюға болатын шараларды әзірлейтін ғылыми білімнің саласы ",kaz
1421,2018-17,io,104,"14 . Құс тұмауы алғаш рет ХХ ғасырдың басында қай жерден анықталған ? 16 . Қазақстан Республикасының табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы қай жылы жарық көрді ? 17 . ҚР табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай туралы заңы неше баптан , неше тараудан тұрады ? 18 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы қай жылы қабылданды ? 20 . ҚР ” Азаматтық қорғаныс ” туралы заңы неше бап , неше тараудан тұрады ? 21 . Қазақстанда қанша мың шаршы киллометр жер сілкінісі қауіпі бар ? 25 . Тау өзенінің өз аңғарынан көтеріліп , деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстарының бұзылуынан болатын қуатты ағын 1 . Теория жүзінде электромагниттік өзара әсердің кеңістікте шекті жылдамдықпен тарала алатынын дәлелдеген ғалым : 4 . Монопольдар ( бір полюсты ) теориясын ұсынған ғалым кім ? 5 . Магнит орісінің емдік мақсатта қолданаудағы бағыттары ",kaz
1422,2018-39,nyigde,125,"Каталогы Хабарландырулар Нарық Форум Оқиғалар NY ? СанаттарУкраина ішіндегі кәсіпорындар мен қызметтердің шолуы мен бағалаулары Alina Hloshardina 1 шолу шолу жасалды 06 . 09 . 2018 09 : 46 Всеволод Федосов 1 шолу шолу жасалды 06 . 09 . 2018 07 : 37 Фурянова Галина 2 шолу шолу жасалды 03 . 09 . 2018 16 : 02 Фурянова Галина 2 шолу шолу жасалды 03 . 09 . 2018 15 : 55 Николай Миронченко 1 шолу шолу жасалды 31 . 08 . 2018 14 : 41 Oleg PaNchenko 1 шолу шолу жасалды 28 . 08 . 2018 19 : 28 Томочка Гамоцька 1 шолу шолу жасалды 08 . 08 . 2018 09 : 37 Санкцияланбаған пайдаланушы болғандықтан , оны енгізіңіз ! Винница облысы Волынская облысы Днепропетровск облысы Донецк облысы Житомир ауданы Закарпат аймағы Запорожье облысы Ивано - Франковская облысы Киев облысы Кировоград облысы Луган облысы Львов облысы Николаев облысы Одесса облысы Полтава облысы Ривне ауданы Сумская облысы Тернополь облысы Харьков облысы Херсон ауданы Хмельницкий облысы Черкасский облысы Чернигов облысы Черновцы облысы Қырым ",kaz
1423,2019-09,nyigde,105,Телефон нөміріңізді енгізіңіз және мүмкіндігінше жылдам қайтарамыз ! Бұл сайт кукилерді пайдаланады . Сіз браузерде cookie параметрлерін өзгерте аласыз . Көбірек біліңіз X Тауарлар мен қызметтерді NUIGDE сатып алуға және сатуға арналған сайтта Украина - ға тегін хабарландыру жіберу . Увага ! Адно фота не павінна перавышаць памер 5000 x 5000 пікселяў і не павінна быць больш за 5 MB . Аймақты таңдаңыз Винница облысы Волынская облысы Днепропетровск облысы Донецк облысы Житомир ауданы Закарпат аймағы Запорожье облысы Ивано - Франковская облысы Киев облысы Кировоград облысы Қырым Луган облысы Львов облысы Николаев облысы Одесса облысы Полтава облысы Ривне ауданы Сумская облысы Тернополь облысы Харьков облысы Херсон ауданы Хмельницкий облысы Черкасский облысы Чернигов облысы Черновцы облысы ,kaz
